Một số biện pháp bồi dưỡng giải toán trên mạng cho học sinh lớp 2

Chính vì vậy tôi đã mạnh dạn đưa ra đề tài “Một số biện pháp bồi dưỡng giải toán trên mạng cho học sinh lớp 2”.. Mục đích nghiên cứu Đánh giá thực trạng và đề xuất một số biện pháp bồi

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Môn Toán là một trong những môn học có vị trí hết sức quan trọng ở bậcTiểu học Xu thế của thế giới nói chung và đất nước ta nói riêng là đổi mớiphương pháp dạy học nhằm phát huy tính tự giác, chủ động, sáng tạo của họcsinh

Đi cùng với đổi mới phương pháp dạy học là đổi mới hình thức và phươngtiện dạy học Đặc biệt, trong giai đoạn hiện nay các phương tiện truyền thôngphát triển mạnh đã tạo cơ hội cho người học có cơ hội và phương tiện học tập

Và trong những năm gần đây Bộ giáo dục đào tạo đã phát động cuộc thi giảitoán trên mạng Hưởng ứng phong trào này, Ban giám hiệu nhà trường đã triểnkhai, động viên, khích lệ giáo viên và học sinh cùng tham gia Là giáo viên đượcphân công giảng dạy lớp 2 và bồi dưỡng đội tuyển giải toán trên mạng, bản thântôi nhận thấy đây là một sân chơi rất lý thú, bổ ích và có ý nghĩa Song để giúpcác em tham gia thi giải toán có được kết quả tốt thì việc bồi dưỡng là yếu tốquan trọng nhất Cần bồi dưỡng cho các em những gì ? Bồi dưỡng như thế nào ?

là cả một vấn đề mà tôi còn trăn trở Và qua mấy năm thực hiện, bản thân tôi đãđúc rút ra một số kinh nghiệm để cùng đồng nghiệp trao đổi, chia sẻ, giúp đỡnhau nhằm nâng cao hiệu quả bồi dưỡng Chính vì vậy tôi đã mạnh dạn đưa ra

đề tài “Một số biện pháp bồi dưỡng giải toán trên mạng cho học sinh lớp 2”.

2 Mục đích nghiên cứu

Đánh giá thực trạng và đề xuất một số biện pháp bồi dưỡng giải toán trên

mạng cho học sinh lớp 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

- Khách thể nghiên cứu: Công tác bồi dưỡng học sinh giải toán trên mạng

- Đối tượng nghiên cứu: Một số biện pháp bồi dưỡng giải toán trên mạng cho

học sinh lớp 2

4 Giả thuyết khoa học

Nếu đưa ra được các biện pháp bồi dưỡng giải toán trên mạng cho học sinh lớp

2 vào giảng dạy một cách hợp lý thì chất lượng và hiệu quả giải toán trên mạng cho

học sinh sẽ được nâng lên đồng thời góp phần vào việc nâng cao chất lượng học tậpcủa học sinh trong nhà trường.

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để nghiên cứu đề tài này cần hoàn thành những nhiệm vụ sau:

- Nghiên cứu cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của việc bồi dưỡng học sinh lớp 2giải toán trên mạng

- Nghiên cứu thực trạng của việc bồi dưỡng giải toán trên mạng cho học sinhlớp 2

- Đề xuất và thực nghiệm các giải pháp bồi dưỡng giải toán trên mạng cho họcsinh lớp 2

6 Phạm vi nghiên cứu

- Lĩnh vực nghiên cứu: Phương pháp dạy học toán ở tiểu học

- Địa bàn nghiên cứu: Trường tiểu học

- Đối tượng khảo sát, thực nghiệm: giáo viên, học sinh lớp 2 trường tiểu học.

- Thời gian nghiên cứu:

Đề tài này đi vào nghiên cứu tổng kết những kinh nghiệm bồi dưỡnggiải toán trên mạng cho học sinh lớp 2 từ tháng 9 năm 2015 đến tháng 5 năm

2016

7 Phương pháp nghiên cứu

- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: nghiên cứu sách, tài liệu tham khảo,

văn bản, luật giáo dục, điều lệ trường Tiểu học, nhiệm vụ năm học và các tài liệu có liênquan đến đề tài

- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

+ Phương pháp quan sát sư phạm

+ Phương pháp điều tra cơ bản

+ Phương pháp đàm thoại, trò chuyện

+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

- Nhóm phương pháp thực nghiệm sư phạm: Được sử dụng thử nghiệm cácbiện pháp bồi dưỡng giải toán trên mạng cho học sinh lớp 2

- Nhóm phương pháp hỗ trợ

Qua nghiên cứu lí luận, thực trạng và đề ra một số biện pháp bồi dưỡng giảitoán trên Internet, đề tài tiến hành thử nghiệm và rút ra kết luận về hiệu quả của cácphương pháp nêu trên qua việc bồi dưỡng giải toán trên mạng cho học sinh ở trườngtiểu học

NỘI DUNGI.CƠ SỞ LÍ LUẬN

Những năm gần đây phong trào giải toán trên mạng Internet ngày càngphát triển và nhân rộng Bởi đây là sân chơi trực tuyến rất bổ ích, học sinhđược tiếp cận với một phương thức học tập mới Học sinh được trau dồi kiếnthức, được cọ sát, được giao lưu, được luyện tập và tự đánh giá năng lực họctập của mình; tạo ra môi trường thân thiện, lành mạnh trong học sinh

Để nâng cao chất lượng dạy và học, đồng thời để đào tạo bồi dưỡng

nhân tài cho đất nước, việc bồi dưỡng học sinh giỏi ngay từ ở cấp Tiểu họcnhất là đối với học sinh lớp 1, lớp 2 là rất cần thiết làm tiền đề vững chắc choviệc học lên những lớp trên Từ khi có cuộc thi giải toán trên mạng, bản thântôi luôn được nhà trường tin tưởng giao cho việc bồi dưỡng học sinh giỏi nóichung và giải toán trên mạng lớp 2 nói riêng Nhận thấy đây vừa là vinh dựnhưng cũng là trách nhiệm không những đối với nhà trường mà còn đối vớihọc sinh và phụ huynh nên tôi đã dành nhiều thời gian nghiên cứu, tìm tòi,đúc rút kinh nghiệm để làm sao việc bồi dưỡng đem lại hiệu quả nhất

II ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG

Để có biện pháp, phương pháp dạy học tốt, chúng ta phải dựa vào tình hìnhthực tế để đánh giá thực trạng năm học

1 / Thuận lợi :

Hiện nay được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo Bộ - Sở - Phòng giáo dục

và đào tạo Quận Bắc Từ Liêm và đặc biệt là sự quan tâm trực tiếp của Ban giámhiệu nhà trường về đổi mới phương pháp dạy học, đẩy mạnh công nghệ thôngtin, trong đó có việc giải toán trên mạng cho học sinh Mặt khác việc học tập củahọc sinh hiện nay cũng được các phụ huynh quan tâm hơn Bên cạnh đó việcgiải toán trên Internet là một lĩnh vực mới nên các em rất thích, rất hứng thúđược rèn luyện, khám phá điều mới lạ Chính vì vậy, đó là động lực thúc đẩy tôicàng phải quan tâm đến việc bồi dưỡng giải toán trên mạng cho học sinh

2 / Khó khăn :

Trong năm học này, năm học 2015 – 2016 tôi được phân công chủ nhiệm

và giảng dạy lớp 2 Đây là năm học đầu tiên Quận Bắc Từ Liêm nói chung vàtrường tôi nói riêng triển khai mô hình dạy học mới VNEN, trong số đó tôi lại làngười đầu tiên của nhà trường áp dụng mô hình mới vào giảng dạy Bản thân tôicòn có rất nhiều bỡ ngỡ cả về phương pháp và cách tổ chức lớp học nên rất lolắng Lớp tôi chỉ có 20 học sinh, tuy số học sinh của lớp không đông nhưng thờigian đầu giáo viên rất vất vả trong việc hướng dẫn cách học cho các em vì cáchhọc mới thay đổi hoàn toàn so với cách học của các năm trước Hơn thế nữa họcsinh lớp tôi chủ yếu là con em nông dân, bố mẹ các em phải đi chợ từ lúc 2 – 3giờ sáng hoặc phải đi làm đồng cả ngày để chăm sóc những ruộng rau, luốnghoa, ít có điều kiện chăm chút, kèm cặp các em Và vì có quá ít học sinh trongmột lớp nên việc lựa chọn học sinh vào đội tuyển để bồi dưỡng cũng gặp không

ít khó khăn, giáo viên đành phải “ bó đũa chọn cột cờ ” để lựa chọn và bồi

dưỡng cho các em Do điều kiện gia đình các em còn khó khăn đồng thời trình

độ dân trí của phụ huynh có nhiều hạn chế nên để các em giải được các bài toánkhó và có kĩ năng sử dụng máy tính hoàn toàn phụ thuộc vào sự giúp đỡ củagiáo viên Giáo viên vừa là người dạy kiến thức cho các em lại là người dạy chocác em kĩ năng sử dụng máy tính nên rất vất vả

III NHỮNG BIỆN PHÁP THỰC HIỆN

Xuất phát từ tình hình thực tế thuận lợi thì ít mà khó khăn thì nhiều, bản thân tôi không hề trùn bước Không ngại khó, ngại khổ, sau nhiều ngày trăn trở,

tự học, tự bồi dưỡng và sau mỗi năm bồi dưỡng tôi lại đúc rút ra một số kinhnghiệm cho bản thân và đã áp dụng để bồi dưỡng học sinh Sau đây là một sốbiện pháp giúp học sinh đạt kết quả cao trong các vòng thi, kì thi

1 / Vai trò của người thầy

Từ xa xưa, nhân dân ta đã có câu “ Không thầy, đố mày làm nên ” Đúng

vậy, người thầy có một vai trò hết sức quan trọng trong việc dạy bảo, truyền thụkiến thức cho học sinh Người thầy là người chỉ đạo, hướng dẫn, gợi ý, dẫn dắt

học sinh nắm được phương pháp học nói chung và giải toán nói riêng Nếu họcsinh có kiến thức tốt, có tố chất thông minh mà không được mài giũa, bồi dưỡngthì sẽ ít có hiệu quả.

Thực tế cho thấy một số em có tố chất nhưng ý thức học tập không cao,không cần cù, chịu khó, cẩu thả,….thường kết quả thi sẽ không cao Vì thế, đểgiúp các em phát huy tối đa năng lực của bản thân, giáo viên cần luôn luôn độngviên, khích lệ, quan tâm, chia sẻ với các em bằng nhiều hình thức khác nhau.Ngược lại, đối với những em không có nhiều tố chất thông minh, giáo viên cầnkiên trì luyện tập, bồi dưỡng cho các em đồng thời động viên khen ngợi các emkịp thời, tạo hứng thú để các em không sợ học, không nản chí với phương châm

“ Cần cù bù thông minh”.

2.Lựa chọn học sinh

Giáo viên phải đánh giá học sinh một cách khách quan, chính xác, lựachọn đúng đối tượng học sinh để bồi dưỡng Việc lựa chọn đúng không chỉ nângcao hiệu quả bồi dưỡng mà còn tránh được việc bỏ sót những em học giỏi, hoặcchọn nhầm những em không có tố chất theo học sẽ bị quá sức

* Những căn cứ để lựa chọn:

+ Lựa chọn dựa vào việc học sinh thông qua các giờ học:

- Những học sinh thông minh thường có sự tập trung cao trong giờ học, chú ýnghe giảng, hăng hái phát biểu ý kiến, ý kiến thường đúng và có sáng tạo

- Cần phân biệt với những em hăng hái nhưng không thông minh thì thường phátbiểu sai, trệch hướng dẫn dắt của giáo viên, chưa có sự suy nghĩ chắc chắn đãxung phong phát biểu Ngược lại có những em tuy ít phát biểu nhưng khi đượcbày tỏ ý kiến thì những em này thường trả lời chính xác hoặc có những ý hay,thể hiện sự thong minh, sáng tạo

+ Lựa chọn dựa vào việc làm bài của học sinh:

Những em thông minh, học chắc thường có ý thức học tập tốt, làm bài đầy

đủ, trình bày bài thường chặt chẽ, khoa học Và đối với những bài toán nâng caocác em có nhiều cách giải hay và thường lựa chọn cách giải ngắn gọn nhất

+ Lựa chọn thông qua các bài kiểm tra, các vòng thi:

- Để đánh giá một cách chính xác và nắm được mức độ tiếp thu cũng như sự tiến

bộ của học sinh thì cần tổ chức thi, kiểm tra và sàng lọc qua nhiều vòng

Nói tóm lại, lựa chọn học sinh là công việc rất quan trọng bởi nó có vai trò

rất lớn góp phần dẫn đến thành công Tiêu chí để tôi chọn lựa học sinh để bồi dưỡng và đi thi là những học sinh giỏi Toán, tính toán nhanh, tư duy tốt, cẩn thận, chăm chỉ chịu khó và biết sử dụng máy tính.

3.Xây dựng chương trình bồi dưỡng

Sau khi đã lựa chọn được một số em vào đội tuyển, tôi tiến hành xây dựngchương trình bồi dưỡng cho học sinh

Hiện nay, chương trình bồi dưỡng không có sách hướng dẫn chi tiết, cụ thểtừng tiết, từng buổi học như trong chương trình chính khóa Hơn nữa, hầu hếtsách nâng cao, sách tham khảo hiện nay không soạn thảo theo đúng trình tự nhưchương trình học chính khóa Vì thế soạn thảo chương trình bồi dưỡng là mộtviệc làm hết sức quan trọng và rất khó khăn nếu như chúng ta không có sự thamkhảo, tìm tòi và chọn lọc tốt

Nội dung bồi dưỡng phải phù hợp với chương trình học của các em Việclàm đầu tiên là phải giúp các em nắm thật chắc kiến thức cơ bản, sau đó mởrộng, nâng cao để cung cấp thêm kiến thức cho các em

Việc mở rộng cũng như nâng cao kiến thức cũng phải khoa học Nâng caomột cách từ từ, từ đơn giản đến phức tạp, từ khó vừa đến khó hơn, không nônnóng, vội vàng, không ôn luyện tràn nan Mỗi dạng toán cho các em làm nhiềubài, nhiều lần, phải làm thành thạo, nhuần nhuyễn sau đó mới chuyển sang dạngkhác Và sau 2 – 3 dạng lại cho học sinh ôn tập để kiểm tra mức độ nắm kiếnthức của các em

Chẳng hạn: Khi dạy dạng toán “ Một số bài toán về số và chữ số ”, tôi cho học

sinh làm theo mức độ khó tăng dần như sau:

- Bài 1: Em hãy cho biết có bao nhiêu số có 1 chữ số ?

- Bài 2: Có bao nhiêu số có hai chữ số ?

- Bài 3: Có bao nhiêu số có hai chữ số giống nhau ?

- Bài 4: Có bao nhiêu số có hai chữ số khác nhau ?

- Bài 5: Từ số 24 đến 85 có bao nhiêu số ?

- Bài 6 : Từ số 24 đến số 85 có bao nhiêu số có hai chữ số khác nhau ?

- Bài 7 : Có bao nhiêu số có hai chữ số nhỏ hơn 50 ?

- Bài 8: Có bao nhiêu số có hai chữ số lớn hơn 50 ?

- Bài 9: Có bao nhiêu số có hai chữ số nhỏ hơn 90 và lớn hơn 18 ?

- Bài 10 : Có bao nhiêu số có hai chữ số có hai chữ số khác nhau nhỏ hơn

90 và lớn hơn 18 ?

Hay khi dạy Một số bài toán liên quan đến dãy số, tôi cũng bồi dưỡng cho

học sinh theo mức độ từ đơn giản đến phức tạp:

- Bài 1: Điền thêm ba số thích hợp vào chỗ chấm:

Số thứ 9 của dãy số trên là số nào ?

- Bài 5: Cho dãy số sau: 1, 3, 5, 7, 9,…

Số 40 của dãy số trên là số thứ mấy ?

- Bài 6: Số còn thiếu để điền vào ô trống trong dãy số sau là số nào ?

1, 2, 3, 5, 8,13,

- Bài 7: Điền số thích hợp vào ô trống

6, 8, 13, 20, 32, 51,

Ngoài việc cho học sinh tìm quy luật và điền số theo hàng ngang, để pháttriển tư duy và trí thông minh cho các em, tôi còn cho học sinh tìm và điền sốtheo các dạng hình khác nhau, như: hình tam giác, tứ giác, hình tròn, hình tháp,

…

Còn đối với Một số bài toán về tuổi, tôi cũng ôn luyện cho các em theo mức

độ nâng cao dần Ví dụ:

- Bài 1: Năm nay mẹ Lan 28 tuối, bố Lan hơn mẹ Lan 3 tuổi Hỏi năm nay

bố Lan bao nhiêu tuổi ?

- Bài 2: Năm nay mẹ Lan 28 tuổi, như vậy mẹ Lan kém bố Lan 3 tuổi.Tính tuổi của bố Lan hiện nay ?

- Bài 3: Năm nay mẹ Lan 28 tuổi, bố Lan hơn mẹ Lan 3 tuổi Hỏi 2 nămtrước bố Lan bao nhiêu tuổi ?

- Bài 4: Năm nay mẹ Lan 28 tuổi, bố Lan hơn mẹ Lan 3 tuổi Hỏi 5 nămnữa bố Lan bao nhiêu tuổi ?

- Bài 5: Hiện nay Nam 10 tuổi Vậy tuổi Nam sau 10 năm nữa hơn tuổi Nam cách đây 3 năm là ……….tuổi

- Bài 6: Năm nay mẹ Lan 28 tuổi, bố Lan hơn mẹ Lan 3 tuổi Hỏi khi tuổi

mẹ Lan bằng tuổi bố Lan hiện nay thì bố Lan bao nhiêu tuổi ?

- Bài 7: Năm nay mẹ Lan 28 tuổi, bố Lan hơn mẹ Lan 3 tuổi Hỏi khi tuổi

bố Lan bằng tuổi mẹ Lan hiện nay thì bố Lan bao nhiêu tuổi ?

- Bài 8: Năm nay mẹ Lan 28 tuổi, bố Lan 31 tuổi Tính tổng số tuổi của bố

và mẹ Lan sau 4 năm nữa ?

- Bài 9: Khi Mai 10 tuổi thì mẹ Mai 39 tuổi Hãy tính tổng số tuổi của hai

mẹ con Mai khi mẹ Mai 42 tuổi ?

- Bài 10: Khi ông nội Mai 72 tuổi thì bố Mai 38 tuổi Hãy tính tổng số tuổicủa ông nội Mai và bố Mai khi ông nội Mai 54 tuổi ?

- Bài 11: Hiện nay bố Mai 43 tuổi, còn ông nội Mai 75 tuổi Hãy tính tổng

số tuổi của bố Mai và ông nội Mai khi tuổi ông nội Mai bằng tuổi của bốMai hiện nay ?

- Bài 12: Hiện nay tuổi em bằng tuổi anh, biết anh 24 tuổi Hỏi khi

tuổi em bằng tuổi anh hiện nay thì tổng số tuổi của hai anh em là baonhiêu tuổi?

Trên đây chỉ là một số dạng bài mà tôi bồi dưỡng cho các em Tuy

nhiên cũng cần lưu ý, khi xây dựng chương trình và nội dung bồi dưỡng còn phải tùy thuộc vào mức độ tiếp thu của học sinh, không nên gò ép, gây áp lực khiến các em sợ học và cũng cần lựa chọn thời gian thích hợp h ng ng y, à à hàng tuần hay hàng tháng để giúp các em có thể tiếp thu và làm bài một cách tốt nhất.

Sau khi xây dựng chương trình để bồi dưỡng, tôi tiến hành bồi dưỡng kiến

thức cho các em Tôi chọn lọc những phương pháp giải bài toán dễ hiểu nhất đểhướng dẫn học sinh

Giải toán trên mạng khác với giải trên giấy bởi giải toán trên mạng chỉ cầntìm ra kết quả cuối cùng của bài toán mà không phải trình bày, lập luận nhiềucâu chữ nên ngoài việc tìm ra kết quả đúng phải tìm ra cách giải nhanh nhất.Giáo viên phải tìm tòi, phải có “mẹo” để hướng dẫn học sinh

Khi tung ra các bài toán, tôi hướng dẫn học sinh đọc kĩ yêu cầu của đề bài,

tự tìm tòi, suy nghĩ để tìm ra cách giải Tôi không làm thay cho học sinh mà đểcho học sinh động não, tư duy, suy luận để định hướng cách giải Trong trườnghợp học sinh gặp khó khăn không thể tìm ra cách giải thì tôi gợi mở dần dần chocác em.Với cách làm như vậy, học sinh của tôi nắm và ghi nhớ kiến thức rất tốt Một số bài toán không chỉ có một cách giải mà còn có nhiều cách giải, tôiluôn luôn nhắc nhở các em chọn cách giải nhanh nhất Vì cái đích của giải toán

Violympic là cần một kết quả cuối cùng đúng và nhanh chứ không cần cáchtrình bày một bài toán như thế nào ?

Ví dụ : Với bài toán : Có bao nhiêu số có hai chữ số được viết bởi các chữ số

1, 3, 0 , 4

Thông thường giáo viên có thể cho học sinh vẽ sơ đồ cây hoặc lấy lần lượtcác chữ khác 0 làm hàng chục và các số còn lại làm hàng đơn vị để viết ra rồiđếm các số có hai chữ số theo yêu cầu của bài tập Song vì bài toán chỉ yêu cầuhọc sinh tìm xem bao nhiêu số có hai chữ số từ 4 chữ số đã cho mà không cầnchỉ ra đó là những số nào nên tôi gợi ý, hướng dẫn học sinh tìm ra kết quả chínhxác và nhanh nhất bằng cách:

Giải toán trên mạng đòi hỏi học sinh có tư duy tốt và suy luận nhanh Chính

vì vậy ở mỗi dạng bài tôi hướng học sinh tìm ra kết quả chính xác mà không tốnnhiều thời gian Chẳng hạn: Bài toán có 4 sự lựa chọn:

55 + 37 = …………

Số thích hợp cần điền vào chỗ chấm là:

A 83 C 92