Các nhân tố ảnh hưởng đến chỉ số giá chứng khoán việt nam (VN INDEX)

Các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán đều là các công ty lớn, đầu ngành với giá trị vốn hóa cao chiếm thị phần lớn trong nền kinh tế vì thế có thể coi thị trường chứng khoán là thước

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHỈ SỐ GIÁ

Sinh viên thực hiện: Nguyễn Lê Thành Đạt

MSSV: 1211190243 Lớp : 12DTDN06

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHỈ SỐ GIÁ

Sinh viên thực hiện: Nguyễn Lê Thành Đạt

MSSV: 1211190243 Lớp : 12DTDN06

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là đề tài nghiên cứu của tôi Những kết quả và các số liệu trong báo cáo thực tập tốt nghiệp được thực hiện tại Công Ty Cổ Phần Chứng Khoán FPT (FPTS), không sao chép bất kỳ nguồn nào khác Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm trước nhà trường về sự cam đoan này

TP Hồ Chí Minh, ngày … tháng … năm 20…

Ký tên

Nguyễn Lê Thành Đạt

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành bài nghiên cứu này, tôi xin chân thành cảm ơn thầy Lê Đức Thắng

đã tận tình hướng dẫn để tôi hoàn thành bài nghiên cứu cũng như quý thầy cô và nhà trường đã truyền thu kiến thức cho tôi

Tôi cũng xin cảm ơn các anh chị tại Công Ty Cổ Phần Chứng Khoán FPT (FPTS)

đã tạo mọi cơ hội và điều kiện tốt nhất cũng như cung cấp số liệu cần thiết cho tôi hoàn thành tốt bài nghiên cứu này

Tuy đã rất cố gắng, nhưng do kiến thức còn hạn hẹp nên có thể nghiên cứu của tôi còn nhiều thiếu sót Rất mong nhận được sự góp ý của qúy thầy cô

Tôi xin chân thành cảm ơn

TP Hồ Chí Minh, ngày … tháng … năm 20…

Ký tên

Nguyễn Lê Thành Đạt

MỤC LỤC

Chương 1: GIỚI THIỆU 1

1.1 Lý do chọn đề tài 1

1.2 Mục đính nghiên cứu 2

1.3 Câu hỏi nghiên cứu 2

1.4 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu 3

1.5 Phương pháp nghiên cứu 3

1.6 Bố cục đề tài 4

Chương 2: Cơ sở lý luận và các nhân tố ảnh hưởng đến chỉ số giá chứng khoán 5

2.1 Thị trường chứng khoán: 5

2.1.1 Khái niệm 5

2.1.2 Đặc điểm chủ yếu của thị trường chứng khoán: 5

2.1.3 Phân loại thị trường chứng khoán 6

2.1.4 Chức năng và vai trò của thị trường chứng khoán 8

2.1.5 Các chủ thể tham gia trên thị trường chứng khoán 10

2.2 Chỉ số giá chứng khoán 13

2.2.1 Khái nhiệm 13

2.2.2 Phương pháp tính 14

2.3 Sơ lược về thị trường chứng khoán Việt Nam và chỉ số VN-INDEX 15

2.3.1 Thị trường chứng khoán Việt Nam 15

2.3.2 Chỉ số VN-INDEX 17

2.4 Cơ sở lý thuyết về các nhân tố ảnh hưởng đến chỉ số giá chứng khoán 17

2.4.1 Ảnh hưởng của lạm phát đến chỉ số giá chứng khoán 18

2.4.2 Mức cung tiền M2 ảnh hưởng thế nào tới thị trường chứng khoán 19

2.4.3 Lãi suất cơ bản ảnh hưởng như thế nào tới thị trường chứng khoán 21

2.4.4 Ảnh hưởng của tỷ giá đô đến chỉ số giá chứng khoán 22

2.4.5 Ảnh hưởng của giá dầu tới thị trường chứng khoán 23

2.4 Một số nghiên cứu trước đây 24

Chương 3: Mô hình nghiên cứu 26

3.1 Phương pháp nghiên cứu 26

3.2 Dữ liệu nghiên cứu và mô tả 27

Chương 4: Kết quả nghiên cứu 32

4.1 Thực hiện mô hình hồi quy 32

4.1.1 Kiểm định tính dừng 32

4.1.2 Kiểm định đa cộng tuyến 33

4.1.3 Kiểm định tự tương quan 35

4.1.4 Kết quả mô hình 36

4.2 Phân tích kết quả hồi quy 39

Chương 5 Kết luận và giải pháp 45

5.1 Kết luận về các nhân tố ảnh hưởng tới chỏ số giá chứng khoán VN-INDEX 45

5.2 Một só gốp ý và để xuất về các chính sách nhằm giúp thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển bền vững và ổn định 45

5.3 Giới hạn của nghiên cứu 49

Bảng 4.3: Kết quả VIF sau khi loại bỏ biến M2

Bảng 4.4: Công thức kiểm định tự tương quan

Bảng 4.5: Kết quả chạy mô hình hồi quy

Bảng 4.6: Tóm mức ý nghĩa của mô hình

Bảng 4.7: Tốc độ tăng trưởng CPI giai đoạn 2010-2015

Chương 1: GIỚI THIỆU

1.1 Lý do chọn đề tài

Thị trường chứng khoán là kênh huy động vốn hiệu quả và sự phát triển của thị trường được đánh giá qua chỉ số giá chứng khoán Các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán đều là các công ty lớn, đầu ngành với giá trị vốn hóa cao chiếm thị phần lớn trong nền kinh tế vì thế có thể coi thị trường chứng khoán là thước đo tiêu biểu của nền kinh tế Chỉ số giá chứng khoán phản ánh một phần sức khỏe của các công ty, niềm tin của nhà đầu tư vào nền kinh tế Không chỉ là kênh huy động vốn hàng đầu mà trong bối cảnh hiện nay(giá vàng thất thường, thị trường bất động sản đi ngang, lãi tiền gởi tiết kiệm thấp, ) thì thị trường chứng khoán đang là một kênh đầu tư hấp dẫn và được quan tâm

Vậy chỉ số giá chứng khoán thay đổi như thế nào? Nhân tố nào là nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến chỉ số giá chứng khoán tại thị trường Việt Nam? Đây là vấn đề quan trọng đối với những nhà hoạch định chính sách: những yếu tố nào tác động trực tiếp đến thị trường và nó tác động như thế nào để có thể đưa ra các chính sách phù hợp phát triển bền vững thị trường chứng khoán làm đòn bẩy để phát triển nền kinh tế Các nhà đầu tư chứng khoán tại Việt Nam hiện nay đa phần là đầu tư dựa vào tin đồn, theo đội lái, các tin ngắn hạn mà không có một cơ sở chắc chắn nào để dự đoán thị trường Đây là cách đầu tư không hiệu quả rất dễ dẫn đến thị trường như những năm 2007-

2008 lên xuống không theo một quy luật nào Thực tế, đây là đề tài đã được nghiên cứu không chỉ một mà là rất nhiều lần trên thế giới

Tuy nhiên tại những thị trường khác nhau lại đưa ra những kết quả khác nhau vì mỗi quốc gia với đặc điểm kinh tế khác nhau sẽ bị tác động bởi các yếu tố khác nhau

và mức tác động của các nhân tố đến thị trường cũng khác nhau Như những quốc gia xuất khẩu dầu và nhập khẩu dầu chịu ảnh hưởng khác nhau bởi giá dầu Không những thế trong cùng một thị trường tại những thời điểm khác nhau lại cho ra những kết quả khác nhau Việc sử dụng những mô hình trước đây để phân tích thị trường chứng khoán Việt Nam trong thời điểm hiện tại sẽ cho ra những kết quả không thật sự chính xác

Do đó cần phải cấp thiết sử dụng những số liệu mới để đánh giá, nghiên cứu lại các nhân tố ảnh hưởng đến chỉ số giá chứng khoán tại Việt Nam trong thời điểm hiện tại

Đối với các nhà hoạch định chính sách nghiên cứu này sẽ giúp họ đưa ra các chính sách can thiệp vào thị trường theo đúng mục đích, đối với nhà đầu tư nghiên cứu này sẽ giúp

họ có thể dự đoán được thị trường trong trung và dài hạn, làm cơ sở để lập danh mục đầu tư hiệu quả và đưa ra các quyết định đầu tư hợp lý phát triển bền vững với thị

trường Chính vì thế tôi quyết định nghiên cứu “Các yếu tố ảnh hưởng đến chỉ số giá chứng khoán Việt Nam”

1.2 Mục đính nghiên cứu

Có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến chỉ số giá chứng khoán tại Việt Nam Trong ngắn hạn chỉ số chịu ảnh hưởng bởi các thông tư, thông tin ban ra Các yếu tố vĩ mô ảnh hưởng lên thị trường về trung và dài hạn

Mục đích của đề tài là:

-Hệ thống lại lý thuyết và phân tích xem yếu tố nào thật sự tác động trực tiếp lên chỉ

số giá chứng khoán tại Việt Nam

-Thực nghiệm thống kê, phân tích các yếu tố vĩ mô ảnh hưởng đến chỉ số giá chứng khoán tại Việt Nam

-Đo lường và đánh giá được sự tác động của các yếu tố vĩ mô đến chỉ số giá chứng khoán tại Việt Nam

-Đưa ra một số khuyến nghị nhằm giúp xây dựng TTCK Việt Nam thành kênh huy động vốn hiệu quả và phản ánh đúng giá trị thật của các công ty cũng như sức khỏe của

cả nền kinh tế

-Cung cấp cho nhà đầu tư một công cụ tham khảo để dự toán tình hình thị trường trong trung và dài hạn

1.3 Câu hỏi nghiên cứu

Để nghiên cứu thành công các yếu tố ảnh hưởng đến chỉ số giá chứng khoán tại Việt Nam cần làm rõ các vấn đề sau:

Vấn đề 1: Yếu tố nào ảnh hưởng trực tiếp đến chỉ số giá chứng khoán tại Việt Nam trong thời điểm hiện tại

Vấn đề 2: Yếu tố tác động theo chiều hướng nào và mức độ tác động như thế nào lên chỉ số giá chứng khoán Việt Nam

Vấn đề 3: Nên dùng những chính sách nào để ổn định TTCK Việt Nam, phát triển bền vững

1.4 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu

 Đối tượng nghiên cứu : Chỉ số giá chứng khoán tại Việt Nam VN-INDEX và các yếu tố vĩ mô ảnh hưởng: CPI, lãi suất cơ bản, mức cung tiền M2, giá dầu thế giới và tỷ giá hối đoái

 Phạm vi nghiên cứu: Do giai đoạn 2000-2008 là giai đoạn sơ khai của chứng khoán Việt Nam, thị trường nhỏ, bong bóng nên sẽ nghiên cứu thị trường trong giai đoạn 2009-2015 Các số liệu được thu thập từ các nguốn: Quỹ tiền

tệ quốc tế (IMF), tổng cục thống kê (GSO), Ngân hàng nhà nước, Ủy ban chứng khoán nhà nước,

 Nghiên cứu sử dụng giá cổ phiếu phổ thông niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán TP.HCM (HOSE)

 Lạm phát được đo bằng chỉ số giá tiêu dùng CPI của tháng này so với tháng liền kề trước đó

 Tỷ giá USD/VND được niêm yết bởi Ngân hàng nhà nước Việt Nam hằng tháng

 Giá dầu từ thị trường dầu thô thế giới

 Lãi suất cơ bản là lãi suất được Ngân hàng nhà nước Việt Nam công bố hằng tháng

 Các nhân tố khác như tâm lý nhà đầu tư, tỷ lệ chi trả cổ tức, chỉ số giá chứng khoán nơi khác, quy mô thị trường,… Không thuộc phạm vi nghiên cứu của

đề tài

1.5 Phương pháp nghiên cứu

Để nghiên cứu, thực hiện đề tài tôi sử dụng cả hai phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng

 Phương pháp định tính: tổng hợp các nghiên cứu cũ lọc ra những yếu tố có khả năng, tổng hợp thu thập các số liệu thông tin liên quan để quan sát sự biến động của chỉ số giá chứng khoán thông qua tác động của các nhân tố đó

Phân tích và đưa ra nhận xét tổng quan về mối tương quan của các yếu tố với chỉ số giá chứng khoán

 Phương pháp định lượng: Thu thập số liệu của các biến cho chạy trên trương trình Eviews theo mô hình Vector hiệu chỉnh sai số (VECM) kết hợp với các kiểm định tính dừng, kiểm định đồng liên kết và tính tương quan, Ngoài ra còn áp dụng phương pháp thống kê miu tả để phân tích các biểu đồ thu thập được

1.6 Bố cục đề tài

Chương 1: Giới thiệu về đề tài nghiên cứu

Chương 2: Cơ sở lý luận và các nhân tố ảnh hưởng đến giá chỉ số giá chứng khoán Chương 3: Mô hình nghiên cứu

Chương4: Kiểm định và đánh giá kết quả

Chương5: Kết luận và khuyến nghị

Tóm tắt chương 1

Xác định đề tài nghiên cứu về mối quan hệ giữa các biến vĩ mô đến giá cổ phiếu là rất quan trọng và được nhiều công trình trên thế giới thực hiện Ở Việt Nam tuy có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề này được thực hiện nhưng đa số là các giai đoan 2000-

2009 Ở chương một đã nêu ra được tính cấp thiết của vấn đề cần được nghiên cứu lại nhằm cho ra được kết quả chính xác hơn với mỗi thời kỳ Ở chương một đã nêu lên những vấn đề, câu hỏi cần được giải quyết và tóm tắt, gói gọn phạm vi nghiên cứu của

đề tài tránh nghiên cứu lang mang sai mục đích Từ đó làm tiền đề và định hướng trong việc xây dựng mô hình nghiên cứu

Chương 2: Cơ sở lý luận và các nhân tố ảnh hưởng đến chỉ số giá chứng

Thị trường chứng khoánlà nơi diễn ra các hoạt động giao dịch mua bán các loạichứng khoán Việc mua bán được tiến hành ở hai thị trường sơ cấp và thứ cấp Do vậy thị trường chứng khoán là nơi chứng khoán được phát hành và trao đổi

Thị trường sơ cấp: người mua mua đượcchứng khoánlần đầu từ những người phát hành

Thị trường thứ cấp: nơi diễn ra sự mua đi bán lại cácchứng khoánđã được phát hành ởThị trường sơ cấp

Hàng hóa giao dịch trênThị trường chứng khoánbao gồm: cáccổ phiếu,trái phiếu, chứng chỉ của các quỹ đầu tư, một sốcông cụ tài chính kháccó thời hạn trên 1 năm

Vị trí củaThị trường chứng khoán Trongthị trường Tài chínhcó hai thị trường lớn là:

Thị trường tài chính ngắn hạn (Thị trường tiền tệ): Thị trường tiền tệ là thị trường phát hành và mua bán lại các công cụ tài chính ngắn hạn, thông thường dưới 1 năm như tín phiếu kho bạc, khoản vay ngắn hạn giữa các ngân hàng, thoả thuận mua lại, chứng chỉ tiền gửi, thương phiếu,

Thị trường tài chính dài hạn(Thị trường vốn): bao gồmthị trường tín dụng dài hạn (gồm thị trường cho vay thế chấp và thị trường cho thuê tài chính) vàthị trường chứng khoán

2.1.2 Đặc điểm chủ yếu của thị trường chứng khoán:

-Là hình thứctài chính trực tiếp, người cần vốn và người cung cấp vốn đều trực tiếp tham gia thị trường, giữa họ không có trung gian tài chính

-Là thị trường gần vớithị trường cạnh tranh hoàn hảo Mọi người đều tự do tham gia vào thị trường Không có sự áp đặt giá cả trên thị trường chứng khoán, mà giá cả ở đây được hình thành dựa trên quan hệcung–cầu

-Về cơ bản là mộtthị trường liên tục, sau khi các chứng khoán được phát hành trên thị trường sơ cấp, nó có thể được mua đi bán lại nhiều lần trên thị trường thứ cấp Thị trường chứng khoán đảm bảo cho các nhà đầu tư có thể chuyển chứng khoán của họ thành tiền mặt bất cứ lúc nào họ muốn

-Đặc điểm giao dịch công khai giúp cho TTCK duy trì tính minh bạch trong các giao dịch tài chính Vì tính minh bạch nên tất cả những người tham gia đều nắm được thông tin về giá cả của các cổ phiếu đang được giao dịch trên thị trường và những người tham gia còn có thể truy cập vào những thông tin tương tự giúp cho họ có thể giao dịch tự do và hiệu quả

-TTCK cung cấp cho các nhà đầu tư một mức độ an toàn thông qua sự giám sát của các tổ chức chuyên nghiệp giúp tạo một nền tảng giao dịch an toàn

-TTCK được coi là kim chỉ nam của nền kinh tế và là một công cụ quan trọng giúp chính phủ thực hiện các chính sách kinh tế vĩ mô

-Là thị trường cực kỳ nhạy cảm với thông tin Bất kỳ thông tin nào đưa ra đều rác động tới thị trường Thị trường không chỉ thay đổi theo tháng, ngày mà là từng giây Chính vì thế các nhà đầu tư sẽ phải chấp nhận đầu tư một cách rủi ro vào TTCK nếu họ muốn có được một lợi nhuận lớn

-Vì tính rủi ro cũng như ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế nên thị trường chứng khoán tại Việt Nam chịu sự quản lý từ nhà nước thông qua Ủy Ban Chứng khoán với nhiệm

vụ giám sát, thanh tra Vì thị trường chứng khoán Việt Nam còn nhỏ nên chưa có đầy

đủ các sản phẩm phái sinh như bán khống, quyền chọn mua, quyền chọn bán, cũng như chưa được cấp phép hoạt động

2.1.3 Phân loại thị trường chứng khoán

a.Xét về phương diện pháp lý: thị trường chứng khoán được chia thành thị trường tập trung và thị trường phi tập trung

- Thị trường chứng khoán tập trung: là thị trường hoạt động theo đúng các quy định của pháp luật, là nơi mua bán các loại chứng khoán đã được đăng biểu hay đặc biệt được biệt lệ

Chứng khoán đăng biểu là chứng khoán đã được cơ quan có thẩm quyền cho phép bảo đảm, phân phối và mua bán qua trung gian các kinh kỷ và công ty kinh kỷ, tức là

đã hội đủ các tiêu chuẩn quy định

Chứng khoán biệt lệ là chứng khoán do chính phủ hoặc các cơ quan công quyền phát hành và bảo đảm Loại chứng khoán này được miễn giấy phép của cơ quan có thẩm quyền

- Thị trường chứng khoán phi tập trung (OTC): Là thị trường mua bán chứng khoán nằm ngoài sở giao dịch, không có địa điểm tập trung những nhà môi giới, những người kinh doanh chứng khoán như tại sở giao dịch Các giao dịch ở đây chủ yếu là dựa vào

sự thỏa thuận giữa người mua và người bán, không có sự kiểm soát từ Hội đồng Chứng khoán

Các loại chứng khoán mua bán ở đây thường là những chứng khoán không được đăng biểu, ít người biết đến hoặc ít được mua bán

b.Xét về quá trình luân chuyển chứng khoán: thì thị trường chứng khoán được chia làm thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp

-Thị trường sơ cấp: Còn gọi là thị trường cấp một hay thị trường phát hành, hàm ý

chỉ nơi diễn ra các hoạt động mua bán chứng khoán mới phát hành lần đầu Thị trường

sơ cấp là thị trường tạo vốn cho đơn vị phát hành

-Thị trường thứ cấp: còn gọi là thị trường cấp hai hay thị trường lưu thông, là nói

đến nơi diễn ra các giao dịch mua bán chứng khoán sau khi đã phát hành lần đầu Nói cách khác, thị trường thứ cấp là thị trường mua đi bán lại các loại chứng khoán đã phát hành qua thị trường sơ cấp

c.Xét về loại hàng hóa: thì thị trường chứng khoán được chia thành thị trường chứng khoán vốn và thị trường chứng khoán nợ

-Thị trường chứng khoán vốn: là thị trường giao dịch mua bán các loại cổ phiếu,

bao gồm cổ phiếu thường và các loại cổ phiếu ưu đãi

-Thị trường chứng khoán nợ: là thị trường giao dịch mua bán các loại trái phiếu bao

gồm trái phiếu công ty, trái phiếu chính phủ, trái phiếu địa phương,

-Ngoài ra còn có các công cụ chứng khoán phái sinh: như quyền mua cổ phiếu,

chứng quyền, hợp đồng quyền chọn, hợp đồng kỳ hạn, hợp đồng tương lai

d.Xét về hình thức giao dịch: thì thị trường chứng khoán được chia làm thị trường giao ngay và thị trường giao sau

-Thị trường giao ngay: là thị trường mua bán chứng khoán theo giá tại thời điểm giao dịch nhưng việc thực hiện thanh toán và giao hàng có thể diễn ra sau dó một vài ngày theo thỏa thuận

-Thị trường giao sau: Là thị trường mua bán chứng khoán theo một loại hợp đồng định sẵn, giá cả được thỏa thuận trong ngày giao dịch, nhưng việc thanh toán và giao hàng xảy ra trong một thời hạn ở tương lai

Trong bài nghiên cứu ta tập trung vào thị trường chứng khoán tập trung vì đây là thị trường có tính chất đại chúng dễ tiếp cận là thức đo của nền kinh tế Chỉ số chứng khoán thuộc về thi trường thứ cấp(tại thị trường sơ cấp lúc mới phát hành chỉ số là 100) Chỉ số chứng khoán ở đây là chỉ số chứng khoán của thị trường chứng khoán vốn (thị trường chứng khoán vốn có tính đại chúng hơn thị trường chứng khoán nợ và nó định giá trị của các công ty) Hiện nay thị trường chúng khoán Việt Nam là thị trường chứng khoán giao ngay với hình thức giao dịch là T+2

2.1.4 Chức năng và vai trò của thị trường chứng khoán

a.Chức năng:

 Chức năng thu hút vốn nhàn rỗi vào đầu tư phát triển: muốn mở rộng đầu tư

phát triển nhanh thì cần phải huy động vốn Vốn huy động chủ yếu qua kênh tín dụng của các tổ chức và việc phát hành chứng khoán Chứng khoán có đặc điểm là có tính đại chúng, người dân dễ tiếp cận hơn và ít bị áp lực lãi suất hơn Do đặc điểm chu kỳ kinh doanh của một số ngành nên đôi khi vốn tạm thời nhàn rỗi trong các DN là rất lớn, bên cạnh, còn có một lượng vốn lớn nằm rải rác trong dân chưa được huy động Tất cả những tiềm năng này

sẽ được phát huy hiệu quả nếu có thị trường chứng khoán Vì thị trường chứng khoán với cơ sở pháp lý hoàn chỉnh và bộ máy quản lý hữu hiệu, với

sự phổ biến và hướng dẫn rộng rãi, người dân sẽ dễ dàng sử dụng nguồn tiết kiệm của họ hơn Đây là tác nhân kích thích ý thức tiết kiệm và tạo thói quen đầu tư trong công chúng Ngoài ra, trong xã hội còn có các khoản tiền tạm thời nhàn rỗi như: quỹ bảo hiểm, quỹ phúc lợi tập thể…một phần vốn của quỹ này được gửi vào ngân hàng để thực hiện vệc thanh toán, phần còn lại, những người quản lý quỹ luôn tự hỏi làm thế nào cho vốn của họ có khả năng sinh lãi nhiều nhất và vừa an toàn vừa có tính tạm thời…và thị trường chứng khoán có khả năng đáp ứng yêu cầu này

Tóm lại, thị trường chứng khoán có chức năng thu hút mọi nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội để đầu tư mở rộng sản xuất kinh doanh, mở rộng quy mô doanh nghiệp góp phần giải quyết việc làm, giảm thất nghiệp

 Chức năng điều tiết các nguồn vốn: luôn có những nơi thừa vốn và những

nơi thiếu vốn và thị trường chứng khoán là nơi điều tiết chuyển nguồn vốn nhàn rỗi vào thị trường để phát triển thúc đẩy nền kinh tế

 Chức năng hòa nhập với kinh tế thế giới: một doanh nghiệp có thể thu hút

vốn bất cứ nơi nào và bằng bất cứ con đường nào mà họ có thể thu hút một cách dễ dàng thông qua thị trường chứng khoán Nhờ vào hệ thống máy tính

mà thị trường chứng khoán cho phép bất cứ ai, ở nơi nào trên thế giới mua một loại cổ phiếu của bất kỳ một công ty nào mà họ thích Từ đó hình thành mối liên hệ tiền tệ quốc tế, đẩy nhanh tốc độ chu chuyển nguồn vốn giữa các nước, thực hiện quan hệ vay mượn lâu dài trên thế giới tạo điều kiện cho việc hoà nhập nền kinh tế thế giới

 Chức năng điều tiết vĩ mô: thị trường chứng khoán là công cụ của nhà nước

thông qua Uỷ ban chứng khoán nhà nước, và Ngân hàng trung ương Nghiệp

vụ chủ yếu là thắt chặt hay nới lỏng sự đầu tư trên thị trường Khi sản xuất sa sút, thiếu vốn, Nhà nước tung tiền ra mở rộng cho vay để khuyến khích sản xuất thông qua việc mua vào những lô chứng khoán có giá trị lớn Khi hiện tượng đầu tư quá mức, đầu cơ thịnh hành, thì bán chứng khoán nhằm thắt chặt tín dụng giảm bớt đầu tư kinh tế.Vậy thị trường chứng khoán là công cụ hữu hiệu để nhà nước kịp thời điều tiết nguồn vốn trên thị trường

b Vai trò của thị trường chứng khoán

 Tạo vốn cho nền kinh tế: do có thị trường chứng khoán nên việc đầu tư các

nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi dễ dàng hơn Từ việc nguồn vốn bị ứ đọng từ nhiều nơi, không có khả năng sinh lời, cho đến khi có thị trường chứng khoán việc đầu tư, tích luỹ vốn sôi động và dồi dào hẳn lên Thông qua đó nền kinh tế tăng trưởng mạnh mẽ, công ăn việc làm được giải quyết, thất nghiệp giảm Bên cạnh, thị trường chứng khoán như một trung tâm thu gom mọi nguồn vốn từ dân chúng, như một nam châm cực mạnh hút các nguồn vốn từ nước ngoài Ngoài ra còn giúp Nhà nước giải quyết vấn đề thiếu hụt ngân sách, có thêm vốn xây dựng hạ tầng cơ sở

 Tạo điều kiện cho các doanh nghiệp sử dụng vốn linh hoạt hiệu quả hơn: khi

doanh nghiệp cần vốn để mở rộng qui mô sản xuất họ có thể phát hành chứng khoán vào thị trường để huy động vốn Đây là phương thức tài trợ vốn qua phát hành và lúc đó nguồn vốn của doanh nghiệp tăng lên Lúc này rủi

ro đối với doanh nghiệp là rất nhỏ vì những cổ đông của họ đã gánh đỡ thay Một điều thuận lợi nữa, khi doanh nghiệp chưa có cơ hội sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp có thể dự trữ chứng khoán như là một tài sản kinh doanh và các chứng khoán đó sẽ được chuyển nhượng thành tiền khi cần thiết thông qua thị trường chứng khoán Ngoài ra, khi doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán, có nghĩa là đã có chữ tín đối với công chúng đầu tư Như vậy các công ty chứng khoán sẽ là tác nhân kích thích giúp doanh nghiệp tạo vốn nhanh chóng hơn

 Là thước đo, đánh giá doanh nghiệp và dự đoán xu hướng trong tương lai:

thị trường công bằng, mức giá cổ phiếu phản ánh sức khỏe của công ty và những gì công ty đã làm được Không những thế ta có thể quan sát được dòng vốn dịch chuyển về đâu thể hiện sự quan tâm của nhà đầu tư và xu hướng phát triển của nền kinh tế

2.1.5 Các chủ thể tham gia trên thị trường chứng khoán

Bất kỳ thị trường nào cũng thế đều phải có người mua và người bán Người bán

là nhà phát hành chủ yếu nhằm mục đích huy động vốn Còn người mua bao gồm nhà

đầu tư và các công ty tài chính đầu tư với nhiều mục đích khác nhau như: kiếm lời, thâu tóm đối thủ, tăng giá trị chuỗi công ty, Ngoài ra đây là một thị trường đặc thù nên còn có thêm có cơ quan trung gian và cơ quan quản lý như trung tâm môi giới chứng khoán, Ủy ban chứng khoán nhà nước, Sở giao dịch chứng khóa,…

a.Nhà Phát Hành

Nhà phát hành là các tổ chức thực hiện huy động vốn thông qua thị trường chứng khoán Nhà phát hành có thể là Chính phủ, chính quyền địa phương, Công ty

 Chính phủ phát hành các loại trái phiếu chính phủ nhằm huy động tiền bù đắp thâm hụt ngân sách hoặc thực hiện nhưng công trình quốc gia lớn

 Chính quyền địa phương phát hành trái phiếu địa phương để huy động tiền đầu tư cho các công trình hay chương trình kinh tế, xã hội của địa phương

 Các công ty muốn huy động vốn đầu tư phát triển sản xuất thường phát hành trái phiếu công ty hoặc cổ phiếu

b.Nhà đầu tư

 Nhà đầu tư cá nhân: nhà đầu tư cá nhân là những người tham gia mua bán trên thị trường chứng khoán với mục đích tìm kiếm lợi nhuận Tuy nhiên, lợi nhuận luôn gắn liền với rủi ro Rủi ro càng cao thì lợi nhuận càng lớn Do vậy, các nhà đầu tư phải lựa chọn các hình thức đầu tư phù hợp với mình

 Nhà đầu tư có tổ chức: các tổ chức này thường xuyên mua bán chứng khoán với số lượng lớn và có các bộ phận chức năng bao gồm nhiều chuyên gia có kinh nghiệm để nghiên cứu thị trường và đưa ra các quyết định đầu tư Đầu

tư thông qua các tổ chức này có ưu điểm là đa dạng hoá danh mục đầu tư và các quyết định đầu tư được thực hiện bởi các chuyên gia có kinh nghiệm Một bộ phận quan trọng của các tổ chức đầu tư là các công ty tài chính Bên cạnh đó, các công ty chứng khoán, các ngân hàng thương mại cũng có thể trở thành những nhà đầu tư chuyên nghiệp khi họ mua chứng khoán cho mình

c.Các tổ chức kinh doanh chứng khoán

 Các công ty chứng khoán: Các công ty này hoạt động với nghiệp vụ chính là bảo lãnh phát hành, tự doanh, môi giới, quản lý danh mục đầu tư và tư vấn đầu tư chứng khoán

 Các ngân hàng : Các ngân hàng thương mại có thể sử dụng vốn để đầu tư chứng khoán nhưng chỉ được trong giới hạn rất định để bảo vệ ngân hàng trước những biến động của giá chứng khoán

d.Các cơ qua tổ chức liên quan tới chứng khoán

 Cơ quan quản lý nhà nước: Cơ quan này được thành lập để thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với thị trường chứng khoán cơ quan này có những tên gọi khác nhau tuỳ từng nước Tại Anh có Uỷ ban đầu tư chứng khoán (SIB- Securities Investment Board), tại Mỹ có Uỷ ban chứng khoán và Giao dịch chứng khoán (SEC - Securities And Exchange Comission) hay ở Nhật Bản có Uỷ ban giám sát chứng khoán và Giao dịch chứng khoán (ESC

- Exchange Surveillance Comission) được thành lập vào năm 1992 và đến năm 1998 đổi tên thành FSA - Financial Supervision Agency Và ở Việt Nam có Uỷ ban chứng khoán nhà nước được thành lập theo Nghị định số 75/CP ngày 28/11/1996

 Sở giao dịch chứng khoán: tại Việt Nam có 2 sở giao dịch chứng khoán lớn

là sở giao dịch chứng khoán Tp.HCM (HOSE) và sở giao dịch chứng khoán

Hà Nội (HNX) Hiện tại đang có dự án gộp 2 sở giao dịch chứng khoán lại thành sở giao dịch chứng khoán Việt Nam Tuy các sở giao dịch chứng khoán trên thế giới đa số dưới hình thức công ty cổ phần nhưng ở Việt Nam

sở giao dịch chứng khoán hoạt động dưới dạng hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Nhà Nước

 Hiệp hội các nhà kinh doanh chứng khoán: Hiệp hội các nhà kinh doanh chứng khoán hoạt động với mục đích bảo vệ lợi ích cho các công ty thành viên nói riêng và cho toàn ngành chứng khoán nói chung Hiệp hội này có một số các chức năng chính sau: Khuyến khích hoạt động đầu tư và kinh doanh chứng khoán Ban hành và thực hiện các quy tắc tự điều hành trên cơ

sở các quy định pháp luật về chứng khoán Điều tra và giải quyết tranh chấp

giữa các thành viên Tiêu chuẩn hoá các nguyên tắc và thông lệ trong ngành chứng khoán

 Tổ chức ký gởi và thanh toán chứng khoán: Tổ chức ký gửi và thanh toán chứng khoán là các tổ chức nhận lưu giữ các chứng khoán và tiến hành nghiệp vụ thanh toán bù trừ Ở Việt Nam là trung tâm lưu ký chứng khoán (VSD)

 Các tổ chức đánh giá hệ số tín nhiệm: Các tổ chức đánh giá hệ số tín nhiệm

là các công ty chuyên đưa ra các đánh giá về tình hình và triển vọng của các công ty khác dưới dạng các hệ số tín nhiệm Các công ty này được xem như thước đo để tham khảo tình hình công ty Như các công ty: Moody’s Investors Service, Fitch Group, Standard&Poor’’s

2.2 Chỉ số giá chứng khoán

2.2.1 Khái nhiệm

Chỉ số giá chứng khoán là chỉ số được dùng để phản ánh sự thay đổi của giá cổ phiếu tại thời điểm hiện tại so với thời điểm lần đầu niêm yết Chỉ số giá chứng khoán cung cấp thông tin cho nhà đầu tư và các nhà hoạch định để đưa ra những quyết định chính xác Chỉ số giá chứng khoán là số tương đối biểu hiện (bằng điểm), bằng sự quan

hệ so sánh giữa giá cổ phiếu bình quân kỳ nghiên cứu (hiện tại) với giá bình quân kỳ gốc đã chọn (thường coi là 100 hoặc 1000)

Chỉ số chứng khoán được cấu thành bởi 2 yếu tố là loại chứng khoán (trọng số) và giá của từng chứng khoán cấu thành Thí dụ, ở Việt Nam, trong giai đoạn đầu chỉ số VN-INDEX là chỉ số duy nhất đại diện cho các cổ phiếu được niêm yết trên Thị trường giao dịch chứng khoán Chỉ số này được tính theo phương pháp trọng số giá thị trường trên cơ sở các cổ phiếu được giao dịch sau đó được mở rộng cho các trung tâm giao dịch chứng khoán Hà nội (HA STC)

Ý nghĩa và mục đích của chỉ số giá chứng khoán: Chỉ số giá chứng khoán cung

cấp thông tin cho các nhà đầu tư đánh giá và phân tích thị trường chứng khoán một cách tổng quát, chỉ số giá chứng khoán chỉ r tình hình biến động giá chứng khoán, là

cơ sở đánh giá tình hình hoạt động của thị trường chứng khoán Đây là thông tin rất quan trọng đối với các công ty niêm yết, đối với nhà đầu tư và đánh giá thị trường, là

phong vũ biểu của nền kinh tế Mục đích cơ bản của việc xây dựng chỉ số giá nói chung là xây dựng hệ thống chỉ tiêu phản ánh sự biến động của giá theo thời gian Chỉ

số giá cổ phiếu cũng vậy nó là chỉ tiêu phản ánh sự thay đổi của giá cổ phiếu theo thời gian

2.2.2 Phương pháp tính

Có ba công thức tính chỉ số giá chứng khoán thường được sử dụng là : phương pháp Passcher, phương pháp Laspeyres, Phương pháp Fisher Hiện tại chỉ số giá chứng khoán tại Việt Nam được tính theo phương pháp Passcher :

Chỉ số hiện tại = (Tổng giá trị thị trường của các cô phiếu niêm yết tại thời điểm hiện tại * 100) / ( Tổng gía trị thị trường của các cổ phiếu tại thời điểm niêm yết)

Hay VNIndex (điểm) = [(P1i * Q1i ) * 100]/[(P0i * Q1i )] Trong đó: P1i : Giá giao dịch của cổ phiếu i tại thời điểm báo cáo

P0i: Giá giao dịch của cổ phiếu i tại thời điểm gốc,

Q1i:Số lượng cổ phiếu i tại thời điểm báo cáo,

Q0i: Số lượng cổ phiếu i tại thời điểm gốc,

N :Số lượng cổ phiếu đưa vào tính chỉ số

Trong quá trình tính toán chỉ số, bên cạnh sự biến động về giá cổ phiếu làm thay đổi giá trị chỉ số, còn có một số nhân tố khác làm thay đổi như cơ cấu số cổ phiếu niêm yết như thêm, bớt, tách, gộp cổ phiếu Trong trường hợp này sẽ ảnh hưởng đến tính không liên tục của chỉ số, nghĩa là chỉ số ngày báo cáo không đồng nhất với chỉ số ngày trước đó Do đó, cần phải thêm vào sự điều chỉnh này bằng hệ số chia của công thức trên Trường hợp có các cổ phiếu mới đưa vào niêm yết, hay tổ chức niêm yết tiến hành nâng vốn, hệ số chia mới được tính như sau:

Hệ số chia mới (d) = Hệ số chia cũ x Tổng giá trị thị trường các CP niêm yết cũ + Giá trị thị trường của các CP niêm yết mới Tổng giá trị thị trường các CP niêm yết

cũ Trường hợp một số loại cổ phiếu niêm yết hay tổ chức niêm yết tiến hành giảm vốn,

hệ số chia mới như sau:

Hệ số chia mới (d) = Hệ số chia cũ x Tổng giá trị thị trường các CP niêm yết cũ

- Giá trị thị trường của các CP huỷ bỏ Tổng giá trị thị trường các CP niêm yết cũ

VNIndex (điểm) = 100 x Tổng giá trị thị trường các CP sau khi thay đổi Hệ số chia mới

2.3 Sơ lược về thị trường chứng khoán Việt Nam và chỉ số VN-INDEX

2.3.1 Thị trường chứng khoán Việt Nam

Sau nhiều năm chuẩn bị và chờ đợi ngày 11/07/1998 Chính phủ đã ký quyết định số 48/CP ban hành về chứng khoán và thị trường chứng khoán Chính thức khai sinh thị trường chứng khoán Việt Nam

Cùng ngày chính phủ cũng ký nghị định thành lập Trung Tâm giao dịch chứng khoán đặt tại TP.HCM và Hà Nội Việc chuẩn bị cho thị trường chứng khoán Việt Nam ra đời đã cho Ủy ban chứng khoán Việt Nam ra đời bằng nghị định 75/CP ngày 28/11/1996

Trung tâm giao dịch chứng khoán TP.HCM được thành lập theo quyết định số 127/1998/QĐ-TTg ngày 117/07/1998 và chính thức đi vào hoạt động thực hiện phiên giao dịch đầu tiên vào ngày 28/07/2000 Khi mới đi vào hoạt động, tại Trung tâm giao dich chứng khoán TP.HCM chỉ có hai loại cổ phiếu là REE (Công ty cổ phần cơ điện lạnh) và SAM (Công ty cổ phần đầu tư và phát triển Sacom) với tổng số vốn là 270 tỷ đồng cùng một số ít trái phiếu chính phủ khác được niêm yết giao dịch REE và SAM không chỉ là hai công ty trên sàn HOSE mà còn là hai công ty đầu tiên niêm yết và có ý nghĩa lịch sử với thị trường chứng khoán Việt Nam

Sau 5 năm thành lập thì trường chứnng khoán Việt Nam thu được kết quả rất khả quan

Bảng 2.1 : Tóm tắt tăng trưởng của thi trường chứng khoán 2000-2005

Nguồn: (Ủy ban chứng khoán Việt Nam)

Tính đến hết năm 2005 tổng mức vốn hóa cổ phiếu đã đạt hơn 4500 tỷ đồng

Đến năm 2006 là giai đoạn bùng nổ với mức tăng trưởng trên 60% Đứng thứ 2 thế giới chỉ sau Zimbabwe

01/01/2007 Luật chứng khoán có hiệu lực, góp phần giúp thị trường tăng trưởng và hòa nhập với quốc tế Vốn ngoại đổ vào thị trường ào ạt và đạt đỉnh

2008 cùng xu hướng với nền kinh tế thế giới do khủng hoảng tài chính toàn cầu Điều này cho thấy nền kinh tế của Việt Nam đã là một phần của nền kinh tế thế giới

Có mối liên quan mật thiết

2009 đến nay: Cuối năm 2009 thị trường thoát khỏi tâm lý khủng hoảng và phát triển bền vững cho tới nay Tuy có những lúc biên độ dao động cao nhưng không có dấu hiệu của bong bóng và khủng hoản

Đến nay thị trường chứng khoán Việt nam đã đạt được những thành tựu đáng kể:

 Quy mô đạt 54% GDP (1,121,000 tỷ đồng) trong đó vốn hóa cổ phiếu chiếm 31% GDP

 Có 675 công ty được niêm yết

 81 công ty chứng khoán hoạt động ổn định

 27 quỹ đầu tư, 41 công ty quản lý quỹ

 Gần 1.5 triệu tài khoản đầu tư

(Số liệu tham khảo từ Ủy ban chứng khoán đến cuối năm 2015)

2.3.2 Chỉ số VN-INDEX

Chỉ số VN-INDEX thể hiện biến động giá cổ phiếu được giao dịch tại Trung tâm giao dịch chứng khoán TP.HCM Công thức tính chỉ số áp dụng với toàn bộ các cổ phiếu được niên yết tại Trung tâm giao dịch chứng khoán nhằm thể hiện xu hướng giá

cổ phiếu hằng ngày

Chỉ số giá VN-INDEX so sánh giá thị trường hiện hành với giá thị trường cơ sở vào năm gốc ngày 28/07/2000, khi thị trường chứng khoán chính thức đi vào hoạt động Giá trị thị trường cơ sở trong công thức tính chỉ số được điều chỉnh trong các trường hợp như niêm yết mới, hủy niêm yết và các trường hợp có thay đổi về vốn niêm yết như chia tách cổ phiếu, phát thưởng bằng cổ phiếu, trả cổ tức bằng cổ phiếu, chuyển đổi trái phiếu thành cổ phiếu,…

Có thể xem chỉ só VN-INDEX có ba giai đoạn chính: trước 2006, 2006-2008, 2009 đến nay

Trước 2006 : số lượng công ty niêm yết ít Đến cuối năm 2006 trên sàn đạt 32 công

ty niêm yết Thị trường cũng không có nhiều chuyển biến tích cực

2006-2008: Thị trường phát triển nhanh chóng tạo thành bong bóng khi Việt Nam gia nhập WTO và đổ vỡ cùng với khủng hoảng tài chính toàn cầu Năm 2006 đạt mốc 809.86 điểm Ngày 12/03/2007 đạt đỉnh 1170.6 điểm, cũng trong năm thị trường lao dóc không phanh 2008thị trường hồi phục trong ngắn hạn và tiếp tục đi xuống

2009 đến nay: Sau khi tạo đáy vào tháng 03/2009 thị trường bắt đầu phục hồi và phát triển ổn định, phản ánh được nền kinh tế Việt Nam

2.4 Cơ sở lý thuyết về các nhân tố ảnh hưởng đến chỉ số giá chứng khoán

Trong nền kinh tế toàn cầu hóa hiện nay với mức độ liên kết chặt chẽ và nhanh chóng Bất kỳ một thông tin, số liệu ở bất kỳ đâu đều có ảnh hưởng đến nền kinh tế dù

là ở đâu trên thế giới dù ít hay nhiều Tổng hợp lại những gì đã học và tìm hiểu thì có những nhân tố chính sau tác động nhiều nhất đến nền kinh tế qua đó được phản ánh

thông qua chỉ số giá chứng khoán : lạm phát, lãi suất, tỷ lệ tăng trưởng cung tiền M2, tỷ giá đô, giá dầu

2.4.1 Ảnh hưởng của lạm phát đến chỉ số giá chứng khoán

Về căn bản, TTCK sẽ hoạt động mạnh dưới hai điều kiện: tăng trưởng kinh tế cao

và lạm phát thấp Nhưng nếu nền kinh tế phát triển mà lạm phát tăng cao thì chưa chắc

đã là tốt Khi mối nguy lạm phát tăng cao, các nhà phân tích đầu tư sẽ nghi ngờ về sự thịnh vượng của nền kinh tế hay các báo cáo tăng trưởng việc làm Lý do là họ lo sợ rằng dường như đang có một sự bùng nổ lạm phát, một sự phát triển giả tạo đã được tạo nên bởi việc dễ dãi trong tín dụng của chính quyền, do chính phủ chấp nhận một mức thâm hụt ngân sách cao hơn và mở rộng cung tiền Mối quan hệ thực sự của lạm phát và giá cổ phiếu luôn là một câu hỏi thực nghiệm hóc búa và mối quan hệ này sẽ thay đổi theo thời gian

Kinh nghiệm từ TTCK các nước phát triển cho thấy lạm phát và giá cổ phiếu có tương quan nghịch, bởi lẽ xu hướng của lạm phát xác định tính chất tăng trưởng Lạm phát tăng cao luôn là dấu hiệu cho thấy nền kinh tế đang nóng, báo hiệu sự tăng trưởng kém bền vững, trong khi TTCK như chiếc nhiệt kế đo sức khỏe nền kinh tế Khi lạm phát tăng cao, tiền mất giá, người dân không muốn giữ tiền mặt hoặc gửi tiền trong ngân hàng mà chuyển sang nắm giữ vàng, bất động sản, ngoại tệ mạnh khiến một lượng vốn nhàn rỗi đáng kể của xã hội nằm im dưới dạng tài sản chết Thiếu vốn đầu tư, không tích lũy để mở rộng sản xuất, sự tăng trưởng của doanh nghiệp nói riêng và cả nền kinh tế nói chung sẽ chậm lại Lạm phát tăng cao còn ảnh hưởng trực tiếp tới các doanh nghiệp: dù hoạt động kinh doanh vẫn có lãi, chia cổ tức

ở mức cao nhưng tỉ lệ cổ tức khó gọi là hấp dẫn khi lạm phát cao Điều này khiến đầu tư chứng khoán không còn là kênh sinh lợi Các biến số kinh tế vĩ mô, trong đó có biến quan trọng là lạm phát đều tác động tới dòng tiền trong tương lai và lợi suất yêu cầu vì thế sẽ ảnh hưởng tới giá cổ phiếu của thị trường chứng khoán Những thông tin

về lạm phát và một số nhân tố vĩ mô ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán được rất nhiều các đối tượng quan tâm và thực sự hữu ích cho những nhà hoạch định chính sách, các nhà đầu tư, các công ty niêm yết, công ty chứng khoán

Chính vì lẽ đó đã có rất nhiều nhà nghiên cứu đã tham gia dự báo mối quan hệ giữa lạm phát, các biến kinh tế vĩ mô và thị trường chứng khoán bằng việc sử dụng những

mô hình nghiên cứu khác nhau Có thể thấy lạm phát và thị trường chứng khoán có mối liên hệ chặt chẽ nhau Về ngắn hạn sẽ đồng biến thị trường tăng kéo theo lạm phát, về dài hạn lạm phát sẽ kéo thị trường đi xuống vì nhà đầu tư sẽ chuyển qua các tài sản khác an toàn hơn Tuy nhiên dù với bất cứ nghiên cứu nào đều cho kết quả lạm phát và thị trường chứng khoán có mối liên quan mật thiết với nhau

2.4.2 Mức cung tiền M2 ảnh hưởng thế nào tới thị trường chứng khoán

Một tài sản đầu tư tốt nhưng nếu không có dòng tiền chảy vào thì giá vẫn sẽ nằm im bất động Việc dòng tiền được bơm vào và rút ra khiến cho giá của tài sản đầu tư tăng hoặc giảm tương ứng

Và một yếu tố quan trọng bậc nhất tác động tới dòng tiền chảy vào các loại tài sản

đầu tư đó chính là Mức cung tiền M2

M2 gia tăng thể hiện sự mở rộng về chính sách tiền tệ nên nguồn cung tiền trên thị trường cũng gia tăng Cả doanh nghiệp và nhà đầu tư có nhiều cơ hội tiếp cận nguồn vốn Doanh nghiệp dễ dàng vay vốn để mở rộng kinh doanh nên khả năng tăng thu nhập cũng tăng lên Nhà đầu tư có thêm nguồn vốn để kinh doanh đầu tư nên cầu về chứng khoán sẽ tăng Mặt khác khi M2 tăng hàm ý lãi suất trên thị trường tiền tệ sẽ giảm và theo nguyên tắc bình thông nhau giữa thị trường tiền tệ và thị trường vốn lượng tiền nhàn rỗi sẽ dịch chuyển từ thị trường tiền tệ sang thị trường chứng khoán để hưởng mức sinh lời cao hơn

Ta có thể hình dung r hơn qua bản sau

Đồ thị 2.1: Tương quan giữa tốc độ cung tiền M2 và VN-INDEX

Nguồn: (trang web vietstock)

Từ đồ thị này ta có thể thấy được sự tương quan r nét giữa cung tiền M2 và chỉ số giá chứng khoán VN-INDEX như sau:

Trong giai đoạn 2002-2007, cung tiền tăng liên tục với tốc độ ngày một nhanh hơn, tại cực điểm trong năm 2007 cung tiền M2 đã đạt mức tăng trưởng tới 47%/năm Tăng trưởng cung tiền M2 đã khiến một lượng lớn tiền được đổ vào thị trường cổ phiếu và tạo nên bong bóng trên thị trường này Khi đó VN-Index đã tăng hơn 5 lần từ khoảng

200 điểm tới hơn 1,000 điểm, tương ứng với thời điểm tăng trưởng cung tiền M2 đạt cực đại

Và ngay sau đó, trong giai đoạn 2008, khi tốc độ tăng trưởng cung tiền giảm mạnh

đã kích hoạt một cuộc tháo chạy khỏi thị trường cổ phiếu khiến cho điểm số của INDEX bốc hơi nhanh chóng

VN-Năm 2009 và năm 2011 lại là hai năm cung tiền tăng mạnh Tuy nhiên, trong hai năm này đối tượng chính yếu mà dòng tiền được đổ vào là thị trường bất động sản và một lần nữa tạo nên bong bóng trên thị trường này

Tuy nhiên tỉ lệ dữ trự bắt buộc thường ít thay đổi nên việc thay đổi của M2 chủ yếu

là do thị trường tín dụng Ta cần nghiên cứu xem do thị trường tác động đến M2 hay do M2 tác động đến thị trường

2.4.3 Lãi suất cơ bản ảnh hưởng như thế nào tới thị trường chứng khoán

Bất kỳ mặt nào trong nền kinh tế đều chịu ảnh hưởng của lãi suất Lãi suất không chỉ là dich vụ của ngân hàng và các tổ chức tín dụng mà nó còn là một công cụ điều tiết nền kinh tế của chính phủ Nó có thể đẩy mạnh hay bóp hẹp dòng tiền cũng như điều khiển hướng đi của nền kinh tế Có rất nhiều loại lãi suất và tác động của từng loại lãi suất lên thị trường là khác nhau: lãi suất cho vay, lãi suất huy động, lãi suất tái cấp vốn, lãi suất cơ bản

Trong bài nghiên cứu ta sẽ sử dụng lãi suất tái cơ bản Vì lãi suất cơ bản là công cụ điều tiết của nhà nước có ảnh hưởng trực tiếp đến lãi suất huy động và lãi suất cho vay Ngân hàng nhà nước thực hiện chính sách tiền tệ thông qua lãi suất cơ bản Trong trường hợp muốn kích thích tăng trưởng, đẩy mạnh đầu tư thì sẽ hạ lãi suất cơ bản Trong trường hợp muốn kiềm chế lạm phát và hạn chế dòng tiền sẽ tăng lãi suất cơ bản Lãi suất này được ấn định bởi Ngân hàng nhà nước

Khi ngân hàng nhà nước tăng lãi suất thì điều này không tác động ngay lập tức vào thị trường chứng khoán mà chủ yếu là tác động lên tâm lý nhà đầu tư làm thị trường cổ phiếu biến động trong ngắn hạn Tác động trực tiếp từ việc nâng lãi suất cơ bản là các ngân hàng sẽ phải nâng lãi suất huy động vốn cũng như lãi suất cho vay theo Sau đó các cá nhân trong nền kinh tế với các khoản vay sẽ bị tác động kế tiếp, đặc biệt với những cá nhân vay với lãi suất thả nổi Điều này có thể khiển mọi người hạn chế chi tiêu vì chi phí cao hơn, và các doanh nghiệp bị ảnh hưởng khi doanh thu thấp đi Do đó các công ty, doanh nghiệp bị tác động gián tiếp bởi việc tăng lãi suất như là kết quả của

hành vi tiêu dùng của các cá nhân trong nền kinh tế Nhưng không chỉ có vậy, các doanh nghiệp cũng đi vay tiền từ ngân hàng để phục vụ cho hoạt động kinh doanh, khi các khoản này trở nên đắt đỏ hơn nó tác động trực tiếp đến dòng tiền của doanh nghiệp ảnh hưởng và cuối cùng thì doanh thu bị giảm sút

Không chỉ ảnh hưởng đến doanh nghiệp mà còn ảnh hưởng đến các nhà đầu tư làm chi phí vây vốn đầu tư cao hơn tuy nhiên hiện nay Việt Nam đã cấm ngân hàng cho vay

để đầu tư chứng khoán Tuy lợi tuất kỳ vọng của mỗi nhà đầu tư là khác nhau nhưng khi lãi suất thị trường bị đẩy lên thì lợi tuất kỳ vọng sẽ tăng lên để bù đắp chi phí rủi ro

mà thị trường mang lại dẫn đến giá mua kỳ vọng sẽ đi xuống điều này ảnh hưởng nghịch biến đối với chỉ số giá chứng khoán Gởi tiết kiệm cũng là một kênh đầu tư nếu lãi suất tăng sẽ cạnh tranh và làm các kênh đầu tư khác kém háp dẫn hơn Tóm lại lãi suất và chỉ số giá chứng khoán chắc chắn có mối liên quan mật thiết với nhau Đa số các nghiên cứu đều chỉ ra mối quan hệ đó là mối quan hệ nghịch biến Tuy nhiên, chúng ta lưu ý rằng tất cả những nhân tố tác động và kết quả trên là có tương quan với nhau trên diện rộng, và có thể xảy ra nhiều diễn biến khác nhau Lãi suất không phải là nhân tố duy nhất quyết định giá cổ phiếu mà còn nhiều yếu tố khác cùng với xu thế chung của thị trường, lãi suất chỉ là một trong những yếu tố tác động Do đó sẽ không thể nói chắc chắn rằng ngân hàng nhà nước tăng lãi suất cơ bản sẽ mang tới một tác động tiêu cực cho giá cổ phiếu

2.4.4 Ảnh hưởng của tỷ giá đô đến chỉ số giá chứng khoán

Tuy tỷ giá được điều hành bởi nhà nước nhưng nó luôn là vấn đề nóng bỏng và có ảnh hưởng lớn trong vốn tài chính và đầu tư Tỷ giá ảnh hưởng trực tiếp đến ba mặt sau: dòng vốn, doanh thu và chi phí của doanh nghiệp

Sau khi hòa nhập với nền kinh tế thế giới thì dòng vốn đổ về thị trường chứng khoán Việt Nam là khá lớn Hiện nay dòng vốn của nhà đầu tư nước ngoài chiếm tỷ trọng khá cao, nhiều công ty đã đủ room Dòng vốn ngoại được xem là dòng vốn thông minh dẫn đầu thị trường vì thế có tác động rất lớn đến xu hướng nhà đầu tư trong nước Mục đích đầu tư là kiếm lời vì thế nếu tỷ giá tăng sẽ làm khoản lợi nhuận chuyển từ giá VND sang USD giảm, mất sức hấp dẫn Vì thế dòng vốn sẽ rời thị trường kéo theo đó

là tâm lý nhà đầu tư trong nước chạy theo làm giá chứng khoán lao dốc

Về doanh thu, việc tăng tỷ giá hối đoái có lợi với các công ty xuất khẩu Doanh thu bằng USD trong khi chi phí tính theo VND sẽ giúp có thêm một phần lợi nhuận chênh lệch giá và làm cho giá bán cạnh tranh hơn do chi phí bằng VND đổi qua USD sẽ rẻ hơn Và ở chiều ngược lại các công ty nhập khẩu sẽ phải gánh chi phí cao hơn mà doanh thu không đổi

Hiện nay rất nhiều công ty vay vốn từ nước ngoài việc tăng tỉ giá sẽ làm công ty chịu áp lực tài chính rất lớn từ nợ vay

Tóm lại, Thông thường, việc tăng tỷ giá sẽ khiến cho các doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn với các khoản nợ bằng USD, giá hàng nhập khẩu tăng, chỉ số CPI tăng, do đó

sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế Ngoài ra, việc tăng tỷ giá cũng khiến cho khối ngoại tăng cường hoạt động bán ròng vì tỷ suất sinh lợi của họ sẽ “”tự nhiên" bị sụt giảm

2.4.5 Ảnh hưởng của giá dầu tới thị trường chứng khoán

Giá dầu có ảnh hưởng khác nhau giữa hai khu vực là xuất khẩu dầu mỏ và nhập khẩu dầu mỏ Theo lý thuyết giá dầu tăng sẽ tăng doanh thu cho các công ty xuất khẩu dầu mỏ và làm tình hình chứng khoán tại các nước xuất khẩu dầu đi lên Trong khi đó các nước công nghiệp nhập khẩu dầu lại bị tăng chi phí làm ảnh hưởng tới dòng tiền, kết quả hoạt động kinh doanh nên thị trường chứng khoán sẽ đi xuống Tuy nhiên hiện nay tình hình chứng khoán toàn thế giới biến động phập phồng cùng chiều với gia dầu thế giới :

 Giá dầu giảm thường báo hiệu nhu cầu đang suy yếu, qua đó báo trước về một cuộc suy thoái kinh tế

 Nhiều công ty dầu mỏ vay vốn ngân hàng để mở rộng hoạt động kinh doanh sản xuất Việc nhiều công ty dầu phá sản sẽ dẫn đến nguy cơ kéo theo các ngân hàng sụp đổ như khủng hoảng nợ dưới chuẩn của Mỹ Tạo nên hoeẹu ứng domino kinh tế trên phạm vi toàn cầu

 Việc giá dầu giảm ảnh hưởng đến nhiều quốc gia trên thế giới dẫn đến các quốc gia đó ít nhập khẩu làm các mặt hàng khác dư cung

 Tình hình chính trị bất ổn do giá dầu giảm

 Giá dầu giảm rất có thể Mỹ sẽ tăng lãi suất

Cần phải nghiên cứu xem giá dầu ảnh hưởng tới thị trường chứng khoán Việt Nam như thế nào Ngành khai thác dầu cũng chiếm một tỷ trọng lớn trong thị trường chứng khoán Việt Nam Việc lao dốc của 1 công ty đầu ngành Blue chip sẽ ảnh hưởng rất lớn tới thị trường

2.4 Một số nghiên cứu trước đây

Christopher Gan, Minsoo Lee, Hua Hwa Au Yong, Jun Zhang đã kiểm định tác động của các biến như lạm phát (CPI), tỷ giá hối đoái (EX) lãi suất ngắn hạn (SR), lãi suất dài hạn (LR), tăng trưởng kinh tế (GDP), Cung tiền (M2) đến chỉ số giá chứng khoán trên thị trường chứng khoán NewZealand (NZSE40) Kết quả cho thấy có mối quan hệ giữa các biến kinh tế vĩ mô như lãi suất ngắn hạn, cung tiền và tăng trưởng kinh tế với chỉ số giá chứng khoán NZSE40 giai đoạn 1990-2003

Md Mohiuddin, Md Didarul Alam and Abdullah Ibneyy Shahid (2008) kiểm định mối quan hệ giữa các yếu tố vĩ mô là tỷ lệ lạm phát, tỷ giá, lãi suất, cung tiền và chỉ số sản lượng công nghiệp với chỉ số giá chứng khoán Bangladesh Kết quả nghiên cứu không tìm mấy mối tương quan nào giữa chỉ số giá chứng khoán Bangladesh với các yếu tố vĩ mô trong mức ý nghĩa thống kê

Suliaman D Mohammad, Adnan Hussain, Adnan Ali (2009) nghiên cứu tác động các yếu tố vĩ mô đến thị trường chứng khoán Karachi Trong nghiên cứu này tác giả sử dụng số liệu hằng quý để quan sát các yếu tố vĩ mô bao gồm tỷ giá hối đoái, dự trữ ngoại hối, chỉ số sản xuất công nghiệp, chỉ tiêu tổng tài sản cố định, cung tiền M2 và chỉ số giá bán buôn tác động đến chỉ số giá chứng khoán Karachi (Karachi Stock Exchange-KSE) giai đoạn năm 1986-2007 Kết quả nghiên cứu cho thấy chỉ số sản xuất công nghiệp, dự trữ ngoại hối, chỉ số giá bán buôn có tác động cùng chiều lên chỉ

số giá chứng khoán trong khi tỷ giá hối đoái, chỉ tiêu tổng tài sản cố định, lãi suất và cung tiền M2 có tác động nghịch chiều Tất cả các hệ số tương quan đều có ý nghĩa thống kê ngoại trừ biến chi tiêu tổng tài sản cố định

Chen, Roll và Ross với nghiên cứu nổi tiếng về mô hình đa nhân tố để đánh giá ảnh hưởng của các biến kinh tế vĩ mô lên thị trường Mỹ Các biến vĩ mô mà nghiên cứu đã xem xét bao gồm: chỉ số sản suất công nghiệp (Industrial Production), lạm phát