Cơ chế trách nhiệm của chính phủ và các thành viên chính phủ trong nhà nước pháp quyền

Do tầm quan trọng của việc kiểm soát quyền lực hành pháp ngay từ những năm đầu giành chính quyền trong tổ chức bộ máy, Nhà n-ớc đã quy định trách nhiệm và cơ chế trách nhiệm của Chính ph

Cơ chế trỏch nhiệm của chớnh phủ và cỏc thành viờn chớnh phủ trong nhà nước phỏp quyền

Lờ Thị Hằng

Khoa Luật Luận văn ThS ngành: Lý luận và lịch sử nhà nước và phỏp luật; Mó số: 60 38 01

Người hướng dẫn: PGS.TS Bựi Xuõn Đức

Năm bảo vệ: 2007

Abstract: Khỏi quỏt những vấn đề lý luận về trỏch nhiệm và cơ chế trỏch nhiệm của

Chớnh phủ và cỏc thành viờn chớnh phủ làm cơ sở để khẳng định trỏch nhiệm đầu tiờn và quan trọng nhất của Thủ tướng Chớnh phủ, Bộ trưởng và cỏc thành viờn khỏc của Chớnh phủ là trỏch nhiệm chớnh trị, trỏch nhiệm trước Quốc hội, cao hơn là trỏch nhiệm trước nhõn dõn Tỡm hiểu thực trạng về cơ chế trỏch nhiệm của Chớnh phủ và cỏc thành viờn Chớnh phủ theo phỏp luật hiện hành thụng qua việc phõn tớch quy định của phỏp luật về

cơ chế trỏch nhiệm của Chớnh phủ và cỏc thành viờn chớnh phủ qua cỏc Hiến phỏp Việt Nam, đặc biệt là Hiến phỏp hiện hành để cú bức tranh tổng quỏt, qua đú nờu ra những điểm cũn bất cập, tồn tại trong phỏp luật hiện hành về vấn đề này Trờn cơ sở đỏnh giỏ phỏp luật về cơ chế trỏch nhiệm của Chớnh phủ và cỏc thành viờn chớnh phủ đề xuất một

số giải phỏp nhằm hoàn thiện cơ chế trỏch nhiệm của Chớnh phủ và cỏc thành viờn chớnh phủ trong Nhà nước phỏp quyền xó hội chủ nghĩa Việt Nam

Keywords: Chớnh phủ; Cơ chế trỏch nhiệm; Nhà nước phỏp quyền; Phỏp luật Việt Nam Content

Mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong cơ cấu tổ chức quyền lực, Chính phủ luôn ở vị trí trung tâm, đ-ợc thành lập để tổ chức trên thực tế quyền lực nhà n-ớc, tiến hành hoạt động quản lý, điều hành và đứng đầu hệ thống cơ quan hành chính nhà n-ớc Hoạt động của Chính phủ liên quan đến quyền và lợi ích của dân, là cầu nối trực tiếp giữa Đảng, Nhà n-ớc và công dân Nhân dân đánh giá chế độ, đánh giá Nhà n-ớc một phần lớn và trực tiếp thông qua hoạt động của bộ máy hành chính mà đứng đầu là Chính phủ

Thực tế cho thấy, những lời kêu gọi về bản lĩnh chính trị, về tinh thần tận tụy phục vụ nhân dân tuy rất quan trọng nh-ng chúng ch-a bao giờ thay thế một cơ chế chịu trách nhiệm vận hành trên thực tế Do đó, Nhà n-ớc cần phải quy định trách nhiệm và quy trình xử lý trách nhiệm đối

với các cơ quan nhà n-ớc và các nhân viên làm việc trong bộ máy nhà n-ớc, trọng tâm là trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ Chính phủ và các thành viên chính phủ mà không phải là một chủ thể nào khác phải chịu trách nhiệm chính về sự phát triển hay tàn lụi của quốc gia Một Chính phủ hoạt động tốt đ-ợc sự tín nhiệm của Quốc hội/ Nghị viện và sự ủng hộ của nhân dân, ng-ợc lại Chính phủ hoạt động thiếu trách nhiệm hoặc phạm sai lầm gây tổn hại

đến lợi ích nhân dân, nhân dân sẽ thay thế bằng một Chính phủ khác

Các quy định về cơ chế trách nhiệm là chất liệu gắn kết và đảm bảo quá trình hoạt động nhịp nhàng, bền vững của các bộ phận cấu thành Chính phủ và hoạt động của Chính phủ với các cơ quan nhà n-ớc khác Do tầm quan trọng của việc kiểm soát quyền lực hành pháp ngay từ những năm đầu giành chính quyền trong tổ chức bộ máy, Nhà n-ớc đã quy định trách nhiệm và cơ chế trách nhiệm của Chính phủ, các thành viên chính phủ trong tr-ờng hợp không đạt đ-ợc sự tín nhiệm của Nghị viện/ Quốc hội và nhân dân Hiến pháp năm 1946 quy định, Nghị viện với t- cách là cơ quan có quyền lực cao nhất của n-ớc Việt Nam dân chủ cộng hòa có quyền bỏ phiếu tín nhiệm đối với Nội các, Bộ tr-ởng, kiểm soát hoạt động của Chính phủ Các bản Hiến pháp năm 1959, Hiến pháp năm

1980, Hiến pháp năm 1992 trên cơ sở kế thừa các quy định của Hiến pháp năm 1946 đã có sự thay đổi nhất định với mục đích tăng c-ờng cơ chế kiểm soát và xử lý trách nhiệm đối với tập thể chính phủ và từng thành viên chính phủ nhằm đảm bảo quyền lực hành pháp đ-ợc sử dụng hợp pháp và có hiệu quả Đặc biệt, những quy định trong Hiến pháp sửa đổi, bổ sung năm 2001 tạo hành lang pháp lý để xử lý trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ nhằm hạn chế những rủi ro trong quá trình sử dụng quyền lực nhà n-ớc Tuy nhiên, những quy định đó ch-a

đồng bộ, còn nhiều điểm không phù hợp, thiếu tính thực tế, nhất là thiếu các quy định về thủ tục pháp lý làm cơ sở để xử lý trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ Cụ thể, Chính phủ, Thủ t-ớng Chính phủ chịu trách nhiệm tr-ớc ai, nh- thế nào, theo cơ chế nào, cũng nh- trình

tự, thủ tục xử lý ch-a đ-ợc quy định rõ Bên cạnh đó, trách nhiệm của Phó Thủ t-ớng, các Bộ tr-ởng, Thủ tr-ởng cơ quan ngang bộ, Thủ tr-ởng các cơ quan thuộc Chính phủ tr-ớc Thủ t-ớng Chính phủ hiện nay vẫn ch-a đ-ợc cụ thể hóa, có nhiều điểm không phù hợp khiến việc áp dụng khó khăn, nhiều khi không đảm bảo xử lý đúng ng-ời đúng trách nhiệm

Hiện nay, n-ớc ta đang trong quá trình xây dựng Nhà n-ớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân,

do dân và vì dân với đòi hỏi nghiêm khắc nâng cao chất l-ợng quy trình xử lý trách nhiệm đối với tập thể chính phủ và cá nhân từng thành viên chính phủ đảm bảo Chính phủ và các thành viên chính phủ phải nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật, bị xử lý nghiêm khắc khi không sử dụng quyền lực nhà n-ớc đúng mục đích thì việc nghiên cứu một cách có hệ thống góp phần hoàn thiện pháp luật về cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ là yêu cầu tất yếu

Chính phủ là một chế định quan trọng trong hệ thống các cơ quan nhà n-ớc, đã đ-ợc các nhà khoa học xã hội xem xét nghiên cứu d-ới nhiều góc độ khác nhau Tuy nhiên, việc nghiên cứu cơ sở, hình thức, trình tự, thủ tục cũng nh- chế tài trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ trong lĩnh vực hành pháp còn nhiều khoảng trống đòi hỏi xem xét một cách sâu sắc và có hệ thống d-ới góc độ khoa học Luật Hiến pháp

Vì những lý do trên, việc nghiên cứu một cách có hệ thống về mặt lý luận cũng nh- thực tiễn

để đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ trong Nhà n-ớc pháp quyền ở n-ớc ta hiện nay là vấn đề cấp thiết

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Trách nhiệm và cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ đ-ợc đề cập trong các nghị quyết của Đảng và văn kiện của Nhà n-ớc Trong những năm gần đây đã có một

số đề tài khoa học và sách báo ở dạng chung nhất về trách nhiệm của Chính phủ và các thành

viên chính phủ đ-ợc công bố, tiêu biểu nh- tác phẩm: "Chính phủ trong cơ chế quản lý nhà n-ớc

Việt Nam - quá trình xây dựng, phát triển và những vấn đề cần tiếp tục đổi mới"; "Đổi mới, hoàn thiện bộ máy nhà n-ớc trong giai đoạn hiện nay" của PGS.TS.Bùi Xuân Đức; hay PGS.TS

Nguyễn Đăng Dung viết về đề tài này thông qua hai tác phẩm: "Sự hạn chế quyền lực nhà n-ớc";

và "Nhà n-ớc và trách nhiệm Nhà n-ớc"; bài "Trách nhiệm Nhà n-ớc" của TS Nguyễn Minh

Đoan; "Trách nhiệm Hiến pháp" và "Chính phủ: cai trị dân và kiểm soát mình" của ThS Bùi Ngọc Sơn; Tháng 4 năm 2007, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức Hội thảo khoa học

về "Chính phủ trong Nhà n-ớc pháp quyền"… Các nghiên cứu trên thường chỉ tiếp cận dưới góc

độ chế định Chính phủ nói chung, ch-a giải quyết một cách triệt để có tính hệ thống về cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ

Trên cơ sở kế thừa có chọn lọc những công trình nghiên cứu trong và ngoài n-ớc, căn cứ vào thực tiễn và yêu cầu của công cuộc xây dựng Nhà n-ớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam

để nghiên cứu một cách toàn diện, có hệ thống các quy định của pháp luật về cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ nhằm hoàn thiện pháp luật làm cơ sở để kiểm soát và

xử lý nghiêm trách nhiệm của tập thể chính phủ và cá nhân các thành viên chính phủ, góp phần làm trong sạch bộ máy hành pháp, nâng cao hiệu quả hoạt động của Chính phủ

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

Xây dựng Nhà n-ớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa bắt nguồn từ nhu cầu xã hội nhằm dân chủ hóa đời sống, làm thay đổi diện mạo xã hội, h-ớng tới phục vụ con ng-ời Tr-ớc những yêu cầu

đảm bảo quyền làm chủ thực sự của ng-ời dân, đảm bảo các cơ quan nhà n-ớc, những ng-ời làm việc trong bộ máy nhà n-ớc thực sự là công bộc của dân, luận văn phân tích những quy

định của pháp luật về cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ để thấy những điểm còn tồn tại, qua đó đề xuất những kiến nghị nhằm hoàn thiện cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ trong Nhà n-ớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam Thực hiện mục đích trên nhiệm vụ của luận văn:

- Khái quát những vấn đề lý luận về trách nhiệm và cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ làm cơ sở để khẳng định trách nhiệm đầu tiên và quan trọng nhất của Thủ t-ớng Chính phủ, Bộ tr-ởng và các thành viên khác của Chính phủ là trách nhiệm chính trị, trách nhiệm tr-ớc Quốc hội, cao hơn cả là trách nhiệm tr-ớc nhân dân

- Phân tích quy định của pháp luật về cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ qua các Hiến pháp Việt Nam, đặc biệt là Hiến pháp hiện hành để có bức tranh tổng quát, qua đó nêu ra những điểm còn bất cập, tồn tại trong pháp luật hiện hành về vấn đề này

- Trên cơ sở đánh giá pháp luật về cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ trong Nhà n-ớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam

4 Đối t-ợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

Đề tài lựa chọn là vấn đề rộng lớn và phức tạp, trong phạm vi một luận văn thạc sĩ, chỉ tập trung nghiên cứu một số vấn đề cơ bản về cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ theo Hiến pháp Việt Nam đặc biệt là Hiến pháp năm 1992 (đã đ-ợc sửa đổi, bổ sung năm 2001) làm luận cứ để đề xuất các giải pháp hoàn thiện cơ chế này trong quá trình xây dựng Nhà n-ớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam

5 Ph-ơng pháp nghiên cứu và cơ sở lý luận

Luận văn sử dụng các nguyên tắc, ph-ơng pháp luận của triết học Mác - Lênin, ph-ơng pháp

hệ thống, ph-ơng pháp so sánh, phân tích, tổng hợp, kết hợp chặt chẽ quan điểm đ-ờng lối của

Đảng

Luận văn sử dụng các văn kiện của Đảng, các văn bản pháp luật của Nhà n-ớc; công trình nghiên cứu, các bài viết trên các tạp chí trong và ngoài n-ớc có liên quan đến trách nhiệm và cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ làm tài liệu tham khảo

6 Điểm mới về khoa học của luận văn

Là công trình nghiên cứu có hệ thống về cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ trong quá trình xây dựng Nhà n-ớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam Những điểm

mới của luận văn:

- Luận văn góp phần làm sáng tỏ lý luận về trách nhiệm và cơ chế trách nhiệm của Chính phủ

Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay chúng ta đang đề cập đến trách nhiệm của Nhà n-ớc thì việc hoàn thiện pháp luật về cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ là vấn đề mang tính thời sự

7 ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Với kết quả đạt đ-ợc, hy vọng luận văn sẽ góp phần làm sáng tỏ những vấn đề về lý luận và thực tiễn cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ

Những kiến nghị góp phần hoàn chỉnh khung pháp lý để xử lý trách nhiệm đối với tập thể chính phủ và cá nhân các thành viên chính phủ nhằm xây dựng và hoàn thiện một Chính phủ mạnh ứng phó với yêu cầu xã hội đặt ra

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 ch-ơng:

chính phủ

theo pháp luật hiện hành

chính phủ trong Nhà n-ớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam

nội dung cơ bản của luận văn

Ch-ơng 1

những vấn đề lý luận về cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ 1.1 Khái niệm cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ

1.1.1 Khái niệm trách nhiệm của Chính phủ

Khái niệm trách nhiệm chính phủ đ-ợc ghi nhận chính thức ở Việt Nam trong Hiến pháp năm 1946, hiện nay thuật ngữ này đ-ợc sử dụng rộng rãi, nh-ng có nhiều cách hiểu khác nhau: Theo PGS.TS Nguyễn Đăng Dung thuật ngữ trách nhiệm chính phủ đ-ợc hiểu theo hai nghĩa: nghĩa thứ nhất là sự hạn chế quyền lực nhà n-ớc (limited Government) Chính phủ phải bị hạn chế, quyền của Chính phủ không phải là vô hạn định, mà chỉ có quyền trong một phạm vi nhất định đ-ợc quy định rõ ràng trong luật Nghĩa thứ hai, trách nhiệm chính phủ (accountability Governmnt), Chính phủ phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình tr-ớc nhân dân, tr-ớc sự phát triển hay là tàn lụi của quốc gia Chính phủ cùng các thành viên chính phủ trong phạm vi thẩm quyền của mình phải có trách nhiệm thực hiện nghiêm chỉnh các nhiệm vụ, quyền hạn của mình

thúc đẩy xã hội, hay chí ít là lĩnh vực của mình phụ trách đi lên, làm cho ng-ời dân đ-ợc h-ởng

lợi

TS Nguyễn Minh Đoan xem xét trách nhiệm chính phủ d-ới các góc độ khác nhau D-ới góc

độ đạo đức chính trị, trách nhiệm chính phủ là bổn phận, vai trò, nghĩa vụ chính trị của Chính phủ

đối với xã hội Chính phủ phải tiến hành những hoạt động tích cực nhất định đem lại lợi ích chung cho nhân dân để đáp lại lòng mong mỏi của nhân dân D-ới góc độ pháp lý, trách nhiệm chính phủ đ-ợc hiểu là nghĩa vụ pháp lý của Chính phủ Chính phủ chỉ đ-ợc làm những gì luật cho phép Trách nhiệm của Chính phủ còn đ-ợc hiểu là hậu quả pháp lý bất lợi mà Chính phủ và các thành viên chính phủ phải gánh chịu khi vi phạm pháp luật hoặc thực hiện những hành vi gây thiệt hại cho Nhà n-ớc, cho nhân dân trong khi thi hành công vụ

Trách nhiệm chính phủ đ-ợc hiểu d-ới nhiều góc độ, nhiều khía cạnh khác nhau phụ thuộc vào mục đích chính trị và yêu cầu của việc nghiên cứu Trách nhiệm của Chính phủ đ-ợc đề cập ở

đây là trách nhiệm chính trị, trách nhiệm mang nghĩa tiêu cực Chính phủ và các thành viên chính phủ phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình tr-ớc nhân dân, tr-ớc sự phát triển hay tàn lụi của quốc gia Tr-ờng hợp Chính phủ không cải thiện đời sống của ng-ời dân thì ng-ời dân có quyền thay đổi bộ máy nhà n-ớc - Chính phủ khác

1.1.2 Khái niệm cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ

Cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ đ-ợc hiểu là cơ sở, hình thức

và trình tự chịu sự phán xét và gánh chịu chế tài của Chính phủ, Thủ t-ớng Chính phủ tr-ớc Quốc hội, của các thành viên chính phủ khác tr-ớc Quốc hội và tr-ớc Thủ t-ớng Chính phủ

1.2 Nội dung cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ

1.2.1 Cơ sở trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ

Cơ sở quy trách nhiệm là sự đánh giá đ-ờng lối, cơ chế, chính sách hoạt động của Chính phủ

và các thành viên chính phủ (có những tr-ờng hợp đó là sự đánh giá về mặt đạo đức đối với họ) chứ không phải là cơ sở pháp lý, mặc dù quy trình quy trách nhiệm của Chính phủ tr-ớc Quốc hội

đ-ợc tiến hành bằng những hình thức pháp lý

Sự không tín nhiệm của Quốc hội/ Nghị viện với Chính phủ và các thành viên chính phủ là cơ

sở quan trọng để quy trách nhiệm

Chính phủ, đặc biệt là vai trò của các Bộ tr-ởng phải chịu trách nhiệm chính trong việc tìm h-ớng đi cho quốc gia Tr-ờng hợp không có ý t-ởng hoặc đề ra cơ chế, chính sách sai trái không phù hợp lợi ích nhân dân buộc phải chịu trách nhiệm

Chính phủ là nguồn sinh ra luật cũng là ng-ời chịu trách nhiệm thi hành các đạo luật đó, trong phạm vi thẩm quyền Chính phủ, các thành viên chính phủ đ-ợc ban hành quyết định, chỉ thị

để tổ chức chỉ đạo việc thực hiện Các quyết định sai trái, không đảm bảo tính hợp pháp, hợp lý là căn cứ buộc Chính phủ chịu trách nhiệm

Các chính khách - Bộ tr-ởng còn phải chịu trách nhiệm về việc thực thi các quyết định, chính sách của bản thân các công chức

Sự vi phạm về đạo đức cũng là một trong những căn cứ để quy trách nhiệm, buộc phải từ chức

Cơ sở để quy trách nhiệm đối với Chính phủ và các thành viên chính phủ là sự đánh giá về

đ-ờng lối, chính sách, t- cách đạo đức nh-ng trên hết dựa trên lợi ích của nhân dân là tiêu chí

để Quốc hội đánh giá Chính phủ và quyết định bỏ phiếu tín nhiệm trong những tr-ờng hợp cần thiết

1.2.2 Hình thức trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ

Hiến pháp năm 1992 cá thể hóa trách nhiệm của các thành viên chính phủ bằng cách tách riêng đối với các chức danh do Quốc hội bầu (Thủ t-ớng Chính phủ) sẽ áp dụng hình thức miễn nhiệm, bãi nhiệm; còn đối với các chức danh do Quốc hội bổ nhiệm (Phó Thủ t-ớng, Bộ tr-ởng

và các thành viên khác của Chính phủ) sẽ áp dụng hình thức miễn nhiệm, cách chức Luật Tổ chức Chính phủ năm 2001 bổ sung hai hình thức trách nhiệm: cho từ chức và tạm đình chỉ công tác

Pháp luật quy định ứng với mỗi vị trí và mức độ sai phạm mà có hình thức trách nhiệm phù hợp Việc phân biệt này góp phần đảm bảo tính công bằng trong xử lý trách nhiệm đối với cá nhân các thành viên chính phủ

1.2.3 Trình tự thủ tục xử lý trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ

Thủ tục chịu trách nhiệm đối với các thành viên chính phủ theo hai con đ-ờng: một là, bị đề nghị xử lý trách nhiệm theo quy định chung; hai là, Quốc hội quyết định bỏ phiếu tín nhiệm theo

đề nghị của ủy ban Th-ờng vụ Quốc hội Nếu không đạt đ-ợc sự tín nhiệm của Quốc hội sẽ xem xét áp dụng các hình thức trách nhiệm theo thủ tục chung

* Tr-ờng hợp bị đề nghị xử lý trách nhiệm theo quy định chung

- Đối với Thủ t-ớng Chính phủ theo trình tự, Chủ tịch n-ớc đề nghị Quốc hội miễn nhiệm, bãi nhiệm Thủ t-ớng

- Phó Thủ t-ớng, Bộ tr-ởng và các thành viên khác của Chính phủ do Thủ t-ớng đề nghị Quốc hội phê chuẩn việc miễn nhiệm, cách chức Căn cứ vào Nghị quyết của Quốc hội, Chủ tịch n-ớc miễn nhiệm, cách chức, chấp thuận việc từ chức đối với các chức danh này

* Tr-ờng hợp bị đ-a ra bỏ phiếu tín nhiệm và đã không đạt đ-ợc tín nhiệm

Để tăng c-ờng quyền chủ động cho Quốc hội, đại biểu Quốc hội trong việc thực hiện chức năng giám sát Hiến pháp sửa đổi, bổ sung năm 2001 quy định: Quốc hội có quyền bỏ phiếu tín nhiệm đối với những chức danh do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn Bỏ phiếu tín nhiệm không phải là một biện pháp chế tài, mà là cơ sở để quy trách nhiệm, là tiền đề để đi đến việc áp dụng các biện pháp chế tài Tr-ờng hợp không đ-ợc quá nửa tổng số đại biểu Quốc hội tín nhiệm thì cơ quan hoặc ng-ời đã giới thiệu để Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn việc bổ nhiệm ng-ời đó có trách nhiệm trình Quốc hội xem xét, quyết định việc miễn nhiệm, bãi nhiệm hoặc phê chuẩn việc miễn nhiệm, cách chức ng-ời không đ-ợc Quốc hội tín nhiệm

* Tr-ờng hợp cho từ chức

Ng-ời xin từ chức gửi đơn đến cơ quan hoặc ng-ời đã giới thiệu để Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn việc bổ nhiệm chức vụ đó Cơ quan hoặc ng-ời đã giới thiệu để Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn việc bổ nhiệm trình Quốc hội miễn nhiệm hoặc phê chuẩn việc miễn nhiệm tại kỳ họp Quốc hội gần nhất

1.3 Sự phát triển cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ theo Hiến pháp Việt Nam

1.3.1 Cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ theo Hiến pháp năm 1946

Cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ theo Hiến pháp năm 1946 quy định rất hiện đại, đạt tới trình độ cá thể hóa trách nhiệm từng thành viên chính phủ, đề cao trách nhiệm của từng cá nhân trong bộ máy Nội các, đồng thời quy định rõ chế độ trách nhiệm tập thể với hình thức cao nhất là từ chức

Chủ tịch n-ớc đứng đầu nhà n-ớc và Chính phủ, là thiết chế đặc thù trong tổ chức bộ máy nhà n-ớc ta thời kỳ đó Chủ tịch n-ớc do Nghị viện nhân dân bầu, nh-ng lại có vị trí khá độc lập trong mối quan hệ với Nghị viện Chủ tịch n-ớc không phải chịu một trách nhiệm nào, trừ khi phạm tội phản quốc Thủ t-ớng chịu trách nhiệm về con đ-ờng chính trị của Nội các Bộ tr-ởng phải chịu trách nhiệm tr-ớc Nghị viện Bộ tr-ởng nào không đ-ợc Nghị viện tín nhiệm phải từ chức Toàn thể Nội các không phải chịu trách nhiệm liên đới về hành vi của một Bộ tr-ởng Nội các chịu trách nhiệm tập thể tr-ớc Nghị viện d-ới hình thức bỏ phiếu tín nhiệm Nội các mất tín nhiệm phải từ chức

1.3.2 Cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ theo Hiến pháp năm

1959

Hội đồng Chính phủ chịu trách nhiệm và báo cáo công tác tr-ớc Quốc hội, trong thời gian Quốc hội không họp thì chịu trách nhiệm và báo cáo công tác tr-ớc ủy ban Th-ờng vụ Quốc hội Thủ t-ớng Chính phủ và mỗi thành viên của Hội đồng Chính phủ chịu trách nhiệm chung tr-ớc Quốc hội về toàn bộ công tác của Chính phủ, đồng thời chịu trách nhiệm riêng tr-ớc Quốc hội về phần công tác của mình

Hiến pháp không quy định trách nhiệm chính trị, chỉ quy định truy cứu trách nhiệm pháp lý khi những thành viên của Hội đồng Chính phủ vi phạm pháp luật

1.3.3 Cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ theo Hiến pháp năm 1980

Hiến pháp quy định cơ chế chịu trách nhiệm của Hội đồng Bộ tr-ởng không khác so với cơ chế trách nhiệm của Hội đồng Chính phủ theo Hiến pháp tr-ớc đó Hội đồng Bộ tr-ởng chịu trách nhiệm và báo cáo công tác tr-ớc Quốc hội; trong thời gian Quốc hội không họp thì chịu trách nhiệm và báo cáo công tác tr-ớc Hội đồng Nhà n-ớc Mỗi thành viên Hội đồng Bộ tr-ởng chịu trách nhiệm cá nhân về phần công tác của mình tr-ớc Quốc hội, Hội đồng Nhà n-ớc, Hội đồng

Bộ tr-ởng, cùng các thành viên khác chịu trách nhiệm tập thể về hoạt động của Hội đồng Bộ tr-ởng tr-ớc Quốc hội và Hội đồng Nhà n-ớc

1.3.4 Cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ theo Hiến pháp năm 1992 (sửa đổi, bổ sung năm 2001)

So với tr-ớc cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ đã có nhiều điểm mới phù hợp hơn Những quy định này đ-ợc phân tích trong ch-ơng 2

Ch-ơng 2

Thực trạng về cơ chế trách nhiệm của chính phủ và các thành viên chính phủ

theo Pháp luật hiện hành

2.1 Quy định của pháp luật về cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ

Khác với quy định của các Hiến pháp tr-ớc, Chính phủ hiện nay chỉ chịu trách nhiệm tr-ớc Quốc hội không phải chịu trách nhiệm tr-ớc ủy ban Th-ờng vụ Quốc hội, chỉ phải báo cáo là phù hợp Việc báo cáo tr-ớc ủy ban Th-ờng vụ Quốc hội và Chủ tịch n-ớc là cần thiết, nhằm tăng c-ờng sự giám sát của các cơ quan này đối với Chính phủ

Tóm lại, cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ ở n-ớc ta đ-ợc quy

định vừa mang nét chung vừa có những nét đặc thù theo từng giai đoạn của sự phát triển nhà n-ớc Nh-ng có một điểm chung có tính nguyên tắc là Chính phủ luôn là cơ quan chấp hành của Quốc hội, do Quốc hội lập ra, chịu trách nhiệm và báo cáo công tác tr-ớc Quốc hội

Sự thay đổi cơ chế trách nhiệm này phụ thuộc vào sự thay đổi, chuyển dịch quyền hạn giữa ng-ời đứng đầu Chính phủ và tập thể Chính phủ

Sự điều chỉnh các quy định của pháp luật về cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ ở n-ớc ta theo h-ớng nhất định, hợp quy luật, tình hình chính trị đất n-ớc, nhiệm

vụ, chức năng của Nhà n-ớc, đặc biệt là những nhiệm vụ, chức năng kinh tế

2.2 Đánh giá về cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ

2.2.1 Ch-a làm rõ trách nhiệm của tập thể Chính phủ tr-ớc Quốc hội, trách nhiệm của từng thành viên chính phủ tr-ớc Thủ t-ớng Chính phủ

Hiến pháp quy định Chính phủ chịu trách nhiệm tr-ớc Quốc hội nh-ng quy trình xử lý trách nhiệm ch-a đủ rõ, ch-a đề cập các hình thức trách nhiệm

Hiến pháp và Luật Tổ chức Chính phủ quy định Bộ tr-ởng và các thành viên khác của Chính phủ chịu trách nhiệm tr-ớc Thủ t-ớng nh-ng lại không quy định một chế tài mà Thủ t-ớng đ-ợc sử dụng để quy kết trách nhiệm của Bộ tr-ởng cũng nh- các thành viên khác của Chính phủ

2.2.2 Thiếu các quy định làm cơ sở quy trách nhiệm đối với Chính phủ và từng thành viên chính phủ

Các quy định cụ thể làm cơ sở quy trách nhiệm với tập thể Chính phủ và các thành viên chính phủ ch-a đầy đủ, nếu không nói là vẫn ch-a có nên việc xác định trách nhiệm khó khăn, thậm chí

có những tr-ờng hợp không xử lý đ-ợc

2.2.3 Thủ tục chịu trách nhiệm đối với Chính phủ và các thành viên chính phủ không

Thủ tục bỏ phiếu tín nhiệm khó thực hiện trên thực tế

2.2.4 Hình thức trách nhiệm ch-a quy định cụ thể

Do không phân biệt các dấu hiệu để quy trách nhiệm đối với từng hình thức mà không có cơ

sở để quy trách nhiệm

Tóm lại, nhìn lại những năm gần đây, hoạt động của Chính phủ nổi lên hai vấn đề rất

đáng quan tâm Đó là, tính chịu trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ; hai

là cơ chế xử lý trách nhiệm đối với Chính phủ và các thành viên chính phủ Hiến pháp và tiếp

đó là hàng loạt các văn bản quy phạm pháp luật quy định h-ớng dẫn về vấn đề này nh-ng quá trình tìm kiếm và xử lý trách nhiệm vẫn còn hạn chế

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến việc xử lý trách nhiệm khó khăn Tr-ớc hết đó là khung pháp lý về vấn đề này ch-a hoàn chỉnh Hiến pháp năm 1992 đ-ợc ban hành trong thời kỳ đầu

đổi mới, mặc dù đã đ-ợc sửa đổi, bổ sung năm 2001 nh-ng cũng chỉ mang tính chắp vá, còn những quy định không phù hợp Cơ chế trách nhiệm chính phủ và các thành viên chính phủ còn nhiều khoảng trống, có những quy định chỉ mang tính hình thức Tiếp đến, Luật Tổ chức Chính phủ đ-ợc soạn thảo trong khuôn khổ Hiến pháp năm 1992 Ngay trong Hiến pháp, vấn đề trách nhiệm chính phủ cũng ch-a đ-ợc quy định một cách thực sự khoa học Đây là một thách thức bởi Luật Tổ chức Chính phủ không thể sinh ra một cơ chế trách nhiệm đối với Chính phủ mà Hiến pháp không quy định, chỉ có thể cụ thể hóa quy trình để thực hiện cơ chế hiện có

Mặt khác, ở n-ớc ta hầu hết các cơ quan nhà n-ớc th-ờng làm việc theo chế độ hội nghị và quyết định theo đa số, nên rất khó xác định trách nhiệm pháp lý thuộc về ai Vì thế nói tới trách nhiệm chính phủ nói riêng và trách nhiệm của chính quyền nói chung ở n-ớc ta chủ yếu nói tới

"trách nhiệm tập thể", một loại trách nhiệm không của riêng ai, hay nói cách khác là "không ai có trách nhiệm" nên th-ờng hòa cả làng Thêm vào đó là những lý do tế nhị nh- để giữ uy tín cho cán bộ hay tạo điều kiện cho cán bộ làm việc, tình trạng cả nể trong công tác nên ng-ời ta có tâm

lý ngại xác định trách nhiệm cá nhân Và nếu có xác định đ-ợc trách nhiệm thuộc về ai thì cũng rất ít khi ng-ời làm sai phải chịu sự trừng phạt của pháp luật, nhất là đối với những ng-ời có quyền hạn chức vụ quan trọng

Ch-ơng 3

một số giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính

phủ trong Nhà n-ớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam

3.1 Yêu cầu Nhà n-ớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam đối với việc hoàn thiện cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ

3.1.1 Đặc tr-ng của Nhà n-ớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam

- Nhà n-ớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà n-ớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân

- Nhà n-ớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam tổ chức và hoạt động trên cơ sở Hiến pháp

- Nhà n-ớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam quản lý xã hội bằng pháp luật, bảo đảm vị trí tối th-ợng của pháp luật trong đời sống xã hội

- Nhà n-ớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam bảo đảm quyền lực nhà n-ớc thống nhất,

có sự phân công và phối hợp chặt chẽ trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và t- pháp

- Nhà n-ớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà n-ớc do Đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo

3.1.2 Yêu cầu Nhà n-ớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam đối với việc hoàn thiện cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ

Trong Nhà n-ớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam đòi hỏi phải luật hóa cơ sở, hình thức, trình tự cũng nh- hậu quả mà Chính phủ và các thành viên chính phủ phải gánh chịu khi không thực hiện tốt trách nhiệm của mình tr-ớc nhân dân

Các quy định về cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ phải đảm bảo tính hợp pháp và hợp lý

3.2 Một số giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ trong Nhà n-ớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam

3.2.1 Cá biệt hóa trách nhiệm tập thể Chính phủ và từng thành viên chính phủ tr-ớc Quốc hội và tr-ớc Thủ t-ớng Chính phủ

Trách nhiệm chính phủ tr-ớc Quốc hội phải xác định đây là trách nhiệm của cả tập thể Chính phủ, chỉ xảy ra khi Chính phủ bị Quốc hội bất tín nhiệm dẫn đến phê bình, giải tán

Luật Tổ chức Chính phủ cần xác định rõ Thủ t-ớng Chính phủ phải chịu trách nhiệm về chính sách (con đ-ờng chính trị) của Chính phủ Mở rộng thẩm quyền của Thủ t-ớng Chính phủ trong việc tuyển chọn, đình chỉ chức vụ, cho từ chức đối với các thành viên chính phủ, cử ng-ời khác tạm thay và trình Quốc hội phê chuẩn

Luật cần quy định rõ cơ chế trách nhiệm của các thành viên khác của Chính phủ tr-ớc Quốc

hội, tr-ớc Thủ t-ớng Mở rộng chủ thể có quyền đề nghị Quốc hội bỏ phiếu tín nhiệm

3.2.2 Quy định rõ cơ sở trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ

3.2.3 Quy định cụ thể các hình thức trách nhiệm đối với Chính phủ và các thành viên chính phủ

Cần định l-ợng hóa các tính chất, mức độ sai phạm để áp dụng các hình thức trách nhiệm chính trị đối với Chính phủ và các thành viên chính phủ

Đối với hình thức từ chức, cần xem xét khả năng chấp nhận đề nghị từ chức Điều 52 nên có thêm phần chấp nhận đơn xin từ chức, cũng nh- việc có hình thức bỏ phiếu tại Quốc hội để chấp nhận họ có đ-ợc từ chức hay không

3.2.4 Quy định rõ quy trình xử lý trách nhiệm đối với tập thể Chính phủ và từng thành viên chính phủ

Tóm lại, trách nhiệm và cơ chế trách nhiệm là vấn đề nhạy cảm bởi với những ng-ời nắm giữ chức vụ quyền hạn càng lớn thì việc xử lý trách nhiệm càng khó khăn Do vậy để kiểm soát và xử

lý nghiêm trách nhiệm đối với Chính phủ và các thành viên chính phủ không chỉ đòi hỏi pháp luật hoàn thiện về cơ sở, hình thức, trình tự thủ tục xử lý trách nhiệm mà phải hoàn thiện pháp luật về các vấn đề có liên quan đến trách nhiệm nh-: phải tổ chức hợp lý cơ cấu Chính phủ, xác

định rõ nhiệm vụ, quyền hạn của từng bộ phận, từng cá nhân làm cơ sở quy trách nhiệm rõ ràng; minh bạch, công khai hoạt động của Chính phủ tạo điều kiện để ng-ời dân giám sát, phát hiện và

xử lý những sai phạm; nâng cao hoạt động giám sát của Quốc hội Khi kết hợp tất cả các biện pháp đó sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ

Kết luận

Một nhà n-ớc dân chủ phải là một nhà n-ớc chịu trách nhiệm, trọng tâm là Chính phủ, các thành viên chính phủ phải chịu trách nhiệm tr-ớc Quốc hội, tr-ớc nhân dân về con đ-ờng phát triển của đất n-ớc

Việc xác định cơ chế chịu trách nhiệm của Chính phủ đem lại một hiệu quả rất lớn đó là: trên nguyên tắc mọi hành động, hành vi đều ngầm chứa trong mình khả năng phát sinh trách nhiệm

Hoạt động của Chính phủ cũng vậy, Chính phủ phải chịu trách nhiệm về những động thái của mình, bảo đảm không gây hại cho ng-ời dân và khi có hậu quả xảy ra thì phải có những biện pháp t-ơng ứng

Cơ chế trách nhiệm này có một áp lực rất lớn, có tác dụng răn đe, nhắc nhở, buộc Chính phủ

và các thành viên chính phủ phải thận trọng, có trách nhiệm trong hoạt động của mình

ở n-ớc ta đã có bốn mô hình tổ chức Chính phủ, mỗi mô hình t-ơng ứng với một cơ chế chịu trách nhiệm khác nhau Sự thay thế này là quá trình tự đổi mới, tìm kiếm những cách thức thích hợp Vì vậy, những quy định trong Hiến pháp hiện hành cũng không nằm ngoài quy luật

ấy Đó không phải là những quy định phù hợp nhất, mà chỉ là xuất phát điểm của quá trình tìm kiếm một cách thức hạn chế quyền lực tốt nhất

Hiện nay, chúng ta đang trong quá trình xây dựng Nhà n-ớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa,

đây không chỉ là cách thức tổ chức nhà n-ớc mang lại quyền làm chủ thực sự cho ng-ời dân mà còn là môi tr-ờng để hoàn thiện pháp luật nói chung và pháp luật về cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ

Để quá trình kiểm soát và xử lý nghiêm trách nhiệm đối với Chính phủ và các thành viên chính phủ, qua việc nghiên cứu để tài cho thấy, Nhà n-ớc cần sửa đổi, hoàn thiện Hiến pháp và Luật Tổ chức Chính phủ Để khắc phục những quy định chung chung về cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ, Luật tổ chức cần phải có những quy định riêng về cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ Luật Tổ chức Chính phủ phải quy định

cụ thể cơ sở buộc Chính phủ và các thành viên chính phủ phải chịu trách nhiệm bởi quyền càng lớn thì càng khó quy trách nhiệm Đối với mỗi hình thức trách nhiệm cần định l-ợng hóa tính chất, mức độ sai phạm để áp dụng cho phù hợp Đồng thời, cũng cần quy định cụ thể thủ tục xử

lý trách nhiệm Mặt khác, để đảm bảo xử lý trách nhiệm đối với tập thể chính phủ và cá nhân các thành viên chính phủ không chỉ hoàn thiện pháp luật về cơ chế trách nhiệm mà phải hoàn thiện pháp luật về các vấn đề có liên quan đến trách nhiệm nh-: phải tổ chức hợp lý cơ cấu Chính phủ, xác định rõ nhiệm vụ, quyền hạn của từng bộ phận, từng cá nhân làm cơ sở quy trách nhiệm rõ ràng; minh bạch, công khai hoạt động của Chính phủ tạo điều kiện để ng-ời dân giám sát, phát hiện và xử lý những sai phạm; nâng cao hoạt động giám sát của Quốc hội Khi kết hợp tất cả các biện pháp đó sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ

Mục đích của việc hoàn thiện pháp luật về cơ chế trách nhiệm của Chính phủ và các thành viên chính phủ không nhằm đánh đổ Chính phủ mà qua đó thúc giục trách nhiệm chính trị, để Chính phủ thực sự là công bộc của dân Trong Nhà n-ớc pháp quyền không chỉ đòi hỏi Chính phủ chịu trách nhiệm tr-ớc Quốc hội, mà cao hơn cả Quốc hội và Chính phủ đều chịu trách nhiệm tr-ớc nhân dân Có nh- vậy mới đảm bảo sự trong sạch vững mạnh của Nhà n-ớc và quyền lực thực sự thuộc về nhân dân

References

Các văn bản, Nghị quyết của Đảng

1 Đảng Cộng sản Việt Nam (1997), Văn kiện Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung h-ơng

khóa VIII (1997), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

2 Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb Chính

trị quốc gia, Hà Nội

Các văn bản pháp luật của nhà n-ớc

3 Quốc hội (1946), Hiến pháp, Hà Nội

4 Quốc hội (1959), Hiến pháp, Hà Nội

5 Quốc hội (1980), Hiến pháp, Hà Nội

6 Quốc hội (1992), Hiến pháp, Hà Nội

7 Quốc hội (1992), Luật Tổ chức Chính phủ, Hà Nội

8 Quốc hội (2001), Hiến pháp (đã đ-ợc sửa đổi, bổ sung), Hà Nội

9 Quốc hội (2001), Luật Tổ chức Quốc hội, Hà Nội

10 Quốc hội (2001), Luật Tổ chức Chính phủ, Hà Nội

11 Quốc hội (2003), Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội, Hà Nội

12 Quốc hội, Luật Tổ chức Hội đồng Chính phủ, Hà Nội

13 Quốc hội, Luật Tổ chức Hội đồng Bộ tr-ởng, Hà Nội

Các tài liệu tham khảo khác

14 Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ (2004), "Các nguyên lý của nền pháp quyền", Ch-ơng trình Thông tin

Quốc tế

15 Nguyễn Đăng Dung (chủ biên) (2001), Giáo trình Luật Hiến pháp các n-ớc t- bản, Nxb Đại

học Quốc gia Hà Nội

16 Nguyễn Đăng Dung (2001), Về việc sửa đổi Hiến pháp năm 1992 - một số nguyên tắc/ Một

số vấn đề hoàn thiện tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà n-ớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

17 Nguyễn Đăng Dung (chủ biên) (2002), Tổ chức bộ máy Nhà n-ớc Việt Nam theo các Hiến

pháp 1946, 1959, 1980, 1992 và 1992 sửa đổi, bổ sung năm 2001, Nxb Chính trị quốc

gia, Hà Nội

18 Nguyễn Đăng Dung (2004), Tính nhân bản của Hiến pháp và bản tính của các cơ quan nhà

n-ớc, Nxb T- pháp, Hà Nội

19 Nguyễn Đăng Dung (2005), Sự hạn chế quyền lực nhà n-ớc, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội

20 Nguyễn Đăng Dung (chủ biên) (2006), Giáo trình Luật Hiến pháp Việt Nam, Nxb T- pháp,

Hà Nội

21 Nguyễn Đăng Dung (2006), Nhà n-ớc và trách nhiệm của Nhà n-ớc, Nxb T- pháp, Hà Nội

22 Nguyễn Đăng Dung (2006), Góp ý vào dự thảo Luật Tổ chức Chính phủ (sửa đổi), Dân chủ

và pháp luật, tháng 10 (175)

23 Nguyễn Đăng Dung (2006), "Sáng quyền lập pháp của Chính phủ và biện pháp hạn chế Chính

phủ tăng quyền hạn", Nghiên cứu lập pháp, 17(86)

24 Nguyễn Đăng Dung (2007), "Chính phủ trong một nền kinh tế thị tr-ờng", Bài tham luận tại

Hội thảo khoa học: Chính phủ trong Nhà n-ớc pháp quyền, Khoa Luật, Đại học Quốc

gia Hà Nội, tháng 4

25 Nguyễn Đăng Dung, Nguyễn Thị Ph-ợng (2006), "Sự cần thiết khách quan của quyền lập

quy của Chính phủ", Nghiên cứu lập pháp, 9(83)

26 Lê Sĩ D-ợc (2000), Cải cách bộ máy hành chính cấp Trung -ơng trong công cuộc đổi mới

hiện nay ở n-ớc ta, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

27 Đêviet Âuxbot, Tetghebiơ, Đổi mới hoạt động của Chính phủ, Nxb Chính trị quốc gia, Hà

Nội

28 Bùi Xuân Đức (2006), "Chính phủ trong cơ chế quyền lực nhà n-ớc Việt Nam - quá trình xây

dựng, phát triển và những vấn đề cần tiếp tục đổi mới", Luật học, (2)

29 Bùi Xuân Đức (2007), Đổi mới, hoàn thiện bộ máy Nhà n-ớc trong giai đoạn hiện nay, Nxb

32 V.I Lênin (1981), Toàn tập, Tập 42, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva

33 Hồ Chí Minh (1995), Toàn tập, Tập 5, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

34 Nguyễn Hoài Nam (2007), "Thủ t-ớng Chính phủ có quyền ra quyết định cảnh cáo Bộ tr-ởng

không", Nghiên cứu lập pháp, 19(90)

35 Roger H Davidson và Waer J.Oleszek (2002), Quốc hội và các thành viên, Nxb Chính trị quốc

gia, Hà Nội

36 Bùi Ngọc Sơn (2006), "Bỏ phiếu tín nhiệm các thành viên chính phủ nên kế thừa quy định của

Hiến pháp năm 1946", Nghiên cứu lập pháp, (11)

37 Bùi Ngọc Sơn (2007), "Chính phủ: cai trị dân và kiểm soát mình", Bài tham luận tại Hội thảo

khoa học: Chính phủ trong Nhà n-ớc pháp quyền, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà

40 Lê Minh Thông (chủ biên), Một số vấn đề về hoàn thiện tổ chức và hoạt động của bộ máy

nhà n-ớc, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

41 Đào Trí úc (chủ biên) (2007), Mô hình tổ chức và hoạt động của Nhà n-ớc pháp quyền xã

hội chủ nghĩa Việt Nam, Nxb T- pháp, Hà Nội

42 Văn phòng Quốc hội, Kỷ yếu kỳ họp thứ 10 - Quốc hội khóa XI phần chất vấn và trả lời chất

vấn của đại biểu Quốc hội, Hà Nội

43 Viện Nghiên cứu pháp lý (2001), Chuyên đề về sửa đổi, bổ sung một số điều Hiến pháp