SIÊU ÂM CƠ XƯƠNG KHỚP: GIẢI PHẪU SIÊU ÂM CƠ XƯƠNG KHỚP

Với sự phát triển ngày càng cao của y học hiện đại và các thế hệ máy siêu âm tiên tiến, siêu âm ngày nay giữ vai trò quan trọng trong chẩn đoán các bệnh lý cơ xương khớp. Tài liệu này giúp các bác sĩ cơ xương khớp và bác sĩ chẩn đoán hình ảnh hiểu được các cấu trúc giải phẫu trên siêu âm cơ xương khớp để từ đó nhận dạng được từng phần của hệ cơ xương khớp trên siêu âm như đâu là gân, đâu là cơ, đâu là xương, các cấu trúc khớp như sụn bọc đầu khớp, sụn chêm, bao hoạt dịch khớp...

1 Da vƠ mô d i da

Sử dụng đầu dò tần số 18- 20 MHz, da xuất hiện là một dải tăng âm nằm ngay sát đầu dò Lớp

mỡ dưới da nằm giữa da và cân nông gồm các thùy mỡ giảm âm được ngăn cách với nhau bởi các vách ngăn tăng âm Lớp cân nông nằm sát cơ biểu hiện là một dải tăng âm chạy song song

với bề mặt da

Hình 1: D a vƠ mô d i da bình th ờng Da tăng ơm (mũi tên đen), mô d i da chứa thùy m ỡ gi m âm (hoa thị) vƠ các vách x tăng ơm (đầu mũi tên trắng), cân nông tăng ơm ch y song song v i da (mũi tên trắng dài)

Hình 2: C ấu trúc bình th ờng của mô mềm từ trên xuống d i gồm da, mô d i da, cơn nông vƠ c Trong mô d i da chứa các thùy mỡ (hoa thị) vƠ cách vách x (đầu mũi tên)

Siêu âm cơ được thực hiện bằng các lớp cắt dọc và cắt ngang qua cơ trong đó lớp cắt dọc theo

trục cơ để đánh giá cấu trúc cơ, lớp cắt ngang để đánh giá tương quan vị trí của tổn thương so với

các cơ Khi cắt dọc theo trục cơ, hình siêu âm của cơ bình thường có dạng các bó cơ giảm âm

chạy song song với các dải tăng âm của xơ mỡ giữa các bó cơ

Hình 3: Hình nh c ắt dọc và cắt ngang qua c thấy c gồm các bó c gi m âm và các d i

tăng ơm của x mỡ giứa các bó c

3 Gân

Gân là phần tận cùng của cơ để bám vào xương giúp cho xương khớp có thể vận động được Trên siêu âm hình ảnh của gân là các dải tăng âm nằm sát nhau và chạy song song với nhau

Hình 4: hình nh bình th ờng của gơn bám vƠo x ng gồm nhiều sợi tăng ơm ch y song song nhau

Gân được chia làm hai loại: gân không có bao gân và gân có bao gân Trên siêu âm gân không

có bao gân được một dải tăng âm mảnh bao quanh Bao gân của gân có bao được quan sát rất rõ khi có dịch thấy bao này có hai lớp trong đó một lớp nằm sát gân, giữa hai lớp có dịch

Hình 5: Gân không có bao gân: gân ( T) đ ợc bao quanh bởi m t l p tăng ơm m nh (đầu mũi tên) phơn biệt gân v i mô mỡ xung quanh gân (hoa thị)

Hình 6: Gân có bao gân ở m t bệnh nhân viêm bao gân thấy rõ gân (T) và bao gân

g ồm hai l p (mũi tên trắng vƠ đen)

4 Dây chằng

Dây chằng nối giữa hai xương của một khớp để làm tăng tính ổn định cho khớp Trên siêu

âm dây chằng là những dải tăng âm nối giữa hai xương

Hình 7: Hình nh dây ch ằng bên của kh p gối

Trong siêu âm cơ xương khớp thường thấy hai loại sụn khác nhau: sụn bọc và sụn chêm

Sụn bọc là một lớp sụn mỏng phủ bề mặt diện khớp có tác dụng chịu lực và đàn hồi tốt Trên siêu

âm sụn bọc là một cấu trúc trống âm bọc ở đầu xương

Hình 8: hình nh s ụn (aC) bọc đầu x ng ở kh p ngón tay

Sụn chêm là những tấm sụn xơ đệm vào giữa hai diện khớp để tăng độ thích hợp giữa hai

diện khớp Trên siêu âm sụn chêm thường là cấu trúc tăng âm nằm giữa hai diện khớp

Hình 9: Hình nh s ụn chêm của kh p kh p gối (Me) có hình tam giác

6 X ng

Đánh giá xương là hạn chế của siêu âm Trên siêu âm chỉ quan sát được vỏ xương là một đường tăng âm có bóng cản ở phía sau

\

Hình 10: Hình nh v ỏ x ng lƠ m t cấu trúc tăng ơm trên siêu ơm (mũi tên)

Sử dụng đầu dò tần số cao có thể quan sát được các dây thần kinh ngoại biên là các cấu trúc

giảm âm được bao quanh bởi tổ chức mỡ tăng âm

Hình 11: Hình nh th ần kinh giữa (mũi tên to) trên siêu âm gồm các chấm gi m âm

trên n ền tổ chức mỡ tăng ơm

8 M ch máu:

Gồm động mạch và tĩnh mạch, sự khác nhau giữa chúng là động mạch có hình tròn và khi

ấn thì không xẹp trong khi tĩnh mạch thường có hình bầu dục và khi ấn thì xẹp

Hình 12: Hình ảnh động mạch và tĩnh mạch trên siêu âm