SKKN Biện pháp giúp học sinh chưa hoàn thành học tốt môn toán lớp 5

Là giáo viên chủ nhiệm lớp 5, ngày ngày tôi được tiếp xúc với các em,đây là điều kiện thuận lợi giúp tôi tìm hiểu tâm lí của các em và đề ra nhữngbiện pháp phù hợp giáo dục để rèn những

1 Đặc điểm nhận thức của học sinh tiểu học Trang 4

2 Cơ sở dạy học toán cho học sinh chưa hoàn thành trong

1 Thực trạng tình hình đơn vị công tác Trang 5

2 Nguyên nhân của thực trạng Trang 7

III MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH CHƯA

A ĐẶT VẤN ĐỀ

LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Trong các môn học ở trường Tiểu học thì môn toán có một vị trí và ýnghĩa đặc biệt quan trọng Rèn luyện những phẩm chất về nhân cách như: tínhcẩn thận, chính xác, dứt khoát, lí luận chặt chẽ Đồng thời giúp trang bị cho họcsinh một hệ thống tri thức và phương pháp riêng để nhận thức thế giới và làmcông cụ cần thiết để học tập các môn học khác tốt hơn

Môn toán rất quan trọng, cần thiết thế nhưng quá trình giảng dạy tôi nhậnthấy về mặt kiến thức học sinh chưa hoàn thành môn toán rất nhiều Điều đókhiến tôi không khỏi băn khoăn trăn trở làm thế nào để nâng cao chất lượng họcsinh chưa hoàn thành môn toán, giúp các nắm được những kiến thức cơ bảntrong chương trình toán 5 Đó là nền móng cho sự phát triển của học sinh saunày Nhưng chúng ta đã biết mỗi học sinh có điều kiện sống và học tập khácnhau, các em khác nhau về ngoại hình, tính cách và cả khả năng nhận thức tronghọc tập Có học sinh tiếp thu bài học nhanh nhung cũng có những em tiếp thubài học rất chậm, có khi còn không hiểu gì thông qua hoạt động trên lớp Đặcbiệt là môn toán sự lô gic cao Tôi phải làm gì đối với những học sinh chưa hoànthành này? Đó chính là vấn đề tôi luôn trăn trở, quan tâm và thôi thúc tôi trongsuốt quá trình dạy

Là giáo viên chủ nhiệm lớp 5, ngày ngày tôi được tiếp xúc với các em,đây là điều kiện thuận lợi giúp tôi tìm hiểu tâm lí của các em và đề ra nhữngbiện pháp phù hợp giáo dục để rèn những học sinh chưa hoàn thành có thể nắmđược bài học và hòa nhập vào hoạt động học trên lớp cùng các bạn

Bên cạnh đó, trong quá trình giảng dạy ở trường TH Đăk Rve, tôi luônnhận được sự hướng dẫn tận tình từ Ban giám hiệu nhà trường, sự hỗ trợ tận tìnhcủa tập thể hội đồng sư phạm Đặc biệt những khó khăn mà tôi gặp phải trongquá trình công tác luôn được sự chia sẻ, quan tâm của tập thể giáo viên và bangiám hiệu nhà trường Bên cạnh sự chia sẻ và hỗ trợ về tinh thần, tôi còn luônđược học hỏi và chia sẻ nhiều kinh nghiệm dạy học mà các đồng nghiệp trong

trường triển khai thực hiện Mỗi kinh nghiệm mà đồng nghiệp đưa ra đều bổ ích

để chúng tôi rút kinh nghiệm một cách tích cực

Xuất phát từ tình hình thực tế như vậy, tôi nhận thấy việc rèn cho học sinhchưa hoàn thành môn toán là việc làm cấp bách, thiết thực Vì thế tôi chọn đề

tài: “ Biện pháp giúp học sinh chưa hoàn thành học tốt môn toán lớp 5” làm

đề tài nghiên cứu của mình

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I CƠ SỞ LÝ LUẬN

1 Đặc điểm nhận thức của học sinh tiểu học

Như chúng ta đã biết khả năng phân tích của học sinh tiểu học còn kém,các em thường tri giác trên tổng thể Tri giác thường gắn với hành động, vớihoạt động thực tiễn của trẻ Về sau ở lớp cuối tiểu học, các hoạt động tri giác đãphát triển và được hướng dẫn bởi các hoạt động nhận thức khác nên chính xácdần

Ở lứa tuổi học sinh Tiểu học chú ý có chủ định của các em còn yếu, khảnăng điều chỉnh chú ý một cách có ý chí chưa mạnh Chú ý không chủ địnhđược phát triển Những gì mang tính mới mẻ, bất ngờ, rực rỡ, khác thường dễdàng lôi cuốn sự chú ý của các em, không có sự nỗ lực ý chí Sự chú ý nàythường hướng ra bên ngoài, vào hành động mà chưa có khả năng hướng vào bêntrong, vào tư duy Vì thế tư duy của trẻ chủ yếu vẫn là tư duy cụ thể, mang tínhhình thức bằng cách dựa vào đặc điểm trực quan của những đối tượng và hiệntượng cụ thể Tư duy trừu tượng đã phát triển nhưng còn non yếu

Với đặc điểm của học sinh tiểu học như vậy, ta phải sử dụng phương phápdạy học phù hợp đối với học sinh Đặc biệt là học sinh chưa hoàn thành trongquá trình giải các bài tập toán một cách khoa học, lô gic, đồng thời phát triểnkhả năng tư duy của các em

2 Cơ sở dạy học toán cho học sinh chưa hoàn thành trong trường Tiểu học.

Quá trình dạy học toán lớp 5 góp phần thiết thực vào việc hình thành

phương pháp suy nghĩ, phương pháp học tập và rèn luyện tích cực, chủ độngkhoa học sáng tạo cho học sinh Cho nên giáo viên phải tổ chức các hoạt độngthường xuyên tạo ra tình huống có vấn đề Đặc biệt các vấn đề là các sự vật,hiện tương xung quanh các em, tìm các biện pháp lôi cuốn học sinh đặc biệt làhọc sinh chưa hoàn thành phát hiện và giải quyết vấn đề bằng cách hướng dẫnhọc sinh tìm hiểu kĩ năng vấn đề đó, huy động các kiến thức và các con đường

đã có để giải đáp các câu hỏi đặt ra trong quá trình giải quyết vấn đề đó, diễn đạt

các bước đi trong cách làm, tự mình kiểm tra lại các kết quả đã đạt được, cùngcác bạn rút kinh nghiệm về phương pháp giải Tuy nhiên, để tổ chức được cáchoạt động học tập, giáo viên cần xác định được: Nội dung cần cho học sinh lĩnhhội là gì? Cần tổ chức các hoạt động như thế nào?

Bởi vậy, giáo viên phải chủ động tổ chức, hướng dẫn học sinh hoạt độngtheo chủ đích nhất định với sự trợ giúp đúng mức của giáo viên, của sách giáokhoa và đồ dùng dạy học, để mỗi cá nhân học sinh “khám phá” tự phát hiện và

tự giải quyết bài học thông qua việc thiết lập mối quan hệ giữa kiến thức mới,với các kiến thức liên quan đã học, với kinh nghiệm của bản thân Đó là các cơ

sở để giúp các em học sinh chưa hoàn thành vươn lên và tự hoàn thiện

II THỰC TRẠNG

1 Thực trạng tình hình đơn vị công tác.

Trong năm học: 2014-2015 tôi được phân công giảng dạy lớp 5 có đối

tượng HS khác nhau vừa là con em người Kinh, vừa là con em người địaphương ở điểm Trà Bồng, trường TH Đăk Rve Trong quá trình dạy và thăm lớp

dự giờ đồng nghiệp tôi thấy học sinh còn hạn chế ở những điểm sau:

Có nhiều lỗ hổng kiến thức, kĩ năng: Nhiều em do sự lười học lâu ngày

mà thành hổng kiến thức, ví dụ: như các em không thuộc bảng nhân, chia; haydạng cộng với một số và trừ đi một số; Khả năng tính nhẩm kém do cộng, trừ,nhân, chia trong bảng cửu chương chưa thuần thục dẫn đến tính toán chậm, thiếuchính xác khi thực hiện các phép tính cộng, trừ số thập phân có nhớ và nhân,chia ngoài bảng

Ở dạng toán này rất nhiều em đặt tính sai và tính không nhớ ở hàng kếtiếp Đây là một trong những bài HS làm còn nhầm lẫn:

(Bài làm của học sinh)

gian hình thành kiến thức mới, trong khi các học sinh khác đã hiểu bài, biết vậndụng kiến thức thì học sinh chưa hoàn thành vẫn chưa biết vận dụng để thựchành kĩ năng Trong khi luyện tập thực hành, các em học sinh khác đã hoànthành hết các nội dung bài tập theo chuẩn KTKN, thì học sinh chưa hoàn thànhchỉ giải được một bài tập hoặc một phần trong bài tập

Phương pháp học tập chưa tốt: Một số em không thuộc công thức, quy tắctính chu vi, diện tích các hình đã học Nhiều em làm xong không kiểm tra lại bàicho nên khi trả bài các em mới biết là mình sai, có em đọc đề xong, lúc giải các

em lại chép đề lần nữa nên mất nhiều thời gian, trong khi đó một tiết dạy chỉ có

35 – 40 phút…

Năng lực tư duy yếu: Do khả năng hạn chế của bản thân một số em chưahoàn thành về kiến thức, kĩ năng nghe giáo viên phân tích giảng bài không cókhả năng khái quát hóa, không biết tư duy nên không thể nhớ trình tự tính toán,giải toán Sự chú ý, óc quan sát, trí tưởng tượng đều phát triển chậm.

Cụ thể qua khảo sát tìm hiểu thực tế các tiết học toán ở một số lớp 5 khichưa áp dụng các biện pháp và kinh nghiệm giảng dạy của bản thân, tại trường

TH Đăk RVe cuối kì I năm học: 2014-2015 kết quả đạt như sau:

Lớp TSHS Điểm: 9-10 Điểm: 7- 8 Điểm: 5- 6 Điểm dưới 5

Qua bảng số liệu trên cho thấy chất lượng học phân môn Toán rất thấp

Từ thực trạng đó tôi đã tiến hành tìm hiểu nguyên nhân của thực trạng và một sốgiải pháp khắc phục tình trạng học sinh chưa hoàn thành trong môn Toán lớp 5

2 Nguyên nhân của thực trạng

2.1/ Giáo viên.

- Giáo viên chưa thực sự quan tâm đến dạy cá thể hóa đối tượng học sinh

- Phương pháp dạy học còn chung chung, chưa chú trọng đến đối tượnghọc sinh chưa hoàn thành; có kế hoạch phụ đạo kèm những học sinh chưa hoànthành nhưng các em lại không đi học phụ đạo thường xuyên nghỉ học dẫn đếnkhông kèm cho những học sinh này được

2.2/ Học sinh.

- Chưa có động cơ học: Đa số các em không xác định được mục đích của

việc học Các em chỉ đợi đến khi lên lớp, nghe giáo viên giảng bài rồi ghi vàonhững nội dung đã học sau đó về nhà lấy tập ra “ học vẹt” mà không hiểu đượcnội dung đó nói lên điều gì

- Học sinh lười học: Qua quá trình giảng dạy, bản thân nhận thấy rằng

các em học sinh chưa hoàn thành là những học sinh cá biệt, vào lớp không chịuchú ý chuyên tâm vào việc học, về nhà thì không xem bài, không chuẩn bị bài,

cứ đến giờ học thì cắp sách đến trường

- Học sinh bị hổng kiến thức từ lớp dưới: Đây là một điều không thể phủ

nhận với chương trình học tập hiện nay Đặc biệt là học sinh chưa hoàn thành,học sinh là con em người địa phương

- Chưa có phương pháp học tập phù hợp: ví dụ như khi làm bài tập thì

chép lại đề bài…., và làm bài quá chậm

2.3/ Phụ huynh.

- Đa số gia đình các em nghèo, phụ huynh học sinh chưa thực sự quan tâmđến việc học tập của con em mình thường phó mặc cho thầy cô Bên cạnh đótrình độ của một số phụ huynh còn thấp, khi các em gặp bài toán khó ở nhà thìkhông biết hỏi ai được

III MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH CHƯA HOÀN THÀNH HỌC TỐT MÔN TOÁN LỚP 5.

1.1 Chấp nhận và phân luồng đối tượng học sinh

Chấp nhận mọi trình độ của học sinh kể cả học sinh không biết cộng, trừ,nhân, chia Từ đó giáo viên nhắc lại bất kể phần kiến thức nào các em thiếu hụt

và ghi lại như: phép cộng, trừ, nhân, chia công thức tính diện tích, thể tích một

số hình Bên cạnh đó sau khi khảo sát học sinh tôi tiến hành tổng kết số liệu,phân tích số liệu Cụ thể: số liệu học sinh chưa hoàn thành qua khảo sát là baonhiêu, chưa hoàn thành những kiến thức kĩ năng gì? Từ đó xây dựng kế hoạchdạy học cụ thể, lập sổ theo dõi những học sinh này để thấy sự tiến bộ của các

em

Bộ Giáo dục & Đào tạo đã đổi mới đánh giá học sinh theo Thông tư 30đây là điều kiện vô cùng thuận lợi đối với giáo viên chúng tôi góp phần xâydựng môi trường học tập thân thiện trong nhà trường Bởi những em chưa hoànthành các em không còn cảm thấy xấu hổ với bạn bè khi làm bài chưa tốt Các

em dễ nhận thấy bài mình làm sai qua lời nhận xét trực tiếp của giáo viên hoặclời giáo viên nhận xét qua vở Các em được sữa chữa kịp thời, bên cạnh đó giáo

viên nắm bắt tình hình học tập của học sinh cụ thể hơn qua việc theo dõi đánhgiá thường xuyên với nhiều hình thức và đánh giá của cha mẹ học sinh.

Sự gần gũi của giáo viên với học sinh là điều kiện cần để những biện phápđạt hiệu quả cao Thông qua cử chỉ, lời nói, ánh mắt, nụ cười… giáo viên tạo sựgần gũi, cảm giác an toàn nơi học sinh để các em bày tỏ những khó khăn tronghọc tập, trong cuộc sống của bản thân mình

Luôn tạo cho bầu không khí lớp học thoải mái, nhẹ nhàng, không đánhmắng hoặc dùng lời thiếu tôn trọng với các em, đừng để cho học sinh cảm thấy

sợ giáo viên mà hãy làm cho học sinh thương yêu và tôn trọng mình

Bên cạnh đó, giáo viên phải là người đem lại cho các em những phản hồitích cực Ví dụ như nên thay chê bai bằng khen ngợi và tìm những việc làm mà

em hoàn thành dù là những việc nhỏ để khen ngợi các em Hoặc có thể dùng cácphiếu thưởng có in các lời khen phù hợp với từng việc làm của các em như: “conlàm tốt rồi đấy! Con làm tiếp đi”, “Biết giúp đỡ người khác”, “Thái độ nhiệttình và tích cực”…

Qua biện pháp xây dựng môi trường học tập thân thiện tôi nhận thấy sựthân thiện, cởi mở, tình yêu thương chân thành và khích lệ kịp thời của thầy côlàm học sinh tự hào về mình, tự tin vào bản thân và có hứng thú học tập thực sự,các em có sự tiến bộ rõ rệt

1.3 Giáo dục ý thức, rèn luyện phương pháp học tập cho học sinh:

Khi dạy đối tượng học sinh chưa hoàn thành giáo viên cần phải giáo dục ýthức học tập của các em, làm cho các em thấy tầm quan trọng của việc học từ đó

sẽ giúp cho các em có ý thức vươn lên Tôi thường hướng cho học sinh củamình nhận biết mục đích của việc học, các em học để làm gì? Việc học cần thiếtvới các em như thế nào? Ngoài ra trong mỗi tiết dạy tôi phải liên hệ nhiều kiếnthức vào thực tế để các em thấy được ứng dụng và tầm quan trọng của môn họctrong thực tiễn Từ đây, các em sẽ ham thích và say mê khám phá tìm tòi trongviệc chiếm lĩnh tri thức

Bên cạnh đó, giáo viên hướng dẫn, nhắc nhở học sinh kiến thức toán sơđẳng: nắm được lí thuyết mới làm bài tập, đọc kĩ đầu bài trước khi làm, vẽ sơ đồphải chính xác, khoa học; làm xong phải kiểm tra bằng cách thử lại…

Qua quá trình áp dụng tôi nhận thấy học sinh có sự tiến bộ rõ rệt một số

em không còn lười học, không ham chơi nữa, kết quả học tập cũng từ từ nângdần lên

2 Các giải pháp cụ thể

2.1 Duy trì sĩ số học sinh, đặc biệt trong các tiết tăng cường.

Như chúng ta đã biết học sinh chưa hoàn thành trong đó nguyên nhânphần nào do các em đi học không chuyên cần Chất lượng phụ thuộc vào sĩ sốhọc sinh, đa số học sinh chưa hoàn thành là do các em hay vắng học nhất làvắng trong các tiết tăng cường Vì vậy việc duy trì sĩ số học sinh là việc làm vôcùng quan trọng và cần thiết Để học sinh đi học chuyên cần tôi đã thực hiệnmột số biện pháp như sau:

Bản thân tôi luôn ân cần, quan tâm đến từng học sinh để các em thấy lớphọc cũng như gia đình, bạn bè trong lớp như anh, chị em trong nhà Ngoài ra làmột giáo viên tôi luôn đảm nhiệm nhiều trọng trách vừa là cô, vừa là mẹ đôi khi

là bạn để các em nói lên suy nghĩ và ý kiến của mình một cách thoải mái, đồngthời tôi cũng nắm bắt được tâm tư tình cảm của các em Từ đó tôi có thể điềuchỉnh hành vi của các em dễ dàng hơn

Đối với những học sinh hay nghỉ học không có lí do hoặc có lí do ở buổithứ 2 nhưng không chính đáng giáo viên phải thường xuyên đến gia đình các em

để tìm hiểu nguyên nhân sau đó có biện pháp giải quyết Bên cạnh đó tôi luônđối xử công bằng với học sinh, không thiên vị, em nào cũng được quan tâm,giúp đỡ như nhau Đối với những học sinh có hoàn cảnh khó khăn tôi luôn bànbạc với các bạn trong lớp để tìm biện pháp giúp đỡ những em này

Bên cạnh đó tôi luôn phát động phong trào thi đua đi học chuyên cầnđúng giờ trong mỗi tuần Cuối mỗi tuần công bố danh sách học sinh thực hiệntốt trước lớp để được tuyên dương Trong mỗi giờ học tôi luôn quan tâm đến đốitượng học sinh chưa hoàn thành Đối với học sinh bị hổng kiến thức nên kiên trì

bù đắp kiến thức thiếu hụt của các em từ đó các em phấn khởi đi học đều hơn.Tôi thường xuyên kiểm tra sách vở học sinh nhận xét những mặt các em đã làmtốt và chỉ ra những mặt các em làm chưa tốt để học sinh nhận thấy và sữa chữa Qua các biện pháp đã thực hiện tôi nhận thấy đối tượng học sinh chưahoàn thành của tôi đã yêu trường, mến lớp nhiều hơn, các em đi học chuyên cần

và thấy được trách nhiệm của mình với lớp Sau khi học sinh đi học đều để khắcphục tình trạng yếu kém của học sinh tôi sử dụng phương pháp sau đây:

2.2: Lấp lỗ hổng kiến thức.

Để một tiết học có kết quả thì đòi hỏi học sinh phải có kiến thức nhấtđịnh thế nhưng những em chưa hoàn thành nhiều khi chưa có đủ điều kiện này.Chính vì vậy tôi luôn trăn trở và tìm phương pháp giúp các em lấp lỗ hổng kiếnthức Để đạt được điều đó sau khi đã phân luồng đối tượng học sinh tôi tiếnhành theo dõi để nhận biết những kiến thức, kĩ năng cần thiết đã có sẵn ở họcsinh chưa hoàn thành tới mức độ nào, chú ý bồi dưỡng kiến thức bị hổng, đứtquãng ở lớp dưới, đặc biệt là rèn kĩ năng thực hiện các phép tính cơ bản đây là

cơ sở để các em có nền tảng học toán

Đối với một số em chưa hoàn thành các em không thuộc bảng nhân, chia;hay dạng cộng với một số và trừ đi một số; Khả năng tính nhẩm kém do cộng,trừ, nhân, chia trong bảng cửu chương chưa thuần thục dẫn đến tính toán chậm,thiếu chính xác Để rèn luyện cho học sinh làm tốt bốn phép tính cơ bản làm tiền

đề để các em học các dạng toán khác tôi thường dành ra mười lăm phút đầu giờcác buổi học hoặc thời gian ít phút trong các tiết tăng cường buổi chiều để tổchức trò chơi “vòng quay kì diệu” Tôi chuẩn bị một số thẻ từ có nội dung đơngiản như ôn tập bảng cộng, trừ, nhân, chia, các phép tính nhân, chia trong bảngrồi gắn lên vòng quay để học sinh đố bạn trả lời

Đây là hình ảnh các em ôn tập lại kiến thức qua trò chơi “vòng quay kìdiệu”: