Công văn số 5466/BGDĐT-GDTrH ngày 7 tháng 8 năm 2013 của Bộ giáo dục và đào tạo về việc hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục trung học năm học 2013 – 2014 đã chỉ rõ việc tăng cường nâng
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HƯNG YÊN TRƯỜNG THPT DƯƠNG QUẢNG HÀM
- -SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
“Một số giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động chuyên môn ở
trường THPT Dương Quảng Hàm”
Lĩnh vực/ Môn: 18 – Quản lý
Người thực hiện: NGUYỄN VĂN THIỀU
Chức vụ: Hiệu trưởng
Năm học 2013 - 2014
Trang 2MỤC LỤC
Trang
• Thực trạng vấn đề đòi hỏi có giải pháp mới để giải quyết 1
• Ý nghĩa, tác dụng của giải pháp mới 2
• Phạm vi nghiên cứu của đề tài 2
• Cơ sở lý luận và thực tiễn định hướng cho việc nghiên cứu tìm
giải pháp của đề tài
2
• Các giải pháp và thời gian thực hiện 4
B Mục tiêu chung và các giải pháp của đề tài 5
• Nhiệm vụ của đề tài 5
• Các giải pháp giải quyết thực trạng vấn đề cần nghiên cứu 5
• Khả năng ứng dụng, triển khai kết quả nghiên cứu của đề tài 19
• Lợi ích kinh tế, xã hội của đề tài nghiên cứu 19
• Kết quả thực hiện, những kinh nghiệm là sản phẩm chính của đề
tài nghiên cứu
19
DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Chỉ thị số 3004 /CT-BGDĐT ngày 15 tháng 8 năm 2013 của Bộ giáo dục
và đào tạo về nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên và giáo dục chuyên nghiệp năm học 2013 – 2014
Trang 32 Công văn số 5466/BGDĐT-GDTrH ngày 7 tháng 8 năm 2013 của bộ giáo dục và đào tạo về việc hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục trung học năm học 2013 – 2014
3 Công văn số 5735/BGDĐT-NGCBQLGD ngày 21 tháng 8 năm 2013 của
Bộ giáo dục và đào tạo về việc hướng dẫn nhiệm vụ năm học 2013 – 2014
về xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý
cơ sở giáo dục
4 Công văn số 5703/BGDĐT-TTr ngay 20 tháng 8 năm 2013 của Bộ giáo dục và đào tạo về việc hướng dẫn thực hiện công tác thanh tra năm học
2013 – 2014
5 Công văn số 1367/SGDĐT-CNTT ngày 12 tháng 9 năm 2013 của sở giáo dục và đào tạo Hưng Yên về việc hướng dẫn viết đề tài SKKN, nghiên cứu KHSP ứng dụng và các bộ đề thi trong ngành GDĐT HưnYên
6 Điều lệ trường THCS, trường THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học ban hành kèm theo thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28 tháng 3 năm 2011 của Bộ trưởng Bộ giáo dục và đào tạo
7 Quyết định số 1840/QĐ-BGDĐT ngày 24 tháng 5 năm 2013 của Bộ giáo dục và đào tạo ban hành khung kế hoạch thời gian năm học 2013 – 2014 của giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên
PHẦN I: LÍ LỊCH KHOA HỌC
1 Họ tên tác giả: Nguyễn Văn Thiều
2 Chức vụ: Hiệu trưởng
3 Đơn vị công tác: Trường THPT Dương Quảng Hàm
4 Tên đề tài: Một số giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động chuyên môn ở trường THPT Dương Quảng Hàm.
PHẦN II: NỘI DUNG
Trang 4A Mở đầu
1 Thực trạng vấn đề đòi hỏi có giải pháp mới để giải quyết.
Công văn số 5466/BGDĐT-GDTrH ngày 7 tháng 8 năm 2013 của Bộ giáo dục và đào tạo về việc hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục trung học năm học 2013 – 2014 đã chỉ rõ việc tăng cường nâng cao chất lượng hoạt động chuyên môn của cán bộ quản lý, giáo viên:
“Tập trung đổi mới sinh hoạt chuyên môn của tổ, nhóm chuyên môn thông qua hoạt động nghiên cứu bài học Tăng cường hoạt động dự giờ thăm lớp, quan tâm bồi dưỡng giáo viên mới; bồi dưỡng cán bộ quản
lý, giáo viên về kiến thức, kỹ năng đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá; tăng cường tổ chức hội thảo từ cấp trường, cụm trường, phòng, Sở GDĐT Triển khai thực hiện quy định mới về đánh giá giờ dạy của giáo viên trung học Nâng cao chất lượng và phát huy hiệu quả hội thi giáo viên dạy giỏi, giáo viên chủ nhiệm giỏi, đầu tư xây dựng đội ngũ giáo viên cốt cán các môn học trong các cơ sở giáo dục trung học Tổ chức tốt và động viên giáo viên tham gia cuộc thi dạy học các chủ đề tích hợp, tiếp tục bồi dưỡng giáo viên năng lực nghiên cứu khoa học, sáng kiến cải tiến và hướng dẫn học sinh nghiên cứu khoa học; tăng cường vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp trong việc quản lý, phối hợp giáo dục toàn diện cho học sinh”
Đó là lý do thúc đẩy tác giả nghiên cứu đề tài “Một số giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động chuyên môn ở trường THPT Dương Quảng Hàm”
2 Ý nghĩa, tác dụng của giải pháp mới.
Một số giải pháp mới nhằm nâng cao chất lượng hoạt động chuyên môn ở trường THPT Dương Quảng Hàm có tác dụng nâng cao chất lượng hoạt động dạy và học của cán bộ quản lý và giáo viên theo kế hoạch nhiệm vụ năm học 2013 – 2014 của trường THPT Dương Quảng Hàm và Sở GD&ĐT
3 Phạm vi nghiên cứu của đề tài.
Trang 5Trên cơ sở nghiên cứu chỉ thị nhiệm vụ năm học, hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục trung học 2013 – 2014 và các văn bản hướng dẫn hiện hành của Bộ giáo dục và đào tạo, của Sở giáo dục và đào tạo tỉnh Hưng Yên tác giả nghiên cứu đề xuất một số giải pháp mới nhằm nâng cao chất lượng dạy và học ở trường trung học phổ thông
4 Cơ sở lý luận và thực tiễn định hướng cho việc nghiên cứu tìm giải pháp của đề tài.
4.1 Cơ sở lý luận
+ Nhiệm vụ của tổ chuyên môn ở trường THPT.
Điều lệ trường THCS, trường THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học ban hành kèm theo thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28 tháng 3 năm 2011 của Bộ trưởng Bộ giáo dục và đào tạo tại điều 16 đã chỉ rõ những nhiệm vụ của tổ chuyên môn:
“Xây dựng và thực hiện kế hoạch hoạt động chung của tổ, hướng dẫn xây dựng và quản lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch dạy học, phân phối chương trình và các hoạt động giáo dục khác của nhà trường; Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ; tham gia đánh giá, xếp loại các thành viên của tổ theo quy định của Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học và các quy định khác hiện hành; Giới thiệu
tổ trưởng, tổ phó; Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên”
+ Nhiệm cụ của giáo viên trung học.
Tại chương IV điều 31 trong điều lệ nhà trường đã khẳng định nhiệm vụ của giáo viên bộ môn:
“Dạy học và giáo dục theo chương trình, kế hoạch giáo dục, kế hoạch dạy học của nhà trường theo chế độ làm việc của giáo viên do
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định; quản lý học sinh trong các hoạt động giáo dục do nhà trường tổ chức; tham gia các hoạt động của tổ chuyên môn; chịu trách nhiệm về chất lượng, hiệu quả giáo dục; tham gia nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng; Tham gia công tác phổ cập giáo dục ở địa phương; Rèn luyện đạo đức, học tập văn hoá, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ để nâng cao chất lượng, hiệu quả
Trang 6giảng dạy và giáo dục; vận dụng các phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo, rèn luyện phương pháp tự học của học sinh; Thực hiện Điều lệ nhà trường; thực hiện quyết định của Hiệu trưởng, chịu sự kiểm tra, đánh giá của Hiệu trưởng và các cấp quản lý giáo dục; Giữ gìn phẩm chất, danh dự, uy tín của nhà giáo, gương mẫu trước học sinh; thương yêu, tôn trọng học sinh, đối xử công bằng với học sinh, bảo vệ các quyền và lợi ích chính đáng của học sinh; đoàn kết, giúp đỡ đồng nghiệp; tạo dựng môi trường học tập
và làm việc dân chủ, thân thiện, hợp tác, an toàn và lành mạnh; Phối hợp với giáo viên chủ nhiệm, các giáo viên khác, gia đình học sinh, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Đội Thiếu niên Tiền phong
Hồ Chí Minh trong dạy học và giáo dục học sinh; Thực hiện các nhiệm
vụ khác theo quy định của pháp luật”
4.2 Cơ sở thực tiễn
Các năm học 2010 – 2011; 2011 – 2012 trường THPT Dương Quảng Hàm đã gặt hái được một số thành tích nổi bật về chất lượng giáo dục Tuy nhiên, năm học 2012 – 2013 chất lượng giáo dục của nhà trường bước đầu có xu hướng giảm sút, khiến cho cán bộ giáo viên, phụ huynh và học sinh có một số băn khoăn nhất định, cụ thể là:
Kết quả các cuộc
thi văn hóa
Năm học 2010-2011
Năm học
2011 - 2012
Năm học
2012 - 2013
Tỷ lệ tốt nghiệp
Xếp hạng đồng
đội HSG cấp tỉnh
1/25 trường THPT không chuyên
1/25 trường THPT không chuyên
3/25 trường THPT không chuyên Xếp hạng trường 140 trong tốp 200 141 trong tốp 200 228 ngoài tốp 200
Trang 7có điểm thi ĐH trường có điểm thi
ĐH cao nhất TQ
trường có điểm thi
ĐH cao nhất TQ
trường có điểm thi
ĐH cao nhất TQ
5 Các giải pháp và thời gian thực hiện.
5.1 Giải pháp đổi mới sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn thông qua
nghiên cứu bài học được thực hiện thường xuyên trong năm học 5.2 Giải pháp tăng cường dự giờ thăm lớp được thực hiện thường
xuyên, cao điểm vào tháng 11 năm 2013 và tháng 3 năm 2014
5.3 Giải pháp bồi dưỡng giáo viên về đổi mới phương pháp dạy học
được thực hiện thường xuyên trong năm học
5.4 Giải pháp bồi dưỡng giáo viên về đổi mới kiểm tra đánh giá học
sinh được thực hiện thường xuyên trong năm học
5.5 Giải pháp bồi dưỡng giáo viên về năng lực nghiên cứu khoa học
được thực hiện chủ yếu vào các tháng 12/2013 và tháng 2,3/2014 5.6 Giải pháp tổ chức hội thảo khoa học được thực hiện vào các tháng
10,11/2013 và tháng 2,3/2014
5.7 Giải pháp phát huy hiệu quả hội thi chọn giáo viên dạy giỏi, thi
chọn học sinh giỏi cấp tỉnh tập trung chủ yếu vào các tháng 10,11/2013 và tháng 2,3/2014
5.8 Giải pháp xây dựng đội ngũ giáo viên cốt cán bộ môn được thực
hiện thường xuyên, chủ yếu vào tháng 9,10,11/2013
5.9 Giải pháp tăng cường vài trò của giáo viên chủ nghiệm lớp trong
việc quản lý giáo dục toàn diện cho học sinh được thực hiện thường xuyên trong năm học
B Mục tiêu chung của các giải pháp
1 Nhiệm vụ của đề tài.
Thông qua việc nghiên cứu tài liệu, kết hợp với thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy và học trong nhà trường tác giả đã đề xuất một
hệ thống các giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả hoạt động dạy và học trong nhà trường
2 Các giải pháp giải quyết thực trạng vấn đề cần nghiên cứu.
2.1 Giải pháp đổi mới sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn thông qua nghiên cứu bài học.
2.1.1 Nội dung giải pháp
Trang 8Theo quy định tổ chuyên môn sinh hoạt 2 tuần một lần, sau sinh hoạt tổ chuyên môn thường sinh hoạt nhóm chuyên môn với thời lượng sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn là 2 tiết/buổi Nội dung sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn gắn với việc rà soát công tác chuyên môn của tổ, ký kiểm tra giáo án, thống nhất mục đích yêu cầu bài dạy, thống nhất cấu trúc ma trận đề kiểm tra định kỳ và thường xuyên, rút kinh nghiệm giờ dạy của tổ trưởng chuyên môn, tiến độ thực hiện chương trình,
Giải pháp đổi mới sinh hoạt tổ nhóm chuyên môn:
Nội dung sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn đã nói ở trên được thực hiện tiết 1 của buổi sinh hoạt Tiết 2 sinh hoạt nhóm chuyên môn bằng việc phân công giáo viên lần lượt thực hiện các tiết dạy khó trong chương trình như tiết luyện tập, tiết ôn tập chương, tiết dạy tự chọn, tiết dạy thực hành, trên cơ sở giáo viên trong nhóm
có giáo án về các tiết dạy đó
2.1.2 Điểm mới so với giải pháp cũ
Trong buổi sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn, giáo viên bộ môn đều chuẩn bị giáo án về các tiết dạy khó được tổ trưởng, nhóm trưởng phân công và lên lớp trước đồng nghiệp, được đồng nghiệp chia sẻ góp ý trong việc thi công bài giảng
2.1.3 Cách tiến hành, chất lượng hiệu quả đạt được
+ Giáo viên bộ môn soạn giáo án các tiết dạy khó trước 1 tháng
+ Giáo viên trong nhóm chia sẻ cách tiếp cận thiết kế bài giảng
+ Tổ trưởng phân công giáo viên dạy thử các tiết dạy khó
Thông qua việc nghiên cứu bài học, thiết kế và thi công tiết dạy thử làm cho giáo viên trong nhóm, đặc biệt là giáo viên mới vào nghề nhanh trưởng thành, tiến bộ trong giảng dạy
18/60 giáo viên (30%) được công nhận danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp trường; 2/2 giáo viên được công nhận danh hiệu giáo viên sử dụng thiết bị thí nghiệm giỏi cấp tỉnh (Thầy Trần Huy Tuân môn vật lý –
Cô Nguyễn Thị Khánh Chi môn hóa học)
Trang 92.2 Giải pháp tăng cường dự giờ thăm lớp.
2.2.1 Nội dung giải pháp
Theo quy định giáo viên các bộ môn dự giờ 2 tiết trên tháng, đối với giáo viên tập sự dự giờ 4 tiết trên tháng Việc dự giờ của giáo viên được ghi chép trong sổ dự giờ có góp ý đánh giá tiết dạy của đồng nghiệp
Giải pháp mới về tăng cường dự giờ thăm lớp:
Giáo viên dự giờ đồng nghiệp phải có bài soạn được thống nhất cách thiết kế bài dạy của hai giáo viên dự giờ và được dự giờ.
2.2.2 Điểm mới so với giải pháp cũ
Bài dạy của giáo viên được dự giờ đã được thống nhất về mục đích yêu cầu, cách thức tổ chức thực hiện tiết dạy giữa giáo viên được
dự với giáo viên đến dự giờ (cùng nhóm bộ môn)
Các tiến hành, chất lượng hiệu quả đạt được
+ Giáo viên đi dự giờ báo cho đồng nghiệp được dự trước 1 tuần
+ Giáo viên dự giờ và được dự giờ thống nhất mục tiêu và cách thức
tổ chức tiết dạy, nội dung bài dạy, câu hỏi kiểm tra học sinh
Thông qua việc dự giờ thăm lớp, các giáo viên trong nhóm chuyên môn gắn kết hơn trong việc giao lưu, học tập kinh nghiệm, nâng cao chất lượng giờ dạy
2.3 Giải pháp bồi dưỡng giáo viên về đổi mới phương pháp dạy học 2.3.1 Nội dung giải pháp
Đổi mới phương pháp dạy học, suy cho cùng thực chất là đổi mới phương pháp thiết kế và thi công tiết dạy trên lớp mà trước hết
là phương pháp thiết kế bài dạy Trong phạm vi đề tài này, tác giả chọn việc đổi mới thiết kế bài dạy (soạn giáo án) làm khâu đột phá cho việc đổi mới phương pháp dạy học
Phương pháp cũ trong việc thiết kế bài dạy là trên cơ sở mục tiêu bài dạy, giáo viên tham khảo sách giáo khoa, tài liệu tham khảo
bộ môn để soạn giáo án thiết kế bài dạy
Giải pháp mới cho việc thiết kế bài dạy: Giáo viên căn cứ vào câu hỏi, bài tập, được ghi sau nội dung bài dạy, tiết dạy
Trang 10trong sách giáo khoa để xây dựng hệ thống câu hỏi dẫn dắt học sinh thực hiện tiết dạy trên lớp.
2.3.2 Điểm mới so với giải pháp cũ
Giáo viên soạn giáo án thiết kế bài dạy theo phương pháp cũ:
Mục tiêu bài dạy + Nội dung bài dạy theo SGK
Phương pháp soạn giáo án thiết kế bài dạy theo phương pháp mới:
Mục tiêu bài dạy + Câu hỏi bài tập trong SGK + Nội dung bài dạy theo SGK.
2.3.3 Cách tiến hành, chất lượng hiệu quả đạt được
+ Từ câu hỏi, bài tập trong SGK, sách tham khảo giáo viên định hướng việc thiết kế giáo án
+ Xây dựng hệ thống câu hỏi phát vấn, đàm thoại với học sinh làm nổi bật trọng tâm theo mục tiêu tiết dạy
Thiết kế bài dạy theo cách mới giúp giáo viên không lệch trọng tâm nội dung, kiến thức, kĩ năng, giúp học sinh hiểu bài và hoàn thành nhiệm vụ bài học một cách hiệu quả
2.4 Giải pháp bồi dưỡng giáo viên về đổi mới kiểm tra đánh giá học sinh.
2.4.1 Nội dung giải pháp
Khi thực hiện chương trình nội dung dạy học, giáo viên thực hiện việc kiểm tra đánh giá học sinh theo quy định Bài kiểm tra định kỳ và thường xuyên giáo viên phải thực hiện cấu trúc, ma trận đề kiểm tra: Nhận biết 40%; Hiểu 30%; Thành thạo 15-20%; Sáng tạo 10-15% Tùy theo đối tượng học sinh mà dung lượng nhận biết, hiểu, thành thạo, sáng tạo có thể điều chỉnh một cách hợp lý Để thực hiện cấu trúc, ma trận đề kiểm tra sát đối tượng học sinh, giáo viên thường ra
đề kiểm tra theo hướng vận dụng bài học, đề kiểm tra có nhiều câu hỏi
và bài tập phủ khắp nội dung giới hạn chương trình
2.4.2 Điểm mới so với giải pháp cũ
Giải pháp cũ: Giáo viên thường ra đề kiểm tra ít câu hỏi và bài tập, khó phân loại trình độ, khó thực hiện cấu trúc, ma trận đề
Phương pháp mới: Giáo viên kết hợp hài hòa giữa cấu trúc ma trận đề kiểm tra với dung lượng câu hỏi bài tập nhằm đánh giá phân loại năng lực nhận thức của học sinh.