Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế các dự án đầu tư xây dựng công trình thủy lợi đa mục tiêu áp dụng cho công trình hồ chứa nước cửa đạt tỉnh thanh hóa

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a riêng tôi Các thông tin, tài li u trích d n trong lu n v n đã đ c ghi rõ ngu n g c K t qu nêu trong lu n

v n là trung th c và ch a t ng đ c ai công b trong b t k công trình nào tr c đây

Tác gi lu n v n

Nguy n Th Thanh Thuý

đ nhi t tình, s đ ng viên sâu s c c a nhi u cá nhân, c quan và nhà tr ng; em xin chân thành c m n các cá nhân, c quan và nhà tr ng đã t o đi u ki n cho em hoàn thành lu n v n này

Tr c h t em xin bày t lòng bi t n sâu s c nh t đ n PGS.TS Nguy n Xuân Phú, ng i đã tr c ti p h ng d n và giúp đ em trong quá trình nghiên c u và hoàn thành lu n v n này

Em xin chân thành c m n Ban giám hi u tr ng i h c Th y l i, Phòng

ào t o đ i h c và Sau đ i h c, Ban ch nhi m Khoa Kinh t và Qu n lý cùng các th y cô giáo khoa Kinh t và Qu n lý, đã đ ng viên, t o m i đi u ki n giúp

đ em v m i m t trong quá trình nghiên c u và hoàn thành lu n v n t t nghi p

Em xin chân thành c m n gia đình, ng i thân và b n bè đã chia s cùng em

nh ng khó kh n, đ ng viên và giúp đ cho em nghiên c u và hoàn thành lu n v n này

Do nh ng h n ch v ki n th c, th i gian, kinh nghi m và tài li u tham kh o nên thi u xót và khi m khuy t là đi u không th tránh kh i Vì v y, em r t mong

nh n đ c s góp ý, ch b o c a các th y cô giáo và đ ng nghi p ó chính là s giúp đ quý báu mà em mong mu n đ c g ng hoàn thi n h n trong quá trình nghiên c u và công tác sau này

Hình: 2.2 H ch a n c C a t 40 Hình 2.3: Khoang tràn x l 45 Hình 2.4: Ph n đ p phía b ph i 46

B ng 2.2: L u l ng n c bình quân ngày l n nh t th i đo n 10 ngày c a 3 tháng

mùa ki t 36

B ng 2.3 Các thông s k thu t công trình H ch a n c C a t 40

B ng 2.4: B ng t ng h p chi phí c a d án theo thi t k 51

B ng 2.5: T ng thu nh p theo s li u n m 1997 53

B ng 2.6: Di n tích, n ng su t, s n l ng nông nghi p c a vùng khi không có d án 54

B ng 2.7: Di n tíc, n ng su , s n l ng nông nghi p c a vùng khi có d án theo thi t k 54

B ng 2.8: T ng h p thu nh p hàng n m c a d án theo thi t k (Bt) 55

B ng 2.9: B ng tính ch tiêu NPV, B/C v i r = 10% 56

B ng 2.10: B ng tính ch tiêu IRR v i ra = 10%, rb = 20% 58

B ng 2.11: Di n tích, n ng su t, s n l ng nông nghi p hi n t i 64

B ng 2.12: T ng hi u ích th c t c a d án 64

B ng 2.13: B ng tính ch tiêu NPV, B/C v i r = 10% tr ng h p th c t 65

B ng 2.14: B ng tính ch tiêu IRR v i ra = 10% rb = 20% tr ng h p th c t 68

B ng 2.15: B ng so sánh các ch tiêu hi u qu kinh t theo thi t k và theo th c t c a công trình th y l i H ch a n c C a t 70

M C L C

CH NG 1: C S LÝ LU N D ÁN U T VÀ PH NG PHÁP XÁC

NH HI U QU KINH T C A D ÁN U T XÂY D NG CÔNG TRÌNH

THU L I A M C TIÊU 1

1.1 Khái ni m, vai trò nhi m v c a d án đ u t và qu n lý d án đ u t xây d ng công trình 1

1.1.1 Khái ni m, vai trò và yêu c u đ i v i d án đ u t xây d ng công trình 1

1.1.2 Khái ni m, vai trò và n i dung qu n lý d án đ u t xây d ng công trình 4

1.1.3 Khái ni m, vai trò d án đ u t xây d ng công trình thu l i 7

1.1.4 Nhi m v d án đ u t xây d ng công trình thu l i 8

1.2 H th ng công trình thu l i đa m c tiêu 9

1.2.1 Khái ni m v h th ng công trình thu l i đa m c tiêu 9

1.2.2 Tình hình đ u t xây d ng h th ng các công trình thu l i đa m c tiêu n c ta 11

1.3 Ph ng pháp xác đ nh hi u qu kinh t các d án đ u t xây d ng công trình thu l i đa m c tiêu 14

1.3.1 Hi u qu kinh t d án đ u t và ph ng pháp xác đ nh 14

1.3.2 Hi u qu kinh t d án đ u t xây d ng công trình thu l i đa m c tiêu- quan đi m và ph ng pháp đánh giá 31

2.1 Gi i thi u khái quát v d án công trình 34

2.1.1 V trí đ a lý, đ c đi m dân sinh kinh t 34

2.1.2 Hi n tr ng thu l i và nhi m v c a h th ng 38

2.1.3 Quá trình đ u t xây d ng công trình H ch a n c C a t 46

2.1.4 Hi n tr ng qu n lý, khai thác v n hành h th ng công trình 48

2.2 ánh giá hi u qu kinh t c a d án công trình 49

2.2.2 H th ng các ch tiêu hi u qu kinh t theo thi t k c a d án công trình

H ch a n c C a t 50

2.2.3 Hi u qu kinh t theo th c t qu n lý khai thác c a d án công trình H ch a n c C a t 62

2.2.4 So sánh và đánh giá hi u qu th c t so v i thi t k c a d án công trình H ch a n c C a t 70

2.3.5 Nh ng h n ch và nguyên nhân làm gi m hi u qu c a công trình H ch a n c C a t 71

K t lu n Ch ng 2 72

CH NG 3: XU T M T S GI I PHÁP NÂNG CAO HI U QU KINH T C A CÁC D ÁN U T XÂY D NG CÔNG TRÌNH THU L I A M C TIÊU- ÁP D NG CHO CÔNG TRÌNH H CH A N C C A T 73

3.1 Nhi m v phát tri n thu l i đ n n m 2020 73

3.1.1 Quan đi m phát tri n 73

3.1.2 nh h ng phát tri n thu l i đ n n m 2020 74

3.2 Nh ng thu n l i, khó kh n trong đ u t xây d ng và qu n lý khai thác công trình thu l i 77

3.2.1 Nh ng thu n l i và c h i 77

3.2.2 Nh ng khó kh n và thách th c 78

3.3 xu t m t s gi i pháp nâng cao hi u qu kinh t các d án công trình th y l i đa m c tiêu- Áp d ng cho công trình h ch a n c C a t: 81

3.3.1 Gi i pháp trong giai đo n chu n b đ u t 81

3.3.2 Gi i pháp trong giai đo n th c hi n đ u t 83

K t lu n Ch ng 3 99

TÀI LI U THAM KH O 1

M U

1 TÍNH C P THI T C A TÀI:

Vi t Nam là m t n c có di n tích đ t nông nghi p h n ch , ch có kho ng

10 tri u ha, trong khi dân s g n 90 tri u ng i, đ ng th 14 trên th gi i, Vi t Nam

đã v n lên t m t n c thi u l ng th c tr thành m t n c không nh ng có đ

l ng th c cho tiêu dùng trong n c, b o đ m đ c an ninh l ng th c qu c gia,

mà còn là n c xu t kh u g o l n th 2 th gi i Vi t Nam đã đóng góp vào th

tr ng g o th gi i trên 80 tri u t n và hi n nay còn xu t kh u nhi u nông, lâm,

th y s n v i kh i l ng l n, x p v trí cao trên th gi i Trong th i gian t i, nông nghi p v n là y u t h t s c quan tr ng cho t ng tr ng kinh t và n đ nh xã h i

N n nông nghi p Vi t Nam đã t giai đo n phát tri n theo chi u r ng sang phát tri n theo chi u sâu h ng t i vi c nâng cao hi u qu , ch t l ng và t ng tr ng

b n v ng

V i m c tiêu đ y m nh công nghi p hoá, hi n đ i hoá, xây d ng n n kinh t

đ c l p t ch , đ a n c ta c b n tr thành m t n c công nghi p theo h ng hi n

đ i vào n m 2020; mu n v y tr c h t nông nghi p và nông thôn ph i phát tri n lên

m t trình đ m i b ng vi c đ i m i c c u cây tr ng, v t nuôi, t ng giá tr thu đ c trên m t đ n v di n tích, ng d ng ti n b khoa h c và công ngh ; phát tri n công nghi p, d ch v , các làng ngh nông thôn, t o nhi u vi c làm m i

đáp ng nh ng m c tiêu đó, công tác thu l i ph c v s n xu t lâm-ng -diêm nghi p và kinh t nông thôn đang đ ng tr c nh ng th i c và thách

nông-th c m i ó là vi c đ m b o n c đ n đ nh kho ng 4 tri u ha đ t có đi u ki n

s n xu t lúa, gi v ng an ninh l ng th c; có các gi i pháp thu l i hi u qu ph c

v cho 3 tri u ha cây công nghi p và cây n qu lâu n m, kho ng 1,2 tri u ha cây công nghi p hàng n m; cung c p n c cho các c s s n xu t ti u th công nghi p, các làng ngh nông thôn, cung c p n c s ch cho c dân nông thôn; xây d ng các

h th ng cung c p n c đ làm mu i ch t l ng cao và nuôi tr ng thu , h i s n v i qui mô l n; x lý n c th i t các vùng nuôi tr ng thu s n t p trung, t các làng ngh , t các c s s n xu t công nghi p d ch v nông thôn

Nh n th c đ c vai trò quan tr ng c a công tác th y l i đ i v i s nghi p phát tri n kinh tê, xã h i và môi tr ng, trong nh ng n m qua Nhà n c đã dành hàng nghìn t đ ng t v n ngân sách và v n vay n c ngoài đ đ u t cho công tác

th y l i trên c n c Sau khi các công trình đ c đ a vào khai thác s d ng vi c

qu n lý còn g p r t nhi u khó kh n làm h n ch hi u qu c a công trình

Theo nghiên c u quy ho ch h th ng h th y l i, th y đi n c a mi n Trung

c a Liên hi p các H i Khoa h c k thu t Vi t Nam, hi n t i các t nh mi n Trung có

h n 6.000 công trình h ch a, đ p dâng l n nh , 22 nhà máy th y đi n có công su t

t 20 - 220MW, ch y u là trên l u v c sông Vu Gia - Thu B n và sông Ba Các công trình th y l i ít đ c duy tu b o d ng, nhi u công trình xây d ng tr c n m

1975 không phù h p v i nhu c u hi n t i, các công trình ch ng l ch a đ m b o tiêu chu n thi t k Sau m t th i gian dài buông l ng qu n lý, thi u kinh phí đ u t

s a ch a, nâng c p h th ng công trình th y l i, đ n nay, h u h t các công trình đã

xu ng c p, làm suy gi m n ng l c t i, tiêu, khó đáp ng đ c yêu c u phát tri n

s n xu t nông nghi p, v sinh môi tr ng và nhu c u n c s ch nông thôn Quy trình v n hành các h ch a th y l i, th y đi n khu v c mi n Trung còn nhi u b t

c p ây là nguyên nhân chính d n đ n nhi u thi t h i cho vùng h du trong mùa

m a bão Vì v y, vi c đ u t nâng cao hi u qu các công trình th y l i đang đ c

đ t ra c p bách

Xu t phát t nh ng v n đ trên, tác gi ch n đ tài: “ xu t m t s gi i pháp nâng cao hi u qu kinh t các d án đ u t xây d ng công trình thu l i

đa m c tiêu - Áp d ng cho công trình H ch a n c C a t t nh Thanh Hoá”

làm lu n v n Th c s

2 M C ÍCH C A TÀI:

T h th ng c s lý lu n qu n lý d án đ u t xây d ng các công trình và

nh ng t ng k t th c ti n, Lu n v n đ xu t m t s gi i pháp nh m nâng cao hi u

qu kinh t các d án đ u t xây d ng công trình thu l i đa m c tiêu góp ph n vào

s nghi p công nghi p hoá, hi n đ i hoá c a n c nhà

đ u t xây d ng công trình thu l i qua các giai đo n đ u t ;

- ánh giá các nhân t nh h ng t i hi u qu c a d án đ u t xây d ng

c ng trình thu l i đa m c tiêu qua các giai đo n qu n lý d án đ u t , đ c bi t là giai đo n qu n lý v n hành khai thác;

- Nghiên c u đ xu t nh m góp ph n b sung, hoàn thi n m t s gi i pháp trong qu n lý d án nh m nâng cao hi u qu các d án đ u t xây d ng công trình thu l i đa m c tiêu

CH NG 1: C S LÝ LU N D ÁN U T VÀ PH NG PHÁP XÁC

NH HI U QU KINH T C A D ÁN U T XÂY D NG CÔNG

TRÌNH THU L I A M C TIÊU 1.1 Khái ni m, vai trò nhi m v c a d án đ u t và qu n lý d án đ u t xây d ng công trình

1.1.1 Khái ni m, vai trò và yêu c u đ i v i d án đ u t xây d ng công trình 1.1.1.1 D án là gì

D án theo quan đi m t ch c là t p h p nh ng ho t đ ng đ c đi u ph i

ch t ch , t p trung đ s d ng nh ng ngu n l c gi i h n nh m đ t đ n nh ng m c tiêu mong đ i trong t ng lai

Theo “C m nang các ki n th c c b n v qu n lý d án” c a Vi n Nghiên

c g ng liên t c, liên ti p;

Th hai là tính Duy nh t - Ngh a là s n ph m ho c d ch v duy nh t đó khác

bi t so v i nh ng s n ph m đã có ho c d án khác D án liên quan đ n viêc gì đó

ch a t ng làm tr c đây và do v y là duy nh t

Theo đ nh ngh a c a t ch c qu c đ v tiêu chu n ISO, trong tiêu chu n ISO 9000:2000 và theo tiêu chu n Vi t Nam (TCVN ISO 9000:2000) thì d án

đ c xác đ nh ngh a nh sau: D án là m t quá trình đ n nh t, g m m t t p h p các ho t đ ng có ph i h p và ki m soát, có th i h n b t đ u và k t thúc, đ c ti n hành đ đ t đ c m c tiêu phù h p v i các yêu c u quy đ nh, bao g m c các ràng

bu c v th i gian, chi phí và ngu n l c

Nh v y có nhi u cách hi u khác nhau v d án, nh ng các d án có nhi u

1.1.1.2 Khái ni m d án đ u t xây d ng công trình

D án đ u t xây d ng công trình, đ c gi i thích trong Lu t xây d ng Vi t

Nam ngày 26 tháng 11 n m 2003 nh sau: “ D án đ u t xây d ng công trình là

t p h p các đ xu t có liên quan đ n vi c b v n đ xây d ng m i, m r ng ho c

c i t o nh ng công trình xây d ng nh m m c đích phát tri n, duy trì, nâng cao ch t

l ng công trình ho c s n ph m d ch v trong m t th i h n nh t đ nh”

D án đ u t xây d ng công trình bao g m ph n thuy t minh và ph n thi t k

c s ây chính là các c n c đ tri n khai cho b n v thi t k k thu t và b n v

thi công sau này T ng m c đ u t c a d án chính là giá tr đ u t xây d ng c a d

án Không ph i b t c công trình xây d ng nào c ng ph i l p d án Các công trình thông th ng đ c chia thành các lo i nh nhóm A, nhóm B, nhóm C và các lo i công trình này đ c phân chia c n c vào các m c giá tr đ u t c a công trình và

theo lo i công trình

Nh v y có th hi u d án đ u t xây d ng công trình bao g m hai n i dung là

đ u t và ho t đ ng xây d ng Nh ng do đ c đi m c a các d án xây d ng bao gi

c ng yêu c u có m t di n tích nh t đ nh, m t đ a đi m nh t đ nh (bao g m đ t, kho ng không, m t n c, m t bi n và th m l c đ a …) do đó có th bi u di n d án xây d ng công trình nh sau:

1.1.1.3 Vai trò d án đ u t xây d ng công trình

D án đ u t xây d ng công trình có vai trò:

- Là v n ki n c b n đ các c quan qu n lý Nhà n c xem xét, phê duy t, c p gi y phép đ u t ;

- Là ph ng di n đ tìm đ i tác trong và ngoài n c liên doanh b v n đ u t ;

- Là ph ng ti n thuy t ph c các t ch c tài chính ti n t trong và ngoài n c tài

tr cho v n vay;

- D án đ u t là c n c quan tr ng nh t đ theo dõi đánh giá và đi u ch nh k p

th i nh ng t n đ ng và v ng m c trong quá trình th c hi n và khai thác công trình

1.1.1.4 Yêu c u đ i v i d án đ u t xây d ng công trình

D án đ u t xây d ng công trình ph i b o đ m các yêu c u ch y u sau đây:

- Phù h p v i quy ho ch phát tri n kinh t - xã h i, quy ho ch phát tri n ngành và quy ho ch xây d ng, tính pháp lý cao

- m b o tính khoa h c và h th ng: đòi h i nh ng ng i l p d án ph i có

m t quá trình nghiên c u th t t m và k càng, tính toán c n th n chính xác t ng

n i dung c th c a d án c bi t có nh ng n i dung r t ph c t p nh phân tích tài chính, phân tích k thu t… đ ng th i r t c n s t v n c a các c quan chuyên môn v d ch v đ u t giúp đ ;

v th t c đ u t i v i các d án qu c t còn ph i tuân th nh ng quy đ nh chung mang tính qu c t

i v i nh ng công trình xây d ng có quy mô l n, tr c khi l p d án ch

đ u t xây d ng công trình ph i l p báo cáo đ u t xây d ng công trình đ trình c p

có th m quy n cho phép đ u t N i dung ch y u c a báo cáo đ u t xây d ng công trình bao g m s c n thi t đ u t , d ki n quy mô đ u t , hình th c đ u t ; phân tích, l a ch n s b v công ngh , xác đ nh s b t ng m c đ u t , ph ng án huy đ ng các ngu n v n, kh n ng hoàn v n và tr n ; tính toán s b hi u qu đ u

t v m t kinh t - xã h i c a d án

i v i d án đ u t xây d ng công trình có s d ng v n nhà n c, ngoài

vi c ph i b o đ m các yêu c u quy đ nh trên thì vi c xác đ nh chi phí xây d ng ph i phù h p v i các đ nh m c, ch tiêu kinh t - k thu t do c quan qu n lý nhà n c

có th m quy n v xây d ng ban hành và h ng d n áp d ng i v i d án đ u t xây d ng công trình có s d ng v n h tr phát tri n chính th c (ODA) thì ph i b o

đ m k p th i v n đ i ng

1.1.2 Khái ni m, vai trò và n i dung qu n lý d án đ u t xây d ng công trình 1.1.2.1 Khái ni m qu n lý d án đ u t xây d ng công trình

Qu n lý d án đ u t xây d ng công trình là s v n d ng lý lu n, ph ng pháp, quan đi m có tính h th ng đ ti n hành qu n lý có hi u qu toàn b công

vi c liên quan t i d án d i s ràng bu c v ngu n l c có h n th c hi n m c tiêu d án, các nhà đ u t d án ph i lên k ho ch t ch c, ch đ o, ph i h p, đi u hành, kh ng ch và đánh giá toàn b quá trình t lúc b t đ u đ n lúc k t thúc d án

B t k m t d án nào c ng tr i qua m t s giai đo n phát tri n nh t đ nh

đ a d án qua các giai đo n đó, đ ng nhiên ta ph i b ng cách này ho c cách khác, qu n lý đ c d án Qu n lý d án th c ch t là quá trình l p k ho ch, đi u

ph i th i gian, ngu n l c và giám sát quá trình phát tri n c a d án nh m đ m b o cho d án hoàn thành đúng th i h n, trong ph m vi ngân sách đ c duy t và đ t

đ c các yêu c u đã đ nh v k thu t và ch t l ng s n ph m, d ch v b ng ph ng pháp và đi u ki n t t nh t cho phép

Qu n lý d án là m t quá trình ho ch đ nh, t ch c, lãnh đ o và ki m tra các công vi c và ngu n l c đ hoàn thành các m c tiêu đã đ nh

1.1.2.2 Vai trò qu n lý d án đ u t xây d ng công trình

Qu n lý d án là vi c giám sát, ch đ o, đi u ph i, t ch c, lên k ho ch đ i

v i các giai đo n c a chu k d án trong khi th c hi n d án M c đ ch c a nó là t

góc đ qu n lý và t ch c, áp d ng các bi n pháp nh m b o đ m th c hi n t t m c tiêu d án nh m c tiêu v giá thành, m c tiêu th i gian, m c tiêu ch t l ng Vì

th , vai trò c a qu n lý d án là r t l n Các vai trò đ c th hi n nh sau:

- T o đi u ki n thu n l i cho vi c liên h th ng xuyên, g n bó gi a nhóm

qu n lý d án v i khách hàng ch đ u t và các nhà cung ng đ u vào cho d án;

- Liên k t t t c các công vi c, ho t đ ng c a d án;

- T ng c ng h p tác gi a các thành viên và ch rõ trách nhi m c a các thành viên tham gia d án;

- T o đi u ki n phát hi n s m nh ng khó kh n v ng m c n y sinh và đi u

ch nh k p th i nh ng thay đ i ho c nh ng đi u ki n không th d đoán đ c T o

đi u ki n cho s đàm phán tr c ti p gi a các bên liên quan đ gi i quy t nh ng b t

đ ng;

- T o ra nh ng s n ph m, d ch v có ch t l ng cao h n

Làm t t công tác qu n lý là m t vi c có ý ngh a vô cùng quan tr ng:

- Thông qua qu n lý d án có th tránh đ c nh ng sai sót trong công trình

Tóm l i, qu n lý d án ngày càng tr nên quan tr ng và có ý ngh a trong đ i

s ng kinh t Trong đ i s ng xã h i hi n đ i, n u không n m v ng ph ng pháp

qu n lý d án s gây ra t n th t l n

1.1.2.3 N i dung qu n lý d án đ u t xây d ng công trình

Chu trình qu n lý d án xoay quanh 3 n i dung ch y u là (1) l p k ho ch, (2) ph i h p th c hi n mà ch y u là qu n lý ti n đ th i gian, chi phí th c hi n và (3) giám sát các công vi c d án nh m đ t đ c các m c tiêu đã đ nh

L p k ho ch là vi c xây d ng m c tiêu, xác đ nh nh ng công vi c đ c hoàn thành, ngu n l c c n thi t đ th c hi n d án và quá trình phát tri n k ho ch hành đ ng theo m t trình t lôgíc mà có th bi u di n d i d ng s đ h th ng

i u ph i th c hi n d án là quá trình phân ph i ngu n l c bao g m ti n

v n, lao đ ng, máy móc thi t b và đ c bi t là đi u ph i và qu n lý ti n đ th i gian

Giám sát là quá trình theo dõi ki m tra ti n trình d án, phân tích tình hình hoàn thành, gi i quy t nh ng v n đ liên quan và th c hi n báo cáo hi n tr ng

Các n i d ng c a qu n lý d án hình thành m t chu trình n ng đ ng t vi c

l p k ho ch đ n đi u ph i th c hi n và giám sát, sau đó cung c p các thông tin

ph n h i cho vi c tái thi t k ho ch d án Chi ti t h n, n i dung qu n lý d án có nhi u, nh ng c b n là nh ng n i dung chính sau:

- Qu n lý ph m vi d án: Ti n hành kh ng ch quá trình qu n lý đ i v i n i

d ng công vi c c a d án nh m th c hi n m c tiêu d án Nó bao g m vi c phân chia ph m vi, quy ho ch ph m vi, đi u ch nh ph m vi d án …

- Qu n lý th i gian d án: Là quá trình qu n lý mang tính h th ng nh m

đ m b o ch c ch n hoàn thành d án theo đúng th i gian đ ra Nó bao g m các công vi c nh xác đ nh ho t đ ng c th , s p x p trình t ho t đ ng, b trí th i gian, kh ng ch th i gian và ti n đ d án

- Qu n lý chi phí d án là qu n lý chi phí, giá thành d án nh m đ m b o hoàn thành d án chi phí không v t qua m c trù b ban đ u Nó bao g m vi c b trí ngu n l c, d tính giá thành và kh ng ch chi phí

- Qu n lý ch t l ng d án là quá trình qu n lý có h th ng vi c th c hi n d

án nh m đ m b o đáp ng đ c yêu c u v ch t l ng mà khách hàng đ t ra Nó bao g m vi c quy ho ch ch t l ng, kh ng ch ch t l ng và đ m b o ch t

l ng…

- Qu n lý ngu n nhân l c là ph ng pháp qu n lý mang tính h th ng nh m

đ m b o phát huy h t n ng l c, tính tích c c, sáng t o c a m i ng i trong d án và

t n d ng nó m t cách có hi u qu nh t Nó bao g m các vi c nh quy ho ch t

ch c, xây d ng đ i ng , tuy n ch n nhân viên và xây d ng các ban qu n lý d án

- Qu n lý vi c trao đ i thông tin d án là ph ng pháp qu n lý mang tính h

th ng nh m đ m b o vi c truy n đ t, thu th p, trao đ i m t cách h p pháp các tin

t c c n thi t cho vi c th c hi n d án c ng nh vi c truy n đ t thông tin, báo cáo

ti n đ d án

- Qu n lý r i ro trong d án: Khi th c hi n d án s g p ph i nh ng nhân t

r i ro mà chúng ta không l ng tr c đ c Qu n lý r i ro là bi n pháp qu n lý mang tính h th ng nh m t n d ng t i đa nh ng nhân t có l i không xác đ nh và

gi m thi u t i đa nh ng nhân t b t l i không xác đ nh cho d án Nó bao g m vi c

nh n bi t, phân bi t r i ro, cân nh c, tính toán r i ro, xây d ng đ i sách và kh ng

Hi p h i các nhà qu n lý d án trên th gi i đ a ra d a vào tình hình phát tri n c a

qu n lý d án M t s d án t ng đ i đ c l p nên sau khi th c hi n hoàn thành d

án, h p đ ng c ng k t thúc cùng v i s chuy n giao k t qu Nh ng m t s d án

l i khác, sau khi d án hoàn thành thì khách hàng l p t c s d ng k t qu d án này vào vi c v n hành s n xu t D án v a b c vào giai đo n đ u v n hành s n xuât nên khách hàng (ng i ti p nh n d án) có th thi u nhân tài qu n lý kinh doanh

ho c v a n m v ng đ c tính n ng, k thu t c a d án Vì th c n có s giúp đ

c a đ n v thi công d án giúp đ đ n v ti p nh n d án gi i quy t v n đ này, t

đó mà xu t hi n khâu qu n lý vi c giao- nhân d án Qu n lý vi c giao - nh n d án

c n có s ph i h p ch t ch gi a hai bên giao và nh n, nh v y m i tránh đ c tình

tr ng d án t t nh ng kém hi u qu , đ u t cao nh ng l i nhu n th p Trong r t nhi u d án đ u t qu c t đã g p tr ng h p này, do đó qu n lý vi c giao - nh n

d án là vô cùng quan tr ng và ph i coi đó là m t n i dung chính trong vi c qu n lý

d án

1.1.3 Khái ni m, vai trò d án đ u t xây d ng công trình thu l i

1.1.3.1 Khái ni m d án đ u t xây d ng công trình thu l i

“D án đ u t xây d ng công trình thu l i là t p h p các đ xu t có liên quan đ n vi c b v n đ xây d ng m i, m r ng ho c c i t o nh ng công trình thu

l i nh m m c đích phát tri n, duy trì, nâng cao ch t l ng công trình ho c s n

ph m, d ch v trong m t th i h n nh t đ nh D án đ u t xây d ng công trình thu

l i bao g m ph n thuy t minh và ph n thi t k c s ”

Nh v y có th hi u d án đ u t xây d ng công trình thu l i bao g m hai

n i dung là đ u t và ho t đ ng xây d ng Nh ng do đ c đi m c a các d án xây

d ng thu l i bao gi c ng yêu c u có m t di n tích nh t đ nh, m t đ a đi m nh t

đ nh (bao g m đ t, kho ng không, m t n c, m t bi n và th m l c đ a …) do đó có

1.1.3.2 Vai trò d án đ u t xây d ng công trình thu l i:

Công trình thu l i là các công trình nh m khai thác, s d ng, b o v ngu n

n c trên m t đ t và n c ng m, phòng ch ng thi t h i do n c gây ra v i n n kinh

t qu c dân và dân sinh, đ ng th i là các công trình có tính ch t b o v môi tr ng

Vai trò c a các d án đ u t xây d ng công trình thu l i sau khi xây d ng xong th ng là:

- Làm t ng di n tích đ t canh tác nh t i tiêu ch đ ng;

- Làm t ng di n tích đ t gieo tr ng do t ng v ;

- Góp ph n thâm canh t ng n ng su t cây tr ng, thay đ i c c u cây tr ng, góp ph n nâng cao t ng s n l ng và giá tr t ng s ng l ng;

- C i t o môi tr ng, nâng c p đi u ki n dân sinh kinh t ;

- T o đi u ki n cho các ngành kinh t qu c dân phát tri n,

1.1.4 Nhi m v d án đ u t xây d ng công trình thu l i

Nhi m v c a d án đ u t xây d ng công trình th y l i tu thu c vào đ c

đi m đ a hình, đi u ki n t nhiên, dân sinh kinh t c a khu v c d án mà công trình

đ c xây d ng sao cho phù h p nh m đ m b o ch t l ng, hi u qu nh t Công trình thu l i có th có đ n m c tiêu ho c đa m c tiêu:

- Nhi m v c p n c t i và tiêu úng cho nông nghi p;

- Nhi m v c p n c cho sinh ho t, công nghi p, d ch v và các ngành kinh t

- Nhi m v phòng ch ng gi m nh thi t h i do thiên tai (l l t, úng, h n, s t

l .), b o v tính m ng, s n xu t, c s h t ng, h n ch d ch b nh;

- Nhi m v phát đi n, du l ch, phòng ch ng h n hán, xâm nh p m n;

- Nhi m v thu s n và giao thông thu ;

- Nhi m v c i thi n khí h u, góp ph n b o v môi tr ng;

- Công trình thu l i k t h p giao thông, qu c phòng, ch nh trang đô th , phát tri n c s h t ng nông thôn;

- Góp ph n l n vào xây d ng nông thôn m i;

1.2 H th ng công trình thu l i đa m c tiêu

1.2.1 Khái ni m v h th ng công trình thu l i đa m c tiêu

Tr c h t nói v h th ng, trong nhi u l nh v c k thu t, m t h th ng

kh ng th ch có m t ph n t mà nó ph i bao g m m t s ph n t ho c nhi u ph n

t c ng lo i hay khác lo i, có m i liên h kh ng khít v i nhau Trong thu l i, t h

th ng thu l i đ c dùng đ ch m t t p h p các công trình thu l i do con ng i

xây d ng có m i quan h qua l i v thu l c, thu v n hay v đi n H th ng thu

l i (HTTL) là c m t dùng đ ch m t t p h p các h ng m c công trình nh : h

ch a, đ p đ t, công trình tháo l , nhà máy thu đi n, kênh m ng có m i liên h

v i nhau v m t thu l c, thu v n, v m t đi n ho c n m trong cùng d án ph v chung nhi m v

H th ng thu l i là m t khái ni m r ng bao hàm nhi u ý ngh a, t ý ngh a quy mô l n nh , đ n ý ngh a ph c v xã h i cho m t hay hi u ngành kinh t qu c dân cho đ n ý ngh a v m c tiêu phát tri n là đ n hay đa m c tiêu Có nhi u cách

ti p c n đ đánh giá và phân lo i HTTL Tuy nhiên, hi n nay ng i ta th ng d a trên 3 ti u chí đ đánh giá và phân lo i HTTL ó là các tiêu chí v : Quy mô và

t m quan tr ng c a HTTL; M c đ và kh n ng ph v c a HTTL; ngh a và m c tiêu c a HTTL đ i v i con ng i

Theo quy mô và t m quan tr ng c a HTTL là tiêu chí phân lo i th ng g p

v i b t k hình th c công trình trong b t c ngành kinh t qu c dân nào Quy mô nói lên đ l n v không gian c a h th ng, nói đ n di n tích chi m đ t, nói đ n đ

l n v đ u t xây d ng trong khi t m quan tr ng l i k t i kh n ng ph c v nói chung, nh ng quan tr ng h n là m c đ thi t h i gây ra n u công trình b h h ng hay s c Theo tiêu chí này, chúng ta r t quen thu c v i t “c p công trình“,

n c ta, đ i v i HTTL và các công trình c a nó, t quy mô và t m quan tr ng c a HTTL và c a công trình ng i ta chia thành 5 c p Công trình c p I có quy mô và

t m quan tr ng cao nh t, còn công trình c p V là th p nh t i v i nh ng HTTL

đ t bi t l n và đ c bi t quan tr ng ng i ta ph i xây d ng ti u chu n và quy ph m riêng, đ c g i là công trình “siêu c p“

Phân lo i HTTL theo m c đ và kh n ng ph c v thì ta quan tâm đ n khía

c nh HTTL có th cùng m t lúc ph c v bao nhiêu ngành kinh t qu c dân N u ch

ph v m t ngành thì đ c g i là HTTL hay công trình thu l i đ n ch c n ng,

ng c l i thì đ c g i là đa ch c n ng H th ng thu l i đ n ch c n ng là d án thu l i đ c đ u t đ ph c v ch m t nhi m v ch y u duy nh t trong s các nhi m v sau: HTTL ph c v t i; HTTL ph c v tiêu thoát n c; HTTL ph c v

c p n c sinh ho t; HTTL ph c v phát đi n; HTTL ph c v phòng ch ng l ; HTTL ph c v giao thông thu

Phân lo i HTTL theo ý ngh a và m c tiêu c a HTTL thì có hai lo i: HTTL

đ n m c tiêu và HTTL đa m c tiêu M t HTTL đ c coi là đ n m c tiêu n u xây

d ng nó ch đ n thu n góp ph n nâng cao hi u qu m t m t nào đó đ i v i con

ng i Ch ng h n ch ph c v m c tiêu phát tri n kinh t , xem nh ho c b qua các

m c tiêu khác Ng c l i, m t HTTL đ c coi là đa m c tiêu khi nó phát huy hi u

qu trên 2 ho c m t s m c tiêu khác nhau và biên thiên không cùng chi u v i nhau Ch ng h n, m t d án xây d ng HTTL ph c v phát đi n (m c tiêu kinh t )

r t hi u qu , khi quy mô h ch a càng l n thì đi n n ng s n xu t càng nhi u và hi u

qu kinh t càng t ng, nh ng kèm theo là di n tích ng p l t lòng h , s dân ph i di

d i c ng t ng theo N u nh v y, đ ng góc đ m c tiêu gìn gi và b o v môi

tr ng, n đ nh xã h i, thì quy mô h càng t ng s càng làm m t cân b ng sinh thái

và xã h i (m c tiêu môi tr ng- xã h i kém đi)

Ngày nay, v i s phát tri n c a n n kinh t hi n đ i, m i quan tâm c a con

ng i đ i v i thiên nhiên ngày càng toàn di n thì b t k d án phát tri n nào, b t k

m t h th ng thu l i nào c ng có th đ t vào nhóm HTTL đa m c tiêu, b i đ c thù

có tính nh h ng r ng l n c a các HTTL đ i v i n n kinh t qu c dân, đ i v i xã

h i và đ i v i môi tr ng thiên nhiên

1.2.2 Tình hình đ u t xây d ng h th ng các công trình thu l i đa m c tiêu

n c ta

Vi t Nam có l ch s phát tri n g n li n v i quá trình d ng n c và gi n c

T tiên ta đã không ng ng khai phá m r ng đ t đai đ s n xu t T các vùng trung

du, mi n núi ông cha ta đã ti n d n v các vùng đ ng b ng, n i có ngu n tài nguyên

đ t, n c d i dào, v i các hình th c làm thu l i s khai nh be b , gi n c, đào

m ng thoát n c, đ p đê ng n n c đ n xây d ng nh ng công trình thu l i l n

đ ph c v cho s n xu t nông nghi p H th ng công trình th y l i là c s h t ng quan tr ng, đáp ng yêu c u t i, tiêu n c cho s n xu t nông nghi p, nuôi tr ng

th y s n, gi m nh thiên tai và thúc đ y các ngành kinh t khác phát tri n Nh n

th c đ c t m qu n tr ng đó nên ng, Chính ph , và ngành Thu l i đã đ u t hàng nghìn t đ ng đ xây d ng h th ng công trình thu l i đ s n nay, c

n c đã xây d ng đ c: 75 h th ng th y l i l n, 1.967 h ch a, h n 5.000 c ng

t i tiêu l n, trên 10,000 tr m b m l n và v a, hàng v n công trình th y l i v a và

nh ã xây d ng trên 8.700 km đê sông, đê bi n Làm 23.000 km b bao và hàng ngàn c ng d i đê, hàng tr m km kè Các h ch a l n thu c h th ng sông H ng có

kh n ng c t l 7 t m3, nâng m c ch ng l cho h th ng đê v i con l 500 n m

xu t hi n m t l n H th ng các công trình thu l i đa m c tiêu đã và đang đ c

đ u t xây d ng trên nhi u vùng lãnh th Vi t Nam, đi n hình là nh ng h thông công trình thu l i sau:

T nh ng n m 1958 n c ta đã đ u t xây d ng đ c h th ng th y l i B c

H ng H i, h th ng th y l i l n nh t mi n B c Vi t Nam m t th i và t ng đ c g i

là i th y nông B c - H ng - H i Vùng B c H ng H i g m t nh H ng Yên, ph n

l n t nh H i D ng, m t ph n t nh B c Ninh và TP Hà N i, n m gi a các sông

H ng (phía Tây), sông u ng (phía B c), sông Thái Bình (phía ông), sông Lu c (phía Nam), trong ph m vi các v đ 20o

30 – 21o07 và các kinh đ 105o

50 – 106o36 Vùng có hình t giác, m i chi u kho ng 50 ÷ 70 km, di n tích 2.002,3 km2, dân c đông đúc, nhi u đô th và khu công nghi p l n N c t i đ c l y t sông H ng

ch y u qua c ng Xuân Quan (r ng 19m, 4 khoang c a, l u l ng 75m3/s) N c tiêu ch y u qua các c ng C u Xe (r ng 56m, 7 khoang c a, l u l ng 230m3

/s),

An Th (r ng 56m, 6 khoang c a và 1 âu thuy n, l u l ng 105m3

/s) Ngoài ra còn

có m t s tr m b m k t h p t i - tiêu tr c ti p v i các sông l n t i nh ng vùng

h p ven các sông u ng, Lu c, Thái Bình H th ng sông chính dài 200km H

th ng thu l i B c H ng H i đã góp ph n quan tr ng n đ nh và phát tri n nông nghi p trong toàn vùng

N m 1973, xây d ng H ch a n c Núi C c, H n m cách trung tâm thành

ph Thái Nguyên 16 km v phía tây H Núi C c đ c t o nên sau khi đ p ng n sông Công đ c xây dung tích c a h c 20-176 tri u m³ H đ c t o ra nh m các m c đích: Cung c p n c t i cho 12.000 ha đ t; C p 40-70 tri u m³ n c m i

n m cho công nghi p và dân sinh; Gi m nh l h l u sông C u; áp ng d ch v

du l ch, ngh d ng và nuôi cá; C i thi n môi tr ng H g m m t đ p chính dài

480 m và 7 đ p ph M t h r ng mênh mông v i h n 89 hòn đ o l n nh : đ o r ng xanh, đ o c trú c a nh ng đàn cò, có đ o là quê h ng c a loài dê, đ o núi Cái n i

tr ng bày các c v t t ngàn x a đ l i và đ o đ n th bà Chúa Th ng Ngàn

Sau ngày Mi n nam hoàn toàn gi i phóng, th ng nh t đ t n c, Ð ng và Nhà

n c ta đã quy t đ nh xây d ng Nhà máy th y đi n Hòa Bình t o ti n đ quan tr ng cho vi c ki n thi t n c nhà trong th i k m i Công trình đ c kh i công ngày 6-11-1979 và khánh thành vào ngày 24-12-1994 Ðây là công trình tr ng đi m c a đ t

n c ta trong th k 20 và là công trình th y đi n l n nh t Ðông - Nam Á th i b y

gi Công trình đ c xây d ng t i h Hòa Bình, t nh Hòa Bình, trên dòng sông à thu c mi n b c Vi t Nam Nhà máy do Liên Xô giúp đ xây d ng và v n hành Công su t s n sinh đi n n ng theo thi t k là 1.920 MW, g m 8 t máy, m i t máy

có công su t 240.000 KW S n l ng đi n hàng n m là 8,16 t Công trình th y đi n

Hòa Bình có b n nhi m v ch y u: C t l ; phát đi n; c p n c t i và giao thông

th y Nhi u n m qua, công trình th y đi n Hòa Bình đã đem l i hi u qu to l n v các m t ch ng l , phát đi n, c p n c t i, giao thông th y

N m 1981, H D u Ti ng đ c kh i công xây d ng, đây là m t h n c nhân t o l n nh t c a Vi t Nam và ông Nam Á v i t ng m c đ u t là 870 tri u

đ ng H D u Ti ng n m ch y u trên đ a ph n huy n D ng Minh Châu và m t

ph n nh trên đ a ph n huy n Tân Châu, thu c t nh Tây Ninh n m cách th xã Tây Ninh 25 km v h ng đông, v i di n tích m t n c là 270 km² và 45,6 km² đ t bán

ng p n c, dung tích ch a 1,58 t m³ n c H có nhi m v đi u ti t nhi u n m

n c sông Sài Gòn; T i cho 93.000 ha đ t s n xu t nông nghi p các huy n Tân Biên, Châu Thành, B n C u, D ng Minh Châu, Gò D u, Tr ng Bàng và th xã Tây Ninh; C p n c cho nhu c u sinh ho t và công nghi p trong vùng hàng n m kho ng 100 tri u m³; T n d ng di n tích m t n c và dung tích h ch a đ nuôi cá

Và nh ng n m g n đây ng và Nhà n c đã ti p t c phê duy t đ u t hàng

ch c nghìn t đ ng đ xây d ng các công trình thu l i l n nh Nhà máy th y đi n

S n La, H ch a n c C a t nh m ph c v nông nghi p, phòng ch ng thiên tai, phát tri n thu đi n đã đi vào qu n lý khai thác, phát tri n h p l ý tài nguyên

n c ph c v cho các ngành kinh t , đ i s ng nhân dân và b o v môi tr ng sinh thái

1.2 3 Hi u qu các công trình thu l i đa m c tiêu mang l i

Các công trình thu l i t i Vi t Nam đã th c hi n đ c vai trò bi n pháp hàng đ u phát tri n nông nghi p và nông thôn qua vi c c p, thoát n c ph c v đa

m c tiêu, không nh ng th c hi n đ c nhi m v ch y u, ban đ u là t i, tiêu n c cho cây tr ng mà còn k t h p c p thoát n c cho các ngành khác nh nuôi tr ng thu s n, ch n nuôi, c p n c cho sinh hoát, cho d ch v và du l ch, cho phát triên thu đi n và công nghi p đ m b o đ c an ninh l ng th c, đ y m nh xoá đói

gi m nghèo, n đ nh, nâng cao đ i s ng nhân dân

- T o đi u ki n quan tr ng cho phát tri n nhanh và n đ nh di n tích canh tác,

n ng su t, s n l ng lúa đ đ m b o an ninh l ng th c và xu t kh u

- Phòng ch ng gi m nh thi t h i do thiên tai (l l t, úng, h n, s t l .), b o

v tính m ng, s n xu t, c s h t ng, h n ch d ch b nh

- Hàng n m các công trình thu l i b o đ m c p 5-6 t m3 n c cho sinh

ho t, công nghi p, d ch v và các ngành kinh t khác: C p n c sinh ho t cho đ ng

b ng, trung du mi n núi n nay kho ng 70-75% s dân nông thôn đã đ c c p

n c h p v sinh v i m c c p 60 l/ngày đêm C p n c cho các khu công nghi p, các làng ngh , b n c ng Các h thu l i đã tr thành các đi m du l ch h p d n du khách trong n c và qu c t nh : i L i, ng Mô - Ng i S n, h Xuân H ng,

D u Ti ng

- Góp ph n l n vào xây d ng nông thôn m i: th y l i là bi n pháp h t s c

hi u qu đ m b o an toàn l ng th c t i ch , n đ nh xã h i, xoá đói gi m nghèo

nh t là t i các vùng sâu, vùng xa, biên gi i

- Góp ph n phát tri n ngu n đi n: hàng lo t công trình thu đi n v a và nh

do ngành Thu l i đ u t xây d ng S đ khai thác thu n ng trên các sông do ngành Thu l i đ xu t trong quy ho ch đóng vai trò quan tr ng đ ngành i n tri n khai chu n b đ u t , xây d ng nhanh và hi u qu h n

b o tiêu thoát n c cho các đô th và khu công nghi p l n

1.3 Ph ng pháp xác đ nh hi u qu kinh t các d án đ u t xây d ng công trình thu l i đa m c tiêu

1.3.1 Hi u qu kinh t d án đ u t và ph ng pháp xác đ nh

1.3.1.1 Hi u qu kinh t c a d án đ u t xây d ng công trình thu l i

M i ho t đ ng c a con ng i đ u ph i có m c đích nh t đ nh, đ u l y hi u

qu thu đ c làm th c đo M t d án đ u t xây d ng công trình đ c xem là hi u

qu khi hi u qu đó đ c đánh giá trên nhi u m t (kinh t , xã h i, môi tr ng,

chính tr , an ninh qu c phòng ) Trong đó, hi u qu kinh t là m t ph n c a hi u

qu công trình và đ c đánh giá b ng giá tr đ t đ c trên chi phí b ra, là so sánh

gi a ph n thu nh p đ c và ph n chi phí đ th c hi n m t công trình nào đó Hi u

qu kinh t ph n ánh trình đ s d ng các ngu n l c nh nhân l c, tài l c, v t l c,

ti n v n đ đ t đ c m c tiêu nh t đ nh c a m t quá trình

Hi u qu kinh t c a m t d án đ u t xây d ng công trình thu l i ch u nh

h ng b i nhi u y u t và th hi n qua các m t sau:

- Hi u qu c a công tác thu l i đ c đánh gia thông qua s n ph m nông nghi p, n ng su t, giá tr s n l ng c a s n xu t nông nghi p;

- Ch đ thâm canh, lo i cây tr ng và giá tr kinh t hàng hoá c a cây trông,

c c u cây tr ng, trình đ s n xu t nông nghi p có tác đ ng m nh m t i hi u qu kinh t c a công trình thu l i;

- Hi u qu kinh t c a công trình thu l i ph thu c nhi u vào đi u ki n t nhi n, nh m a bão, l l t, sâu b nh, giá c th tr ng và b các y u t này chi

ph i, làm nh h ng đ n hi u qu kinh t th c c a công trình thu l i mang l i;

- Công trình thu l i ngoài m t đem l i hi u qu v m t kinh t mà còn đem

l i nh ng hi u qu khác khó có th tính b ng ti n nh : hi u qu v m t chính tr ,

qu c phòng, hi u qu đ i v i xã h i, môi tr ng và các ngành không s n xu t v t

ch t khác

Khi phân tích đánh giá hi u qu kinh t mà công trình th y l i mang l i c n

ph i tuân theo các nguyên t c sau:

- Ph i xem xét, phân tích hi u qu kinh t (HQKT) c a công trình trong

tr ng h p có và không có d án Hi u qu mà d án mang l i là ph n hi u qu

t ng thêm gi a tr ng h p có so v i khi không có d án;

- Khi đánh HQKT c a m t d án có liên quan đ n vi c gi i quy t nh ng nhi m v phát tri n lâu dài c a h thông th y l i, c a vi c áp d ng nh ng ti n b khoa h c k thu t m i vào s n xu t, d án khai thác nh ng khu v c m i thì vi c đánh giá đ c xác đ nh v i đi u ki n công trình đã đ c xây d ng hoàn ch nh, ti n

b khoa h c k thu t đã đ c áp d ng, s n xu t và s n ph m c a khu v c m i đã

đ c th c hi n Trong nh ng tr ng h p c n thi t có th thay đ i giá tr và tiêu chu n hi u qu kinh t ;

- Khi xác đ nh HQKT c a vi c dùng n c tiêu th i đ t i cho di n tích đ t nông nghi p thì hi u qu kinh t c a công trình đ c xác đ nh trên k t qu c a vi c

th c hi n: là nâng cao n ng su t cây tr ng và b o v môi tr ng;

- Khi nghiên c u xác đ nh HQKT c a công trình th y l i, ngoài vi c đánh giá hi u qu v m t kinh t còn ph i đánh giá hi u qu v m t b o v môi tr ng và

vi c c i thi n các ch tiêu kinh t xã h i khác;

- Khi phân tích tính toán hi u qu v n đ u t , c n xem t i s gián đo n v

m t th i gian th c hi n d án trong giai đo n b v n và giai đo n thu nh n k t qu

đó là th i gian xây d ng v n b đ ng và th i gian công trình đ t đ c công su t thi t k ;

- Khi l p d án, thi t k công trình, nh t thi t ph i đ a ra các ph ng án đ xác đ nh hi u qu kinh t so sánh c a các ph ng án M t khác c n ph i đánh giá

hi u qu kinh t c a ph ng án l a ch n v i tiêu chu n hi u qu đã đ c quy đ nh Không nên ti n hành xây d ng công trình b ng m i giá, n u công trình không hi u

qu ;

- Ngoài vi c phân tích nh ng ngu n l i mà d án xây d ng công trình đem

l i, c ng c n ph i phân tích, đánh giá nh ng thi t h i do vi c xây d ng công trình gây ra m t cách khách quan và trung th c;

- Không đ c xem xét HQKT theo giác đ l i ích c c b và doanh l i đ n thu n c a m t d án công trình, mà ph i xu t phát t l i ích toàn c c, toàn di n c a

c ng đ ng, c a Qu c gia;

- Không đ n thu n xem xét HQKT là m c t ng s n l ng c a m t công trình nào đó, đi u quan tr ng là m c t ng s n l ng c a t ng h p t t c các công trình (k c công nghi p, s n xu t hàng hóa, xu t kh u,…);

- Trong tr ng h p nh ng công trình đ c bi t, không nên ch xem xét HQKT

c a công trình là ngu n l i kinh t Có nh ng khi vì m c đích chính tr , qu c phòng,

nhu c u c p thi t c a dân sinh, v n ph i ti n hành xây d ng công trình Trong

tr ng h p này hi u qu c a công trình là hi u qu v m t chính tr qu c phòng;

- Khi xây d ng công trình, v a ph i quan tâm đ n l i ích tr c m t l i v a

ph i quan tâm đ n l i ích lâu dài Không nên vì l i ích tr c m t mà không tính đ n

l i ích lâu dài, ho c h n ch vi c phát huy hi u qu c a công trình trong t ng lai;

- Ph i xem xét HQKT c a công trình c v m t kinh t và v m t tài chính Hay nói cách khác ph i đ ng trên giác đ n n kinh t qu c dân và ch đ u t đ xem xét tính hi u qu c a d án D án ch kh thi khi đ t hi u qu c v m t kinh

t l n m t tài chính;

- Do ti n t có giá tr theo th i gian nên trong nghiên c u hi u qu kinh t

ph i xét t i y u t th i gian c a c dòng ti n chi phí và thu nh p c a d án

1.3.1.2 Ph ng pháp xác đ nh hi u qu kinh t c a công trình thu l i

đánh giá hi u qu kinh t c a m t d án xây d ng công trình thu l i là

m t vi c làm h t s c ph c t p và khó kh n Chúng ta không th dùng m t ch tiêu

đ n đ c hay m t ph ng pháp đ xác đ nh, mà c n ph i dùng các ch tiêu, các nhóm ch tiêu và các ph ng pháp khác nhau đ xác đ nh hi u qu kinh t Vì m i

Ph ng pháp phân tích chi phí - l i ích (Cost Benefit Analysis hay còn g i

t t là ph ng pháp CBA) hi n nay đang đ c áp d ng r ng rãi trên th gi i, nó là

c s đ các nhà đ u t đ a ra nh ng quy t đ nh h p lý v vi c có th c hi n hay

không th c hi n d án đ u t và c ng là c n c đ đánh giá hi u qu kinh t c a d

án Ph ng pháp CBA s d ng ba ch tiêu sau đ đo hi u qu c a d án:

- Ch tiêu 1: Giá tr t ng đ ng (Equivalent Worth) Theo ph ng pháp này toàn b chu i dòng ti n t c a d án (chi phí và l i ích) trong su t th i k phân tích đ c qui đ i t ng đ ng thành:

+ Giá tr hi n t i c a hi u s thu chi (Present Worth - PW), còn g i là giá tr thu nh p ròng hi n t i (NPV)

+ Giá tr t ng lai c a hi u s thu chi (Future Worth - FW), còn g i là giá tr thu nh p ròng t ng lai

+ H s thu chi phân ph i đ u hàng n m (Annual Worth - AW)

M i giá tr đó là m t đ đo hi u qu kinh t c a d án và đ c dùng làm c s

đ so sánh ph ng án

Trong ph m vi lu n v n này ch đ c p đ n ch tiêu giá tr hi n t i ròng (NPV)

- Ch tiêu 2: Su t thu l i (Rates of Return) Ng i ta g i m c lãi su t làm

cho giá tr t ng đ ng c a ph ng án b ng không là su t thu l i n i t i (Internal Rate of Return - IRR) c a ph ng án ó là m t đ đo hi u qu hay đ c dùng nh t

hi n nay Ngoài ra còn có m t s ch tiêu su t thu l i khác nh : Su t thu l i ngo i

lai, su t thu l i tái đ u t t ng minh Trong ph m vi lu n v n này ch gi i thi u ch tiêu su t thu l i n i t i (IRR)

- Ch tiêu 3: T su t l i ích - chi phí (Benefit Cost Ratio - B/C) ó là t s

gi a giá tr t ng đ ng l i ích và giá tr t ng đ ng c a chi phí

* Ch tiêu giá tr thu nh p ròng hi n t i (NPV)

Ch tiêu giá tr thu nh p ròng hi n t i NPV c a m t d án đ u t là l i nhu n ròng c a d án trong vòng đ i kinh t c a nó đ c quy v hi n t i Tùy theo m c đích c a vi c xác đ nh l i ích c a d án mà ta có ch tiêu giá tr hi n t i ròng trong phân tích kinh t , và đ c xác đ nh theo công th c chung sau:

n n

t

t t n

t t t

r

H r

C r

B NPV

)1()1()

Bt - Thu nh p c a d án n m th t;

Ct - Chi phí c a d án n m th t;

H - Giá tr thu h i khi k t thúc d án;

n - Th i k tính toán (tu i th c a d án hay th i kì t n t i c a d án);

r - T l chi t kh u (còn g i là lãi su t chi t kh u);

NPV là giá tr ròng quy v hi n t i c a d án đ u t , ngoài ra c ng là m i chi phí và thu nh p c a d án thu c dòng ti n t đ u đã tính trong NPV M i d án khi phân tích kinh t , n u NPV > 0 đ u đ c xem là có hi u qu i u này c ng có ngh a là khi NPV = 0 thì d án đ c xem là hoàn v n, khi NPV < 0 thì d án không

hi u qu và không nên đ u t d i góc đ hi u qu kinh t T ng quát là nh v y,

nh ng trong th c t , khi phân tích hi u qu kinh t m t d án đ u t , có kh n ng

x y ra m t s tr ng h p sau:

- Tr ng h p các d án đ c l p t c là các d án không thay th cho nhau

đ c Trong tr ng h p này n u l ng v n đ u t không b ch n, thì t t c các d

án NPV > 0 đ u đ c xem là hi u qu nên đ u t ;

- Tr ng h p các d án lo i tr l n nhau, t c là n u đ u t cho d án này thì không

c n đ u t cho d án kia và ng c l i, thì d án nào có NPV l n nh t, đ c coi là

d án có hi u qu kinh t cao nh t và nên đ u t nh t;

-Tr ng h p có nhi u d án đ c l p và đ u có ch tiêu NPV > 0, trong khi v n đ u

+ Có tính đ n giá tr ti n t theo th i gian

+ Có th tính đ n nhân t tr t giá và l m phát thông qua vi c đi u ch nh các

ch tiêu: Doanh thu, chi phí và tr s c a su t chi t kh u

+ Có tính đ n nhân t r i ro thông qua m c đ t ng tr s c a su t chi t kh u + Có th so sánh các ph ng án có v n đ u t khác nhau v i đi u ki n lãi

su t đi vay và lãi su t cho vay b ng nhau nh m t cách g n đúng

- Nh c đi m:

+ Ch tiêu NPV ch đ m bào chính xác trong th tr ng v n hoàn h o (m t

đi u ki n khó b o đ m trong th c t )

+ Khó d báo chính xác các ch tiêu cho c vòng đ i d án

+ Ch tiêu NPV ph thu c nhi u vào h s chi t kh u

+ Hi u qu không bi u di n d i d ng t s , ch a đ c so v i m t ng ng

hi u qu có tr s d ng khác 0

- H qu : T ch tiêu NPV, có th xác đ nh th i h n thu h i v n đ u t theo ki u đ ng

* Ch tiêu Su t thu l i n i t i IRR

Su t thu l i n i t i hay còn đ c g i là h s hoàn v n n i t i (Internal Rate

of Return - IRR) là m c lãi su t mà n u dùng nó làm su t chi t kh u đ quy đ i dòng ti n t c a ph ng án thì giá tr hi n t i c a thu nh p s cân b ng v i giá tr

hi n t i c a chi phí

Ch tiêu IRR là m t lo i su t thu l i t i thi u đ c bi t r trong các công th c tính toán ch tiêu NPV sao cho NPV = 0, ngh a là IRR là nghi m c a ph ng trình:

0)IRR1

()IRR1

()

IRR1

(

=+

++

−+

n t

t t n

t t

a a

b a

NPV NPV

NPV r

r r

IRR

+

− +

Trong đó:

ra - Là m t giá tr lãi su t nào đó đ sao cho NPVa > 0

rb - là m t tr s lãi su t nào đó sao cho NPVb < 0

ra < rb ;

Chú ý: Ch n ra, rb sao cho NPVa>0 và NPVb <0 Khi đó IRR đ c tính theo công

th c (1.3)

V th c ch t ch s IRR là suât thu l i đ c tính theo các k t s còn l i c a

v n đ u t đ u các th i đo n và khi s d ng ch tiêu IRR nh là m c sinh l i cho

n i b c a d án sinh ra, ng i ta đã ng m công nh n r ng hi u s thu chi d ng thu đ c trong quá trình ho t đ ng c a d án đ u đ c đem đ u t l i ngay l p t c cho d án v i su t thu l i b ng chính tr s IRR, và ng c l i nh ng hi u s thu chi

âm s đ c bù đ p ngay b ng ngu n v n ch u lãi su t b ng chính tr s IRR

Ch tiêu IRR là kh n ng cho lãi c a d án, nó th ng đ c đem ra đ so sánh v i lãi su t thu l i t i thi u ch p nh n đ c (hi u đ n gi n là lãi su t đi vay

c a v n đ u t - rc) đ u t kinh t không b l (NPV ≥ 0) thì đi u ki n b t bu c

là IRR ≥ rc

IRR càng l n h n m c lãi su t đi vay (rc) c a v n thì đ r i ro càng th p Tuy nhiên vì đây là m t ch tiêu t ng đ i cho nên nó không ph n ánh m c l i nhu n thu v c th là bao nhiêu nh ch s NPV Ch tiêu này ph thu c vào chi phí và thu nh p hàng n m, đ i s ng c a d án, nh ng l i đ c l p v i lãi su t s

d ng v n rc Vì th , nó ph n ánh hi u qu kinh t c a d án khách quan h n

Hi n nay IRR là ch tiêu đ c s d ng r ng rãi trong đánh giá hi u qu đ u

t , vì vi c tính toán IRR ch c n d a vào m t t l chi t kh u tính s n (đ nh m c

s lo i b hoàn toàn d án khác T c là trong n d án lo i tr thì ch đ c ch n ra 1

d án duy nh t có NPV l n nh t (cùng 1 th i gian) thì s d ng ch tiêu IRR s không hoàn toàn chính xác, tr ng h p này nên s d ng ch tiêu NPV;

- Tr ng h p có nhi u d án đ c l p, IRR l n h n v i t l chi t kh u quy

đ nh trong khi ngu n v n đ u t có h n thì không th s d ng ch tiêu IRR đ l a

+ Vi c tính toán tr s IRR ph c t p nh t là khi dòng ti n t đ i d u nhi u l n

* Ch tiêu t s l i ích trên chi phí (B/C)

T s l i ích và chi phí (Benefit-Cost Ratio) còn có tên là H s k t qu chi phí

ký hi u B/C (ho c BCR) là t l gi a t ng giá tr quy v hi n t i c a dòng thu v i

t ng giá tr quy v hi n t i c a dòng chi phí (g m c chi phí v v n đ u t và chi phí qu n ly v n hành)

n

t

t t

r C r B

0

0

) 1 (

) 1 (

(1.4)

Trong đó:

- B/C t s l i ích - chi phí;

đ m b o NPV > 0 và IRR >rc Ch tiêu B/C không nên s d ng tr c ti p đ l a ch n

gi a các d án lo i tr nhau ho c l a ch n gi a các d án đ c l p khi v n đ u t có

h n

u nh c đi m c a ph ng pháp B/C

Ch tiêu t s B/C có các u đi m t ng t nh ch tiêu NPV, nh ng ít đ c

s d ng h n, vì đây không ph i là ch tiêu xu t phát đ tính các ch tiêu khác, ch là

ch tiêu cho đi u ki n c n và không ph i là ch tiêu đ ch n ph ng án

K t lu n: u nh c đi m c a nhóm ch tiêu Chi phí – l i ích (CBA)

- Mang l i k t qu t ng đ i chính xác;

- Có th so sánh đ c hi u chi phí v i chi phí mà đã đ c quy b ng ti n, xác

đ nh đ c tr tuy t đ i, ph n ánh đ c hi u qu kinh t c a bi n pháp ây là u

án nh y c m v i các y u t nào, hay nói m t cách khác, y u t nào gây nên s thay

đ i nhi u nh t c a các ch tiêu hi u qu đ t đó có bi n pháp qu n lý chung trong

quá trình th c hi n d án M t khác phân tích đ nh y cho phép l a ch n đ c

nh ng d án có đ an toàn cao D án có đ an toàn cao là nh ng d án v n đ t

hi u qu c n thi t khi nh ng y u t tác đ ng đ n nó thay đ i theo chi u h ng không có l i Nh ng y u t có th thay đ i tác đ ng đ n các ch tiêu hi u qu là:

M c lãi su t tính toán; L ng s n ph m tiêu th ; Giá thành s n ph m; Các y u t chi phí s n xu t; Chi phí vôn đ u t ; Giá tr thu chi quy v hi n t i (NPV), giá tr thu chi quy v t ng lai (NFV); T su t thu h i n i t i (IRR)

- Ph ng pháp 2: Phân tích nh h ng đ ng th i c a nhi u y u t ( trong các tình

hu ng x u t t khác nhau) đ n ch tiêu hi u qu đ đánh giá đ an toàn c a d án

- Ph ng pháp 3: Phân tích đ nh y theo h ng b t l i: Ng i ta cho các y u t

liên quan thay đ i theo h ng b t l i m t s % nào đó (khoàng 10-20%), n u

Vi c gi thi t đ c l p xem xét t ng y u t , trong khi các y u t khác c đ nh

là không phù h p v i th c t c bi t tr ng h p các y u t có quan h t ng quan hàm s v i nhau thì s d ng ph ng pháp này d n t i sai s l n

(3) N hóm các ch tiêu đánh giá hi u qu t ng m t c a d án th y l i

D án đ u t xây d ng công trình th y l i mang l i l i ích v kinh t và hi u

qu xã h i r t l n Tr c khi có công trình đ i s ng c a ng i dân trong khu v c

th ng g p nhi u khó kh n, do thi u n c t i nên di n tích đ t canh tác và gieo

tr ng b h n ch , n ng su t cây tr ng th p,… Nh ng sau khi công trình hoàn thành,

di n tích đ t canh tác đ c m r ng, s v gieo tr ng trong m t n m t ng lên, n ng

su t cây tr ng t ng, góp ph n làm t ng t ng thu nh p c a n n kinh t qu c dân, nâng cao đ i s ng c a nhân dân trong vùng d án

Các ch tiêu th ng đ c s d ng đánh giá g m:

- Ch tiêu 1: Ch tiêu v s thay đ i di n tích đ t nông nghi p

Thông th ng m t d án thu l i n u đ c xây d ng v i m c đích ph c v cho s n xu t nông nghi p là ch y u thì đi u đ u tiên ng i ta quan tâm là s thay

Trong đó: ∆ωct - di n tích canh tác t ng thêm nh có d án (ha)

ωcts , ωcttrdi n tích canh tác sau và tr c khi có d án (ha)

Trong đó: ∆ωgt - di n tích gieo tr ng t ng thêm nh có d án (ha)

ωgts , ωgttr - di n tích gieo tr ng sau và tr c khi có d án (ha)

Khi tính toán các ch tiêu này c n chú ý: Di n tích th c t đ c tính bình quân qua nhi u n m Khi có nhi u lo i cây tr ng, ho c nhi u m c ch đ ng t i thì

di n tích ph i đ c quy đ i v cùng lo i

- Ch tiêu 2: Ch tiêu t ng n ng su t cây tr ng

N ng su t cây tr ng ph thu c vào nhi u y u t khác nhau: i u ki n

t nhiên (th i ti t, khí h u, th nh ng…), các bi n pháp nông nghi p, công tác thu l i…Xác đ nh ph n n ng su t cây tr ng t ng thêm do thu

l i mang l i theo công th c:

n

1 i

i i

Y Y

- Ch tiêu 3: Ch tiêu v s thay đ i giá tr t ng s n l ng

ây là ch tiêu t ng h p c hai y u t thay đ i di n tích và n ng su t, th ng khi xác đ nh ch tiêu này, ng i ta xác đ nh cho 2 tr ng h p th c t và thi t k đ

g i{ωtki Y tki [P+β i (1-P)] - ωi

tr i

tr Y

. } (đ/n m) (1.9) Trong đó:

- ∆Mtk - giá tr t ng s n l ng t ng thêm bình quân hàng n m sau khi có công trình theo thi t k (đ)

- n - s lo i cây tr ng trong khu v c ph trách c a công trình

- gi - giá m t đ n v s n l ng lo i cây tr ng th i (đ/T)

- ωtki, Ytki - di n tích (ha) và n ng su t n m lo i cây tr ng th i (T/ha) theo thi t

k sau khi có công trình thu l i

- ωi

tr

i

tr Y

, - di n tích (ha) và n ng su t (T/ha) bình quân n m c a lo i cây tr ng

th i tr c khi có công trình thu l i

- P - t n su t thi t k c a công trình (%)

- βi - h s gi m s n lo i cây tr ng th i nh ng n m ph c v ngoài t n su t thi t k

án có hi u qu kinh t hay không? Nhóm ch tiêu đánh giá trình đ s d ng v n bao

g m các ch tiêu:

- Ch tiêu l ng v n đ u t cho m t di n tích đ t canh tác K1, ph n ánh quy

mô, m c đ đ u t v n cho công tác thu l i hoá, K1 c ng là c s đ xét duy n

ph ng án xây d ng công trình Ch tiêu này có nh c đi m là ch a ph n ánh đ c

hi u qu th c t c a vi c xây d ng công trình, vì di n tích th c công trình ph c v

là di n tích gieo tr ng

- Ch tiêu l ng v n đ u t cho m t di n tích đ t gieo trông t ng thêm K2,

ch tiêu này ph thu c vào s h p lý c a ph ng án, ch t l ng thi t k và thi công công trình, trình đ qu n lý khai thác các h th ng, trình đ s d ng ru ng đ t trong nông nghi p Nó ph n ánh m c hi u qu th t c a công trình

- Ch tiêu l ng v n đ u t cho m t đ n v giá tr s n l ng nông nghiêp

t ng thêm

- Ch tiêu h s hi u qu v n đ u t

- Ch tiêu v trang b v n cho lao đ ng

(5) Ph ng pháp dùng ch tiêu t ng h p không đ n v đo

Nh đã bi t các ph ng pháp đánh giá các ph ng án hi n hành th ng dùng m t ch tiêu có các đ n v đo khác nhau Trong quá trình so sánh khi dùng m t

h ch tiêu ng i ta th ng g p khó kh n nh : m t ph ng án này h n ph ng án kia theo m t s ch tiêu, nh ng l i kém thua so v i m t s ch tiêu khác Do đó c n tìm m t ph ng pháp tính g p t t c các ch tiêu c n so sánh có các đ n v đo khác nhau vào m t ch tiêu duy nh t đ x p h ng ph ng án Mu n v y thì các ch tiêu

ph i đ c làm m t đ n v đo m i có th tính g p vào nhau đ c

N i dung c a ph ng pháp

B c 1: L a ch n các ch tiêu đ a vào so sánh và xác đ nh hàm m c tiêu:

Vi c l a ch n các ch tiêu so sánh có tác d ng r t l n đ n k t qu so sánh C n chú ý tránh s trùng l p gi a các ch tiêu S l ng các ch tiêu ph thu c vào các

d án khác nhau, s l ng các ch tiêu nên v a ph i đ đ đánh giá l a ch n

ph ng án là đ c

Hàm m c tiêu có th là c c đ i (max) ho c c c ti u (min) ph thu c vào đa s các ch tiêu có xu h ng là max hay min

B c 2: Xác đ nh h ng cho các ch tiêu và làm cho các ch tiêu đ ng h ng:

Tu theo tiêu chu n l a ch n b c 1 s ch n m c tiêu c a ph ng án là giá

tr c c đ i hay c c ti u D a vào hàm m c tiêu đó s xem xét các ch tiêu đang xét

là đ ng h ng hay ngh ch h ng

B c 3: Tri t tiêu đ n v đo c a các ch tiêu:

Vi c tri t tiêu đ n v đo c a các ch tiêu hay là vi c qui đ i các ch tiêu thành

ch s so sánh đ c th c hi n theo nhi u ph ng pháp V i các ch tiêu v n đã không có đ n v đo c ng ph i tính l i theo ph ng pháp này M t s ph ng pháp chính th ng đ c s d ng nh sau:

ij ij

C

C P

ij ij

C

C P

ij ij

C

C P

max

ij

j C

max : Tr s l n nh t c a ch tiêu i trong các ph ng án j

B c 4: Xác đ nh tr ng s cho m i ch tiêu (Wi):

Tr ng s là con s ch rõ t m quan tr ng c a ch tiêu đang xét so v i các ch tiêu còn l i b đ a vào so sánh trong vi c th c hi n m c tiêu so sánh Tr ng s c a

m i ch tiêu thì khác nhau nh ng tr ng s c a m t ch tiêu nào đó m t khi đã đ c xác đ nh thì gi ng nhau cho m i ph ng án Có nhi u ph ng pháp xác đ nh tr ng

s nh ng hay dùng nhi u nh t là ph ng pháp cho đi m chuyên gia N i dung c a

ph ng pháp cho đi m nh sau:

M i chuyên gia s có 100 đi m đ phân cho các ch tiêu tu theo t m quan

tr ng do chuyên gia t cho Tr ng s c a ch tiêu i (Wi) nh sau:

100

1

n

D W

n

j ji

P : Giá tr tri t tiêu c a ch tiêu i c a ph ng án th j

Ph ng án j nào có tr s Vjbé nh t hay l n nh t là ph ng án t i u tu theo hàm m c tiêu là bé nh t hay l n nh t