Chuyên Đề Ứng Dụng Phương Pháp VNEN Vào Dạy Học Theo Chương Trình SGK Hiện Nay

CHUYÊN ĐỀ ỨNG DỤNG PHƯƠNG PHÁP VNEN VÀO DẠY HỌC THEO CHƯƠNG TRÌNH SGK HIỆN NAY Ngày báo cáo: 29 tháng 10 năm 2015 Trong chuyên đề này chuyên môn nhà trường kết hợp với việc đổi mới cách

CHUYÊN ĐỀ ỨNG DỤNG PHƯƠNG PHÁP VNEN VÀO DẠY HỌC

THEO CHƯƠNG TRÌNH SGK HIỆN NAY

Ngày báo cáo: 29 tháng 10 năm 2015

Trong chuyên đề này chuyên môn nhà trường kết hợp với việc đổi mới cách dự giờ “khi dự giờ phải tập trung vào việc học của học sinh, theo dõi mọi mặt, hành vi, thái độ tập trung đến bài học của từng học sinh thông qua

đó đánh giá được mức độ nắm vững bài của học sinh, sự hào hứng hoặc thờ ơ với bài học của học sinh, những khó khăn của học sinh, tìm mối liên hệ giữa việc học của học sinh với tác động của phương pháp, nội dung dạy học” cách góp ý chuyên đề theo hướng đổi mới “Toàn bộ giáo viên trong trường tham gia đóng góp ý kiến cho bài giảng minh họa, cần nhấn mạnh những ưu điểm nổi bật, hạn chế chính, hiệu quả bài giảng đối với học sinh, tập trung phân tích hoạt động học tập của học sinh, không đi sâu phân tích về giáo viên dạy

và có thể không xếp loại giờ dạy.”

Việc nhận xét theo thông tư 30 cũng được quan tâm : Cách nhận xét bằng lời của giáo viên trên lớp, cách nhận xét vào vở hay vào phiếu học tập qua tiết dạy thực tế trên lớp cũng được đưa ra thảo luận

Điểm trọng tâm của chuyên đề là việc ứng dụng phương pháp dạy học theo VNEN vào chương trình và sách giáo khoa hiện nay

Cấu trúc bài học ứng dụng phương pháp dạy học theo mô hình VNEN

1 Về nội dung : Giữ nguyên mục đích, yêu cầu theo chuẩn kiến thức kĩ năng

tiểu học hiện hành ; Giữ nguyên quy trình và thời gian dạy học của các môn học hiện hành ; Sử dụng phân phối chương trình và sách giáo khoa hiện hành để giảng dạy; Về đánh giá, nhận xét học sinh theo thông tư 30 của Bộ giáo dục ngày 28/08/2014

2 Về phương pháp : Chuyển hoạt động, hình thức dạy học truyền thống hiện

nay : Thầy chủ động hướng dẫn học sinh tìm ra tri thức sang học sinh tự giác

tổ chức các hoạt động học tập của mình Học sinh biết hợp tác và thông qua

sự tương tác giữa các thành viên trong nhóm học tập, học sinh hoàn toàn chủ động để khám phá và tỡm ra tri thức Học sinh tự đánh giá bản thân mình, và được bạn bè đánh giá thông qua hoạt động nhóm

3

Về hình thức: Phối hợp quy trình của các môn học hiện nay với Tiến

trình 10 bước học tập và qui trình 5 bước lên lớp của mô hình VNEN Tức là

theo qui trình của tiết dạy các môn học hiện nay giáo viên lồng ghộp, thay đổi một số một số hình thức lên lớp mà trong đó giáo viên mang tính chủ đạo sang các hoạt động học sinh tự tổ chức các hoạt động học tập của cá nhân, nhóm, lớp… thông qua các “lô gô” và “lệnh.”

4

Các công cụ hỗ trợ :

- Hội đồng tự quản : Quản lý lớp học là “Hội đồng tự quản học sinh” do các em bầu ra và đảm nhiệm, đây là một biện pháp giúp học sinh được phát huy quyền làm chủ quá trình học tập Học sinh cũng có điều kiện hiểu rõ quyền và trách nhiệm trong môi trường giáo dục, được rèn luyện các kỹ năng lãnh đạo, kỹ năng tham gia, kỹ năng hợp tác trong các hoạt động ;

- Mỗi lớp cần thực hiện việc bình bầu “Hội đồng tự quản (HĐTQ) cùng các ban” thay cho “Lớp trưởng, lớp phó, tổ trưởng”, HĐTQ sẽ quản lý

tổ chức các hoạt động của lớp Thông thường có có 01 chủ tịch HĐTQ và 02 phó CT HĐTQ Các ban gồm: Ban học tập, ban vệ sinh - sức khỏe, ban văn nghệ - phong trào, ban đối ngoại – nề nếp, …

- Các công cụ hỗ trợ : Lớp học cần xây dựng không gian lớp học với

“Góc học tập”, “Góc cộng đồng”, “Thư viện lớp học”, mở nhiều “hòm thư vui”, hòm thư “Điều em muốn nói” góc sản phẩm, thư viện, cây nội qui, 10 bước học tập, ngày em đến trường …cũng như trang trí lớp học, tạo ra môi trường giáo dục thân thiện, an toàn

- Thẻ hoạt động nhóm : Đặc trưng của phương pháp dạy học theo mô hỡnh VNEN là học sinh tự tổ chức các hoạt động học tập, thông qua làm việc

cá nhân, làm việc cặp đôi, làm việc nhóm… Trong các hoạt động khi học sinh gặp khó khăn cần giúp đỡ, hoặc khi hoàn thành công việc thì học sinh thông báo cho giáo viên biết thông qua các thẻ cứu trợ hoặc thẻ hoàn thành công việc (như thẻ xanh, thẻ đỏ; thẻ mặt cười, mặt mếu… ) tùy quy định của lớp

Trong mỗi bài học giáo viên cần thiết kế bài học theo hướng chuyển các nội dung bài học trong GSK thành các hoạt động học tập ứng với 10 bước lên lớp theo mô hình VNEN Bắt đầu của mỗi hoạt động trên lớp giáo viên đều có một h́ình vẽ (lô gô) cùng với những “Lệnh” thực hiện để học sinh dễ dàng nhận ra yêu cầu và các h́ình thức tổ chức thực hiện hoạt động học tập Học sinh nh́ìn lô gô biết hoạt động đó thực hiện cá nhân, hay cặp đôi, nhóm lớn hoặc chung cả lớp Và nhìn vào lệnh (hướng dẫn) biết được yêu cầu nội dung cần thực hiện

*Lưu ý: Lô gô và lời hướng dẫn chỉ có ở sách hướng dẫn học theo mô hình

VNEN, vì vậy giáo viên phải chuẩn bị trước lô gô và lời hướng dẫn ở bảng phụ, trong phiếu học tập, hoặc trình chiếu trên máy…

Tùy theo nội dung bài học tùy theo tình hình lớp giáo viên nên điều chỉnh các hoạt động làm sao để hoạt động học của học sinh đạt hiệu quả nhất, không nhất thiết phải bám vào sách giáo khoa

Lô gô làm việc cá nhân hiểu là cá nhân làm việc là chính Nhưng khi làm xong có thể đổi vở cho bạn để kiểm tra bài làm của nhau, hoặc báo cáo với nhóm kết quả ḿình đă làm được

Lô gô làm việc nhóm chủ yếu nhắc nhở học sinh hoạt động theo nhóm

có sự tương tác trong nhóm để cùng giải quyết môt nhiệm vụ học tập nào đó

Có lô gô hoạt động nhóm, th́ì mỗi học sinh vẫn phải suy nghĩ, phải làm việc

cá nhân, nhóm không làm thay, học thay cá nhân Như vậy rất cần sự điều chỉnh linh hoạt của giáo viên để hoạt động học diễn ra tự nhiên, hiệu quả

Học sinh nhìn vào lô gô biết : Cần làm việc theo cặp đôi Và nhiệm vụ

là thảo luận các biểu thức trên có những phép tính nào cách tính Làm vào phiếu học tập xong đối chiếu với nhau trong cặp đôi

Học sinh nhìn vào lô gô biết : Cần làm việc theo nhóm cố định Và nhiệm vụ là thảo luận cách điền dấu vào các phép so sánh trên Thực hiện làm

cá nhân vào vở, đối chiếu kiểm tra bài với nhau

5

Giáo án : Giáo viên vẫn soạn giáo án như hiện nay nhưng cần soạn bổ

sung cách tổ chức các hoạt động trên lớp ở những hoạt động áp dụng một cách nhắn gọn Giáo viên cần chuẩn bị đồ dùng học tập nếu cần thiết, các phiếu có lô gô và lệnh cho các hoạt động

6

Qui trình lồng ghép:

10 bước học tâp theo

mô hình VNEN

Các bước lên lớp của một tiết học hiện nay

Các bước lên lớp của một tiết học ứng dụng VNEN

1 Chúng em làm việc

nhóm (nhóm trưởng

lấy tài liệu và đồ dùng)

1 Kiểm tra bài cũ : Giáo viên gọi vài học sinh lên kiểm tra về kiến thức đó học tiết trước

1 Kiểm tra bài cũ : Các nhóm trưởng tổ chức kiểm tra bài các thành viên trong nhóm Với những câu hỏi hoặc nội dung giáo viên đưa ra

2 Em đọc tên bài học

và viết vào vở

3 Em đọc mục tiêu bài

học

2 Giới thiệu bài mới : Giáo viên giới thiệu và ghi tựa bài

2 Giới thiệu bài mới : Giáo viên tổ chức cho học sinh một hoạt động nhỏ (hát, trò chơi,…) để rút ra tựa bài học giới thiệu và ghi tựa bài Học sinh đọc tên bài học và viết vào vở

Giáo viên đưa mục tiêu bài học, học sinh đọc mục tiêu bài học

4 Em thực hiện hoạt

động cơ bản (nhớ xem

làm việc cá nhân hay

theo nhóm theo lôgô

trong tài liệu)

5 Kết thúc hoạt động

cơ bản, em tự đánh giá

rồi báo cáo những việc

đó làm được với thầy,

cô giáo để thầy, cô xác

nhận

3 Bài mới : Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu bài mới Rút

ra kiến thức mới

3 Bài mới : Giáo viên tổ chức cho học sinh tự tìm ra kiến thức kĩ năng mới

Có thể làm việc lớp, cá nhân, nhóm tùy môn và bài học

Học sinh đánh giá và báo cáo cho thầy

cô việc tiếp thu kiến thức mới của các thành viên trong nhóm hoặc lớp

6 Em thực hiện hoạt

động thực hành (Làm

4 Luyện tập : Giáo viên hướng dẫn học 4 Luyện tập : Giáo viên tổ chức cho học sinh áp dụng kiến thức kỹ năng

việc cá nhân rồi chia sẻ

với bạn kề bên, với cả

nhóm) sinh giải các bài tập

trong SGK, áp dụng kiến thức vừa học

vừa học vào các bài tập thực hành, tự hướng dẫn học sinh giải các bài tập trong SGK, áp dụng kiến thức vừa học thông qua các lô gô và lệnh hướng dẫn của giáo viên

7 Chúng em đánh giá

cùng thầy, cô giáo

8 Em thực hiện Hoạt

động ứng dụng (với sự

giúp đỡ của gia đình,

người lớn )

9 Kết thúc bài, em viết

vào Bảng đánh giá

10 Em đó học xong

bài mới em phải ôn lại

phần nào?

5 Củng cố : Học sinh nhắc lại kiến thức cơ bản đó học

6 Dặn dò : Về nhà làm bài, học bài, xem bài mới

5 Củng cố : Học sinh nhắc lại kiến thức cơ bản đó học

Học sinh báo cáo với thầy cụ về sự tiếp thu kiến thức kĩ năng của bài học,

sự hợp tác và thái độ học tập của các thành viên trong nhóm

6 Dặn dò : Giáo viên dặn học sinh ứng dụng các kiến thức kĩ năng vừa học vào các hoạt động thực tế ở gia đình, cộng đồng Chuẩn bị bài tiết sau

Điểm khác biệt của mô hình VNEN trong các bước lên lớp của một tiết học với cách dạy thông thường là : Học sinh luôn nắm bắt được mục tiêu bài học trước khi đi vào bài học Ngoài ra trong mỗi bài học đều có nội dung làm việc với cộng đồng (Tức là áp dụng những nội dung kiến thức kĩ năng các em vừa học được vào ứng dụng ở nhà) do đó hai nội dung này cần phải đưa vào trong tiết học Phần tìm hiểu mục tiêu bài được lồng ghép ngay sau phần giới thiệu ghi tựa ; Phần làm việc với cộng đồng đưa vào phần dặn dò cuối bài

Việc thực hiện phương pháp dạy học VNEN vào các môn học trong đề tài này, bước đầu giáo viên không nhất thiết là phải áp dụng vào tất cả các

hoạt động trong một tiết học, giáo viên chỉ cần áp dụng ở một, hai hoạt động nào đó, khi học sinh thực hiện quen rồi mới áp dụng đầy đủ VD : Môn Toán bước đầu nên áp dụng ở nội dung thực hành làm bài tập Sau đó mới áp dụng toàn bộ

Qui trình trên là qui trình chung áp dụng cho tất cả các môn học theo từng bước lờn lớp hiện nay Nhưng đối với mỗi môn học thì qui trình dạy học cũng khác nhau nên việc áp dụng cũng khác nhau Không nhất thiết phải theo qui trình này Điều cốt lõi của phương pháp này là trong các hoạt động của tiết dạy giáo viên cần sử dụng “lô gô” và “lệnh” để học sinh tự tổ chức các hoạt động học tập của mình

Ví dụ : Quy trình môn Tập đọc khi áp dụng phương pháp VNEN như sau :

Qui trình dạy mụn Tập đọc hiện nay Qui trình dạy môn Tập đọc ứng dụng phương pháp VNEN

1 Kiểm tra bài cũ

- Giáo viên kiểm tra 2, 3 học sinh đọc

thành tiếng hoặc đọc thuộc lòng bài

đoạn – bài của bài Tập đọc trước đó

Giáo viên đặt câu hỏi cho học sinh

trả lời về nội dung đoạn đọc

1 Kiểm tra bài cũ

- Giáo viên chia lớp thành 3-4 nhóm, yêu cầu nhóm trưởng kiểm tra 2, 3 học sinh đọc thành tiếng hoặc đọc thuộc lòng đoạn – bài của bài Tập đọc trước

đó Nhóm trưởng đặt câu hỏi theo sánh giáo khoa ứng với nội dung đoạn các bạn đọc

-Nhóm nhận xét

-Các nhóm trưởng báo cáo kết quả hoạt động bài cũ cho giáo viên

- Giáo viên nhận xét chung

2 Bài mới:

- Giáo viên giới thiệu bài Giáo viên

ghi tựa

2 Bài mới:

- Giáo viên giới thiệu bài Giáo viên ghi tựa

-Học sinh ghi tựa bài

-Giáo viên đưa ra mục tiêu yêu cầu cần đạt của bài học, học sinh đọc

a Hoạt động 1: Luyện đọc đúng a Hoạt động 1: Luyện đọc đúng

+ Giáo viên đọc toàn bài.

- Lớp đọc thầm và chia đoạn (nếu nội

dung bài có phân đoạn rành mạch)

đối với lớp 4, 5

+ Giáo viên chia đoạn cho học sinh

đọc

+ Học sinh đọc tốt đọc toàn bài

- Lớp đọc thầm và chia đoạn (nếu nội dung bài có phân đoạn rành mạch) đối với lớp 4, 5

+ Học sinh tự chia đoạn, giáo viên nhận xét

* Đọc vòng 1: Luyện phát âm đúng

(Lớp 2, 3 đọc câu, lớp 4, 5 đọc đoạn.)

- Giáo viên chỉ định học sinh đọc nối

tiếp nhau từng đoạn của bài

-Giáo viên ghi lại những từ học sinh

phát âm sai phổ biến lên bảng ở phần

luyện đọc đúng, luyện cho học sinh

cách phát âm, đọc đúng

* Đọc vòng 1: Luyện phát âm đúng (Lớp 2, 3 đọc câu, lớp 4, 5 đọc đoạn.)

-Từng nhóm học sinh đọc nối tiếp từng đoạn của bài dưới sự điều hành của nhóm trưởng

-Học sinh phát hiện từ khó đọc trong bài

và giúp đỡ bạn đọc cho đúng

-Học sinh báo cáo cho giáo viên kết quả đọc của nhóm và những từ khó đọc mà học sinh chưa đọc đúng

-Qua báo cáo của học sinh giáo viên ghi lại những từ học sinh phát âm sai phổ biến lên bảng ở phần luyện đọc đúng, gạch dưới điểm sai trong các từ ngữ đó

và hướng dẫn cho lớp cách đọc

*Đọc vòng 2 : Luyện ngắt nghỉ đúng

câu dài kết hợp giải nghĩa từ (Lớp 2,

3 đọc câu, lớp 4, 5 đọc đoạn.)

- Luyện ngắt nghỉ đúng:

+ Giáo viên chỉ định học sinh đọc nối

tiếp từng đoạn của bài, giáo viên lắng

nghe phát hiện những điểm sai của

học sinh

-Giáo viên đưa câu dài hướng dẫn

*Đọc vòng 2 : Luyện ngắt nghỉ đúng câu dài kết hợp giải nghĩa từ (Lớp 2, 3 đọc câu, lớp 4, 5 đọc đoạn.)

-Luyện ngắt nghỉ đúng:

+Từng nhóm học sinh đọc nối tiếp lần 2 từng đoạn của bài dưới sự điều hành của nhóm trưởng (Lưu ý những bạn lần 01 chưa đọc) Trong khi đọc, nhóm cần phát hiện những câu dài khó đọc Báo cáo cho giáo viên những câu dài không

có dấu câu khi ngắt nghỉ mà học sinh phát hiện

-Giáo viên đưa câu dài đọc mẫu, học

hoc sinh ngắt nghỉ.

-Học sinh đọc từ chú giải, Giáo viên

hướng dẫn học sinh hiểu nghĩa từ

sinh nghe giáo viên đọc phát hiện ra chỗ cần ngắt nghỉ

-Hướng dẫn giải nghĩa từ bao gồm từ ngữ trong phần chú giải, các từ khó hiểu, từ trọng tâm, từ chủ đề

* Đọc vòng 3: Đối với lớp 2, 3 giáo

viên chia đoạn Học sinh đọc nối tiếp

đoạn

- Học sinh đọc theo cặp sau đó có

thể gọi 1-2 nhóm đọc với mục đích

kiểm tra kết quả đọc nhóm Yêu cầu

học sinh nhận xét bài đọc của bạn

* Đọc vòng 3: Đối với lớp 2, 3 học sinh chia đoạn Học sinh đọc nối tiếp đoạn

- Học sinh đọc theo nhóm đôi sau đó có thể gọi 1-2 nhóm đọc với mục đích kiểm tra kết quả đọc nhóm Yêu cầu học sinh nhận xét bài đọc của bạn

b Hoạt động 2 : Tìm hiểu bài

- Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm

hiểu bài thông qua đó luyện đọc

hiểu : (đọc thầm, đọc lướt) và trả lời

câu hỏi trong sánh giáo khoa theo các

hình thức thích hợp (cá nhân, nhóm

nhỏ)

-Ghi bảng những từ ngữ hình ảnh chi

tiết nổi bật cẩn nhớ của đọan văn,

của khổ thơ

-Gợi ý để học sinh nêu nội dung

chính của bài (2-3 em nêu) – giáo

viên kết luận ghi bảng, 1; 2 học sinh

nhắc lại

b Hoạt động 2 : Tìm hiểu bài

-Học sinh thảo luận nhóm tìm hiểu nội dung bài học thông qua câu hỏi giáo viên đưa ra Học sinh đọc thầm, đọc lướt

để trả lời câu hỏi mà giáo viên đưa ra -Các nhóm báo cáo kết quả

-Giáo viên sơ kết ngắn gọn, nhấn mạnh

ý chính và có thể ghi bảng những từ ngữ hình ảnh chi tiết nổi bật cẩn nhớ của đoạn văn, của khổ thơ

- Học sinh nêu nội dung chính của bài– giáo viên kết luận ghi bảng, 1; 2 học sinh nhắc lại

c Hoạt động 3: Luyện đọc diễn

cảm(đối với văn bản nghệ thuật),

hoặc luyện đọc lại (đối với văn bản

phi nghệ thuật)

*Giáo viên hướng dẫn chung toàn bài

về giọng đọc, cách nhấn giọng, cao

độ, trường độ

c Hoạt động 3: Luyện đọc diễn cảm(đối với văn bản nghệ thuật), hoặc luyện đọc lại (đối với văn bản phi nghệ thuật)

*Thụng qua tìm hiểu nội dung học sinh tìm ra giọng đọc chung toàn bài (Hào hứng, sôi nổi, nhẹ nhàng… Những từ ngữ cần nhấn giọng (cao độ, trường độ )

* Luyện đọc diễn cảm đoạn : Lớp 2, * Luyện đọc diễn cảm đoạn : Lớp 2, 3

3 luyện đọc đúng Lớp 4, 5 luyện đọc

diễn cảm

+Giáo viên giới thiệu đoạn cần luyện

đọc, đưa lên bảng

+Giáo viên đưa ra những từ cần nhấn

giọng, gạch chân từ trên bảng

+Giáo viên đọc mẫu đoạn

- 2,3 học sinh đọc lại

-Luyện đọc nhóm

-Thi đọc diễn cảm Hướng dẫn học

sinh nhận xét, giáo viên chấm điểm

khuyến khích

-Đối với bài Tập đọc có yêu cầu học

thuộc lòng, sau khi hướng dẫn học

sinh đọc diễn cảm, giáo viên dành

thời gian thích hợp cho học sinh tự

học (thuộc một đoạn hoặc cả bài)

Gọi học sinh đọc đạt mức yêu cầu tối

thiểu, sau đó gọi học sinh đọc tốt đọc

ở mức cao hơn

luyện đọc đúng Lớp 4, 5 luyện đọc diễn cảm

+Giáo viên giới thiệu đoạn cần luyện đọc, đưa lên bảng

+Giáo viên đọc mẫu, học sinh lắng nghe và nêu giọng đọc của đoạn, những

từ cần nhấn giọng, giáo viên gạch chân

từ trên bảng

- 2, 3 học sinh đọc lại

-Luyện đọc nhóm

-Thi đọc diễn cảm Học sinh nhận xét, giáo viên chấm điểm khuyến khích

- Đối với bài Tập đọc có yêu cầu học thuộc lòng, sau khi hướng dẫn học sinh đọc diễn cảm, giáo viên dành thời gian thích hợp cho học sinh tự học (thuộc một đoạn hoặc cả bài) Gọi học sinh đọc đạt mức yêu cầu tối thiểu, sau đó gọi học sinh đọc tốt đọc ở mức cao hơn 3.Củng cố dặn dò

- Giáo viên đặt câu hỏi về nội dung

bài Tập đọc học sinh trả lời (1,2 câu)

-Giáo viên nhận xét tiết học

-Dặn dò về yêu cầu luyện tập và

chuẩn bị bài sau

3.Củng cố dặn dò

- Giáo viên đặt câu hỏi về nội dung bài Tập đọc học sinh trả lời (1,2 câu)

-Học sinh nhận xét tiết học, giáo viên

bổ sung

-Dặn dò về yêu cầu luyện tập và chuẩn

bị bài sau

Hà Thanh, ngày 29 tháng 10 năm 2015

NGƯỜI BÁO CÁO

PHT : Đoàn Kỳ Lã