Cải cách kinh-tế-ở-Trung-Quốc-sau-khi-gia-nhập-tổ-chức-thương-mại-thế-giới-_WTO_-và-những-gợi-ý-về-c_

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA KINH TẾ --- NGUYỄN MẠNH CƯỜNG CẢI CÁCH KINH TẾ Ở TRUNG QUỐC SAU KHI GIA NHẬP TỔ CHỨC THƯƠNG MẠI THẾ GIỚI WTO VÀ NHỮNG GỢI Ý VỀ CHÍNH SÁCH CHO VIỆT NAM Chu

Trang 1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA KINH TẾ -

NGUYỄN MẠNH CƯỜNG

CẢI CÁCH KINH TẾ Ở TRUNG QUỐC SAU KHI GIA NHẬP TỔ CHỨC THƯƠNG MẠI THẾ GIỚI (WTO) VÀ NHỮNG GỢI Ý VỀ CHÍNH SÁCH CHO VIỆT NAM

Chuyên ngành : Kinh tế chính trị

Mã số : 5.02.01

LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ CHÍNH TRỊ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS NGUYỄN NGỌC THANH

Hà Nội - 2005

Trang 2

Mục lục

Trang

Phần Mở đầu 5

Ch-ơng i: Những vấn đề chung về WTO VÀ KINH TẾ TRUNG QUỐC 6

1.1.WTO - MỤC TIấU VÀ NGUYấN TẮC HOẠT ĐỘNG 6

1.1.1.Sự hỡnh thành WTO 6

1.1.2.Mục tiờu và nguyờn tắc hoạt động của WTO Error! Bookmark not defined

1.1.2.1.Mục tiờu của WTO Error! Bookmark not defined

1.1.2.2.Cỏc nguyờn tắc hoạt động của WTO Error! Bookmark not defined

1.2 BỐI CẢNH KINH TẾ CỦA TRUNG QUỐC Error! Bookmark not defined

1.2.1.Tớnh tất yếu của hội nhập kinh tế quốc tế đối với Trung QuốcError! Bookmark not defined

1.2.2 Cơ hội và thỏch thức đối với Trung Quốc khi gia nhập WTOError! Bookmark not defined

1.2.2.1.Cơ hội Error! Bookmark not defined

1.2.2.2.Thỏch thức Error! Bookmark not defined

1.3 ĐIỀU CHỈNH CHÍNH SÁCH VÀ CAM KẾT TRƯỚC KHI GIA NHẬP WTO CỦA

TRUNG QUỐC Error! Bookmark not defined

1.3.1 Điều chỉnh chớnh sỏch trước khi gia nhập WTO của Trung QuốcError! Bookmark not defined 1.3.2 Cam kết trước khi gia nhập WTO của Trung Quốc Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 2: CẢI CÁCH KINH TẾ Ở TRUNG QUỐC SAU KHI GIA NHẬP WTOError! Bookmark not defined 2.1.TIẾP TỤC CẢI CÁCH CHÍNH SÁCH KINH TẾ VÀ THỰC HIỆN CAM KẾT CỦA

TRUNG QUỐC SAU KHI GIA NHẬP WTO Error! Bookmark not defined

2.1.1 Ngoại thương Error! Bookmark not defined

2.1.2 Đầu tư nước ngoài Error! Bookmark not defined

2.1.3.Cụng nghiệp Error! Bookmark not defined

2.1.4 Nụng nghiệp Error! Bookmark not defined

2.1.5.Hệ thống ngõn hàng Error! Bookmark not defined

2.2 THỰC TRẠNG KINH TẾ TRUNG QUỐC SAU KHI GIA NHẬP WTOError! Bookmark not defined 2.2.1 Tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế Error! Bookmark not defined

2.2.2.Cụng nghiệp Error! Bookmark not defined

2.2.3 Nụng nghiệp Error! Bookmark not defined

2.2.4.Dịch vụ Error! Bookmark not defined

Trang 3

2.2.5 Ngoại thương Error! Bookmark not defined

2.2.6 Đầu tư nước ngoài Error! Bookmark not defined

2.3 ĐÁNH GIÁ CHUNG Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: BÀI HỌC KINH NGHIỆM CỦA TRUNG QUỐC VÀ NHỮNG GỢI Ý VỀ

CHÍNH SÁCH CHO VIỆT NAM KHI GIA NHẬP WTO Error! Bookmark not defined

3.1.BÀI HỌC KINH NGHIỆM CỦA TRUNG QUỐC Error! Bookmark not defined

3.1.1.Chính sách thuế và áp dụng điều khoản bảo hộ phi thuế quan thông dụng quốc

tế Error! Bookmark not defined

3.1.2 Đẩy mạnh thu hút đầu tư nước ngoài Error! Bookmark not defined

3.1.3 Sáp nhập xí nghiệp, đẩy mạnh cải cách hệ thống doanh nghiệp Nhà nướcError! Bookmark not defined 3.1.4 Giải quyết vấn đề dư thừa lao động nông thôn Error! Bookmark not defined

3.1.5 Chính sách tiền tệ Error! Bookmark not defined

3.2 QUÁ TRÌNH GIA NHẬP WTO CỦA VIỆT NAM Error! Bookmark not defined

3.2.1 Tính tất yếu và triển vọng gia nhập WTO của Việt NamError! Bookmark not defined

3.2.2.Thuận lợi và khó khăn khi Việt Nam gia nhập WTO Error! Bookmark not defined

3.3.2.1.Thuận lợi Error! Bookmark not defined

3.2.2.2 Khó khăn Error! Bookmark not defined

3.3 GỢI Ý VỀ CHÍNH SÁCH CHO VIỆT NAM Error! Bookmark not defined

3.3.1 Tăng cường sự phối hợp giữa các Bộ, ngành Error! Bookmark not defined

3.3.2 Chủ động mở cửa thị trường trong nước để mở cửa thị trường nước ngoàiError! Bookmark not defined 3.3.3 Xây dựng nền kinh tế thị trường phát triển Error! Bookmark not defined

3.3.4.Hoàn thiện hệ thống pháp luật kinh tế, thương mại Error! Bookmark not defined

3.3.5 Tăng cường đội ngũ cán bộ có năng lực chuyên về các vấn đề hội nhập kinh tếError! Bookmark not defined 3.3.6 Thực hiện các chương trình đảm bảo xã hội Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

TÀI LIỆU THAM KHẢO 7

Trang 4

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Sự cần thiết của đề tài:

Với tư cách là một tổ chức thương mại của tất cả các nước trên thế giới, WTO thực hiện những mục tiêu đã được nêu trong lời nói đầu của hiệp định GATT-1947 là nâng cao mức sống của nhân dân các nước thành viên, đảm bảo việc làm, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và thương mại, sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực của thế giới

Đối với Trung Quốc, sau khi gia khi gia nhập WTO, Trung Quốc đã tiến hành mậu dịch quốc tế theo nguyên tắc qui chế tối huệ quốc ổn định đa phương Với tư cách là một quốc gia đang phát triển, Trung Quốc được hưởng những chế độ ưu đãi thông thường do WTO qui định, tức là những đãi ngộ đối với những nước đang phát triển; đồng thời thuế quan và mức bảo hộ những ngành nghề còn yếu của Trung Quốc được WTO cho phép cao hơn những nước phát triển

Trung Quốc có trình độ phát triển kinh tế xã hội, phong tục tập quán vv có nhiều điểm tương đồng với Việt Nam Sau khi gia nhập WTO Trung Quốc gặp một số khó khăn trong quá trình chuyển đổi nền kinh tế như: hệ thống tài chính – ngân hàng yếu kém, nền nông nghiệp lạc hậu, chưa phát triển đồng đều, doanh nghiệp nhà nước hoạt động kém hiệu quả nhưng lại chiếm

tỷ trọng lớn trong nền kinh tế vv Đây là những vấn đề mà Việt Nam cũng sẽ khó tránh khỏi sau khi gia nhập WTO

Việt Nam đang trong quá trình hội nhập ngày càng sâu rộng vào nền kinh tế thế giới như gia nhập ASEAN, là thành viên của APEC, ASEM và đang trong quá trình hoàn tất việc đàm phán gia nhập WTO Vì vậy, việc nghiên cứu cải cách chính sách kinh tế của Trung Quốc sau khi gia nhập WTO là rất cần thiết và là những gợi ý về chính sách cho Việt Nam

2.Tình hình nghiên cứu :

Cho đến nay đã có một số nghiên cứu về việc Trung Quốc gia nhập WTO nhưng chưa có nghiên cứu nào đi sâu vào cải cách chính sách kinh tế của Trung Quốc sau khi gia nhập WTO để

từ đó đưa ra những gợi ý về chính sách cho Việt Nam Nghiên cứu của TS Trần Văn: Ảnh hưởng của việc Trung Quốc gia nhập WTO và quan hệ kinh tế thương mại song phương giữa Trung Quốc và ASEAN Nghiên cứu của ông đã đề cập đến những thuận lợi và khó khăn mà thương mại thế giới nói chung và thương mại song phương giữa Trung Quốc và ASEAN nói riêng, trong

Trang 5

đó có Việt Nam gặp phải sau khi Trung Quốc gia nhập WTO Nghiên cứu chưa đi sâu vào việc nghiên cứu các chính sách kinh tế cụ thể của Trung Quốc mà chỉ đưa ra những kết quả về thương mại của Trung Quốc là chính Từ đó đưa ra những so sánh về ảnh hưởng của Trung Quốc đối với thương mại thế giới trước và sau khi nước này ra nhập WTO Nghiên cứu này chưa đưa ra được những cải cách chính sách của Trung Quốc trong các lĩnh vực sau khi gia nhập WTO để phát triển kinh tế của mình

Ngoài ra còn một số nghiên cứu khác nhưng cũng chưa tập trung sâu vào cải cách chính sách kinh tế của Trung Quốc sau khi gia nhập WTO để từ đó đưa ra những gợi ý về chính sách cho Việt Nam

3.Mục đích nghiên cứu :

Nghiên cứu cải cách chính sách kinh tế của Trung Quốc sau khi gia nhập WTO trong các lĩnh vực ngoại thương, đầu tư nước ngoài, ngân hàng, nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ vv Trên cơ sở đó đưa ra những gợi ý về chính sách cho Việt Nam

4 Đối tượng nghiên cứu :

Nghiên cứu cải cách chính sách kinh tế của Trung Quốc sau khi gia nhập WTO, tập trung vào các vấn đề: Ngoại thương, Đầu tư nước ngoài, Hệ thống ngân hàng, Nông nghiệp, thực hiện cam kết vv

5.Phạm vi nghiên cứu :

Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu những vấn đề trên từ khi Trung Quốc gia nhập WTO đến nay

6.Phương pháp nghiên cứu :

Đề tài sử dụng các phương pháp: DVBC và DVLS, phương pháp thống kê, tổng hợp, phân tích, so sánh

7.Dự kiến những đóng góp của luận văn :

Những vấn đề chung về WTO và kinh tế Trung Quốc

Làm rõ những nỗ lực tiếp tục cải cách chính sách kinh tế của Trung Quốc sau khi gia nhập WTO, nghiên cứu vấn đề thực hiện các cam kết của Trung Quốc sau khi ra nhập WTO như thế nào

Trang 6

Rút ra những bài học kinh nghiệm quí báu cho Việt Nam là nước đang trong quá trình gia nhập WTO Trên cơ sở đó, đưa ra những gợi ý về chính sách khi Việt Nam gia nhập WTO

8 Bố cục của luận văn:

Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm 3 chương :

Chương 1: Những vấn đề chung về WTO và kinh tế Trung Quốc

Chương 2: Cải cách kinh tế ở Trung Quốc sau khi gia nhập WTO

Chương 3: Bài học kinh nghiệm của Trung Quốc và những gợi ý về chính sách cho Việt Nam khi gia nhập WTO

Do đây là một chủ đề mới mẻ, bản thân còn nhiều hạn chế về kiến thức, kinh nghiệm, nguồn tài liệu và thời gian nghiên cứu nên mặc dù đã hết sức cố gắng nhưng luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót Vì vậy, tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các thầy

cô giáo và các bạn quan tâm đến đề tài này Tôi xin chân thành cảm ơn TS.Nguyễn Ngọc Thanh

- người đã tận tình chỉ bảo và hướng dẫn tôi hoàn thành đề tài này

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ WTO

VÀ KINH TẾ TRUNG QUỐC

1.1.WTO - MỤC TIÊU VÀ NGUYÊN TẮC HOẠT ĐỘNG

1.1.1.Sự hình thành WTO

Năm 1944, khi chiến tranh thế giới thứ hai đang đi vào giai đoạn kết thúc thì tại Bretton Woods, 44 quốc gia tư bản đã tổ chức một hội nghị quốc tế gọi là hội nghị Bretton Woods Tại hội nghị này, các quốc gia đã thành lập hai tổ chức kinh tế là Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) và Ngân hàng tái thiết và phát triển quốc tế (IBRD - Tiền thân của Ngân hàng thế giới sau này) Đồng thời

đã đi đến một quyết định là thành lập ra một Tổ chức Thương mại quốc tế, gọi tắt là ITO

Trong khuôn khổ Liên hợp quốc, đã có 03 Hội nghị quốc tế được tổ chức (London, tháng 10/1946; Geneva, tháng 08/1947; La Havana, từ tháng 11/1947 đến tháng 03/1948) nhằm soạn thảo ra văn kiện thành lập ITO có tên gọi là “Hiến chương La Havana” Mục tiêu của ITO được qui định trong Hiến chương La Havana là tạo việc làm đầy đủ và tăng trưởng thương mại Vì

Trang 7

vậy, để đạt được hai mục tiêu nói trên, Hiến chương đã đề ra bốn biện pháp hành động chủ yếu: tái thiết và phát triển kinh tế; tất cả các nước đều được tiếp cận với các nguồn cung cấp nguyên liệu và các yếu tố sản xuất khác trên cơ sở bình đẳng; cắt giảm các trở ngại đối với thương mại quốc tế; hợp tác và tư vấn với ITO Tuy nhiên, quá trình đàm phàn để đi đến Hiến chương ITO

đã cho thấy những bất đồng sâu sắc giữa Mỹ, Tây Âu với các nước đang phát triển về mục tiêu

và những ưu tiên của ITO Trong khi mục tiêu quan trọng nhất của Mỹ là mở cửa thị trường các nước Tây Âu và Nhật Bản, nhất là hạn chế đến mức tối đa các háng rào thuế quan, tự do hoá thương mại trên cơ sở bình đẳng và tối huệ quốc thì các nước đang phát triển như Trung Quốc,

Ấn Độ, Libăng lại cương quyết chống lại các điều khoản tối huệ quốc vì cho rằng các điều khoản này sẽ đặt những nước trên rơi vào thế bình đẳng trên danh nghĩa nhưng lại bất bình dẳng trên thực tế

Chính những mâu thuẫn trên đã khiến cho Hiến chương La Havana không bao giờ có hiệu lực và ITO cũng không bao giờ ra đời Tuy nhiên, song song với các vòng đàm phán cho việc ra đời ITO, thì tại Genever, ngày 30/10/1947, đại diện của 23 nước đã đi đến một thoả thuận cắt giảm thuế quan đối với một nửa số hàng hoá trong thương mại quốc tế, đồng thời

đã ký kết Nghị định thư áp dụng tạm thời “Hiệp định chung về thuế quan và thương mại”, gọi tắt là GATT 1947

Chính việc Hiến chương La Havana không được phê chuẩn, nên Hiệp định GATT với 38 điều đã được các nước áp dụng “tạm thời” trong hơn 40 năm như là một Hiệp định đa phương duy nhất điều chỉnh các quan hệ thương mại quốc tế Sau gần nửa thế kỷ tồn tại và phát triển, GATT đã trở thành một thể chế và pháp lý của nền thương mại quốc tế cũng như đã trở thành thể chế mậu dịch đa phương quản lý và điều hành hoạt động mậu dịch của các nước sau khi tiến trình thành lập Tổ chức Mậu dịch quốc tế bị đứt quãng Tuy chỉ là một bản hiệp định mang tính tạm thời song nó lại có tác dụng rất lớn trong việc đảm bảo và thúc đẩy sự phát triển của nền mậu dịch quốc tế sau chiến tranh

TÀI LIỆU THAM KHẢO

TIẾNG VIỆT

1 PGS.TS Đỗ Đức Bình, TS Nguyễn Thường Lạng (2002), Kinh tế học quốc tế, NXB Thống kê,

Hà Nội

Trang 8

2 Lưu Lực (2002), Toàn cầu hoá kinh tế lối thoát của Trung Quốc là ở đâu, NXB KHXH, Hà

Nội

3 TSKH.Võ Đại Lược (Chủ biên) (2004), Trung Quốc gia nhập Tổ chức thương mại thế giới (WTO) - Thời cơ và thách thức, NXBKHXH, Hà Nội

4 TS.Tạ Kim Ngọc (2003), Đông Nam Á cần làm gì khi Trung Quốc gia nhập Tổ chức thương mại thế giới, NXB KHXH, Hà Nội

5 TS.Supachai Panitchpakdi (2004), Trung Quốc và WTO – Trung Quốc đang thay đổi, thương mại thế giới đang thay đổi, NXB Thế giới, Hà Nội

6 TS Đỗ Tiến Sâm, PGS.TS Lê Văn Sang (2000), Trung Quốc gia nhập WTO và tác động đến Đông Nam Á, NXB KHXH, Hà Nội

7 Nguyễn Văn Thanh (2000), Từ diễn đàn Siatơn toàn cầu hoá và Tổ chức Thương mại thế giới,

NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội

8 Anh Vũ (2005), “Kinh tế Trung Quốc liên tục tăng trưởng”, An ninh thế giới, (Số 468), Tr

1-6

9 Uỷ ban Quốc gia về hợp tác kinh tế quốc tế (2002), Tài liệu hội nghị toàn quốc quán triệt và thực hiện nghị quyết số 07- NQ/TW của Bộ chính trị về hội nhập kinh tế quốc tế, NXB

Chính trị quốc gia, Hà Nội

10 Vụ hợp tác kinh tế đa phương, Bộ ngoại giao (2000), Tổ chức Thương mại thế giới (WTO),

NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội

11 Vụ Chính sách Thương mại Đa biên, Bộ thương mại (2002), Nguyên tắc tối huệ quốc trong quan hệ thương mại quốc tế

12 Việt Nam hướng tới 2010 (2001), tập 1, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội

TIẾNG ANH

15 China Industrial Structure (2-8.1.1999), Beijing

16 IMF Report on China’s economy (2002)

Trang 9

19 World Economic Furum (1998), Global Competitiveness Report, Geneva, Swizerland

20 Asia-pacific Istitute (12.1997), Economic Development and Institutional Evolusion of China and South Korea, Seoul, Korea

21 L.Ning (30.3 – 5.4.1998), China enters top ten of in the world trade, Beijing

22 S.Gao (2003), On the Internationlization of China Security market, The World Economy and China, (No 4)

Trang 10

NHỮNG TRANG WEB THAM KHẢO

22.www.aseansec.org

23.www.apec.sec

24.www.dei.gov.vn

25.www.exim-pro.com

26.www.fpt.vn

27.www.gso.gov.vn

28.www.moste.gov.vn

29.www.mot.gov.vn

30.www.mofa.gov.vn

31.www.nhandan.vn

32.www.vcci.com

33.www.vnexpress.com

34.www.vdc.vnn.vn

35.www.vietcombank.com

36.www.vistock.com

37.www.wto.org

Trang 11