Chuyên Đề Cán Bộ Viên Chức Trường Đại Học Bạc Liêu Với Công Tác Sinh Viên

Các bài viết của cán bộ viênchức trường trong nội san này cĩ thể chia làm hai nhĩm: nhĩm thứ nhất lànhững bài viết giúp sinh viên học tập tốt phân mơn mình giảng dạy, thư viện gĩpphần đổ

Lời giới thiệu

Nội san cơng đồn Trường Đại học Bạc Liêu ra số 3 với chuyên đề:

“Cán bộ viên chức Trường Đại học Bạc Liêu với cơng tác sinh viên ” Mục

đích của chuyên đề: Cán bộ viên chức Trường Đại học Bạc Liêu Làm thế nàotạo điều kiện tốt nhất cho sinh viên học tập và rèn luyện đạt kết quả cao trongnhững năm tháng học tại trường Đại học Bạc Liêu Các bài viết của cán bộ viênchức trường trong nội san này cĩ thể chia làm hai nhĩm: nhĩm thứ nhất lànhững bài viết giúp sinh viên học tập tốt phân mơn mình giảng dạy, thư viện gĩpphần đổi mới phương pháp dạy và học hiện nay; nhĩm bài thứ hai là những bàiviết về cơng tác chủ nhiệm và cơng tác quản lý sinh viên

Ở nhĩm bài thứ nhất:

Bài viết của giảng viên Nguyễn Thế Truyền Khoa Sư phạm đã đưa ramột số cách thức để giúp sinh viên ngữ văn học tốt các phân mơn ngơn ngữ học.Cách thức trước tiên, giảng viên phải cung cấp, giúp sinh viên nắm chắc cácthuận ngữ ngơn ngữ học Cách thức thứ hai, giảng viên giúp sinh viên tìm, chọngiáo trình để học, quan trọng hơn sinh viên biết đối chiếu các quan điểm khácnhau của các giáo trình Cách thức thứ ba, giảng viên giúp sinh viên tìm ngữ liệu

và làm những bài tập để củng cố những tri thức đã tiếp thu từ giảng viên và từcác tài liệu tham khảo Bài viết cịn đề cập đến những vấn đề cần lưu ý của sinhviên khi học các phân mơn ngơn ngữ học như: ngữ âm học, từ vựng học, ngữpháp học và phong cách học

Bài viết của giảng viên Lê Ngọc Thanh Khoa Sư phạm viết về : Dạy học lịch sử cách mạng tháng Tám(1945) ở Bạc Liêu gĩp phần giúp sinh viên ngành

văn-sử học tốt phần lịch sử địa phương Bài viết đã giúp sinh viên hiểu biếtnhững sự kiện lịch sử trong những ngày cách mạng tháng Tám ở Bạc Liêu.Quan trọng hơn giảng viên đã giúp sinh viên cĩ cách đánh giá đúng đắn những

sự kiện lịch sử này

Nội dung bài viết của giảng viên Phạm Quế Nguyên Khoa Sư phạm, tập

trung vào vấn đề : Rèn luyện kỹ năng dạy học âm nhạc hệ CĐSP tiểu học Bài

viết giúp sinh viên nắm được các kỹ năng dạy học âm nhạc và sau này về ápdụng dạy cho học sinh tiểu học Đĩ là các kỹ năng; dạy hát, hoạt động với bàihát, dạy tập đọc nhạc, dạy và nghe thưởng thức âm nhạc

Giảng viên Phạm Trần Thùy Linh Khoa Sư phạm với bài viết: Tự Phương pháp tốt nhất cho sinh viên học tập và rèn luyện đạt kết quả.Bài viết

học-đưa ra các giải pháp giúp kích thích tinh thần sinh viên tự học Đĩ là, giảng viêncần tạo khơng khí học tập cởi mở, thân thiện, khơng áp đặt mà tạo tình huống

kích thích tư duy cho sinh viên trong phản biện và giải quyến vấn đề Bài viết đãlưu ý các giảng viên khi dạy cho sinh viên Bạc Liêu cần nắm hoàn cảnhsống,điều kiện học của các em để giúp các em họ tập tốt.

Giảng viên Triệu Vĩnh Viêm Khoa Công nghệ Thông tin viết bài: “Sử dụng bản đồ tư duy trong dạy-học giúp phương pháp dạy-học đạt hiệu quả”.

Bài viết cho biết bản đồ tư duy là gì, cách lập bản đồ tư duy,cần những gì để tạolập bản đồ tư duy, lợi ích của bản đồ tư duy,ứng dụng của bản đồ tư duy tronggiảng dạy

“Ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác dạy và học” là bài viết

của giảng viên Nguyễn văn Út, Khoa Công nghệ Thông tin Bài viết đề cập đếnlợi ích của sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học Đối với người dạy,CNTT giúp dễ dàng cung cấp kiến thức Đối người học, CNTT giúp sinh viênnắm chắc kiến thức, say mê học tập

Đỗ Đức Linh, cán bộ Trung Tâm thông tin Thư viện, đã viết: Thư viện là địa điểm đáng tin cậy, “Là giảng đường thứ 2” của nhà trường góp phần đắc lực

vào việc nghiên cứu, giảng dạy, học tập của giảng viên và sinh viên Thư việncần xây dựng chiến lược phát triển, kế hoạch ngắn hạn, dài hạn tổ chức điềuphối thông tin thư viện, làm sao giúp giảng viên, cán bộ, sinh viên khai thác hiệuquả tri thức của trung tâm thông tin thư viện của trường

Giảng viên Đặng Trung Thắng Khoa Kinh tế-luật thấy được cần “Tăng cường giáo dục pháp luật, đạo đức cho sinh viên trong các trường đại học, cao đẳng” hiện nay Giảng viên đã phân tích rất kĩ các nguyên nhân đạo đức của học

sinh, sinh viên xuống cấp, đồng thời đề ra được những giải pháp đề xuất với BộGiáo dục & Đào tạo cũng như đối với trường, các phòng ban, đoàn thể trongtrường phối hợp giáo dục đạo đức cho sinh viên, giúp sinh viên sau khi ratrường là những công dân tốt phục vụ hữu ích cho đất nước

Hoàng Tiến Chính giảng viên Khoa Sư phạm, với bài viết: “Tạo tâm thế cho sinh viên bước đầu vào đại học”, đã cho biết sinh viên mới vào ngưỡng cửa

trường đại học thường găp một số khó khăn Nhà trường cần giúp các em giảitỏa những khó khăn này bằng các biện pháp như chuẩn bị tâm lí cho các embước vào môi trường mới, giúp các em nắm được cách học đại học khác cáchhọc phổ thông như thế nào để các em hòa nhập nhanh chóng vào môi trườngmới.

Giảng viên Nguyễn Phước Hoàng, Khoa Sư phạm viết về những kinh nghiệm làm công tác chủ nhiệm nâng cao hiệu quả học tập và rèn luyện của sinh viên Trường Đại học Bạc Liêu Bài viết của giảng viên đã nêu những việc

làm cụ thể mà giảng viên đã áp dụng làm tốt công tác chủ nhiệm của lớp 2NV1

kí túc xá cần coi sinh viên như người nhà, mình như người thày, người anh, lại

có khi như người bạn để giúp các em thấy ở kí túc xá như ngôi nhà của mình.Các em ở đây được tạo mọi điều kiện nghỉ ngơi, rèn luyện, học tập tốt Bài viếtcũng đề ra được hướng phấn đấu đi lên của kí túc xá Trường Đại học Bạc Liêu

BAN BIÊN TẬP

MỘT SỐ CÁCH THỨC ĐỂ GIÚP SINH VIÊN NGỮ VĂN HỌC TỐT CÁC PHÂN MÔN NGÔN NGỮ HỌC

Nguyễn Thế Truyền - Khoa Sư phạm

T

rong chương trình học tập của sinh

viên khoa ngữ văn các trường đại

học khoa học xã hội và nhân văn

hoặc đại học sư phạm đều có các

phân môn Ngôn ngữ học Đó là các

phân môn: Cơ sở ngôn ngữ học,

Tiếng Việt thực hành (giai đoạn đại

cương), Từ vựng học, Ngữ pháp học,

Phong cách học (giai đoạn chuyên

sâu) Ngoài ra một số vấn đề của

Ngữ nghĩa học (Semantics) và Ngữ

dụng học (Pragmatics) cũng đã được

đưa vào chương trình Toàn bộ thời

lượng học tập các phân môn ngôn

ngữ ở khoa ngữ văn các trường đại

học là khoảng 250 tiết đến 300 tiết

Các phân môn Ngôn ngữ học trang

bị cho sinh viên một nền tảng vững

chắc về tri thức khoa học ngôn ngữ

và ngôn ngữ tiếng Việt, hoàn thiện

kĩ năng giao tiếp, phát triển năng lực

tư duy khoa học cho sinh viên Tri

thức và kĩ năng được học tập, rèn

luyện qua các phân môn ngôn ngữ

đóng vai trò rất quan trọng đối với

công tác nghiệp vụ sau này của sinh

viên ở các lĩnh vực như: báo chí,

phát thanh-truyền hình, luật, hành

chính-quản trị, giáo dục, văn hóa-xã

hội,… Nó cũng góp phần quan

trọng trong việc nâng cao chất lượng

học tập các phân môn Văn học

Ngôn ngữ học vừa là môn học công

cụ vừa là môn học chuyên ngành

Không phải mọi sinh viên ngữvăn đều có thể học giỏi ngôn ngữhọc Đó là một thực tế cần thừanhận Người học giỏi Ngôn ngữ họcphải có một năng lực nhất định về tưduy lô-gích phải có vốn ngôn ngữphong phú về tiếng mẹ đẻ và tiếngnước ngoài, phải có một số tố chấtcần thiết để xử lí, phân tích ngônngữ….Tuy nhiên, mọi sinh viên Ngữvăn, nếu có phương pháp, cách thứcthích hợp dều có thể học tốt, học khángôn ngữ học Phần sau đây của bàiviết chúng tôi xin nêu một số gợi ý

để các thầy cô giáo giúp sinh viênthực hiện được điều vừa nói

I NHỮNG ĐIỀU CẦN LƯU Ý CHUNG

1.Hệ thống thuật ngữ ngôn ngữ học

Thuật ngữ là từ ngữ chuyêndùng trong một lĩnh vực để gọi têncác khái niệm khoa học Nắm chắccác thuật ngữ là điểm tựa vững chắc

để nắm vững nội dung học thuật củamỗi lĩnh vực Khoảng 2/3 thuật ngữngôn ngữ học còn xa lạ đối với sinhviên (chưa tiếp xúc, tìm hiểu ở phổthông) như: ngữ âm học, âm vị học,

âm vị, âm tố, bán nguyên âm, ngônđiệu, từ vựng học, hình vị, nghĩa tố,

từ pháp, cú pháp, màu sắc tu từ, sắcthái biểu cảm… Nếu như quá trìnhtiếp nhận tri thức của con người diễn

ra trong 6 bước: (1) biết → (2) hiểu

→ (3) cụ thể hóa → (4) khái quát,

tổng hợp → (5) vận dụng → (6)

đánh giá; thì khi học ngôn ngữ, sinh

viên vấp phải khó khăn ngay ở bước

đầu tiên Để khắc phục điều này giáo

viên cần phải giảng kĩ cũng như

hướng dẫn sinh viên cần đọc kĩ các

phần định nghĩa, phần giới thuyết về

khái niệm trong giáo trình, tài liệu

Nếu có điều kiện nên tra cứu, đối

chiếu thêm trong Từ điển thuật ngữ

ngôn ngữ học Cơ sở để thẩm định

người học có thật sự hiểu các thuật

ngữ hay không là việc xử lí, phân

tích các ví dụ cụ thể Do đó, các ví

dụ phải được trở đi, trở lại nhiều lần

trong quá trình sinh viên tìm hiểu

khái niệm ngôn ngữ học

2 Giáo trình và các quan điểm

nghiên cứu khác nhau

Ngôn ngữ học là lĩnh vực có

rất nhiều sự khác nhau giữa các tác

giả nghiên cứu Vì vậy sinh viên cần

chọn giáo trình để học Khác với học

văn, học ngôn ngữ không cần sinh

viên đọc nhiều, nhưng phải đọc đúng

và đọc trúng Cái cần tránh nhất

trong ngôn ngữ là đọc lan man, từ tài

liệu này sang tài liệu khác, đặc biệt

là loại tài liệu viết lại, tài liệu mà ý

kiến, nhận định chưa được khẳng

định, kiểm chứng Cổ nhân nói:

“Quý hồ tinh, bất quý hồ đa” Điều

này càng đúng hơn trong thời điểm

bùng nổ thông tin Khi đã chọn đúng

tài liệu cần học (dựa vào danh mục

tối thiểu mà giảng viên giới thiệu

trong từng phân môn), sinh viên cần

đọc kĩ và trọn vẹn tài liệu Trong quá

trình đọc cần có suy nghĩ, nhận xét

riêng của mình Cuối cùng phải tóm

tắt tài liệu vừa đọc, vừa để hiểu sâusắc nhất những điểm thên chốt củatài liệu, vừa để có tư liệu ôn tập, thi

cử hoặc thuyết trình sau này

Điều cần lưu ý thứ hai khiđọc giáo trình, tài liệu ngôn ngữ học

là phải biết phân biệt và đối chiếucác quan điểm nghiên cứu khác nhaugiữa các tác giả Chẳng hạn:

+ Đối chiếu quan điểm coi đơn vị cấu tạo từ của tiếng Việt là hình vị và coi đơn vị cấu tạo từ của tiếng Việt là tiếng.

+ Đối chiếu kết quả nghiên cứu ngữ pháp tiếng Việt theo quan điểm cấu trúc và theo quan điểm chức năng,

3 Bài tập và ngữ liệu

Bài tập là nét đặc trưng củacác phân môn Ngôn ngữ học Hầunhư mọi vấn đề kiến thức, kĩ năngngôn ngữ đều có thể cụ thể hoáthành các bài tập Sở dĩ làm đượcđiều này bởi vì các vấn đề ngôn ngữhọc vừa trừu tượng vừa cụ thể, xácđịnh Bài tập có tác dụng củng cố trithức, phát triển kĩ năng, rèn luyện tưduy Sinh viên không nên coi thườngbài tập, xem bài tập là công việc củahọc sinh phổ thông! Sinh viên cầnlàm đầy đủ các bài tập mà giảng viêngiao, có trao đổi, tranh luận để tìm racách giải hay nhất, phân tích cơ sở líluận mình dựa vào để giải bài tập Các bài tập ngôn ngữ thường gặp ởbậc đại học là: nhận biết, phân tích,

lí giải so sánh, đối chiếu, biến đổi,tạo lập

Ngoài bài tập, tư liệu ngônngữ (ngữ liệu) dựa vào để học tập,nghiên cứu cũng là một vấn đề đáng

lưu ý khi học ngôn ngữ Nếu tư liệu

học văn chủ yếu dựa vào tác phẩm

văn chương thì tư liệu học ngôn ngữ

xuất phát từ ba nguồn chính sau:

+ Vốn kinh nghiệm ngôn ngữ

của người học về phát âm, chính tả

điển chính tả, từ điển từ ngữ, từ điển

ngữ pháp, từ điển phong cách-tu

từ,

+ Văn bản (nói hoặc viết) của

các nhà văn, nhà thơ, nhà hoạt động

xã hội hoặc của những người dân

bình thường

II.NHỮNG ĐIỀU CẦN LƯU Ý

ĐỐI VỚI CÁC PHÂN MÔN

Sau đây là một số điểm cần

chú ý khi sinh viên học các phân

môn Ngôn ngữ học ở giai đoạn

chuyên sâu:

1 Ngữ âm học

Muốn học tốt Ngữ âm học,

người học cần phải có đôi tai thính,

nghĩa là phải có khả năng thẩm âm

tốt, phân biệt được những khác biệt

hết sức nhỏ giữa các âm, các thanh

về âm lượng, âm sắc, âm vực, Có

người vốn sinh ra đã có đôi tai thính

(thường những người này cũng có

năng khiếu âm nhạc) Nhưng cũng

có người cần phải rèn luyện nhiều về

khả năng thẩm âm như: Tập phân

biệt độ dài của các âm (tai/tay), âm

sắc của âm tiết (túi/tuý), âm vực cao

thấp (ma/mã), Nói chung, người

học ngữ âm cần vận dụng lỗ tai thực

nghiệm, ý thức hơn là lỗ tai tựnhiên

Cách tốt nhất để nghiên cứungữ âm là dùng đôi tai của mình trựcdiện với dòng âm thanh để ghi nhận,phân tích nó và luôn luôn cảnh giácvới những cái bẫy của chữ viết Hệthống phiên âm quốc tế dùng trongNgữ âm học cũng có mục đíchkhông ngoài lí do vừa nêu

Điều thứ ba để kết quả họcngữ âm mang tính thiết thực, sinhviên phải biết vận dụng tri thức ngữ

âm nhằm sửa chữa những lỗi về phát

âm, chính tả của bản thân Đây làquá trình tự ý thức, tự điều chỉnh.Sinh viên cần phân tích những hạnchế về ngữ âm của tiếng địa phươngquê mình Tập sửa chữa uốn nắn vềcấu âm, phương thức phát âm, âmđiệu, lấy việc phát âm đúng để sửachính tả, lấy việc viết đúng chính tả

để sửa phát âm, dần dần từng bước.Chỉ khi nào bạn không hoặc hiếmkhi mắc lỗi phát âm, chính tả thì khi

đó mới có thể nói kết quả học ngữ

âm của bạn đạt mức hoàn hảo nhất

2 Từ vựng học

Vốn từ ngữ phong phú, đadạng là cơ sở quan trọng để học tốt

Từ vựng học, đặc biệt là khi học vềcác lớp từ, về lịch sử phát triển của

từ ngữ

Vốn từ ngữ cần phải luôn luônđược bồi bổ qua giao tiếp, hoạt độngđọc sách báo, tra cứu sách công cụ

Những hiểu biết sâu rộng vềvăn hoá, xã hội cũng là một yếu tốquan trọng để giúp học tốt từ ngữ,đặc biệt về phần nội dung ngữ nghĩa.Hai vấn đề rắc rối khi học Từ vựng

học tiếng Việt là vấn đề cấu tạo từ và

vấn đề ngữ nghĩa Trong khi vấn đề

cấu tạo từ rắc rối bởi có những quan

điểm nghiên cứu khác nhau, thì vấn

đề ngữ nghĩa lại rắc rối bởi vì bản

thân nó vừa trừu tượng, vừa chủ

quan, mơ hồ Thường sinh viên rất

lúng túng khi học phần ngữ nghĩa

Vì họ không sao thoát khỏi những

biểu hiện cụ thể của từ ngữ để trừu

tượng hoá thành những nét nghĩa,

cấu trúc nghĩa, quan hệ nghĩa

Muốn khắc phục điều này sinh viên

phải tập suy nghĩ theo lối khái quát

bằng những khái niệm, phạm trù

phân tích nghĩa như: vật thể, hoạt

động trạng thái, khối lượng, số

Sinh viên cũng thường rất sợ

phải định nghĩa từ Có nhiều cách để

định nghĩa từ như: định nghĩa

lô-gích, định nghĩa xã hội học, định

nghĩa miêu tả, định nghĩa so sánh,

Sinh viên cần biết và tập dần thì sẽ

quen

Một trong những phương

pháp tân tiến để nghiên cứu ngữ

nghĩa của từ là phương pháp phân

tích thành tố nghĩa, tức là phân tích

nghĩa của từ thành những nét nghĩa

(nghĩa vị) khác nhau Phương pháp

phân tích thành tố nghĩa là công cụ

hữu hiệu để hiểu chính xác, tườngtận nghĩa của từ Sinh viên cần phảiluyện để nắm đựơc các thao tác củaphương pháp và vận dụng chúngthành thục trong học tập, nghiêncứu, phân tích giảng giải nghĩa

3 Ngữ pháp học

Phần đông sinh viên ngữ vănhọc yến ngữ pháp Nguyên nhânquan trọng nhất có lẽ là do sự pháttriển không đông đều giữa hai loạihình tư duy: tư duy hình tường và tưduy lô-gích Sinh viên văn thườngmạnh về tư duy hình tường nên hayyếu về tư duy lô-gích Để học tốtngữ pháp sinh viên văn phải tậpluyện thêm nhiều về tư duy lô-gích,

tư duy khái quát hoá thông qua cáckhái niệm ngữ pháp, mô hình cấutrúc, các quan hệ ngữ pháp

Ví dụ:

+ Cấu trúc: chủ thể - hành động - cách thức - đối tượng.

+ Quan hệ: tương phản, bổ sung, liệt kê, nhân quả

Có ba điều luôn luôn phảiquán xuyến trong học ngữ pháp là:cấu trúc, chức năng, quan hệ Khixem xét một vấn đề ngữ pháp nào,sinh viên cần phải lấy ba yếu tố đólàm đầu để phân tích, nhận định

Một trong những cách thức để

dể dàng tìm ra cấu trúc của đơn vịngữ pháp là dựa vào ngữ điệu vàcách ngắt giọng khi chúng ta nói ra,đọc lên

phân tích cấu trúc một cách tự nhiên

của người bản ngữ Điều này làm

cho Ngữ pháp học trở về đúng bản

chất của nó là phản ánh thói quen,

tập quán của số đông người dùng

Trong học ngữ pháp có nhiều thủ

pháp, thao tác vận dụng theo hướng

vừa nói Giáo viên cần hướng dẫn

sinh viên tìm hiểu thêm

4 Phong cách học

Điểm yếu nhất của phần lớn sinh

viên khi học Phong cách học là khả

năng phân tích giá trị nghệ thuật, giá

trị biểu hiện của sự kiện ngôn ngữ,

tức là nói ra cái hay, cái đẹp, cái đặc

sắc của chúng Học phong cách học

sinh viên không yếu ở khâu xác

định, nhận diện mà yếu ở khâu đánh

giá, bình phẩm Ví dụ, đọc bài ca

dao sau:

“Em tưởng nước giếng sâu, em

nối sợi gầu dài

Ai ngờ nước giếng cạn, cứ tiếc

hoài hoài sợi dây!”

Sinh viên nào cũng thấy hay,thấm thía và biết tác giả dân gian đã

sử dụng phép ẩn dụ Nhưng nếu yêucầu sinh viên diễn tả thật rõ cái hay,cái đẹp của câu ca dao trên cho mọingười cùng biết thì sinh viên lúngtúng, rất ít em làm được Để khắcphục điều này, sinh viên cần chú ýrèn luyện mở rộng trường liêntưởng, tưởng tượng, so sánh, đốichiếu vấn đề theo nhiều quan hệkhác nhau để tìm ý Ví dụ quan hệgiữa tín hiệu với nội dung biều đạt,giữa tín hiệu và tín hiệu cùng loại,giữa tín hiệu và tác giả, tín hiệu vàhoàn cảnh sáng tác, Phải gắng đàosâu vào vốn hiểu biết của mình trêncác mặt, đặt các câu hỏi dạng “tạisao”, “vì sao” rồi tự trả lời Và luônluôn bám sát các hình ảnh ngôn ngữ.Trên đây là một số ý kiến củachúng tôi về cách thức học ngôn ngữhọc rút ra từ quá trình học đại học vàquá trình giảng dạy sinh viên Các ýkiến đó chưa bao quát hết mọi vấn

đề học ngôn ngữ và chỉ mới dừng lạimức độ kinh nghiệm cá nhân Mongcác thầy giáo trên cơ sở đó suy nghĩ,tìm ra cho sinh viên của mình mộtcách thức học có kết quả cao nhất./

DẠY HỌC SỰ KIỆN LỊCH SỬ CÁCH MẠNG THÁNG TÁM (1945) Ở BẠC LIÊU GÓP PHẦN GIÚP SINH VIÊN NGÀNH VĂN-SỬ HỌC TỐT

HỌC PHẦN LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG

Ngọc Thanh – Khoa Sư Phạm

I.ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong chương trình đào tạo

sinh viên chuyên ngành Văn-Sử và

Lịch Sử hệ Cao đẳng có học phần

Lịch sử địa phương, đây là học phần

chuyên ngành bất buộc sinh viên

phải học Theo phân phối chương

trình của Bộ Giáo dục-Đào tạo, học

phần này gồm 2 đơn vị học trình với

30 tiết, trong đó có 15 tiết lí thuyết

và 15 tiết thực hành Số tiết lí thuyết

sinh viên học theo giáo trình đã được

Bộ biên soạn, còn số tiết thực hành

giáo viên bộ môn phải cung cấp cho

sinh viên những kiến thức lịch sử địa

phương tỉnh Bạc Liêu, trong đó đặc

biệt chú trọng đến những sự kiện

lịch sử tiêu biểu diễn ra ở địa

phương Trong quá trình dạy học

học phần Lịch sử dịa phương, sự

kiện Cách mạng tháng Tám (1945) ở

bạc Liêu là một sự kiện tiêu biểu

được chọn và đưa vào chương trình

dạy học cho sinh viên Dạy học tốt

sự kiện này chính là góp phần vào

việc giúp sinh viên cao đẳng văn-Sử

và Lịch Sử học tập tốt học phần Lịch

sử địa phương

II.CÁCH MẠNG THÁNG TÁM

(1945) Ở BẠC LIÊU

2.1.Điều kiện khách quan

Cũng như khởi nghĩa giành

chính quyền trong cả nước, khởi

nghĩa giành chính quyền ở tỉnh Bạc

Liêu diễn ra trong hoàn cảnh kháchquan hết sức thuận lợi Đó là, cuộcchiến tranh thế giới thứ hai sắp kếtthúc, ở Châu Âu phát xít Đức đã bịđánh bại, phải đầu hàng Liên Xô vàĐồng minh không điều kiện Ở Châu

Á, ngày 8 tháng 8 năm 1945, quânđội Liên Xô tuyên chiến với Nhật và

đã nhanh chóng đánh bại đạo quânQuan Đông của Nhật ở Bắc TriềuTiên và Đông Bắc Trung Quốc

Trước tình hình trên, ngày

15 tháng 8 chính phủ Nhật phải tuyên

bố đầu hàng Liên Xô và lực lượngĐồng minh không điều kiện Hoàncảnh khách quan thuận lợi này đã tạothời cơ “ngàn năm có một” để nhândân cả nước nói chung, trong đó cónhân dân Bạc Liêu đứng lên khởinghĩa giành chính quyền thắng lợi

Cách mạng tháng Tám ở BạcLiêu có sự chuẩn bị đầy đủ và chuđáo về mọi mặt Cho đến đầu năm

1945, ở Bạc Liêu tồn tại ba nhómCộng sản: nhóm Giải Phóng ở huyệnPhước Long, nhóm Tiền Phong ở thị

xã Bạc Liêu và nhóm Độc Lập ở CàMau Trong thời gian diễn ra Caotrào kháng Nhật cứu nước, ở Nam Kìtồn tại hai hệ thống tổ chức Đảnghoạt động riêng rẽ, đó là nhóm GiảiPhóng và nhóm Tiền Phong.TrongĐảng bộ Bạc Liêu, cùng thời giannày, bộ phận ở thị xã Bạc Liêu,

huyện Vĩnh Lợi và Giá Rai chịu sự

lãnh đạo của nhóm Tiền Phong Bộ

phận ở huyện Phước Long và Mĩ

Quới do nhóm Giải Phóng lãnh đạo

Còn Đảng bộ ở Cà Mau chưa liên lạc

với nhóm Cộng sản nào, vẫn hoạt

động độc lập và xuất bản tờ báo

“Độc Lập” để tuyên truyền

Tháng 7 năm 1945, đã diễn ra

Hội nghị thành lập Tỉnh ủy lâm thời

tỉnh Bạc Liêu Sau khi thành lập,

Tỉnh ủy lâm thời Bạc Liêu phân

công cán bộ xuống các huyện chỉ

đạo việc xây dựng lực lượng

Tỉnh ủy lâm thời Bạc Liêu

đứng ra tập hợp, đoàn kết các lực

lượng trong tỉnh Nhiều trí thức tiến

bộ, bác sĩ, luật sư, công chức và các

tầng lớp nhân dâ đã đi theo cách

mạng Như vậy, mọi lực lượng nhân

dân trong tỉnh, từ nông thôn đến

thành thị được tập hợp trong một Mặt

trận thống nhất, dưới sự lãnh đạo của

Đảng tham gia vào trận tuyến đấu

tranh chống đế quốc và tay sai

Theo Trần Huy Liệu: “Tại

Bạc Liêu, sau ngày Nhật đảo

chính,một số chiến sĩ vượt ngục trở

về để dựng lại cơ sở Nhân lúc bọn

tàn quân Pháp lẩn lút tại khu rừng U

Minh ở vùng Thới Bình và Năm Căn

bị Nhật truy kích, ta thu nhặt được

một số súng đạn Trước những điều

kiện thuận lợi mới, phong trào ngày

càng lên cao, các hội Nông dân Cứu

quốc, Thanh niên Cứu quốc, Phụ nữ

Cứu quốc được tổ chức trong bốn

huyện cũng như các hội Công nhân

Cứu quốc và Binh sĩ Cứu quốc được

lập ra ở thành thị Nhiều hào lí ngả

theo cách mạng Những đội tự vệ

luyện tập quân sự đợi ngày cầm súng

giết giặc Ngoài ra ta còn nắm đượclính bảo an và tổ chức Thanh niênTiền Phong” [4 :150]

Ngay sau khi được tin chínhphủ Nhật tuyên bố đầu hàng Đồngminh, mặc dù chưa nhận được Lệnhkhởi nghĩa của Trung ương Đảng,nhưng trước tình thế cấp bách, thời

cơ giành chính quyền đã đến, căn cứvào thực tế địa phương, Tỉnh ủy lâmthời Bạc Liêu đã linh hoạt và nhạybén chỉ đạo các huyện nổi dậy giànhchính quyền

Ngày 17 tháng 8 năm 1945,Tỉnh ủy lâm thời Bạc Liêu đứng rathành lập Mặt trận Việt Minh tỉnh.Như vậy, so với nhiều tỉnh, thànhtrong cả nước thì Mặt trận Việt Minhtỉnh Bạc Liêu được thành lập muộnhơn Mặc dù ra đời muộn nhưng Mặttrận Việt Minh tỉnh Bạc Liêu đã gópphần quan trọng vào thắng lợi củaCách mạng tháng Tám ở địa phương

2.2 Tóm tắt diễn biến

Tin Nhật đầu hàng Đồngminh đã nhanh chóng lan rộng khắptỉnh Bạc Liêu và tạo nên một khôngkhí cách mạng sôi sục, phấn chấntrong quần chúng nhân dân QuânNhật ở thị xã Bạc Liêu hoang mangvội vã rút chạy về Cần Thơ, bỏ lạibọn tay sai bù nhìn, làm cho chúngcàng hoang mang dao động

Khi thời cơ cách mạng xuấthiện, Tỉnh ủy lâm thời Bạc Liêu chủtrương đưa ra một “Bộ phận côngkhai” ở thị xã Bạc Liêu để đấu tranhtrực diện với kẻ thù Đồng thời, đểhuy động lực lượng trong tỉnh giànhchính quyền, Tỉnh ủy lâm thời BạcLiêu còn chỉ thị cho các Chi bộ

Đảng Vĩnh Lợi, Vĩnh Châu, Vĩnh Mĩ

huy động lực lượng là đảng viên, hội

viên các đoàn thể Cứu quốc tập

trung về thị xã Bạc Liêu vào sáng

18-8 Một lực lượng vũ trang gần

một đại đội cũng được huy động để

tham gia giành chính quyền

Đến ngày 19-8, chính quyền

địch ở Bạc Liêu lung lay tận gốc

Ngày 20-8, ngụy quyền Bạc Liêu tổ

chức đón tên khâm sai đại thần

Nguyễn Văn Sâm.Tỉnh ủy lâm thời

chủ trương huy động lực lượng quần

chúng biến cuộc tập hợp này thành

cuộc biểu tình lớn của ta ủng hộ Việt

Minh giành chính quyền Sáng 20-8,

hơn 3000 nhân dân có lực lượng vũ

trang tự vệ hỗ trợ tập trung tại sân

vận động thị xã, biểu tình thị uy, sau

đó kéo về dinh tỉnh trưởng Bạc Liêu

Tối cùng ngày, Ủy ban Dân tộc Giải

phóng tỉnh Bạc Liêu được thành lập

Sáng ngày 22-8, đại diện Ủy

ban Việt Minh và Ủy ban Dân tộc

Giải phóng tỉnh đến gặp tỉnh trưởng

Trương Công Thiện đòi giao chính

quyền cho cách mạng Sau đó, Tỉnh

ủy lâm thời huy động lực lượng quần

chúng đông đảo đến bao vây dinh

trưởng Bạc Liêu phải tuyên bố đầu

hàng.Tối 23-8, Ủy ban Hành chính

Cách mạng lâm thời tỉnh Bạc Liêu

được thành lập Sáng 25-8, Ủy ban

này đã huy động hơn 20.000 người ở

thị xã Bạc Liêu và các xã, huyện

trong tỉnh tập hợp tại sân vận động

thị xã để mít tinh chào mừng cách

mạng thành công, chào mừng Mặttrận Việt Minh, chào mừng Ủy banHành chính Cách mạng lâm thời tỉnh

Ở một số ấp, xã và thị trấn của huyệnGiá Rai, dưới sự lãnh đạo của một sốđảng viên, nhân dân nổi dậy giànhchính quyền Ngày 24-8, nhân dânhuyện Giá Rai giành được chínhquyền Cũng trong ngày này, nhândân quận Vĩnh Châu giành đượcchính quyền Tại thị trấn Cà Mau,Quận ủy Cà Mau tổ chức cuộc míttinh lớn để chào mừng Mặt trận ViệtMình, kêu gọi nhân dân cùng vớiĐảng, Mặt trận đứng lên đấu tranhbuộc địch giao chính quyền cho cáchmạng Cuộc mít tinh biến thành cuộcbiểu tình thị uy kéo đến dinh quậnTrưởng Kế đòi giao chính quyền chonhân dân Chiều ngày 25-8, nhân dânquận Cà Mau giành chính quyềnthắng lợi

Như vậy, chỉ trong một thờigian ngắn, từ ngày 23 đến 25-8, nhândân Bạc Liêu đã giành chính quyềnthắng lợi từ tỉnh đến quận, huyện và

xã, ấp Chính quyền của bọn đế quốc

và phong kiến tay sai ở tỉnh Bạc Liêuhoàn toàn bị xóa bỏ

2.3 Hình thái vận động của Cách mạng tháng Tám ở Bạc Liêu

Nói đến hình thái vận độngcủa Cách mạng tháng Tám là nói đếnhình thức giành chính quyền và trạngthái vận động của của lực lượng cáchmạng khi Tổng khởi nghĩa nổ ra.Ngoài ra, chúng ta còn phải căn cứvào trước khi khởi nghĩa nổ ra thì lựclượng cách mạng (bao gồm lực lượngchính trị và lực lượng vũ trang) đượcxây dựng ở đâu? Và khi khởi nghĩabùng nổ thì lực lượng cách mạng đó

bắt đầu nổi dậy giành chính quyền ở

đâu, rồi kết thúc thắng lợi ở đâu?

có ba hình thái vận động cơ bản sau:

- Thứ nhất: “Trong cao trào

chống Nhật, cứu nước, những cuộc

khởi nghĩa từng phần đều nổ ra ở

nông thôn Đến khi tổng khởi nghĩa

tháng Tám bắt đầu, 28 tỉnh…đã khởi

nghĩa từ xã lên huyện rồi lên tỉnh

hoặc từ ngoại thành vào nội thành”

thái vận động, điển hình như sau

Ở nước Nga, trong Cách mạng

tháng Mười (1917), trước khi cách

mạng nổ ra thì lực lượng cách mạng

(lực lượng chính trị và lực lượng vũ

trang) được xây dựng ở những trung

tâm công nghiệp, thành phố và các

vùng thành thị, tiêu biểu như ở hai

thành phố lớn Mát-xcơ-va và

Pê-tơ-rô-grat Đến khi cách mạng nổ ra thì

lực lượng cách mạng ở đây nổi dậy

giành chính quyền, sau đó tiến về

giải phóng các vùng nông thôn, các

vùng dân tộc thiểu số ở vùng Trung

Á

Ở Trung Quốc, trong cuộckháng chiến chống phát xít Nhật vàtrong cuộc nội chiến chống QuốcDân Đảng Tưởng Giới Thạch thì chủtrương của Đảng Cộng sản TrungQuốc và Mao Trạch Đông là lấynông thôn giải phóng thành thị Tức

là, lực lượng cách mạng được xâydựng ở các căn cứ cách mạng, cácvùng nông thôn và rừng núi sau đótiến về giải phóng các thành phố, cácvùng thành thị

Cách mạng Cu Ba thắng lợinăm 1959 cũng chỉ diễn ra một hìnhthái tương tự như cách mạng ởTrung Quốc Sau khi khởi nghĩaMôn-Ca-đa thất bại, cách mạng Cu

Ba bước vào thời kì đấu tranh vũtrang Cuối năm 1956, sau khi từMêhicô trở về nước chỉ có 12 chiến

sĩ (trong đó có Phiđen Caxtơrô)thoát khỏi vòng vây của kẻ thù đã rút

về vùng rừng núi Xiera Maextơra đểtiến hành xây dựng căn cứ địa cáchmạng, phát triển lực lượng và tiếnhành chiến tranh du kích Ngày 1-1-

1959, lực lượng vũ trang Cu Ba tiếnvào thủ đô La Habana, phối hợp vớicuộc bãi công chính trị của côngnhân và nhân dân, lật đổ chế độ độctài Batixta

Trên cơ sở tìm hiểu hình tháivận động của cách mạng tháng MườiNga, cách mạng Trung Quốc và cáchmạng Cu Ba để chúng ta thấy đượccách mạng tháng Tám ở nước ta có

sự khác biệt về hình thái vận động sovới các cuộc cách mạng đó

Cách mạng tháng Tám ở BạcLiêu diễn ra với hình thái thứ hainhư đã nêu ở trên Điều này được thểhiện qua sự chuẩn bị lực lượng cách

mạng và diễn biến khởi nghĩa giành

chính quyền ở địa phương

Về xây dựng lực lượng, có thể

nói cho đến trước khi khởi nghĩa nổ

ra, lực lượng cách mạng ở Bạc Liêu

đã được hình thành, bao gồm lực

lượng chính trị quần chúng đã được

các Chi bộ Đảng trong tỉnh xây dựng

ở cả thị xã bạc Liêu và các vùng

nông thôn Bên cạnh lực lượng chính

trị là lực lượng vũ trang cũng được

chú ý xây dựng Lực lượng vũ trang

trong cách mạng tháng Tám ở Bạc

Liêu chủ yếu là các đội tự vệ, với số

lượng vài trăm người được xây dựng

ở các căn cứ thuộc các huyện, đến

khi khởi nghĩa nổ ra thì lực lượng

này được Tỉnh ủy lâm thời và Mặt

trận Việt Minh tỉnh điều động về thị

xã Bạc Liêu để hỗ trợ và phối hợp

với lực lượng chính trị quần chúng

giành chính quyền ở thị xã

Về diễn biến của cách mạng, ở tỉnh

Bạc Liêu chính quyền giành được

sớm nhất là ở thị xã Sau đó khởi

nghìa giành chính quyền mới tiếp

tục diễn ra và giành thắng lợi ở các

xã, thị trấn thuộc các quận huyện

Vĩnh Lợi, Giá Rai, Vĩnh Châu và Cà

Mau

Như vậy, hình thái vận động

của Cách mang tháng Tám ở Bạc

Liêu diễn ra giống như 23 tỉnh thành

khác trong nước đó là khởi nghĩa

giành chính quyền bắt đầu từ tỉnh và

kết thúc ở huyện, xã Với hình thái

Thắng lợi này là kết quả củaquá trình vận động cách mạng liêntục của Đảng bộ Bạc Liêu từ khi chi

bộ Đảng đầu tiên ra đời năm 1930đến năm 1945 Hình thái vận độngcủa cách mạng tháng Tám ở BạcLiêu là một trong ba hình thái vậnđộng của Cách mạng tháng Tám ởnước ta Cách mạng tháng Tám ởBạc Liêu đã góp phần cùng nhân dân

cả nước làm nên thắng lợi to lớn củadân tộc xóa bỏ ách nô lệ đế quốcphong kiến, lập nên Nước Việt NamDân chủ Cộng hòa- Nhà nước củadân, do dân và vì dân

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1- Ban Nghiên cứu Lịch sử Đảng

vì tự do, vì chủ nghĩa xã hội,

tiến lên giành những thắng lợi

mới, nhà Xuất bản Sự thật, Hà

Nội

4- Trần Thuận, Tiến sĩ Sử học,

Trường Đại học Khoa học Xã

hội và Nhân văn TP Hồ Chí

Minh (2001): Nghiên cứu xây

mươi năm chống Pháp, Nhà

Xuất bản Sử học

RÈN LUYỆN KỸ NĂNG DẠY HỌC ÂM NHẠC

HỆ CAO ĐẲNG SƯ PHẠM TIỂU HỌC

Phạm Quế Nguyên- Khoa Sư phạm

Môn âm nhạc và phương pháp

giảng dạy âm nhạc ở tiểu học hệ Cao

đẳng sư phạm không những giúp học

sinh có kiến thứ âm nhạc mà còn có

khả năng giúp học sinh dạy tốt môn

âm nhạc ở trường tiểu học Ở môn

học này, học sinh đã tiếp cận được

đổi mới phương pháp giảng dạy qua

các phân môn âm nhạc như dạy hát,

dạy các trò chơi âm nhạc, dạy nghe

động tác sẽ thành kỹ năng như vào

bài, lấy hơi, hát mạnh, hát nhẹ… nếu

được củng cố lập lại nhiều lần thì trở

thành kỹ xảo cho phép động tác mới

phức tạp hơn tạo ra hoạt động mới

Đối với học sinh trong nhà trường

tiểu học có 4 kỹ năng âm nhạc: kỹ

năng cảm thụ, kỹ năng biểu diễn, kỹ

năng thể hiện sáng tạo và kỹ năng

hoạt động âm nhạc độc lập

Nhìn chung, các kỹ năng kỹ

xảo hình thành cho học sinh khái

niệm sơ giản về âm nhạc, nó gắn liền

với các hoạt động âm nhạc và tạo

điều kiện thống nhất các dạng hoạt

động âm nhạc trong quá trình dạy

học

Dạy hát cho học sinh tiểu học

cần chú ý một số vấn đề như sau:

- Dạy hát theo trình tự và kếthợp cho nghe giai điệu qua tiếngđàn

- Cho học sinh gõ đệm theobài hát (theo phách, theo nhịp, theotiết tấu lời ca)

- Cho học sinh vận động nhẹnhàng theo nhạc, minh họa múa đơngiản theo bài hát

Khi dạy nhận biết ký hiệu âmnhạc, giáo viên cần sử dụng cácphương tiện trực quan với phươngpháp dùng lời để giới thiệu Phươngtiện trực quan thì có thể dùng hình

vẽ, biểu mẫu, màu sắc để gây ấntượng

Khi dạy đọc quan hệ giọngđiệu, yêu cầu học sinh đọc đúng gamtrưởng, thứ (5 âm, 7 âm) Cần sửdụng phương pháp trình bày để chohọc sinh nghe, cảm nhận về hướngchuyển động của giai điệu, nắmđược quãng sau đó sử dụng phươngpháp thực hành rèn luyện từ dễ đếnkhó Cần kết hợp giữa trực quan vàdùng lời để học sinh cảm nhận đượccách đọc nhạc, giáo viên phải biết sử

dụng tính chất màu sắc của âm thanh

để đưa vào

Khi đọc trường độ, giáo viên

có thể cho học sinh gõ theo nhịp,

theo phách, theo hình tiết tấu hoặc

chọn một âm hình tiết tấu đơn giản

Có thể luân phiên giữa đọc cá nhân,

đọc thầm và trò chơi để tiết học

thêm sinh động hấp dẫn

Bài đọc nhạc ở tiểu học tuy

đơn giản nhưng cũng yêu cầu nhất

định về sắc thái cũng như cường độ,

nhịp độ… Giáo viên cần xác định rõ

chỗ yêu cầu nhanh, chậm, to nhỏ,

chỗ lấy hơi phù hợp theo tiết nhạc,

câu nhạc Giáo viên sử dụng phương

pháp trình bày hoặc thực hành cho

học sinh biết và thực hiện

Khi ghép lời bài hát, giáo viên

dùng phương pháp thực hành là

chính nhưng chủ yếu phải phát huy

tích cực của học sinh Giáo viên có

thể đánh đàn trước giai điệu, sau đó

mới cho học sinh hát theo

Tất cả vấn đề trên phải phối

hợp chặt chẽ với nhau trong từng

điều kiện cụ thể theo xu hướng tích

âm sắc hướng di của giai điệu, tiếttấu và tiến tới nhận biết được nốtnhạc; nghe trích đoạn các tác phẩm

âm nhạc (ca khúc và nhạc khônglời)

Trong chương trình tiểu học,phân môn âm nhạc thưởng thứcđược lồng ghép vào các phân mônkhác trong tiết học Phân môn nàyngoài việc sử dụng phương phápdùng lời còn sử dụng phương pháptrực quan để cho học sinh nghe tácphẩm, trích đoạn tác phẩm

Khi giới thiệu bài, giáo viêndùng lời và phương tiện để dẫn dắtcác nội dung học sinh sẽ nghe được.Tùy theo nội dung của bài, giáo viên

có thể cho học sinh biết về phongcách của tác giả đặc trưng của mộttập tục sinh hoạt âm nhạc

Các phương tiện sử dụng làtranh ảnh, băng đĩa, máy nghe máychiếu Khi trình bày tác phẩm, giáoviên thể hiện bằng đàn, hát đôi khibằng động tác Học sinh được nghe,xem, hát hoặc đàn Để khắc sâu nộidung Giáo viên dùng lời để trao đổimạn đàm với học sinh, cho học sinhnghe lại tác phẩm để củng cố gây ấntượng và tác phẩm âm nhạc

TỰ HỌC – PHƯƠNG PHÁP TỐT NHẤT CHO SINH VIÊN HỌC TẬP VÀ RÈN LUYỆN ĐẠT KẾT QUẢ CAO

Phạm Thị Thùy Linh - Khoa Sư phạm

giải quyết tốt các vấn đề chuyên

môn, kỹ thuật tham gia các hoạt

động giúp ích cho xã hội

Tuy nhiên, làm thế nào để tạo

điều kiện tốt nhất cho sinh viên học

tập và rèn luyện đạt kết quả cao

trong những năm tháng học tại

trường đại học, cụ thể là trường đại

học Bạc Liêu, để sau khi tốt nghiệp

sinh viên có thể tự tin gặt hái được

nhiều thành công?

Nhiệm vụ tạo điều kiện cho

sinh viên học tập và rèn luyện là của

giảng viên đứng lớp, giáo viên chủ

nhiệm, ban chủ nhiệm khoa, ban

giám hiệu và toàn thể cán bộ công

nhân viên nhà trường Các giảng

viên thì soạn bài thật kỹ, truyền đạt

thật tâm huyết các kiến thức đã tích

lũy cho sinh viên Nhà trường luôn

nghiên cứu cách thức đổi mới

phương pháp giảng dạy, nâng cấp

giảng đường, trang thiết bị dạy

học… Bên cạnh đó, trường đại học

Bạc Liêu cũng rất quan tâm đến vấn

đề nề nếp học đường, văn hóa ứng

xử của sinh viên nhằm đào tạo

những con người vừa có tài vừa cóđức Tất cả đều dồn tâm sức chomục đích cuối cùng là nâng cao chấtlượng đào tạo

Có thể nói tất cả những yếu

tố trên rất quan trọng nhưng vẫnchưa quyết định được hết chất lượngđào tạo, bởi chất lượng đào tạo cònphụ thuộc rất nhiều vào khả năng tựhọc của sinh viên

Trong giờ học, sinh viên cóthói quen nghe giảng là chính, phátbiểu rất ít hoặc không phát biểu vìcác nội dung giảng dạy hoàn toànmới, sinh viên chưa có khả năngphân tích mổ xẻ vấn đề hoặc tổnghợp kiến thức Phần lớn còn rụt rè,ngại phát biểu trước lớp, chưa dámthể hiện bản thân Nguyên nhân nàogây ra tình trạng trên?

Với giai đoạn bùng nổ thôngtin như hiện nay, các thông tinkhông còn phụ thuộc nhiều vàongười thầy, giáo trình, sách giáokhoa, sách chuyên đề, mạng Internet,

đề cương bài giảng, bài giảng điện tửgiúp sinh viên rất nhiều trong họctập Nếu vẫn thụ động sinh viên sẽkhông đủ thời gian để học tập nângcao kiến thức, vì có những ngày sinhviên ngồi 8 - 10 giờ trên giảngđường chỉ để nghe và nhìn, và còn

ôn tập các học phần khác, còn dành

thời gian cho sinh hoạt cá nhân, tập

thể, hoạt động đoàn đội, trường

lớp…

Như vậy, nếu sinh viên không

tự đổi mới phương pháp học tập thì

chắc chắn sẽ không thể đạt được

những thành tích như mong muốn

Vấn đề là phải tự học trước khi lên

lớp để có thời gian trao đổi thảo

luận, giải quyết các vấn đề còn thắc

mắc, như thế sinh viên sẽ nắm vững

bài học ngay trên lớp, kiến thức

được khắc sâu Sự chuẩn bị tư liệu

này càng hiệu quả hơn khi đi liền với

nó là sự chuẩn bị về mặt tâm thế để

có thể tiếp cận kiến thức một cách

chủ động và sáng tạo Sinh viên có

thể chủ động đặt trước một số câu

hỏi liên quan đến nội dung bài học,

thậm chí tự tạo một “khung tri thức”

để trên cơ sở đó có thể tiếp nhận bài

học một cách có hệ thống, không

còn cảm thấy bỡ ngỡ và rụt rè khi

phát biểu trước lớp Với cách chuẩn

bị tích cực này, tri thức mà sinh viên

có được không chỉ là tri thức được

truyền đạt một chiều từ phía người

dạy mà còn do chính sinh viên tự

tạo

Về cả mặt lý luận và thực tiễn,

tự học là một phương pháp học tập

rất hiệu quả, bởi học tập là một quá

trình tự thân chiếm lĩnh kiến thức,

kỹ năng, thái độ dưới sự hướng dẫn

của người thầy chứ không phải là

một quá trình nhồi nhét kiến thức

Tuy nhiên, giúp cho sinh viên đại

học Bạc Liêu nhận thức và tiếp cận

với phương pháp mới là một điều

không đơn giản bởi một lý do vô

cùng đơn giản là thói quen thụ động

trong học tập

II GIẢI PHÁP:

Với vai trò là một giảng viên,tôi cho rằng phương pháp dạy họccũng góp phần rất quan trọng trongviệc kích thích tinh thần tự học củasinh viên

Trước hết, giảng viên cần tạokhông khí học tập cởi mở, thânthiện, không phải đưa những kiếnthức áp đặt mà tạo tình huống, kíchthích tư duy, giúp sinh viên năngđộng hơn trong việc phản biện vàgiải quyết vấn đề Chính điều nàygiúp sinh viên cảm thấy yêu thíchmôn học, kích thích sinh viên tự tìmtòi nghiên cứu sâu hơn các vấn đềtrước và sau khi lên lớp

Cuối mỗi buổi dạy, giảng viêncần gợi mở các vấn đề để sinh viên

về tìm hiểu chuẩn bị cho bài học tiếptheo Việc gợi mở và dẫn dắt vấn đề

dễ hiểu sẽ tạo bước khởi đầu để sinhviên tự chiếm lĩnh tri thức, khôngcòn cảm thấy bỡ ngỡ với những kháiniệm mới

Sinh viên Bạc Liêu hầu hếtsinh sống ở vùng nông thôn nên gặpkhông ít khó khăn khi tiếp cận vớicác trang thiết bị hiện đại Một phầnlớn chưa biết cách sử dụng máy vitính và truy cập internet Vì vậy,giảng viên cần hướng dẫn một cách

cụ thể phương pháp tiếp cận với cáctài liệu và phương tiện thông tin, cáctrang web có liên quan để sinh viên

dễ dàng tham khảo Nếu gặp nhiềukhó khăn, sinh viên dễ chán nảnkhông muốn tìm kiếm thông tin nữa

Sinh viên thường chỉ chútrọng tới những môn học thuộc lĩnhvực chuyên ngành, còn những môn

sẻ, khuyến khích động viên sinh

viên không chỉ với tư cách là thầy

trò, mà đôi khi là những người bạn

sẽ giúp các em tự tin hơn rất nhiều

trong quá trình học tập và vượt qua

được những khó khăn của cuộc sống

xa nhà

đại cương không được đầu tư thích

đáng Nhưng thực tế, môn đại cương

có thể coi như đặt nền móng cho

toàn bộ quá trình đào tạo, nền móng

có vững chắc thì ngôi nhà học thức

mới đứng vững và phát triển Nhìn

về tổng thể, chương trình đào tạo đại

học hết sức toàn diện nhằm đào tạo

ra những con người có khả năng tự

học vươn lên để đáp ứng được sự

biến động của ngành nghề xã hội

Việc học tập phải được tiến hành có

trình tự, không nóng vội, không

được đối phó chỉ cốt đạt điểm cao,

phải học tập kiên trì, có nội dung có

phương pháp để đảm bảo tích luỹ

được các kiến thức kỹ năng Giảng

viên cần định hướng nghề nghiệp để

sinh viên thấy được tầm quan trọng

của việc học tập tất cả các môn học

và tự rèn luyện phẩm chất đạo đức

Giảng viên chúng ta thường

chỉ nhìn vào kết quả học tập của sinh

viên, chưa quan tâm nhiều đến đời

sống vật chất tinh thần – những yếu

tố tác động rất lớn đến động cơ học

tập của sinh viên Việc gần gũi, chia

SỬ DỤNG BẢN ĐỒ TƯ DUY TRONG DẠY- HỌC

GIÚP PHƯƠNG PHÁP DẠY - HỌC ĐẠT HIỆU QUẢ

Triệu Vĩnh Viêm – Khoa CNTT

I KHÁI QUÁT:

- Ngày nay nhu cầu về việc học

và truyền đạt kiến thức ngày càng

cao Đổi mới phương pháp dạy học

là nhiệm vụ cấp thiết đang đặt ra cho

ngành giáo dục hiện nay Việc đổi

mới phải phù hợp với từng đối tượng

giảng dạy và đúng mục tiêu

- Gần đây thì sơ đồ tư duy ngày

càng được phát triển rộng rãi và nó

giúp cho chúng ta phát huy suy nghĩ

được toàn phần bộ não Từ đó dễ

dàng có những ý tưởng sáng tạo đáp

ứng phù hợp với các mục tiêu trong

cuộc sống

- Trước khi đi vào nội dung

chính của bài nội san tôi xin phép

trình bày sơ bộ một số phương pháp

dạy học, vì nhìn chung thì bản đồ tư

duy có thể được áp dụng như là một

mô hình, một công cụ cho các

phương pháp dạy học này

II CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY

phương tiện truyền đạt (bảng viết,

đèn chiếu, hệ thống âm thanh, ) để

trình bày nội dung bài giảng SV tiếp

thu bài giảng trên cơ sở làm việc cánhân

- Tổ chức học tập theo nhóm

(Group-based learning): GV tổ chứclớp học theo nhóm và chuẩn bị cácnhiệm vụ học tập Mỗi nhóm nhậnmột nhiệm vụ học tập và cùng hợptác để thực hiện

- Nghiên cứu trường hợp

(Case study): GV xây dựng “case”

có liên quan đến nội dung dạy học

SV được giao giải đáp “case” trên cơ

sở cá nhân hoặc nhóm

- Dạy học dựa trên vấn đề

(Problem-based learning): GV xâydựng “vấn đề” có liên quan đến nộidung dạy học SV được giao giải đáp

“vấn đề” trên cơ sở cá nhân hoặcnhóm

- Sử dụng các công trình nghiên cứu trong giảng dạy

(Teaching with research papers): GVchuẩn bị các bài báo/báo cáo khoahọc có liên quan đến nội dung dạyhọc SV được giao thực hiện nhữngcông việc dựa trên bài báo/báo cáokhoa học trên cơ sở cá nhân hoặcnhóm

- Dạy học thông qua làm đồ

án (Project-based learning): GV

chuẩn bị nội dung các đồ án môn

học SV được giao thực hiện đồ án

trên cơ sở cá nhân hoặc nhóm

- Phương pháp sắm vai

(Role-play teaching): GV chuẩn bị “kịch

bản” có nội dung liên quan đến môn

học Một số SV được phân vai để

thực hiện “kịch bản” Số SV còn lại

đóng vai trò khán giả và người đánh

giá

- Giảng dạy với thí nghiệm

minh họa (Teaching with

demonstrations): GV chuẩn bị các

TNMH (thí nghiệm thật hoặc ảo) và

các câu hỏi SV trả lời các câu hỏi

trên cơ sở cá nhân hoặc nhóm

- Seminar SV (student

seminar): GV chuẩn bị các chủ đề

semina có liên quan đến môn học

SV chuẩn bị và trình bày semina trên

cơ sở cá nhân hoặc nhóm

- Giảng dạy thông qua thảo

luận (Teaching through discussion):

GV chuẩn bị các câu hỏi có liên

quan đến môn học GV hướng dẫn

SV đạt đến tri thức thông qua thảo

luận chung trên lớp hoặc các nhóm

nhỏ

- Dạy học bằng phương pháp

tra cứu: Dạy học bằng tra cứu là

một hệ thống hoạt động dạy học dựa

trên cơ sở các câu hỏi, điều tra, thẩm

vấn, tra cứu… do người học tự thực

hiện dưới sự hướng dẫn của người

dạy Đây là một phương pháp mới

được áp dụng ở một số nước phát

triển, gần đây đã được giới thiệu ở

nước ta

III ĐẶT VẤN ĐỀ:

- Xu thế hội nhập, nhu cầu xã

hội ngày càng phát triển, sự việc và

hoàn cảnh sống của con người ngàycàng phức tạp dẫn đến khả năng nóichung của từng người cũng mất đitính cân bằng trong các công việckhác nhau Một thể hiện đặc trưngtrong cuộc sống ngày nay đó là cácbạn học sinh - sinh viên (HS-SV),mỗi người có một nền tảng tri thứccao thấp khác nhau, cách học tậpcũng khác nhau và hầu như đều ghichép và tư duy theo lối cũ mù quáng

bế tắc, nhưng mục đích chung củacác bạn HS-SV là đều muốn trao dồi

kỹ năng sống, kỹ năng chuyênngành… Là một người dạy họcchúng ta cần phải nâng cao khả năngsáng tạo ở mỗi học viên

- Như vậy các phương phápdạy học muốn áp dụng một cáchhiệu quả trong ngành giáo dục thìđòi hỏi phải có một công cụ hỗ trợmột cách thiết thực giúp cho các bạnHS-SV mô tả cái mà họ hiện đangchuẩn bị thực hiện (chủ đề trungtâm) và từ những cái đó các bạn cóthể tự định hướng (khả năng tư duy)

để tạo ra các chủ đề nhỏ hơn nhằmgiải quyết vấn đề đặt ra

Bản đồ tư duy (Mind Map MM) là một công cụ tư duy có thểgiúp cho phương pháp dạy và họcmột cách hiệu quả hơn Ngoài ra,

-MM còn được áp dụng để mô hìnhhoạch định cho rất nhiều ngành khácnhau như: ngành xây dựng, côngnghệ sản xuất hàng hóa, sắp xếp tổchức nguồn lực doanh nghiệp… Nócòn có thể ứng dụng vào việc sắpxếp toàn bộ hoạt động thường ngàycủa con người và phải dựa trên cáchthức hoạt động tự nhiên của bộ não

IV NỘI DUNG:

1 Bản đồ tư duy là gì?

- MM là một công cụ tổ chức

tư duy nền tảng và nó thật đơn giản,

là phương pháp dễ nhất để chuyển

tải thông tin vào bộ não của bạn rồi

đưa thông tin ra ngoài bộ não Nó là

một phương tiện ghi chép đầy sáng

tạo và rất hiệu quả theo đúng nghĩa

của nó TONY BUZAN người đã

sáng lập ra khái niệm bản đồ tư duy

Bản đồ tư duy đầu tiên chỉ áp dụng

- Ví dụ: Dưới đây là bản đồ tư

duy cho một ngày nghỉ trong cuộc

sống của một người được vẽ bằng

phần mềm iMindMap

- Dễ dàng nhận thấy mỗi người

có một sở thích riêng và hoàn cảnh

cuộc sống cũng khác nhau, như vậy

thì bản đồ tư duy của mỗi người là

khác nhau nhưng đều cùng giải

quyết một mục tiêu hay còn gọi là

chủ đề trung tâm (một ngày nghỉ)

- Tony Buzan từng nhận bằng

danh dự về tâm lý học, văn chương

Anh, toán học và nhiều môn khoahọc tự nhiên của trường ĐH BritishColumbia năm 1964 Tony Buzan làtác giả hàng đầu thế giới về não bộ

- Ông đã viết 92 đầu sách vàđược dịch ra trên 30 thứ tiếng, vớihơn 3 triệu bản, tại 125 quốc gia trênthế giới Tony Buzan được biết đếnnhiều nhất qua cuốn “Use yourhead” Trong đó, ông trình bày cáchthức ghi nhớ tự nhiên của não bộcùng với các phương pháp MindMap Ngoài ra, ông còn có một sốsách nổi tiếng khác như Use yourmemory, Mind Map Book

- Phương pháp tư duy của ôngđược dạy và sử dụng ở khoảng 500tập đoàn, Cty hàng đầu thế giới Tạpchí Forbes từng bình luận: “Buzanchỉ ra cho các nhà lãnh đạo doanhnghiệp cách thức giải phóng nănglực sáng tạo bản thân” Hơn 250triệu người đang sử dụng phươngpháp Mind Map của Tony Buzan

2 Cách lập bản đồ tư duy:

a Bắt đầu từ trung tâm với

hình ảnh của chủ đề Tại sao lại phảidùng hình ảnh? Vì một hình ảnh cóthể diễn đạt được cả ngàn từ và giúpbạn sử dụng trí tưởng tượng củamình Một hình ảnh ở trung tâm sẽgiúp chúng ta tập trung được vàochủ đề và làm cho chúng ta tập trunghơn

b Luôn sử dụng màu sắc Bởi

vì màu sắc cũng có tác dụng kíchthích não như hình ảnh Bố trí thôngtin đều quanh hình ảnh trung tâm

c Nối các nhánh chính (cấp

một) đến hình ảnh trung tâm, nối cácnhánh cấp hai đến các nhánh

ý nghĩ của bạn.

cấp một, nối các nhánh cấp ba đến

nhánh cấp hai,… bằng các đường

kẻ Các đường kẻ càng ở gần hình

ảnh trung tâm thì càng được tô đậm

hơn, dày hơn Khi chúng ta nối các

đường với nhau, bạn sẽ hiểu và nhớ

nhiều thứ hơn rất nhiều do bộ não

của chúng ta làm việc bằng sự liên

tưởng

d Mỗi từ/ảnh/ý nên đứng độc

lập và được nằm trên một đường kẻ

Sử dụng một từ khóa trong mỗi

dòng Bởi các từ khóa mang lại cho

Bản đồ Tư duy của bạn nhiều sức

mạnh và khả năng linh hoạt

e Tạo ra một kiểu bản đồ riêng

cho mình (Kiểu đường kẻ, màu sắc,

…)

g Nên dùng các đường kẻ cong

thay vì các đường thẳng vì các

đường cong được tổ chức rõ ràng sẽ

thu hút được sự chú ý của mắt hơn

rất nhiều Chẳng có gì mang lại sự

buồn tẻ cho não hơn các đường

duy như là, iMindMap, FreeMind

(OpenSource), indManager, Visual

- Tiết kiệm thời gian hơn

- Giải quyết vấn đề tốt hơn

- Tập trung vào yếu tố trung tâmnhiều hơn

- Tổ chức và phân loại suy nghĩcủa bạn

- Vượt qua các kỳ thi với điểm sốtốt hơn

- Khả năng lên kế hoạch trongcuộc sống

- Truyền đạt thông tin tốt hơn

- Não bộ có khả năng ghi nhớ tốthơn

- Học nhanh hơn và hiệu quả hơn

- Tạo ra cách học nhẹ nhàng

- Nhìn thấy “bức tranh toàn thể”

5 Ứng dụng bản đồ tư duy trong giảng dạy:

Sau đây tôi xin trình bày một số bản đồ tư duy đã thực hiện được

a Bản đồ tư duy giới thiệu về cá nhân giảng viên khi bắt đầu giảng dạy lớp mới:

Bản đồ này giới thiệu về thông tin cơ bản của một người như: thông tin

cá nhân, sở thích, những điều không thích… Ở mỗi ý đều có các biểu tượngminh họa nhằm tăng khả năng thu hút và nâng các sự liên tưởng của bộ não

b Bản đồ tư duy lập kế hoạch dạy môn tin học căn bản lớp cao đẳng kế toán:

Xem hình đính kèm (THCB_pic.png)

* Ngoài ra từ bản đồ tư duy vẽ bởi phần mềm iMindMap chúng ta có thể xuất ra định dạng PowerPoint (*.ppt) và tập tin này sẽ là mẫu đã có các sự kiện Xem tập tin kèm theo.

trung tâm Nó có thể giúp bạn trong

tất cả các hoạt động thường ngày

cho đến việc đưa ra các ý tưởng mới

Ngoài việc hỗ trợ cho mục đích

giảng dạy và học tập thì bản đồ tư

duy còn có thể:

- Lập kế hoạch cho các kỳ nghỉ,

các bữa tiệc, lễ cưới, các sự kiện, các

công việc và cho cuộc sống

Cuối cùng sau bài viết này mong

các đọc giả hãy quan tâm và tận

dụng khả năng của bộ não và trí

tưởng tượng vẽ nên các bản đồ tư

duy để làm cho cuộc sống có ý

nghĩa, mãn nguyện và thành công

hơn

ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

VI TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Lập bản đồ tư duy (How to

mind map) - Tony Buzan, NXB

nhà xuất bản lao động xã hội

[2] Use YOUR MEMORY - Tony Buzan, GUILD PUBLISHING

LONDON

[3] Use YOUR HEAD - Tony Buzan, GUILD PUBLISHING

LONDON

[4] Sổ tay phương pháp giảng dạy

và đánh giá - TS Lê Văn Hảo,trường Đại học Nha Trang

TRONG CÔNG TÁC DẠY VÀ HỌC

Nguyễn Văn Út- Khoa CNTT

Ở

nước ta hiện nay, quá trình ứng dụng

công nghệ thông tin vào giảng dạy

trên lớp ngày càng trở nên phổ biến

và phát triển mạnh mẽ, dường như là

công cụ không thể thiếu trong các

giảng đường cao đẳng, đại học, kể cả

giáo dục phổ thông Cụ thể là ứng

dụng chương trình Microsoft

Powerpoint tích hợp trong bộ

Microsoft Office Trên thế giới, đặc

biệt là các nước phát triển như: Mỹ,

Anh, Pháp, Đức, Ấn Độ…, việc ứng

dụng công nghệ thông tin vào việc

giảng dạy, thuyết trình sớm phát

triển mạnh mẽ cho đến tận ngày nay

Microsoft PowerPoint là một

phương tiện trình diễn sinh động bài

giảng, bài thuyết trình thông qua

màu sắc của văn bản, sự phong phú

của hình ảnh, các dạng đồ thị và

những đoạn âm thanh, video minh

họa

Công nghệ thông tin mở ra

triển vọng to lớn trong việc đổi mới

các phương pháp dạy và học Những

phương pháp dạy học theo cách tiếp

cận kiến tạo, phương pháp dạy học

phát hiện và giải quyết vấn đề ngày

càng có nhiều điều kiện để áp dụng

rộng rãi Nếu trước kia người ta

nhấn mạnh tới phương pháp dạy sao

cho người học nhớ lâu, dễ hiểu, thì

nay phải đặt trọng tâm là hình thành

và phát triển cho người học các

phương pháp học chủ động – người

học phải tự tìm hiểu vấn đề và sáng

tạo đưa ra cách giải quyết vấn đề đó,

người dạy chỉ đóng vai trò cố vấn, hướng đường đi khi người học gặp

khó khăn, vướng mắc không thể tựgiải quyết được Nếu trước kia người

ta thường quan tâm nhiều đến khảnăng ghi nhớ kiến thức và thực hành

kỹ năng vận dụng, thì nay chú trọngđặc biệt đến phát triển năng lực sángtạo của người học Như vậy, sử dụngcông nghệ thông tin sẽ giúp cho việcchuyển từ “lấy người dạy làm trungtâm” sang “lấy người học làm trungtâm” trở nên dễ dàng hơn

- Đối với người dạy: dễ dàng

cung cấp kiến thức theo ý mà mìnhmuốn truyền đạt, chủ động được nộidung và kiến thức Có thể tạo hiệuứng giúp người học nhận biết rõphần kiến thức cần đặc biệt quantâm Bên cạnh đó, người dạy còn cóthể tạo ra các hiệu ứng giúp thu hútđược sự chú ý và say mê học tập củangười học Trong một buổi tiếp thukiến thức có thể giúp cho người họcnắm bắt được nhiều thông tin quanhững hình ảnh minh hoạ sống động

Có thể đưa vào bài thuyết trình mộtđoạn phim hoạt hình mô tả chongười học hiểu một số khái niệmtrừu tượng về các lĩnh vực trong đờisống

- Đối với người học: Người

học có thể vừa phát biểu vừa đượctrực tiếp quan sát hình ảnh minh hoạtrên màn hình với các màu sắc