Hợp tác và cạnh tranh trong kinh doanh của các Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa Việt Nam

TẠP CHÍ KHOA HỌC DHQGHN.. 2007HỢP TÁC VÀ CẠNH TRANH TRONG KINH DOANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VIỆT NAM Các doanh nghiệp vừa và nhỏ DN V&N có vị trí đặc biệt qu an trong đôì với p

TẠP CHÍ KHOA HỌC DHQGHN KINH TỂ - LUẬT T.XXIII số 1 2007

HỢP TÁC VÀ CẠNH TRANH TRONG KINH DOANH CỦA CÁC

DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VIỆT NAM

Các doanh nghiệp vừa và nhỏ (DN

V&N) có vị trí đặc biệt qu an trong đôì với

p h át triể n kinh tế ỏ V iệt N am Theo

th ô n g kê của Bộ KHĐT, ỏ V iệt N am , từ

k h i L u ậ t D oanh n g h iệp có h iệ u lực, số

lượng d o an h n g h iệp tă n g lên n h a n h

chóng, tro n g đó c h ủ y ếu là DNV&N,

chiếm tới hơn 90%, vối số lao động tru n g

b ìn h 78 người/ d o an h n g h iệp VỊ t r í q u an

trọ n g của bộ p h ậ n d o a n h n g h iệ p n à y đối

với p h á t triể n k in h t ế V iệt N am ngày

càn g được k h ả n g định: Các DNV&N

đ a n g đóng góp k h o ả n g 60% G D P, riêng

G D P n g à n h công n g h iệp là 31%; tạo công

ă n việc làm cho 26% tổ n g s ố lao động của

V iệt N am C hiếm tì trọ n g lốn tro n g kh u

vực k i n h t ế tư n h â n , các DN V&N Việt

N am n g ày càn g giữ vị t r í q u a n trọ n g , khi

m à “k in h t ế tư n h â n dược coi là một

tro n g n h ữ n g động lực c ủ a n ền k in h

t ể ’*(Văn k iện Đ ại hội đ ạ i b iểu to à n quốc

lầ n th ứ X, NXB C h ín h tr ị quốc gia, H à

Nội 2006, tr.83)

T uy n h iê n , có r ấ t n h iề u th á c h thức

đ a n g đ ặ t ra cho các D NV& N trư ớ c thềm

hội n h ập T ro n g p h ạ m vi b ài v iế t này,

tá c giả m uôn tậ p tr u n g vào v ấ n đ ề hợp

tá c tro n g k in h d o an h c ủ a các DNV&N ở

V iệt N am , k h i cho rằ n g việc k ế t hợp

cạ n h tr a n h v à hợp tá c tro n g k in h doanh

là m ột giải p h á p vừ a cấp th iế t, vừ a m an g

tín h chiến lược tro n g việc n â n g cao n ă n g

n PGS TS, Trường Đại học Kinh tố, Đại học Quổc gia Hà Nội.

T r in h T h i H o a M a in• •

lực cạn h tr a n h c ủ a cộng đồng d o an h

n g h iệp V iệt N am và của n ề n k in h t ế tro n g bôì c ả n h hội n h ậ p n g ày nay

1 C hất lượng h o ạ t động DNV&N

V iệt N am ch ư a tư ơ ng xứng với tốc độ gia tả n g vể sô* lượng

S a u 20 n ă m đổi mỏi, n ề n k in h t ế

V iệt N am đ ã có n h ữ n g bước tiế n vượt bậc, cù n g với sự lớn m ạ n h về mọi m ặ t của các d o an h n g h iệ p nói ch u n g , doanh

n g h iệp vừa & nh ỏ nói riêng T u y n h iên ,

có m ột n g h ịch lý h iệ n h ữ u n g ay tro n g tiế n trìn h đó là sô' lượng D N V & N tă n g

n h a n h n h ư n g V iệt N am chư a có cải th iệ n

đ án g k ể về n ă n g lực c ạ n h tr a n h C ác DNV&N ở VN c h ư a có đóng góp đ á n g kể cho việc gia tă n g n ă n g s u ấ t v à cạn h

tr a n h quốc gia S ự yếu kém c ủ a loại h ìn h

d o an h n g h iệp V iệ t N am th ể h ịê n trê n các m ặ t như: n ă n g lực q u ả n lý điều

h à n h , n ăn g lực tà i ch ính, tr ìn h độ công nghệ, lao động, ý th ứ c ch ấp h à n h lu ậ t

p h á p v.v Sự gia tă n g số lượng, tu y có

g ắn liền vối sự đào th ả i n h ấ t định của các DNV&N yếu k ém , n h ư n g ch ư a thự c

sự tạo ra sự th a y đổi đ á n g k ể tro n g n ă n g lực c ạ n h tr a n h c ủ a các DNV&N Trong

k h i đó, “việc h ìn h th à n h và p h á t triể n hệ

th ô n g d o an h n g h iệ p V iệt N am lớn m ạnh,

có sức cạn h t r a n h cao là m ộ t n hiệm vụ

ch iến lược củ a N h à nước và to à n xã hội”

2 4

Hợp tác và cạnh tranh trong kinh doanh của các doanh nghiệp 25

(Văr> k iện Đ ại hội Đ ại b iểu to à n quốc lần

th ứ X, NXB C h ín h tr ị quốc gia, H à Nội,

2006, tr.230) Đ ây th ự c sự là m ột trong

n h ữ n g th á c h th ứ c lớn m à V iệt N am phải

đôi m ậ t tro n g bôì c ả n h V iệt N am đã là

th à n h viên ch ín h thứ c củ a WTO

T hực t ế cho th ấ y , n g h ịc h lý trê n gắn

liền với động cơ th à n h lập d o an h nghiệp

của các doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam

Có n h iề u động cơ đ ể ra đời m ột doanh

nghiệp

M ột d o an h n g h iệ p mới có th ể được

th à n h lập do có sự c h ín m uồi về ý tưởng

k in h d o an h , vể n ă n g lực tổ chức, về khả

n ă n g h u y động vốn, về p hư ơng cách m à

người ch ủ d o an h n g h iệ p tu y ể n d ụ n g lao

động, và về cả cơ hội k in h do an h R a đời

th eo con đường này, d o a n h n ghiệp r ấ t

cần thòi g ia n để hội đ ủ các đ iểu kiện Tại

n h ữ n g quốc gia đ a n g tro n g giai đoạn cải

tổ to àn d iệ n nền k in h t ế k ém p h á t phiển,

k h ả n ă n g x u ấ t h iệ n các loại doanh

ng hiệp n h ư vậy là tư ơ n g đối h ạ n chế

T uy n h iê n , k h i đ ã x u ấ t h iệ n được trê n

th ị trư ờ n g , các d o an h n g h iệ p n ày thường

dễ th à n h công, và vì t h ế sẽ có đóng góp

q u a n trọ n g cho sự tă n g trư ở n g c h u n g của

n ề n k in h tế

Bên c ạ n h đó, d o a n h n g h iệp cũng có

th ể ra đòi do sức ép m ư u sin h N h u cầu

th à n h lậ p d o an h n g h iệ p x u ấ t p h á t từ

việc người lao động c h ư a có việc làm ,

hoặc chỉ đơn g iản là k h ô n g còn được làm

việc ở từ k h u vực k in h t ế n h à nước Họ

p h ả i lập d o an h n g h iệ p đ ể đ ảm bảo h ay

b ù đ ắp m ức th u n h ậ p bị giảm sú t Thực

t ế ỏ các n ề n k in h t ế c h u y ể n đổi cho thấy,

cải cách k in h tế, đặc b iệ t là cải cách k h u vực k in h t ế n h à nưốc d iễn ra càng m ạn h

m ẽ, sự ra đời d o a n h n g h iệp theo con đường n à y càn g p h ổ b iến với tốc độ

n h a n h Song điều đó chư a có gì đảm bảo

sự trư ờ n g tồn củ a d o an h nghiệp, cũng

n h ư đóng góp cùa d o an h n ghiệp cho sự

p h á t triể n của n ền k in h t ế quốc gia Rõ

rà n g , động cơ lập d o an h n g hiệp k hác

n h a u sẽ chi phối k h ả n ă n g th à n h đ ạ t cuả

d o an h nghiệp

ở V iệt N am , các d o a n h nghiệp đ an g

h o ạ t động cũ n g được ra đòi thông qua các con đưòng trê n , n h ư n g các DNV&N được h ìn h th à n h cũ n g ch ủ yếu bằng con đưòng th ứ h ai Các DNV& N dễ th à n h

lậ p do chỉ cần lượng vốn nhỏ, chi phí đ ầu

tư vào cơ sở h ạ tầ n g k h ô n g cao M ặt

k h ác, k h i ch u y ển từ n ề n k in h t ế bao cấp

s a n g n ề n k in h t ế th ị trư ờ ng, các DNV&N

có k h ả n ă n g th íc h ứ n g n h a n h hơn các

d o an h n g h iệp quy mô lớn Các DNV&N

th ư ờ n g n ă n g động n h ạ y cảm với th ị trư ờ ng, dễ th a y đổi m áy móc th iế t bị,

m ặ t h à n g k h i n h u cầu th ị trư ờng th a y đổi, nhờ đó đ ạ t h iệ u q u ả k in h t ế cao tro n g n g ắ n h ạ n

ở b ấ t cứ quốc gia nào, k h i môi trường

đ ầ u tư th ô n g th o á n g , các c h ín h sách của

n h à nước th a y đổi th e o hư ớng khuyến

k h ích các n h à đ ầ u tư , s ố lượng doanh

n g h iệp sẽ tă n g N h ữ n g đổi mới căn b ản tro n g n h ậ n th ứ c về vai trò củ a k in h t ế tư

n h â n tro n g n ề n k in h t ế V iệt N am đ ã tạo

m ôi trư ờ n g th ầ n th iệ n , th u ậ n lợi để các

d o an h n g h iệp vừa và nhỏ p h á t triển Có

th ể nói, sự tă n g n h a n h s ố lượng doanh

n ghiệp ở V iệt n a m thời g ian qua bắt

Tạp chi Khoa học DHQGHN Kinh tế - Luật TXƠI1, Số ỉ 2007

2 6 Trịnh Thị Hoa Mai

n guồn chủ yếu từ n g u y ê n n h â n đó.Vì

th ế, c h ấ t lương h o ạ t động DNV&N Việt

N am chư a tư ơng xứ ng với tốc độ gia tă n g

về s ố lượng Sô" lượng d o an h n g h iệp ra

đòi, tu y q u a n trọ n g , song c h ấ t lượng tă n g

trư ở n g của d o an h n g h iệp mới là yếu tô"

q u y ế t đ ịn h sức m ạn h k in h t ế của một

quốc gia.

2 S ự th iế u vắng v ăn hoá hợp

tá c tro n g k in h d o a n h củ a các

d o an h ng h iệp vừa và nhỏ

N h ữ n g h ạ n c h ế n h iề u m ặ t của các

d o an h n g hiệp V iệt N am nói chung, của

các d o an h n g hiệp vừ a và nh ỏ nói riêng

b ắ t n guồn từ n h iều n g u y ên n h â n , tro n g

đó có sự th iế u v ắn g v ă n hoá hợp tác

tro n g k in h d o an h củ a các d o an h nghiệp

Có th ể nói, V iệt N am đ ã đo àn k ế t r ấ t tốt

để đ á n h th ắ n g giặc ngoại xâm , như ng

chưa p h á t h u y h ế t sức m ạ n h củ a hợp tác

liên k ế t để tạ o n ên n ă n g lực cạ n h tra n h

cao tro n g m ột n ền k in h t ế hội n h ập

Đặc điểm rõ n é t tro n g h o ạ t động của

các d o an h n g hiệp V iệt N am là th iế u sự

hợp tác giữa DNV&N với d o an h nghiệp

lớn và giữa các DNV&N vài n h au

T rê n t ấ t cả các m ặt, đ a n g tồn tạ i một

k h o ản g cách lớn giữa DNV&N và doanh

n ghiệp lốn Các d o a n h n g h iệ p vừa và

nhỏ củ a V iệt N am ch ư a được xem là vệ

tin h cho các d o an h n g h iệp lớn Các

DNV&N k h ông nổ lực trở th à n h các

d o an h nghiệp lớn, tro n g k h i đó lại cô"

g ắn g cạ n h tr a n h với các d o an h nghiệp

lớn Đ iều n ày k h ô n g tạo ra n h ữ n g yếu tô'

tích cực cho n ền k in h t ế V iệt N am , m à có

th ể ngược lại Đ ây là m ột điểm k h ác biệt

căn b ản tro n g q u a n h ệ g iữ a các DNV&N

và các d o an h n g h iệ p lớn c ủ a V iệt N am so vối th ế giới

T h iếu hợp tá c với d o a n h n g h iệp lớn tức là chư a k h a i th á c được lợi th ế so

s á n h của mỗi loại d o an h n g h iệp m ột cách hiệu quả Đ iểu n à y d ẫ n đ ến sự h ạ n c h ế tro n g c h ấ t lượng, h iệu q u ả k in h doanh

và sức cạn h tr a n h củ a cả d o an h n ghiệp nhỏ và doanh n g h iộ p lớn T ừ đó từ n g bưốc làm yếu n ă n g lực cạ n h tra n h của

n ền k in h t ế nói ch u n g

Có th ể th ấ y r ấ t n h iề u rào cản h ạ n

c h ế các mối liên h ệ hợp tá c giữ a hai loại

h ìn h d o an h n g h iệp n ày ở V iệt N am Môì

q u a n hệ này, ở V iệ t N am , th ự c c h ấ t là

q u a n hệ giữa các d o a n h n g h iệ p n h à nước

và các d o an h n g h iệ p tư n h â n Vì th ế

n h ữ n g rào cản đó th ư ờ n g b ắ t nguồn từ

n h ữ n g điểm bâ't cập tro n g m ột s ố chính sách của n h à nưóc N h ữ n g quy địn h c h ặ t chẽ về th ủ tụ c đ ấ u th ầ u đ ã n g ăn cản các DNV&N th a m gia cu n g câ'p h à n g hoá,

cũ n g n h ư n h ậ n lại th ầ u p h ụ từ các

d o an h n g hiệp n h à nước qu y mô lớn Cơ

c h ế th à n h lập T ổng công ty n h à nước chư a th ậ t hợp lý Các d o a n h n g hiệp ở

V iệt N am tro n g n h ữ n g n ă m 90 được tổ chức th eo mô h ìn h Tổng công ty, theo đó các d o an h n g h iệp th à n h viên của Tổng công ty, th ư ờ n g là các DNV&N, được quyền th a m gia các h o ạ t động s ả n x u ấ t

k in h do an h , cho d ù tr ê n th ự c tế, h ầu h ết

n h ữ n g d o an h n g h iệ p th à n h viên này là

n h ữ n g d o an h n g h iệ p k in h d o an h kém

h iệu quả Đ iều n à y c h ư a tạ o cd hội để

n h ữ n g DNV&N h o ạ t đ ộ n g có h iệu quả,

có n ă n g lực c ạn h tr a n h tố t, có th ể th am

Tạp chí Khoa học DHQGtìN Kinh tế- Luật T X ữ ii Số ì 2007

Hợp tác và canh ưanh ưong kinh doanh của các doanh nghiệp 2 7

gia hợp tác làm ă n với d o an h n ghiệp lớn

của n hà nưóc C h ín h sách hỗ trợ, bảo hộ

s ả n x u ấ t b ằ n g á p d ụ n g th u ế n h ậ p k h ẩu

cao cho m ột số m ặ t h à n g do doanh

nghiệp n h à nước lốn cu n g cấp cũng

k hông k h u y ến kh ích các d o an h nghiệp

n h à nước n à y tìm kiếm sự hỗ trở hợp tác

từ p h ía các DNV&N tro n g việc cu n g cấp

các yếu tô' đ ầ u vào Q uy mô th ị trường

n hỏ lẻ, việc kiểm s o á t h à n g n h ậ p lậu

trê n th ị trư ờ n g yếu kém cũ n g buộc các

DNV&N, vốn còn n on yếu n h iề u m ặt,

p h ải hư ỏng h o ạ t động c ủ a m ìn h vào lĩnh

vực dịch vụ th ư ơ n g m ại H o ạt động kinh

doanh n h ư vậy k h ô n g th ể tạo ra lợi th ế

so sá n h lâ u dài dể nuôi dưổng và tãn g

cường mối liên k ế t hợp tác của các

DNV&N vói các d o an h n g hiệp lớn

Tư tư ởng chỉ có c ạ n h tra n h k h ô n g có

hợp tác trê n th ư ơ n g trư ờ n g đ ã chi phối

q u a n hệ của d o an h n g h iệ p nhỏ với doanh

n ghiệp lón Các d o an h n g h iệp lón thường

né trá n h ký k ế t các hợp đồng p h ụ với các

d oanh n g h iệp nhỏ P h ầ n lớn n g h iên cứu

của N gân h à n g T h ế giới cho th ấy , các

d o an h n g h iệp có vốn nưỏc ngoài ỏ V iệt

N am và các d o a n h n g h iệp n h à nước lớn

đều bỏ q u a các d o a n h n g h iệp nh ỏ tro n g

nước, m à chỉ hư ớ n g tới các d o an h nghiệp

ở nước ngoài đ ể tìm n g u ồ n n g u y ên liệu

đ ầu vào

G iữa các DNV& N c ũ n g th iế u hợp tác

để n â n g cao sức c ạ n h tra n h C hi phôi

h o ạ t động củ a loại h ìn h d o an h nghiệp

này chủ yếu là tư tư ở n g tiể u nông, chụp

giật Đ iều n à y cà n g làm các DNV&N vốn

đã yếu c à n g th ê m su y y ếu và cản trở sự

p h á t triể n ch u n g

Các DNV&N chủ yếu là các doanh

n g h iệp th ủ công tru y ề n thốing C ạnh tra n h giữa các DNV&N là cạnh tra n h tro n g các sả n p h ẩm được sả n x u ấ t h à n g loạt Về phư ơng diện ngưòi tiêu dùng, điều n ày có lợi tro n g n g ắn h ạ n , n h ư n g

b ấ t lợi cho d o an h n g h iệp cả tro n g n g ắn

h ạ n và dài h ạ n C ạ n h tra n h n h ư vậy tự

nó làm m ấ t d ầ n tín h hợp tác và làm suy

y ếu d ầ n sức c ạn h tra n h của từ n g doanh

n g h iệp và của to à n n g à n h nói chung

ở V iệt N am có r ấ t n h iề u đơn vị cùng

k in h d o an h tro n g lĩn h vực d u lịch Điểu

n à y làm sản p h ẩm du lịch phong ph ú hơn, đ áp ứ ng n h u cầu n g ày càn g đa d ạn g hơn của công chúng N h ư n g trong lĩnh vực n ày v ẫ n còn q u á ít mô h ìn h th ể hiện,

sự liên k ế t giữa các đơn vị k in h doanh du lịch với n h a u Vì th ế , n h ìn tổng th ể

n g à n h du lịch V iệt N am chư a p h á t triể n

h ế t tiềm n ăn g , k h o ả n g cách du lịch V iệt

N am và du lịch các nước tro n g kh u vực còn k h á lớn C ũ n g tương tự , ngành sản

x u ấ t th ủ công mỹ ng h ệ V iệt Nam là

n g à n h tru y ề n thống V iệt N am có r ấ t

n h iề u ưu t h ế về loại sả n p h ẩ m đặc trư n g này Người s ả n x u ấ t h à n g th ủ công mỹ

ng h ệ vốh th u ộ c loại lao động đặc b iệt và

s ả n p h ẩ m củ a họ luôn được th ị trư ờng

t h ế giới đ á n g giá cao vì tín h k h ác biệt và

k h a n hiếm củ a nó Vì th ế, s ả n phẩm th ủ công mỹ n g h ệ V iệt N am từ n g có m ặ t ở

n h iề u quốc gia T u y n h iê n , trê n th ị trư ờ n g t h ế giới, sức cạ n h tr a n h của các

s ả n p h ẩ m th ủ công mỹ n g h ệ V iệt N am còn r ấ t yếu T hực t ế n à y cũ n g có nguyên

n h â n b ắ t n g u ồ n từ sự th iế u hợp tác tro n g k in h d o an h củ a các cơ sở sả n x u ấ t

Tụp chi Khoa học DHQGHN Kinh tế - Luật T X ữ ll Sấ I 2007

2 8 Trinh Thị Hoa Mai

h à n g th ủ công mỹ n ghệ Có th ể nói, các

doanh n g hiệp sả n x u ấ t h à n g th ủ công

V iệt N am chư a có th ó i q u e n q u a n tám

đến k h ách h à n g tiê u d ù n g , để giải quyết

v ấ n đề họ là ai, họ cầ n gì và cần bao

n h iê u sả n p h ẩm Đ iều m à các doanh

nghiệp n à y p h ải b ậ n tâ m đôi phó chỉ là

n h ữ n g n h à p h â n phối, n h à x u ấ t k h ẩu

h à n g th ủ công m ỹ n ghệ Đ ây là n h ữ n g

đôì tác làm ă n m à lu ô n chỉ b iế t th u m ua

vối giá c àn g rẻ càn g tố t Vì t h ế quyền lợi

giữa n h à sả n x u ấ t và các tr u n g gian tiêu

th ụ luôn đốì n ghịch n h a u N gay giữa các

do an h n g h iệp x u ấ t k h ẩ u vối n h a u cũng

luôn th ư ờ n g trự c q u a n h ệ b ấ t hợp tác,

m ạn h ai n ấy làm T h êm n ữ a , để k h ẳ n g

đ ịn h m ình trê n th ị trư ờ n g t h ế giới, sản

ph ẩm th ủ công m ỹ n g h ệ V iệt N am luôn

p h ả i n ú p bóng dưối các th ư ơ n g h iệu lớn

N hư vậy, sự b ấ t hợp tá c tro n g kinh

d o an h của các d o an h n g h iệp tro n g nưỏc

đã góp p h ầ n từ n g bước tiê u d iệ t chính

n g ay th ư ơ n g h iệu củ a nước m ình

T ìn h trạ n g th iế u hợp tá c tro n g kinh

d o an h cũ n g có th ể th â y rõ tro n g lĩn h vực

d ệt m ay T hực t ế cho th ấ y , để n â n g cao

n ă n g lực cạ n h tr a n h củ a m ìn h , các

d o an h n ghiệp th ư ờ n g q u a n tâ m đến việc

g iàn h g iậ t n h iề u Q u o ta x u ấ t k h ẩu

T rong kh i các v â n đề q u a n trọ n g hơn

n h ư n â n g cao c h ấ t lượng s ả n p h ẩm , hạ

giá th à n h , xây d ự n g c h iế n lược

m a rk e tin g p h ù hợp lạ i k h ô n g được

q u a n tâ m đ ú n g mức T ìn h tr ạ n g cạnh

tr a n h th iế u là n h m ạ n h c ũ n g k h á phổ

biến ở n h iề u lĩn h vực k h á c n h ư v ậ n tải

h à n h k h ách , bảo hiểm K in h d o a n h như

vậy là b ấ t hợp tác, d ự a vào c ạ n h tra n h

k h ô n g là n h m ạ n h và đó là m ả n h đất n ảy sin h và nuôi dư õng n h ữ n g h à n h vi th iế u

là n h m ạ n h n h ư c h ụ p g iậ t, lừ a đảo, hốì

lộ, th a m nh ũ n g

K hi mở cửa th ị trư ò n g các d o an h

n g h iệp p h ả i đôì m ặ t với với các sản

p h ẩm và dịch vụ có quy m ô c u n g cấp lớn,

p h ải đôi m ặ t với n h ữ n g v ấ n đề do quy

mô sả n x u ấ t k h ô n g h iệ u q u ả và chi ph í

s ả n xuâ't cao Vì t h ế các D N V & N bị đ ặ t trước n h ữ n g sức ép lớn từ p h ía các d o an h

n ghiệp lón tro n g nước, cũ n g n h ư h à n g hoá n h ậ p k h ẩ u Đó là n h ữ n g b ấ t cập liên

q u a n đến giá cả, c h ấ t lượng, s ố lượng và

uy tín , sự tin cậy T ự do h o á th ư ơ n g m ại

có th ể d ẫ n đến tìn h tr ạ n g các k h ách

h à n g lốn từ chối m u a h à n g của doanh

n ghiệp tro n g nước m à c h u y ể n sa n g các

n h à n h ậ p k h ẩ u , đ iểu n à y gây kh ó k h ă n

củ a DNV&N tro n g nước Hợp tác giữa DNV&N và d o a n h n g h iệ p lớn c àn g lỏng lẻo càng làm b ấ t lợi cho các DNV&N

K hi gia n h ậ p W TO, th ị trư ờ n g p h ân phối b á n lẻ được mở cửa, đ ây ch ắc ch ắn

sẽ là điểm nóng, th ử sức các doanh nghiệp V iệt N am M ột th ự c t ế của thị trư ờ n g b án lẻ V iệt N am là , tro n g khi thị trư ờ n g b á n lẻ tă n g n h a n h chóng th ì hệ

th ố n g p h â n phối h à n g h o á còn r ấ t lạc

h ậ u và g ần n h ư k h ô n g có sự liên k ế t hợp tác giữa các n h à s ả n x u ấ t v à n h à p h ân phối T heo Bộ T h ư ơ n g m ại, tro n g giai

đo ạn 2002-2005 d o a n h th u b á n lẻ tại thị trư ờ n g V iệt N am tă n g b ìn h q u ân 18% /năm , cao gấp 2 lầ n so với m ức tă n g trư ở n g b ìn h q u â n củ a G D P c ù n g kỳ Tuy

n h iên , h à n g hoá đ ế n ta y người tiê u dùng

v ẫn ch ủ yếu th ô n g q u a h ệ th ố n g chợ

Tạp chi Khoa học DHQGHN, Kinh lế-L u ậ t T.XXIII, Sứ 1,2007

Hợp tác và canh tranh trong kinh doanh của các doanh nghiổp 29

(40%) và h ệ th ô n g các cửa h à n g bán lẻ

độc lặp( 44%) Hộ th ô n g p h â n phôi hiện

đại chỉ chiếm k h o ả n g 10% Các tru n g

tâm siêu th ị lỏn ở H à Nội và T P HCM

mới chỉ đ á p ứ ng được 20-30% n h u cầu

tiêu d ù n g củ a d ân , 70-80% , th ậ m chí ở

các tỉn h tỉ lệ n ày là 95%, còn lạ i phải

trô n g chờ vào các chợ v à các cử a h àn g

nhỏ lẻ T h iế u hợp tác c h ặ t chẽ đã tạ o nên

một hệ th ô n g p h â n phôi tr u n g gian

n h iề u nấc, làm tă n g chi p h í và giá hàng

hoá, ngưòi tiê u d ù n g đ a n g p h ải ch ịu giá

cao gấp 3,4 lần, th ậ m chí đ ến 10 lần so

vởi giá tr ị th ự c củ a h à n g hoá M ặ t khác,

hệ th ô n g p h â n phôi m a n h m ú n tự p h á t

gây khó k h ă n cho công tác q u ả n lý số

lượng, c h ấ t lượng và giá cả h à n g hoá

trê n th ị trư ờng K hi giá cả, sô" lượng,

c h ấ t lượng h à n g hoá k h ô n g k iểm soát

được th ì th iệ t h ạ i k h ô n g chỉ đ ến với

người tiê u d ù ng, m à c h ín h các doanh

nghiệp cu n g ứ ng h à n g hoá, c ũ n g n h ư các

n h à p h â n phổi, n h ữ n g đơn vị k in h doanh

ng h iêm ch ỉn h đều bị th iệ t h ại N ăn g lực

cạn h tr a n h c h u n g c ủ a to à n n g à n h bị suy

yếu

Sự x u ấ t h iện c ủ a các tậ p đ o à n siêu

th ị quốc t ế thòi g ian q u a tr ê n th ị trường

b á n lẻ V iột N am n h ư T ậ p đ o àn M etro,

B ourbon (P háp), P a rk so n (M alay sia) với

việc đ ầ u tư h à n g chục tr iệ u U SD đ ã tạo

á p lực lốn đ ến các n h à k in h d o a n h trong

nước C ác siêu th ị (170 siê u th ị) và

T ru n g tâ m th ư ơ n g m ại k in h d o an h (32

tr u n g tâ m ) đ ã x u ấ t h iệ n , song p h ầ n lớn

đ ều có qu y mô nhỏ, th iế u tín h chuyên

n g h iệ p và non yếu v ề n h iề u m ặ t, cả kinh

n g h iệm , q u ả n trị, k h ả n ă n g tà i chính

Khi mở cửa th ị trư ờ n g b á n lẻ đôi th ủ của

họ sẽ là n h ữ n g n h à p h â n phốỉ lớn, với

d o an h sô" h à n g n ă m lên đến h à n g chục tỉ USD T hương h iệ u củ a họ đứ ng ở nhữ ng

vị t r í h à n g đ ầ u trê n t h ế giới Chắc chắn cuộc ch iến b ấ t c ân xứ n g đ a n g chờ đợi các

n h à p h â n phối h à n g hoá dịch vụ tro n g nước Do đó, để c ạ n h tr a n h được với các

d o an h n ghiệp p h â n phốỉ nước ngoài,

m ạn g lưới p h â n phối tru y ề n th ố n g doanh

n ghiệp cần p h ả i được đ ầ u tư để n h a n h chóng trở th à n h m ạ n g lưỏi siêu thị, tru n g tâ m th ư ơ n g m ại h iệ n đ ại trong cả nước T h iếu sự hợp tác để cùng lớn

m ạn h , chắc ch ắ n th ị trư ờ n g b á n lẻ V iệt

N am sẽ k h ô n g còn là củ a các doanh

n ghiệp V iệt N am N ếu các d o an h nghiệp

V iệt N am tro n g lin h vực p h â n phổi

k h ô n g sỏm p h á t triể n k h i mở cửa hội

n h ậ p , nguy cơ h ệ th ố n g p h â n phôi h iện

đ ại rơi vào ta y các tậ p đoàn p h ân phối nước ngoài sẽ sớm th à n h h iệ n thực Hdn

t h ế n ữ a, các n h à p h â n phối nước ngoài sẽ kéo Lheo các n h à s ả n x u ấ t và k hi đó các

do an h n g h iệp V iệt N am k h ô n g chỉ m ấ t

đi th ị trư ờ n g p h â n phổi h à n g hoá, m à ngay ở lĩn h vực s ả n x u ất, vị t r í của các

d o an h n g h iệp tro n g nước cũ n g bị lu n g lay Vì vậy, n g ay từ b ây giờ các doanh

n g h iệp V iệt N am p h ả i b iế t liên k ết hợp

tá c với n h a u đ ể tạ o th à n h m ột h ệ th ô n g

vữ ng chắc, đ ủ sức c ạ n h tr a n h k h i ch ín h

th ứ c gia n h ậ p W TO Đ ể làm được điều này, sự hợp tác, liê n k ế t c h ặ t chẽ giữa các d o an h n g h iệp k in h d o an h tro n g

n g à n h càn g trở n ê n cấp th iế t

C ũ n g cần n h ấ n m ạ n h rằ n g , tro n g cuộc c ạ n h tr a n h kh ó k h ă n với các đôì th ủ

Tạp chi Khoa học ĐHQGHN' Kinh tể - Uiật T xxrn, S ố ỉ, 2007

30 Trịnh Thị Hoa Mai

m ạ n h nước ngoài, các d o an h n g h iệp V iệt

N am k in h d o an h tro n g lĩn h vực p h â n

phối cũ n g có n h ữ n g ư u t h ế riê n g của

m ình Họ có t h ế m ạ n h tro n g việc n ắ m rõ

th ị hiếu tậ p q u á n m u a sắm của người

V iệt N am , có k in h n g h iệm tro n g việc

p h á t triể n th ị trư ờ n g vừ a và nhỏ M ạng

lưới p h â n phôi tru y ề n th ố n g , tu y còn thô

sơ, lạc h ậ u , song r ấ t g ần gũi và cũ n g r ấ t

cần th iế t cho người V iệt N am Đ ây là thị

trư ờ n g lý tư ờng cho các DNV&N V iệt

N am Vì t h ế việc n h a n h chóng tạ o sức

m ạ n h để tr ụ vữ ng và chiếm lĩn h thị

trư ờ n g b á n lẻ nội đ ịa là m ột chiến lược

p h á t triể n đ ú n g đ ắn , có ý n g h ĩa k in h t ế

xã hội lớn lao T hực t ế đ ã ch ứ n g m in h h ệ

th ô n g siêu th ị Cooop M a rt (thuộc liên

hiệp HTX m u a b á n T P Hồ C hí M inh), với

vốn b a n đ ầu k h á k h iêm tố n (100 triệ u

đồng), sau 8 n ăm h o ạ t động đ ă tạ o ra

m ạn g lưới vối 25 siêu th ị, tổ n g tà i s ả n trị

giá vài tră m tỷ đồng

T h iếu hợp tá c tro n g k in h d o an h cũng

đã chi phôi ch iến lược k in h d o an h của

các doanh nghiệp Có th ể th ấ y rõ, p h ầ n

lớn các DN V&N tro n g việc tìm kiếm con

đưòng n â n g cao n ă n g lực cạ n h tra n h của

m ìn h n h ằm đứ n g vữ ng tr ê n th ư ơ n g

trư ờ n g cho đến n a y v ẫ n tiế p tụ c áp d ụ n g

ch iến lược c ạ n h tr a n h b ằ n g giá M ặc dù

đ a số các d o an h n g h iệp cũ n g đã n h ậ n

th ứ c được rằ n g , chỉ có ch iến lược cạ n h

tra n h b ằ n g sự k h á c b iệ t h a y hướng vào

trọ n g tâm mới hư ớ n g các d o an h n g hiệp

vào sự p h á t triể n b ển vững T hực trạ n g

n à y k h ô n g chỉ p h ổ b iến ở n g à n h d ệt m ay,

th u ỷ sả n m à cũ n g rõ n é t ở n g à n h du lịch

T rong k h i k h ác h du lịch s ẵ n sà n g t r ả giá

dịch v ụ d u lịch cao hơn để có được c h ấ t lượng dịch v ụ tố t hơn, th ì p h ầ n lớn các cơ

sở k in h d o a n h d u lịch củ a V iệt N am v ẫ n

ch ư a th ể đ á p ứ n g được C h ín h tư tư ởng chỉ có c ạ n h tr a n h k h ô n g có hợp tác trê n

th ư ơ n g trư ờ n g , n ê n các DNV& N thư ờng

q u a n tâ m đ ế n việc tìm tới th ị trư ờ ng bỏ ngỏ, th ị trư ờ n g n g ách , hoặc tâ m lý k hông

m u ố n công k h a i th ô n g tin về h o ạ t động

c ủ a m ìn h

3 HỢp tá c giữ a các DNV&N là con đư ờ ng đ ú n g đ ắ n để n ân g cao n ă n g lực c ạ n h tr a n h của

từ n g d o a n h n g h iệp , cũng n h ư

củ a n ể n k in h tế

C ạ n h t r a n h v à hợp tá c k h ô n g loại tr ừ

lẫ n n h a u m à c ầ n p h ả i song h à n h cù n g

n h a u C ạ n h tr a n h là m ột quy lu ậ t của

k in h t ế th ị trư ờ n g C ạ n h tr a n h được xem

là b iểu h iệ n củ a môi trư ờ n g k in h doanh

là n h m ạ n h S ong c ạ n h tr a n h giữa các

d o a n h n g h iệ p tro n g nước k h ô n g phải là cuộc đ â u t r a n h “a i thắng a i”. T rong k in h

d o a n h , các d o a n h n g h iệ p tro n g nưốc

c ù n g t r ậ n tu y ế n , cù n g m ục tiêu vì sự

g iầ u m ạ n h củ a quốc gia d â n tộc, nơi

m ìn h tồn tạ i và công h iến Hơn nữa, mỗi

d o a n h n g h iệ p , họ vừa là người sả n x u ấ t, người c u n g ứ ng, đồng th ò i cũ n g là ngưòi tiê u d ù n g , người tạ o n h u cầu trê n thị trư ờ n g Vì th ế , n ế u đích đ ến của cạnh

tr a n h là đ em lạ i lợi ích cho ngưòi tiêu

d ù n g , th ì các d o a n h n g h iệp cần phải b iết hợp tá c tro n g k in h d o an h Hợp tác giúp các d o a n h n g h iệ p cù n g p h á t triể n , cùng lớn m ạ n h tro n g m ộ t n ề n k in h t ế tă n g trư ờ n g b ề n vữ ng T rê n th ư ơ n g trường

k h ô n g tồ n tạ i qu y lu ậ t n g h iệ t ngã của

Tạp chi Khoa liọc DHQGHN Kinh tế- Luật T X a n , Sà l 2007

Hợp tác và cạnh tranh trong kinh doanh của các doanh nghiệp 31

ch iế n trư ờ ng, đó là a n h sống th ì tôi p h ải

c h ế t và ngược lạ i T rê n th ư ơ n g trư ờng,

các d o a n h n g h iệp d ều có th ể m ạ n h lên

tro n g k in h d o a n h n êu b iế t hợp tá c cùng

p h á t triể n C ạn h tr a n h là n h m ạ n h tạo

động lực để mỗi d o a n h n g h iệp tự vươn

lên , hợp tác để tạ o sức m ạ n h n â n g cao

n ă n g lực c h u n g củ a h ệ th ố n g doanh

n g h iệp , v à cũ n g tứ c là củ a to à n bộ nền

k in h tế C ái m ấ t đi, n h ư là cái t ấ t yếu

c ủ a quy lu ậ t đào th ả i, m à được th ú c đẩy

b ằ n g cơ c h ế c ạ n h tr a n h , c h ín h là n h ũ n g

p h ư ơ n g th ứ c q u ả n lý lạc h ậ u , tư tường

lạc h ậ u , ý th ứ c c h ấ p h à n h lu ậ t p h áp

k ém Còn cái được giữ lạ i trê n th ư ơ n g

trư ờ n g là n h ữ n g cái mối, n h ữ n g y ếu tô'

tích cực tro n g q u ả n lý, tro n g tư tưởng

củ a chủ d o a n h n g h iệp , c ũ n g n h ư người

lao động nói ch u n g Vì th ế , c ạ n h tra n h

k h ô n g chỉ d iễ n ra g iữ a các d o a n h ng h iệp ,

m à c ạ n h tr a n h lu ô n tồ n tạ i n g ay tro n g

nội bộ m ộ t d o a n h n g h iệp , đóng v ai trò

n h ư là p h ư ơ n g th ứ c th ú c đ ẩy sự r a đời

cái mối, các tích cực, đào th ả i cái cũ, cái

lạc h ậ u , n h ò đó m à d o an h n g h iệp liên tục

p h á t triể n C ạ n h t r a n h c ầ n được h iể u là

phư ơng th ứ c tôì ư u để lự a chọn, ươm

m ầm n h ữ n g yếu tố tích cực, th ú c đẩy

d o an h n g h iệ p h o ạ t động tố t, th ú c đẩy

n ền k in h t ế tă n g trư ở n g b ể n vững Với

cách h iể u c ạ n h tr a n h n h ư vậy, rõ rà n g

c ạ n h tr a n h k h ô n g loại tr ừ hợp tác C ạn h

tr a n h và hợ p tá c đ ề u cù n g m ột đích đến

là n â n g cao n ă n g lực c ạ n h tr a n h của

từ n g d o a n h n g h iệ p , từ đó củ a to à n bộ

n ền k in h tế C ạ n h tr a n h c à n g q u y ế t liệt

càn g th ú c đ ẩ y hợp tá c liên k ế t g iữ a các

chủ th ể C ạ n h tr a n h và hợp tá c k h ô n g

loại tr ừ lẫ n n h a u m à c ầ n p h ả i song h à n h

c ù n g n h a u K inh d o an h tro n g cùng m ột môi trư ờ ng, g án h cù n g m ột trọ n g trá c h

q u a n trọ n g là xương sốhg của n ề n k in h

tế, các d o an h n g h iệp đều có mục tiêu

c h u n g là tả n g trư ở n g liên tục N hư vậy, các d o an h n g h iệp đều k in h d o an h tro n g

m ột môi trư ờ n g n h ư n h a u , ch ịu sự giám

s á t của cù n g m ột hệ th ố n g lu ậ t pháp

tạ i sao lại k h ô n g th ể hợp tác?

Để p h á t triể n tro n g bối cảnh hội

n h ậ p , mở cửa n ề n k in h tế, các doanh

n g h iệp n g ày c àn g có môi g ắn k ế t xã hội

c h ặ t chẽ và có lợi ích ch u n g Vì th ế các

d o an h n g h iệp p h ả i từ n g bước tă n g tín h liên k ế t hợp tá c tro n g q u á trìn h tạo ra

g iá trị gia tă n g , từ k h â u cung cấp

n g u y ên liệu, sả n x u ấ t đến p h â n phôi, tiê u th ụ b á n h à n g đến ta y người tiê u dùng T h am gia vào các q u a n hệ hợp tác, các d o an h n g h iệp c ầ n p h ải ch ú trọ n g đ ầu

tư vào công nghệ, p h á t triể n sả n phẩm ,

n g h iê n cứu, đào tạo và xây d ự n g thương

h iệ u s ả n p h ẩm đ ủ m ạ n h ở cấp k h u vực

v à quốc tế Đó là n h ữ n g môì liên k ết có

k h ả n ă n g đ á p ứ n g yêu cầu cao củ a k in h

t ế hội n h ậ p to à n cầu Xây dự n g được môl liên k ế t hợp tá c đó m ột cách bển vững

cũ n g c h ín h là con đư òng đ ú n g đ ắn để

n â n g cao n ă n g lực c ạn h tr a n h củ a doanh nghiệp, cũ n g n h ư củ a n ền k in h tế

Hợp tá c giữa các DNV&N góp p h ầ n

là m cho mỗi d o a n h n g h iệp m ạ n h lên trê n

cơ sở p h á t h u y lợi t h ế của quốc gia N gày

n a y , tín h c ạn h tr a n h củ a s ả n phẩm

k h ô n g th ể chỉ dự a vào lợi t h ế về nguồn lực tự n h iên N h ữ n g ả n h hư ởng của b ản sắc v ăn h oá củ a m ột đ ấ t nước được tru y ề n tả i q u a các h à n g h o á dịch vụ tới

Tạp chi Khoa học ĐHQGHS Kinh lế ■Luật, T.XXIII s ố 1,2007

32 Trịnh Thị Hoa Mai

các nưốc kh ác, n ếu được p h á t h u y tốt sẽ

góp p h ầ n làm tă n g n ă n g lực cạn h tra n h

của m ột quốc gia T ro n g điều k iện hội

n h ậ p ngày nay, yếu tô" n ày đ a n g r ấ t được

coi trọng Các nước c h â u Á, tro n g đó có

V iệt N am , được coi là n h ữ n g quốc gia có

điểu k iện để p h á t h u y n h ữ n g lợi th ế này

hơn các nước phư ơng Tây

T rong lộ trìn h tích cực th a m gia vào

WTO, n ề n k in h t ế V iệt N am đ a n g đứng

trưổc r ấ t n h iề u th á c h th ứ c N h ữ n g th ách

thứ c của V iệt N am c h u ẩ n bị vào WTO

trưốc h ế t hư ớng vào bộ m áy q u à n lý n hà

nưốc, song p h ầ n đòi hỏi đối với doanh

nghiệp, n h ấ t là d o an h n g h iệp trẻ , cũng

k hông kém p h ầ n q u a n trọ n g Q uá trìn h

th a y đổi n h a n h chóng về công nghệ

n h ữ n g n ăm q u a cù n g với công cuộc đổi

mới k in h t ế ở V iệt N am tro n g bối cảnh

to àn cầu hoá đã th ú c đ ẩy sự tư ơng tác và

k ế t hợp c h ặ t chẽ giữ a các d o an h nghiệp

lớn và DNV&N và giữ a các DNV&N vói

n h au T ro n g tiến tr ìn h hội n h ậ p k in h t ế

quốc tế, các d o an h n g h iệp lớn là lực

lượng tiên phong xây d ự n g n ă n g lực

cạ n h tra n h của quốc gia, các DNV&N đủ

m ạn h sẽ góp p h ầ n giảm n h ẹ n g u y cơ của

to à n cầu hoá H iểu rõ cách thứ c kinh

do an h , đặc b iệ t v ă n h o á hợp tá c tro n g

k in h d o an h là v ấ n đề m à các doanh

nghiệp cần q u a n tâ m n h ậ n th ứ c đ ú n g và

xây dự n g th à n h công Đ ể tr iể n k h a i được

ch iến lược c ạ n h tr a n h th e o hướng tích

cực, các d o an h n g h iệp c ần có sự hợp tác

Hợp tác tạo n ên sự đồng bộ, giúp các

d o a n h n g h iệ p tiế p c ậ n được vài các tiê u

ch u ẩn quốc tế N h à nước cần tìm ra n h ữ n g biện p h á p th íc h hợp để tạo m ộ t điểu k iện

k h u n g tố t n h ấ t cho các d o a n h n g h iệp và các n h à đ ầ u tư tro n g nước T ro n g điều

k iệ n hội n h ậ p , mở cửa n ề n k in h tế, sự hỗ trợ củ a n h à nước cần hư ớng đến việc

k h u y ế n k h ích s á n g tạ o th ị trư ờ ng, tă n g liên k ế t g iữ a các loại h ìn h DNV&N và

d o an h n g h iệ p lón C h ín h sách của n h à nước cần tạo đ iều k iện cho các DNV&N tiế p c ậ n h ệ th ố n g p h â n phối h iện đại, tiế p cận th ị trư ờ n g quốc tế, phổ biến công n g h ệ, cu n g cấp cho các DNV& N các công cụ đ ể n â n g cao n ă n g s u ấ t lao động,

tr a n h th ủ hợp tá c vỏi các DNV&N nước ngoài n ă n g động, k h u y ế n khích các DNV& N n ă n g động ch ia sẻ k in h nghiệm

và tr i th ứ c cho các DNV&N nội địa còn non y ếu B ên cạ n h đó, vai trò của n h à nưốc tro n g cải cách th ể chế, n h ằ m xoá đi

n h ữ n g h à n g rào th ư ơ n g m ại ẩ n , tạo dự n g môi trư ờ n g k in h d o a n h th â n th iệ n , cải cách n h ằ m giảm chi p h í cho d o an h

n g h iệp là đậc b iệ t q u a n trọng

Q u a n hệ hợp tá c giữa các doanh

n g h iệ p tro n g h o ạ t động k in h d o an h luôn

là m ột chỉ sô' q u a n trọ n g , p h ả n á n h sự

p h á t tr iể n b ền vữ n g của n ền k in h tế

P h á t triể n q u a n h ệ hợp tá c giữa các

d o an h n g h iệ p tro n g k in h d o an h th ể h iện

v ă n hoá k in h d o a n h h iệ n đ ại của mỗi

d o a n h n g h iệ p v à đó là giải p h á p m an g tín h ch iế n lược tro n g việc tạ o n â n g cao

n ă n g lực c ạ n h tr a n h của cộng đồng

d o a n h n g h iệ p d o a n h n g h iệp và của nền

k in h t ế tro n g bôi cản h hội n h ập ngày nay

Tạp chi Khoa học DHQGHN Kinh lế-lM ật, TXQ It, s ố 1.2007

Hợp tác và cạnh (ranh irong kinh doanh của các doanh nghiệp 33

T À I L IỆ U T H A M K H Ả O

1 Báo cáo p h á t triển doanh nghiệp vừa và nhỏ giai đoạn 2006-2010, Bộ k ế hoạch và Đầu

tư, http://business.g ov.vn

2 Đảng cộng sản Việt Nam , Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2006

3 Kỷ yếu hội th ảo quốc gia, Thương mại Việt N am trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tê] NXB Thông kê, 2003

4 SBA(2000), ilThe fact about S m a ll Business Development Centers”, http://www.sba.gov

5 SME F actsheet, http://w w w sm e.com vn/SM Efactsheet.htm

6 Vai trò của doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nền kinh tế Kinh nghiệm trong nước và quốc tê\ Kỷ yếu hội thaỏ khoa học, NXB T h ế giới, Hà Nội, 2005

VNU JOURNAL OF SCIENCE, ECONOMICS-LAVV, T.XXIII, NọỊ, 2007

co o P E R A T IO N AND COMPETITION IN BU SIN ESS OF SMES IN

VIETNAM

A s s o c P ro f D r T r in h T h i H o a M ai

College o f Economỉcs, Vietnam National University, Hanoi

S m all a n d m ed iu m e n te rp ris e s (SM Es) h a v e p lay ed a s ig n iíìc a n t role in th e econom ic d e v e lo p m e n t in V ie tn a m However, th e y a re facing w ith m an y challenges

t h a t c re a te d by I n t e r n a t i o n a l econom ic in te g ra tio n of V ie tn a m I t ỹs recognized th a t a

n u m b e r of S M E s in c re a sin g ly extended, b u t th e c o m p etitiv e a b ility h a s n ’t been

im proved re m a rk a b ly yet T h e y h ave c o n trib u te d a little to th e im p ro v em en ts of

p ro d u ctiv ity a n d n a tio n a l c o m p etitiv en ess T h e p a p e r p o in ted o u t th e lack of b u sin ess cooperation a m o n g V ie tn a m e s e SM Es a n d also co n fìrm ed t h a t co m p etitio n an d cooperation a r e n o t e lim in a tin g each o th e r b u t t h e y a r e s u p p le m e n t C ooperation

am o n g e n te rp ris e s in doing b u s in e s s 1 8 alw ay s a s a key in d ic a to r to re íle c t 'su sta in a b le

d ev elo p m en t of th e econom y P ro m o tin g th e b u sin e ss co o p eratio n a m o n g e n te rp ris e s

re v e a ls th e e n te r p r is e ^ m o d e rn b u sin ess c u ltu re B u ild in g co o p eratio n c u ltu re in

b u sin e ss is b o th a n u r g e n t so lu tio n a n d a s tra te g ic o n es a im ed a t im p ro v em en t of

co m p e titiv e n e ss for V ie tn a m e se b u sin e ss co m m u n ity a n d th e w hole econom y in th e

c o n tex t of th e p r e s e n t in te g ra tio n

Tạp chi Khoa học ĐHQGHN Kinh tể - Luật, TJOữỉỉ, Sổ ỉ, 2007