Nghiên cứu cơ sở khoa học và giải pháp phát triển bền vững tài nguyên và môi trường nước lưu vực sông trà khúc

Tính c p thi t c a đ tƠi nghiên c u N călƠătƠiănguyênăvôăcùngăquanătr ng,ăc năthi tăchoăs ăs ngăvƠăphátătri năkinhă t ăxƣăh iăKTXHăc aăm iăqu căgia.ăS ăgiaăt ngădơnăs ,ăquáătrìnhăđôăth

Tácăgi ăxinăbƠyăt ălòngăbi tă năsơuăs căvƠăchơnăthƠnhăt iăPGS.TS.ăNguy nă

V năTh ngă iăh căTh yăl iăvƠăGS.TS.ă ngăHuyăHu nhăậ Vi năSinhăTháiăvƠăTƠiănguyênăsinhăv tăthu căVi năKhoaăh căvƠăCôngăngh ăVi tăNam,ănh ngăng iăTh yăđƣăch ăb o,ăh ngăd năvƠăgiúpăđ ătácăgi r tăt nătìnhătrongăsu tăth iăgianăth căhi năvƠăhoƠnăthƠnhălu năán

Tác gi xin chơnăthƠnhăc mă năđ n các th y, cô giáo và các b n đ ng nghi p ătr ng i h c Th y l i đƣăcóănh ngăchiaăs ,ăt o đi u ki n thu n l i cho tác gi ătrong su t quá trình h c t p và th c hi n Lu n án

Tácăgi ăxinătrơnătr ngăc mă năcácăc ăquan:ăB ăNôngănghi păvƠăPTNT,ăS ăNôngă nghi pă vƠă PTNTă Qu ngă Ngƣi,ă Chiă c că B oă v ă Môiă tr ngă Qu ngă Ngƣi,ăUBNDă22ăxƣăd căh ăl uăsôngăTrƠăKhúc,ăđƣăt oăđi u ki năvƠăgiúpăđ ătácăgi ătrongăquáătrìnhăthuăth pătƠiăli u,ăcungăc păcácăthôngătinăc năthi tăliênăquanăđ năv năđ ănghiên c u,ăth căhi nălu năán

Tácăgi ămangă năsơuăs căng iăchaăc aămình,ăm cădùăôngăđƣăkhu t,ănh ngătácăgi ăv năc mănh năđ căôngăluônă ăbênătruy năc măh ngăh căt p,ănghiênăc uăvƠă

đ ngăviênăk păth iănh ngălúcătácăgi ăth yăbiăquanăvƠăchánăn n.ă

Cu iăcùngătácăgi xin g iăl iăc mă năchơnăthƠnhăt iăcác b năbè,ăđ ngănghi p,ă

ng iăthơnăđƣăđ ngăviên,ă ngăh , chiaăs ăvƠălƠăch ăd aătinhăth năgiúpătôiăt pătrungănghiênăc uăvƠăhoƠnăthƠnhăb nălu n ánăc aămình

Tácăgi ăxinăcamăđoanălu năánănƠyălƠădoăb năthơnăt ăth căhi năvƠăkhôngăsaoăchépăcácăcôngătrìnhănghiênăc uăc aăng iăkhácăđ ălƠmăs năph măc aăriêngămình.ăCácăthôngătinăth ăc păs ăd ngătrongălu năánălƠăcóăngu năg căvƠăđ cătríchăd nărõărƠng.ăTácăgi ăhoƠnătoƠnăch uătráchănhi măv ătínhăxácăth căvƠănguyênăb năc aălu năán

Tácăgi lu năán

PH MăTH ăNG CăLAN

B KH Bi năđ iăkhíăh u KTTV Khíăt ngăth yăv n

BVMT B oăv ămôiătr ng KTXH Kinhăt ăxƣăh i

BVTV B oăv ăth căv t LVHTS L uăv căh ăth ngăsôn

CCN C măcôngănghi p NCSDN Nhuăc uăs ăd ngăn c

CNH Côngănghi păhóa NN&PTNT Nông nghi pă vƠă phátă tri nă

nông thôn CTCP Côngătyăc ăph n NTTS Nuôiătr ngăth yăs n

CVM Ph ngăphápă cătínhă

DCMT Dòngăch yămôiătr ng PTBV Phátătri năb năv ng

DCTT Dòngăch yăt iăthi u PTTNN Phátătri nătƠiănguyênăn c

TS ngăt năsu t QLTHTNN Qu nă lỦă t ngă h pă tƠiă

nguyênăn c GSMT Giámăsátămôiătr ng RNM R ngăng păm n

GTKT Gíaătr ăkinhăt TCMT Tiêuăchu nămôiătr ng

HTTL H ăth ngăth yăl i TNN TƠiănguyênăn c

IUCN T ăch căb o t năthiênă

nhiênăqu căt UNEP Ch ngă trìnhă môiă tr ngăLiênăh păqu c

KNTN Kh ăn ngăti pănh n WQI Chiăs ăch tăl ngăn c KT&QLC

TTL

Khaiă thácă vƠă Qu nă lỦă

côngătrìnhăTh yăl i XLNT X ălỦăn căth i

KTSD Khaiăthácăs d ng

T NGă QUANă TỊNHă HỊNHă NGHIểNă C Uă VÀă TH Că HI Nă PHÁTă TRI Nă B Nă

V NGăTÀIăNGUYểN,ăMỌIăTR NGăN CăL UăV CăSỌNG 6

1.1ăM tăs ăkháiăni măvƠăđ nhăngh a 6

1.2ăPhátătri năb năv ngătƠiănguyênăn c 7

1.2.1ăăKháiăni m 7

1.2.2ăăPTBVătƠiănguyênăn căl uăv căsông 8

1.3 T ngăquanătìnhăhìnhănghiênăc uăvƠăth căhi năPTBVătƠiănguyênăn căl uăv căsôngă trênăth ăgi iăvƠă ăVi tăNam 9

1.3.1ăTrênăth ăgi i 9

1.3.2ăT iăVi tăNam 14

1.3.3 Trênăl uăv căsôngăTrƠăKhúc 19

1.4ăNh ngăt năt iătrongănghiênăc uăphátătri nătƠiănguyênăn căl uăv căsôngăTrƠăKhúcă vƠăti păc nănghiênăc uăc aălu năán 21

1.4.1 T năt iătrongănghiênăc u 21

1.4.2 T năt iătrongăphátătri nătƠiănguyênăn căvƠăth căhi năPTBV 22

1.4.3ăăH ngăti păc năvƠăn iădungănghiênăc uăc aălu năán 22

1.5 K tălu năch ngă1 23

CH NGă2 25

ÁNHăGIÁăTÀIăNGUYểNăVÀăMỌIăTR NGăN C 25

L UăV CăSỌNGăTRÀăKHỎC 25

2.1ăGi iăthi uăl uăv căsôngăTrƠăKhúcăvƠătìnhăhìnhăkhaiăthácăs ăd ngăn cătrênăl uăv că sông 25

2.1.1 L uăv căsôngăTrƠăKhúc 25

2.1.2ăTìnhăhìnhăkhaiăthácăs ăd ngăn c 29

2.2ă ánhăgiáătƠiănguyênăn c 33

2.2.1 Tình hìnhăs ăli uăquanătr căkhíăt ngăth yăv n 33

2.2.2ă ánhăgiáătƠiănguyênăn căm a 34

2.2.3ă ánhăgiáătƠiănguyênăn căm t 37

2.3ăă ánhăgiáămôiătr ngăn c 42

2.3.1ăCh tăl ngăn c 42

2.3.2ă ánhăgiáătƠiănguyênăth yăsinhăv tă ăl uăv căsôngăTrƠăKhúcầầầầầầ 52ăăăăăăăăăăăăăă 2.4ăNguyênănhơnăsuyăthoáiătƠiănguyênăvƠămôiătr ngăn căh ăl uăsôngăTrƠăKhúc 55

2.4.1ăSuyăthoáiăvƠăc năki tăngu năn căkhuăv căh ăl u 55

2.4.2ăSuyăthoáiămôiătr ngăn căvƠăHSTăth yăsinh 65

2.5 K tălu năch ngă2 67

CH NGă3 69

NGHIểNăC UăC ăS ăKHOAăH CăPHÁTăTRI NăB NăV NGăTÀIăNGUYểN,ăMỌIă TR NGăN CăL UăV CăSỌNGăTRÀăKHỎC 69

3.1ăPhơnătích,ăxácăđ nhănh ngăbi uăhi năkhôngăb năv ngătrongăPTTNNăl uăv căsôngă Trà Khúc 69

3.2ăNghiênăc uăxácăđ nhăyêuăc uăduyătrìădòngăch yăt iăthi uătrênăsôngăchínhăh ăl uăsôngă Trà Khúc 72

3.2.1ăụăngh aăc aăv năđ ănghiênăc u 72

3.2.2ăPh ngăphápăxácăđ nhăyêuăc uăduy trìădòngăch yăt iăthi uăh ăl uăsôngăTrƠăKhúc 73

3.3.3ăV năd ngăkhungăDPSIRăđ ăxu tăb ăch ăth ăb oăv ămôiătr ngăn căvƠăh ăsinhă

tháiăth yăv căsôngăTrƠăKhúc 87

3.3.4ăăS ăd ngăb ăch ăth ătrongăqu nălỦăb oăv ămôiătr ngăn căvƠăHSTăth yăv căl uă v căsôngăTrƠăKhúc 92

3.4ăNghiênăc uăph ngăphápă cătínhăgiáătr ăkinhăt ăHSTăth yăv căh ăl uăsôngăTrƠă Khúcătr ăgiúpăchoăquáătrìnhăraăquy tăđ nhăkhaiăthácăs ăd ngăn căl uăv căsông 95

3.4.1ăụăngh aăc aăv năđ ănghiênăc u 95

3.4.2 Ph ngăphápă cătínhăgiáătr ăkinhăt ăd chăv ăvƠăch căn ngăHST 96

3.4.3ăPh ngăphápălu nă cătínhăgiáătr ăkinhăt ăcácăch căn ngăvƠăd chăv ăh ăsinhăthái 97 3.4.4ăăXơyăd ngăph ngăphápă cătínhăgiáătr ăkinhăt ăcácăd chăv ăvƠăch căn ngăHSTă th yăv căh ăl uăsôngăTrƠăKhúc 99

3.5ăK tălu năch ngă3 111

CH NGă4 113

NGHIểNăC Uă ăXU TăCÁCăGI IăPHÁPăPHÁTăTRI NăTÀIăNGUYểNăN Că L UăV CăSỌNGăTRÀăKHỎC 113

THEOăH NGăB NăV NG 113

4.1ăC ăs ăchoăvi căđ ăxu tăcácăgi iăpháp 113

4.1.1ăC ăs ăđ ăxu tăcácăgi iăpháp 113

4.1.2ă nhăh ngăchoăđ ăxu tăgi iăpháp 113

4.2 Gi iăphápăcông trình: xâyăd ngăb ăsung,ăhoƠnăch nhăc ăs ăh ăt ngăcácăcôngătrìnhă KTSDăn cătrênăl uăv căsôngăđápă ngăyêuăc uăb năv ng 115

4.2.1ă Ngu nă n că đ nă đ pă Th chă Nham vƠă xácă đ nhă cácă côngă trìnhă b ă sungă ngu nă n c 116

4.2.2ă ánhăgiáăkh ăn ngăb ăsungăngu năn căvƠăth căhi năgi iăpháp 119

4.3 Gi iăphápăchiaăs ,ăphơnăb ăngu năn căđ năđ păTh chăNhamăchoăs ăd ngă ăkhuăv că h ăl u 119

4.3.1ăBƠiătoánăchiaăs ,ăphơnăb ăngu năn căđ năđ păTh chăNhamăchoăs ăd ngă ăh ăl uă vƠăph ngăphápătínhătoán 120

4.4ăGi iăphápăth căhi năph ngăth căqu nălỦănhuăc uăn căthayăchoăph ngăăth căqu nă lỦăcungăc păn căhi năhƠnh 135

4.5 Gi iăphápănơngăcaoăhi uăqu ăs ăd ngăn căc aăHTTLăTh chăNham 137

4.5.1ăT năt iătrongăăkhaiăthácăs ăd ngăn căc aăHTTLăTh chăNham 137

4.5.2ăăăN iădungăc aăgi iăpháp 138

4.6ăăGi iăphápăb oăv ămôiătr ngăn căvƠăh ăsinhătháiăth yăv c 139

4.7ăK tălu năch ngă4 141

K TăLU NăVÀăKI NăNGH 143

B ngă2-1.ăGiáătr ăđ cătr ngătháng,ăn măc aăcácăy uăt ăkhíăh uăch ăăy uăt iătr măBaăT ă

vƠăThƠnhăph ăQu ngăNgƣiătheoăs ăli uăquanătr căđ năn mă2010ă[19] 26

B ngă2-2ă.ăDi nătích,ădơnăs ăc aăcácăhuy n,ăph năthu căl uăv căsôngăTrƠăKhúc 27

B ngă2-3.ăăDi nătíchăt iăc aăHTTLăTh chăNhamăquaăcácăn măđ nănayă(ha) 29

B ngă2-4.ăăDi nătíchăt iăHTTLăTh chăNhamăn mă2010 30

B ngă2-5.ăL ngăn căl yăvƠoăHTTLăTh chăNhamă9ăthángămùaăki tăă(Tr.ăm3) 31

B ngă2-6.ăTh ngăkêăcácătr măquanătr căkhíăt ngăth yăv năăLVSăăTrƠăKhúcăvƠăvùngălơnă c n 34

B ngă2-7.ăL ngăm aătháng,ăn mătrungăbìnhănhi uăăn măăcácătr mătrongăl uăv căTrƠă KhúcăvƠăkhuăv călơnăc năc aăt nhăQu ngăNgƣiă(mm) 35

B ngă2-8.ăCácăđ cătr ngădòngăch yăn mătrungăbìnhănhi uăn măt iătr măth yăv năS nă GiangăvƠăm tăs ăv ătríătrênădòngăăchínhăsôngăTrƠ Khúc 38

B ngă2-9.ăCácăđ cătr ngăth ngăkêădòngăch yăn măvƠăl ngădòngăch yăn măthi tăk ă tr măth yăv năS năGiangă(ătheoăn măth yăv n) 38

B ngă2-10.ăăD ngăphơnăph iădòngăch yăn măt iătr măth yăv năS năGiangăQă(m3/s) 38

B ngă2-11 ăCácăđ cătr ngăth ngăkêă TSăăl uăl ngăđ nhăl ăl nănh tăvƠăl uăl ngăđ nhă l ăl nănh tăthi tăk ăt iăS năGiang 39

B ngă2-12.ăCácăđ cătr ngăth ngăkêăQthangăminăvƠăQngƠyminăvƠăl uăl ngădòngăch yă nh ănh tăthi tăk ăt iăS năGiangă(1997-2000) 39

B ngă2-13 L uă l ng,ăt ngăl ngădòngăch yătrungăbìnhăcác thángă mùaăki tăt iăS nă Giang [21] 40

B ngă2-14.ăăKh ăn ngăxu tăhi năl ăti uămƣnăđ tăt ăm căB 1ătr ălên 40

trongăthángăV,ăVIăt ă1977-2010 trên sông Trà Khúc [21] 40

B ngă2-15.ăă ánhăgiáătƠiănguyênăn cătheoămôăđuynădòngăch yăM0 41

B ngă2-16.ă ánhăgiáătƠiănguyênăn căl uăv căsôngăTrƠăKhúcăd aătrênăl ngăn căm tă bìnhăquơnătrênă1ăhaăđ tănôngănghi păc aăl uăv c 41

B ngă2-17.ăCácăv ătríăđánhăgiáăCLNăătrênădòngăchínhă ăh ăl uăsôngăTrƠăKhúc 45

B ngă2-18.ăB ngăđánhăgiáăCLNădùngăch ăs ăWQIă[4] 50

B ng 2-19.ăCácăs ăli uăs ăd ngăchoătínhătoánăWQIăăh ăl uăsôngăTrƠăKhúcăt iăth iăđi mă quanătr căthángă7-2010 51

B ngă2-20.ăK tăqu ătínhătoánăch ăs ăWQIăh ăl uăTrƠăKhúcăchoă4ăđ tăquanătr c 51

B ngă2-21.ăDi năbi nădi nătíchăr ngăb ăm tăt ă2002-2010 LVS Trà Khúc (ha) 56

B ngă2-22.ăDi năbi nădi nătíchăr ngătheoăđ aăbƠnăhuy năl uăv căsôngăTrƠăKhúcăă(ha) 56 B ngă2-23.ăT ngăh pătìnhăhìnhăl yăn căc aăđ păTh chăNhamăcácăn măv aăquaăvƠăs ă ngƠyăn căkhôngăquaăng ngătrƠn 58

B ngă2-24.ăăPhơnătíchăQđ năTh chăNhamătrongăcácăđ tăc năki tăx yăraătrongămùaăki tă cácăn m 59

B ngă2-25.ăăM căt ngănhi tăđ ă(oC)ătrungăbìnhătheoămùaăsoăv iăth iăk ă1980ă- 1999 theoăk chăb năphátăth iătrungăbìnhă(B2)ăt iăQu ngăNgƣiă[3ă] 63

B ngă2-26.ăăM căthayăđ iă(%)ăăl ngăm aătheoămùaăsoăv iăth iăk ă1980ă- 1999 theo k chăb năphátăth iătrungăbìnhă(B2)ăt iăQu ngăNgãi [3 ] 63

B ngă3-1.ăTínhătoánăQdcmtăt iătr măth yăv năTrƠăKhúcătheoăph ngăphápăTennant 79

B ngă3-4.ăQăădòngăch yămôiătr ngăcácăthángămùaăki tăt iătuy nătínhătoán 81

B ngă3-5 Qădcttătheoăcácăthángămùaăki tăt iătuy nătínhătoán 82

B ngă3-6.ăNhómăch ăth ăbi uăth ăđ ngăl că(D) 88

B ngă3-7.ăNhómăch ăth ăbi uăth ăÁpăl că(P) 89

B ngă3-8.ăNhómăch ăth ăbi uăth ăhi nătr ng/tr ngătháiămôiătr ngăn că(S) 90

B ngă3-9ă.ăNhómăch ăth ăbi uăth ătácăđ ngă(Iă) 91

B ngă3-10.ăNhómăch ăth ăbi uăth ăs ă ngăphóăă(Ră) 91

B ngă3-11.ăăXácăđ nhăm tăs ăch ăth ăb oăv ămôiătr ngăn căvƠăHSTăth yăv căh ăl uă sôngăsôngăTrƠăKhúcăt iăth iăđi măn mă2010 92

B ngă3-12.ăK tăqu ăphơnătíchăch tăl ngăn căm tăh ăl uăăTrƠăKhúcăậ tháng 7-2010 [34] 94

B ngă3-13.ăă i uăki năápăd ngăcácăph ngăphápăđánhăgiáăgiáătr ăkinhăt ă NNă[45] 100 B ngă3-12.ăăKhungănh năth căv ăgiáătr ăkinhăt ăt ngăc ngăđ iăv ăHSTăsông,ăv năd ngă c ăth ăđ iăv iăvùngăh ăl uăsôngăTrƠăKhúc 101

B ngă3-14.ăă cătínhăgiáătr ăkinhăt ăcácăd chăv ăHSTăn căh ăl uăTrƠăKhúc 105

B ngă3-15.ăăK tăqu ă cătínhăgiáătr ăkinhăt ăHSTăh ăl uăsôngăTrƠăKhúc 109

B ngă4-1.ăCácăgi iăphápăPTTNNăl uăv căsôngăTrƠăKhúcătheoăh ngăb năv ng 114

B ngă4-2.ăD ngăPPDCăn măthi tăk ătheoăn măth yăv nă(P=85%)ăđ năđ păTh chăNham 116

B ngă4-3.ăăCácăv ătríăcóăth ăxơyăd ngăh ăch aă ăth ngăl uăsôngăTrƠăKhúcăđ ăb ăsungă choăkhuăv căh ăl uăcóădungătíchănh ăh nă100ătr.m3 118

B ngă4-5.ăăNguyênăt căchiaăs ,ăphơnăb ăngu năn căđ năđ păTh chăNhamăchoăs ăd ngă ăkhuăv căh ăl uătheoăđ ăxu tăc aălu năán 123

B ngă4-6.ăCácăph ngăánătínhătoánăchiaăs ,ăphơnăb ăngu năn c 126

B ngă 4-7.ă K tă qu ă m că t iă m tă ru ngă tínhă theoă môă hìnhă CROPWATă ă khuă t iă Th chNhamă(m3/ha/v ) 127

B ngă4-8.ăT ngăh păvƠănh năxétăđánhăgiáăk tăqu ăcácăph ngăán 131

B ngăă4-9.ăGiáătr ăkinhăt ăc aăs ăd ngăn căph ngăánăhi năt iăn mă2010ă(PA1) 134

B ngăă4-10.ăGiáătr ăkinhăt ăc aăs ăd ngăn căph ngăánăc ă3ăh ăb ăsungăngu năn că (PA4b) 134

B ngăă4- 11.ăăT ngăh păgiáătr ăkinhăt ăcácăph ngăánă(ăt ăVND) 135

Hình 1-1.ăTi păc năcácăkhíaăc nhăkinhăt ,ăxƣăh i,ăsinhătháiătrongăphátătri năb năv ngă

[110] 7

Hình 1-2.ăKhungăth căhi nănghiênăc u 24

Hình 2-4.ăPhơnăph iăm aăthángătrungăbìnhănhi uăn mătr măS năGiangăvƠăQu ngă Ngãi 36

Hình 2-7.Di năbi năthôngăs ăBOD5 theoăkhôngăgianăvƠăth iăgian 48

Hình 2-8.ăDi năbi năthôngăs ăCODătheoăkhôngăgianăvƠăth iăgian 48

Hình 2-9.Di năbi năthôngăs ăDOătheoăkhôngăgianăvƠăth iăgian 49

Hình 2-10.ăDi năbi năthôngăs ăColiformătheoăkhôngăgianăvƠăth iăgian 49

Hình 2-11.ăăBi uăđ ăQthangăminăt iătr măTVăTrƠăKhúc 61

Hình 2-12.ăăBi uăđ ăQngayminăt iătr măth yăv năTrƠăKhúc 61

Hình 2-13.ăB năđ ănguyăc ăng păt iăQu ngăNgƣiă ngăv iăk chăb năn căbi nădơngă 1m [3] 63

Hình 3-2.ăS ăđ ătuy nătínhătoánăDCTTăvƠăcácăthƠnhăph năngu năn căđo năsôngăh ă l uătuy nătínhătoánăDCTTă(ăTr măth yăv năTrƠăKhúc) 77

Hình 3-3.ă ngăduyătrìăQăbìnhăquơnăngƠyăt iătr măth yăv năTrƠăKhúcă(TPăQu ngă Ngãi) theoăs ăli uădòngăch yăkhôiăph căb ngăph ngăphápăth yăv n 80

Hình 3-4.ăăS ăđ ăDPSIRăătrongăqu nălỦăTNNăă(Kristensen,ă2004) 86

Hình 3-5.ăT ngăgiáătr ăkinhăt ăc aăh ăsinhătháiă[98] 98

Hình 3-6.ăKháiăquátăcácăph ngăphápăđánhăgiáăt năth tăkinhăt ăHSTăvƠămôiătr ngă [76] 99

Hình 3-7.ăăS ăđ ăkh iă cătínhăkinhăt ăgiáătr ăHSTăth yăv căh ăl uăsôngăTrƠăKhúc 106

Hình 3-8ăăT ăl ă%ăc aăt ngălo iăgiáătr ăchi mătrongăt ngăgiáătr ăkinhăt ăHSTăh ăl uă l uăv căTrƠăKhúcătrongătr ngăh pă1 110

Hình 4-1ă.ăS ăđ ătínhătoánăcơnăb ngăn căh ăl uăsôngăTrƠăKhúc 125

Hình 4-2ă.ăK tăqu ătínhătoán cácăph ngăán 131

M U

1 Tính c p thi t c a đ tƠi nghiên c u

N călƠătƠiănguyênăvôăcùngăquanătr ng,ăc năthi tăchoăs ăs ngăvƠăphátătri năkinhă

t ăxƣăh iă(KTXH)ăc aăm iăqu căgia.ăS ăgiaăt ngădơnăs ,ăquáătrìnhăđôăth ăhoá, công nghi păhoáătrongăh năn aăth ăk ăg năđơyăđƣătácăđ ngăm nhăm ăvƠălƠmăsuyăgi mătƠiănguyênăn căc aăcácăl uăv căsôngă(LVS).ăTìnhătr ngăthi uăn căđangăd nătr ăthƠnhă

ph ăbi n,ănghiêmătr ngăt iănhi uăn cătrênăth ăgi i,ătrongăđóăcóăn căta.ă i uăđóăđòiă

h iăph iătìmăph ngăth c,ăgi iăphápăphùăh păđ ăkhaiăthácăs ăd ng,ăqu nălỦ,ăb oăv ăb nă

v ngătƠiănguyênăn c,ă hayănóiăcáchăkhácăth căhi năphátătri năb năv ngă(PTBV)ă tƠiănguyênăn căcácăl uăv căsông.ăTƠiănguyênăn căc aăLVSăcóăm iăquanăh ăch tăch ăv iăcácălo iătƠiănguyênăkhácănh ăđ t,ăkhôngăkhíăvƠăsinhăv t.ăS ăphátătri năKTXHăvƠăcu că

s ngăc aămuônăloƠiătrênăLVSăs ăb ăđeăd aăn uătƠiănguyênăn căc aăl uăv căsôngăb ăsuyăthoái,ăkhôngăcònăđ ăchoăduyătrìăđ iăs ngăvƠăcácăho tăđ ngăphátătri năKTXHăc aăconă

ng i.ă i uăđóăcóăngh aăPTBVătƠiănguyênăn căl uăv căsôngăchínhălƠăc ăs ăđ ăphátătri năb năv ngăKTXHăc aăđ tăn c.ă

TrƠăKhúcălƠăm tătrongănh ngăLVSăn mă ăvùngăTrungăTrungăB ăc aăn căta.ăSôngăTrƠăKhúcăcóăti măn ngăngu năn căr tăphongăphúăv iămôăđuynădòngăch yăn mătrungăbìnhănhi uăn măM0c aăl uăv căđ tătrênă70ăl/s.km2.ăNh ngădoăm tăs ăt năt iătrongăkhaiăthácăs ăd ngă(KTSD)ăvƠăb oăv ăngu năn căđƣăkhi năchoăngu năn căc aăsôngă ăkhuăv căh ăl uănh tălƠăđo năsôngăch yăquaăThƠnhăph ăQu ngăNgƣiăraăđ năc aăsôngăđangăb ăsuyăthoáiăvƠăc năki tăt ngăđ iănghiêmătr ngătrongăth iăgianămùaăki t,ănguyăc ă

đ tădòngăcóăth ăx yăraătrongăt ngălaiăkhôngăxaăn uăkhôngăcóăgi iăphápăđ ăqu nălỦă

ng năch năk păth i.ăTìnhătr ngănƠyăđƣăgơyăraănh ngătácăđ ngătiêuăc căđ nătƠiănguyênă

th yăsinhăv t,ălƠmăsuyăthoáiăh ăsinhătháiă(HST)ăvƠămôiătr ngădòngăsông,ăgơyăkhóăkh năchoăphátătri năc aăThƠnhăph ăQu ngăNgƣiăvƠădơnăc ăcácăvùngă ăkhuăv căh ăl u.ă

Trongăb iăc nhănêuătrên,ăch ăđ ă"ăNghiên c u c s khoa h c và gi i pháp phát

tri n b n v ng tài nguyên, môi tr ng n c l u v c sông Trà Khúc"ăcóăỦăngh aăc pă

thi tăđ iăv iăt nhăQu ngăNgƣiănóiăriêngăvƠăđ iăv iăcácăLVSăt ngăt ăkhácăc aăn cătaănói chung

(1)ăTƠiănguyênăvƠămôiătr ngăn căm tăLVSăTrƠăKhúc

(2)ăCácăgi iăphápăđ ăxu tătrongălu năánămangătínhăđ nhăh ng,ăt pătrungăch ăy uăvƠoăkhuăv căh ăl uălƠăn i mƠăngu năn căsôngăđangăb ăsuyăthoáiăc năki tăvƠăôănhi măt ngă

đ iănghiêmătr ng

4 Ph ng pháp nghiên c u

1) Ph ng pháp k th a:ăk ăth aăcóăch năl căcácătƠiăli u,ăt ăli uăvƠăk tăqu ăc aă

cácăcôngătrìnhănghiênăc uătrongăvƠăngoƠiăn c liênăquanăđ nădòngăch yămôiătr ngă(DCMT),ăch ăth ămôiătr ng,ăph ngăphápă cătínhăgiáătr ăkinhăt ăcácăd chăv ăHSTă

ầđ ănghiênăc uăápăd ngăchoăLVSăTrƠăKhúc

2) Ph ng pháp thu th p, th ng kê, t ng h p thông tin s li u:ăs ăd ngăđ ăthuă

th păthôngătin,ăs ăli u,ăth ngăkê,ăphơnătích,ăx ălỦăd ăli uăđ uăvƠoăđ ăth căhi năcácăn iădungănghiênăc u,ătínhătoánătrongălu năán

3) Ph ng pháp đi u tra th c đ a và đi u tra xã h i h c:ăs ăd ngăđ ăđi uătraă

hi nătr ngătƠiănguyênăvƠămôiătr ng,ăđi uătraăxƣăh iăh căt iăth căđ aăđ ăthuăth păcácăthôngătin,ăs ăli uăđ uăvƠoăchoă cătínhăgiáătr ăkinhăt ăcácăd chăv ăvƠăch căn ngăHSTăvƠăchoăđánhăgiáăsuyăthoáiătƠiănguyên,ămôiătr ngăn căh ăl uăsôngăTrƠăKhúc

4) Ph ng pháp c tính giá tr tài nguyên và môi tr ng: Lu năánăl aăch nă

m tăs ăph ngăphápă cătínhăgiáătr ăkinhăt ătƠiănguyênăvƠămôiătr ng tiênăti nătrênăth ă

gi iăhi nănayăđ ăxơyăd ngăph ngăphápă cătínhăgiáătr ăkinhăt ăc aăHSTăth yăv căsông

5) Ph ng pháp phân tích trong phòng thí nghi m: Cácăm uăn c,ăm uătr mă

tích,ăm uăđ ngăv tăđáyăl yăt iăhi nătr ngăđ căphơnătíchătrongăphòngăthíănghi măđ mă

b oăđ ătinăc yăcaoăđ ăs ăd ngătrongănghiênăc uăc aălu năán

6) Ph ng pháp tính toán cân b ng n c:ăLu năánăs ăd ngăph ngăphápătínhă

toánăcơnăb ngăn căđ ănghiênăc uăcácăph ngăánăkhaiăthácăs ăd ngăngu năn căđ nă

đ păTh chăNhamăph căv ănôngănghi păvƠădơnăsinhăkhuăv căh ăl u,ăcóătínhăđ năđi uăti tă

n căc a h ăch aăn căN căTrongă ăth ngăl u,ăph ngăánăx ăn căt h ăTh ng KonăTumăđ ăb ăsungăngu năn căchoăđ p,ătrênăc ăs ăđóăđ ăxu tăỦăki năv ăăkhaiăthácăs ă

d ngăh pălỦăvƠăhi uăqu ăngu năn căc aăl uăv căsôngă

7) Ph ng pháp chuyên gia:ă ăt ngăthêmăngu năthôngătinăvƠăđ ătinăc yăc aăă

nghiênăc u,ătácăgi ălu năánăthamăv năcácăchuyênăgiaăcóăkinhănghi m,ăcácănhƠăkhoaăh căthu căcácăl nhăv căTNN,ăsinhăthái,ăkinhăt ămôiătr ng,ăcácăcánăb ăqu nălỦătƠiănguyênă

n că ătrungă ngăvƠăđ aăph ng

5 ụ ngh a khoa h c vƠ th c ti n c a lu n án

ụ ngh a khoa h c

- Ph ngăphápănghiênăc uăvƠăk tăqu ăđ tăđ căc aălu năánăv ăxácăđ nhădòngă

ch yăt iăthi uătrênăsôngăchínhă ăh ăl uăsôngăTrƠăKhúc,ăxơyăd ngăb ăch ăth ăb oăv ămôiă

tr ngăn căvƠăh ăsinhătháiăth yăv căl uăv căsôngăTrƠăKhúc,ă cătínhăgiáătr ăkinhăt ăcácăd chăv ăvƠăch căn ngăHSTăxu tăphátăt ăth căti n,ăr tăcóăgiáătr ăđ ăxơyăd ngăcácăgi iăphápăPTBVătƠiănguyênăn căl uăv căsôngăTrƠăKhúc.ăă

- T ă vi că nghiên c uă tr ngă h pă đi nă hìnhă LVSă TrƠă Khúc,ă cóă th ă ápă d ngă

ph ngăphápălu năkhoaăh căc aălu năánăđ ăgi iăquy tăv năđ ăt ngăt ăc aăcácăLVSăkhácă ăn căta.ă

ụ ngh a th c ti n

- Lu năánăxu tăphátăvƠăhìnhăthƠnhăt ăth căti n,ăch tăl căt ăk tăqu ăđ ătƠiănghiênă

c uăkhoaăh căc păB ăNôngănghi păvƠăphátătri nănôngăthônă“Nghiên c u m t s c s

khoa h c b o v môi tr ng n c và h sinh thái th y sinh h l u sông Trà Khúc” do

tácăgi ălu năánălƠmăch ănhi mă(2010-2012).ăCáchăti păc năc aăLu năánăđiăt ăth căti n,ă

n măb tăvƠăgi iăquy tăcácăchuyênăđ ăđangănóngăb ngăc aăl uăv căTrƠăKhúcăđ ăđ ăxu tă

cácăgi iăphápă(công trình và phi công trình), mang tính đ nh h ng nh m phátătri nătƠiă

nguyênă,ămôiătr ngăn căl uăv căsôngăTrƠăKhúcătheoăh ngăb năv ng.ă

- S ăli uăth căti n,ăd ăli uăkhoaăh c;ăph ngăphápălu n;ăph ngăphápătínhătoán;ă

ph ngăphápăđánhăgiáăđ nhătínhăvƠăđ nhăl ng;ăcácăgi iăphápăkh ăthiăđ ăphátătri năb nă

v ng tƠiănguyên,ămôiătr ngăn căl uăv căsôngăTrƠăKhúcăc aălu năánăcóăgiáătr ăh uăíchăchoăcácăcánăb ,ăc ăquanăqu nălỦănhƠăn căv ătƠiănguyênăn căthamăkh oăkhiăxơyăd ngăchínhăsách,ăđ uăt ăxơyăd ng,ăqu nălỦ,ăkhaiăthácăvƠăb oăv ătƠiănguyênăn căc aăl uăv căsông, ng năch năsuyăthoái,ănhanhăchóngăph căh iăngu năn căsông,ăđ măb oăphátătri nă

b năv ngăKTXHăđ aăph ng.ă

- C ăs ăkhoaăh căvƠăth căti n,ăph ngăphápălu n,ăgi iăphápăcôngătrìnhăvƠăphiăcôngătrìnhăđ cănghiênăc uăchoăLVSăTrƠăKhúcălƠătƠiăli uăthamăkh oăt tăchoănghiênăc uă

gi iăquy tăcácăv năđ ăt ngăt ăc aăcácăl uăv căsôngăkhác,ăchoăvi căbiênăso nătƠiăli uă

gi ngăd y,ăgópăph năphátătri năb năv ngăKTXHăc aăđ tăn c.ă

- Ch ngă2:ă ánhăgiáătƠiănguyên,ămôiătr ngăn căl uăv căsôngăTrƠăKhúc

- Ch ngă3:ăNghiênăc uăc ăs ăkhoaăh căphátătri năb năv ng tƠiănguyênăn că

2) Xơyăd ngăđ căc ăs ăkhoaăh c,ăth căti năph căv ăqu nălỦ,ăkhaiăthácăvƠă

b oăv ămôiătr ngăn căl uăv căsôngăTrƠăKhúcăbaoăg m:ă

- aăraăđ căph ngăphápătínhătoánăvƠăxácăđ nhăyêuăc uăduyătrìădòngăch yă

t iăthi uăt iăh ăl uăsôngăTrƠăKhúc

- Xơyăd ngăđ căb ăch ăth ăb oăv ămôiătr ngăn căvƠăh ăsinhătháiăth yăv căsông Trà Khúc, lƠmăc ăs ăchoăqu nălỦăvƠăb oăv ătƠiănguyên, môiătr ngăn căl uă

v căsôngăătheoăh ngăphátătri năb năv ng

- Xơyăd ngăđ căph ngăphápă cătínhăgiáătr ăkinhăt ăcácăd chăv ăvƠăch că

n ngăh ăsinhătháiăth yăv căLVS Trà Khúc và xác đ nhăc ăth ăchoăkhuăv căh ăl uăv iă

ch ngătrìnhăh ătr ătínhătoánăkèmătheo.ă

3)ăKi mătraăv ăs ăđ măb oădòngăch yăt iăthi uăc aănh ngăd ăánăphátătri năh ă

ch aătrongăt ngălai,ăđ ăxu tăđ căcácăgi iăphápămangătínhăđ nhăh ngăđ ăđ măb oăphátătri nătƠiănguyênăn căl uăv căsôngăTrƠăKhúcătheoăh ngăb năv ng

CH NG 1

T NG QUAN TỊNH HỊNH NGHIểN C U VĨ TH C HI N

L U V C SỌNG 1.1 M t s khái ni m vƠ đ nh ngh a

B o v tƠi nguyên n c lƠăbi năphápăphòng,ăch ngăsuyăthoái,ăc năki tngu nă

n c,ăb oăđ măanătoƠnngu năn căvƠăb oăv ăkh ăn ngphátătri năngu năn că[35]

C n ki t ngu n n c lƠăs ăsuyăgi mănghiêmătr ngăv ăs ăl ngăc aăngu nă

n c,ălƠmăchoăngu năn căkhôngăcònăkh ăn ngăđápă ngănhuăc uăkhaiăthác,ăs ăd ngă

và duy trì h ăsinhătháiăth yăsinhă[36]

Ch s ch t l ng n c (WQI) lƠăm tăch ăs ăđ cătínhătoánăt ăcácăthôngăs ă

quanătr căch tăl ngăn c,ădùngăđ ămôăt ăđ nhăl ngăv ăch tăl ngăn căvƠăkh ă

n ngăs ăd ngăc aăngu năn căđó;ăđ căbi uădi năquaăm tăthangăđi mă[4]

Ch th môi tr ng lƠăm tăho căt păh păthôngăs ăv ămôiătr ngăđ ăch ăraă

đ cătr ngăc aămôiătr ngă[37]

Dòng ch y t i thi u lƠă dòngă ch yă ă m că th pă nh tă c nă thi tă đ ă duyă

trìădòngăsôngăho căđo năsông,ăb oăđ măs ăphátătri năbìnhăth ngăc aăh ăsinhătháiă

th yăsinhăvƠăb oăđ măm căt iăthi uăchoăho tăđ ngăkhaiăthác,ăs ăd ngătƠiănguyênă

n căc aăcácăđ iăt ngăs ăd ngăn cătheoăth ăt ă uătiênăđƣăđ căxácăđ nhătrongăquyăho chăl uăv căsôngăă[10],ă[36]

H sinh thái là qu năxƣăsinhăv tăvƠăcácăy uăt ăphiăsinhăv tăc aăm tăkhuăv că

đ aălỦănh tăđ nh,ăcóătácăđ ngăquaăl iăvƠătraoăđ iăv tăch tăv iănhauă[38]

Phát tri n b n v ng lƠăphátătri năđápă ngăđ cănhuăc uăth ăh ăhi năt iămƠă

khôngălƠmăt năh iăt iăkh ăn ngăđápă ngănhuăc uăđóăc aăcácăth ăh ăt ngălaiătrênăc ă

s ăk tăh păch tăch ,ăhƠiăhòaăgi aăt ngătr ngăkinhăt ,ăb oăđ măti năb ăxƣăh iăvƠăb oă

v ămôiătr ngăă[41]

Phát tri n ngu n n c lƠăbi năphápănh mănơngăcaoăkh ăn ngăkhaiăthác,ăs ă

d ngăb năv ngăTNNăvƠănơngăcaoăgiáătr ăc aătƠiănguyênăn c [36]

Suy thoái ngu n n c lƠă s ă suyă gi mă v ă s ă l ngă vƠă ch tă l ngă ngu nă

n căsoăv iătr ngătháiăt ănhiênăc aăngu năn căho căsoăv iătr ngătháiăc aăngu nă

n căđƣăđ căquanătr cătrongăcácăth iăk ătr căđóă[36]

TƠi nguyên n c (TNN) baoăg măcácăngu năn căm a,ăn căm t,ăn căd iă

đ t,ăvƠăn căbi năthu călƣnhăth ăc aăn căC ngăhòaăxƣăh iăch ăngh aăVi tăNamă[36]

1.2 Phát tri n b n v ng tƠi nguyên n c

1.2.1 Khái ni m

N mă1987,ăLiênăH păQu căđƣăthôngăquaăm cătiêuăchungăc aăloƠiăng iălƠăPTBVăv iăđ nhăngh aănh ăđƣănêu trongăm că1.1.ăPhátătri năb năv ngăđòiăh iăcácătƠiănguyênăph iăđ căs ăd ngăm tăcáchăh pălỦ,ăhi uăqu ăv iănh ngăph ngăth căkhônăkhéo,ăthôngăminhăđ ătƠiănguyênăkhôngăb ăsuyăthoáiăvƠăcóăth ăs ăd ngălơuădƠi.ăă

T iă H iă ngh ă Th ngă đ nhă Th ă gi iă Riodeă Janeiro n mă 1992,ă n iă dungăPTBVăđƣăđƣăđ căc ăth ăhóaăv iă3ăv ăcơnăb ng:ăhi uăqu ăkinhăt ă- côngăb ngăxƣăh iă

ậ b năv ngămôiătr ngăbi uăth ănh ătrongăhìnhă1-1

PTBVălƠăm tăm cătiêuăluônăbi năchuy n,ăm tăt mănhìnăbaoăquátămƠănhơnălo iăngƠyănayăđangăh ngăt iăvƠăđ th căhi năph iătr iăquaăm tăquáătrìnhălơuădƠiă[81]

XÃăH Iăăăăăăă Hi uăqu ăkinhăt ăăăăăăăăăSINH THÁI

Hình 1-1 Ti p c n các khía c nh kinh t , xã h i, sinh thái trong phát tri n b n v ng [110]

Phát tri n b n v ng tƠi nguyên n c

N călƠătƠiănguyênăthi tăy uăđ iăv iăs ăphátătri năc aăHSTăvƠăconăng i trên

l uăv căsông.ăCácătƠiănguyênăkhácănh ăđ t,ăkhôngăkhíăvƠătƠiănguyênăsinhăv tăc ngă

ph ăthu căvƠăcóăm iăliênăquanăm tăthi tăv iătƠiănguyênăn c Vìăth ,ăđ ăphátătri nă

b năv ngăKTXHăthìăph iăphátătri nătƠiănguyênăn căqu căgiaătheoăh ngăb năv ng.ăNói cách khácăph iăth căhi năPTBVătƠiănguyênăn c cácăl uăv căsông

Phátătri nătƠiănguyênăn cătheoăh ngăb năv ngă cóăngh aălƠăkhaiăthácăs ă

d ngă n c c aă cácă LVS ph iă mangă l iă hi uă qu ă kinhăt ă caoă gópăph nă choă phátătri năxƣăh i,ănh ngăv năduyătrìăđ căkh ăn ngătáiăt oăvƠăb oăv ăđ căTNNăchoăcácă

th ăh ămaiăsauăs ăd ng Theo Daniel P (1999) thì “PTBV tài nguyên n c là s

phát tri n đ c thi t k và đ c qu n lý nh m đáp ng đ y đ m c tiêu c a xã

h i, hi n t i và t ng lai, trong khi đó v n duy trì đ c tính toàn v n v sinh thái, môi tr ng và th y v n c a chúng” [81]

Phátătri nătƠiănguyênăn c theoăh ngăb năv ngălƠăm cătiêuăph iăth căhi nătrongăth ăk ă21ă ăn căta.ă i uănƠyăđƣăđ căch ărõătrongăm cătiêuăt ngăquátăc aăChi năl căqu căgiaăv ăTNN đ năn mă2020ălƠ ph iă“b oăv ,ăkhaiăthácăhi uăqu ,ăPTBV tƠiănguyênăn căqu căgiaătrênăc ăs ăqu nălỦăt ngăh păth ngănh tătƠiănguyênă

n cănh măđápă ngănhuăc uăn căchoădơnăsinh,ăphátătri năkinhăt ăxƣăh i”

1.2.2 P hát tri n b n v ng tƠi nguyên n c l u v c sông

H ăth ngăTNNăqu căgiaăbaoăg măh ăth ngătƠiănguyênăn c các LVS trên toƠnăqu căh păl i.ă ăđ măb oăTNNăqu căgiaăđ c duy trì b năv ngăchoăcácăth ăh ămai sau thì ph iăxơyăd ngăchínhăsách,ăđ uăt ăxơyăd ng,ăqu nălỦ,ăkhaiăthác,ăb oăv ,ă

ng năch năsuyăthoái,ănhanhăchóngăph căh iăngu năn căsông,ăđ măb oăphátătri năb nă

v ngăKTXHă cácăđ aă ph ng;ă căbi tăc năchúătr ngăđ nă11ăl uă v căsôngăl nă c aă

n căta.ă

TƠiănguyênăn c c a l uăv căsôngăph iăđ căqu nălỦăs ăd ngăm tăcáchăt ngă

h păvƠăth ngănh tătrênătoƠnăl uăv căsông.ăNóiăcáchăkhácăph iăth căhi năqu nălỦă

t ngăh pătƠiănguyênăn că(QLTHTNN)ăvƠăqu nălỦăl uăv căsôngă(QLLVS)

QLTHTNNătheoăđ nhăngh aăc aăM ngăl iăvìăn cătoƠnăc uă(GWP)ălƠ:“ăm tăquáătrìnhăđ yăm nhăph iăh păphátătri năvƠăqu nălỦătƠiănguyênăn c,ăđ tăvƠăcácătƠiănguyên liên quan,ăsaoăchoăt iăđaăhóaăcácăl iăíchăkinhăt ăvƠăphúcăl iăxƣăh iăm tăcáchăcôngăb ngămƠăkhôngăph ngăh iăđ nătínhăb năv ngăc aăHSTăvƠămôiătr ng”.ă

nhăngh aăc aăGWPăđ căcoiănh ăm tăkhuônăkh ăchungăvƠăkhiăth căhi n,ăcácăqu căgiaăvƠăkhuăv căs ăđ aăraăcácăm cătiêuătr căti păphùăh păv iăqu căgiaăvƠă

khuăv c.ăQuanăđi măQLTHTNNăt ăn mă2000ăđ căch pănh năr ngărƣiătrênăth ăgi iă

v iăỦăngh a:

- LƠăm tăquáătrìnhăđ ăqu nălỦătƠiănguyênăn că(QLTNN)ăngƠyăm tăhi uăl că

h năvìăm cătiêuăPTBV

- LƠăm tăquanăđi măbaoătrùmăt ătráchănhi măNhƠăn căđ nătráchănhi măcácă

t ăch căvƠăc ngăđ ngăkhaiăthácăs ăd ngăhi uăqu ătƠiănguyênăn c

- LƠăm tăcáchăti păc năv năd ngăhƠiăhòaăcácăd ngăth ăch ăqu nălỦătƠiănguyênăvƠăd chăv ăn cătrongăngƠnhăn c

Qu nălỦăt ngăh pătƠiănguyênăn c là m tăquáătrình,ăm tăcáchăti păc n,ăm tăquanăđi mămƠăc ăngƠnhăn căc aăn cătaăđ uăph iăth căhi năđ ăPTBVătƠiănguyênă

n cătrongăđóăB ăTN&MTăđóngăvaiătròăch ăđ o.ăBaăchơnătr ăc năph iăt oăd ngătrongăquáătrìnhăth căhi năqu nălỦăt ngăh pătƠiănguyênăn c là:

- T oăd ngăm tămôiătr ngăchínhăsáchăphùăh păvƠăthu năl i

- Xơyăd ngăm tăkhungăth ăch ăphùăh păvƠăđ ăm nhăđ ăth căthiănhi măv ă

qu nălỦ

- Xơyăd ngăvƠăs ăd ngăcácăcôngăc ăh ătr ăchoăqu nălỦătƠiănguyênăn c

1.3 T ng quan tình hình nghiên c u vƠ th c hi n phát tri n b n

v ng tƠi nguyên n c l u v c sông trên th gi i vƠ Vi t Nam

1.3.1 Trên th gi i

DoăỦăngh aăvƠăt măquanătr ngătoăl năc aăPTBVătƠiănguyênăn cănênăv năđ ănƠyăluônăđ căquanătơmăvƠănghiênăc uăc aănhi uănhƠăkhoaăh c,ăcácăc ăquanănghiênăc uătrong vƠăngoƠiăn c,ăcácăt ăch căqu căt ăVi căph iăh păqu căt ătrongănghiênăc uăvƠăxácăđ nhăchi năl căđúngăđ năđ ăkhaiăthácăs ăd ng,ăqu nălỦăvƠăb oăv ăb năv ngăTNNăđƣăđ căđ nhăh ngătrongătuyênăb ăc aăcácăh iăngh ăqu căt ăv ăPTTNN,ănh ăK ăho chăhƠnhăđ ngăMar delăPlataă(1977),ăTuyênăb ăNewăDelhiă(1990)ăvƠăđ căc ngăc ătrongă

ch ngă18ăc aăl chătrìnhăth ăk ă21 [111]

Nhi uă H iă ngh ă qu că t ă đƣă đ că t ă ch că nh mă đ aă raă nh ngă tho ă thu nă vƠănguyênăt călƠmăc ăs ăchoăPTBVătƠiănguyênăn c trongăt ngălai,ătr căm tăđápă ngă

m cătiêuăcungăc păn căanătoƠnătrongăth ăk ă21.ăNhi uăn căđƣăxơyăd ngănh ngăđ nhă

h ngăvƠăchínhăsáchăc ăth ăđ ăPTBVătƠiănguyênăn căc aăn cămìnhă112, 114]

Nh ngă s ă ki nă quană tr ngă c aă th ă gi iă đ ă th că hi nă phátă tri nă b nă v ngă tƠiănguyênăn căđóălƠăvi căthƠnhăl păH iăđ ngăn căth ăgi iăvƠăđ aăraă“T mănhìnăn căth ă

gi iătrongăth ăk ă21”ăt iăDi năđƠnăn căth ăgi iăl năth ănh tăh păt iăMarakech,ăthángă3/2000.ă“T mănhìnăv ăn căth ăgi iătrongăth ăk ă21”ăl iăti păt căđ căth oălu năt iă

Di năđƠnăn căth ăgi iăl năth ăhaiăh păt iăHague,ăHƠăLanăvƠăb năTuyênăb ăLaăHayeăv ă

m tăT mănhìnăv ăn c,ăcu căs ngăvƠămôiătr ngăđƣăđ căH iăngh ăB ătr ngăcácăn căthôngăquaăv iătiêuăđ ăt ngăquátălƠă:“m tăth ăgi iăanăninhăv ăn cătrongăth ăk ă21”ăg mă10ăthôngăđi păvƠă6ăch ătiêuăc năđ tăđ căđ u h ngăt iăPTBVătƠiănguyênăn c

B căvƠoăth ăk ă21ăđ ăth căhi năT mănhìnăn căth ăgi iătrongăth ăk ă21,ăcácă

n că trênă th ă gi iă đ uă cóă nh ngă đ iă m i trongă qu nă lỦă TNN và qu nă lỦă LVS đ ăPTTNN c aăn cămình theoăh ngăb năv ng.ăR t nhi uăk tăqu ănghiênăc uăđƣăđ că ápăd ngătrongăqu nălỦăTNN các LVS trênăth ăgi iăđ ănơngăcaoăhi uăqu ăs ăd ngăngu nă

n căc aăLVS Thíăd ăcácănghiênăc uăv khaiăthácăs ăd ngă(KTSD) ngu năn cătheoă

h ngăđaăngƠnh,ăđaăm cătiêu;ănghiênăc uăKTSD ngu năn cătrongăgi iăh năchoăphépă

c aăng ngăkhaiăthác;ănghiênăc uădòngăch yămôiătr ngăvƠăcácăbi năphápănh măđ mă

b oăduyătrìădòngăch yămôiătr ngătrongăsôngăchính; nghiênăc uăvƠăápăd ng cácăbi năphápăđ ăqu nălỦăki măsoátăcácăngu năgơyăôănhi m, khôiăph căngu năn căc a các sông

b ăsuyăthoái vƠăc năki t;ănghiênăc uăv ăth ăch ăchínhăsáchăđ th căhi n QLTHTNN phù

h păv iăđi uăki năc aăm iăn c Nhi uăn cătrênăth ăgi iăđƣăthuăđ căk tăqu ăkh ăquanătrong nghiênăc uăvƠă ngăd ngăcácăk tăqu ănghiênăc uătrongăPTTNN theoăh ngăb nă

v ngănh ăPháp,ăNh tăB n,ăỎc,ăSrilankaă,TrungăQu c,ăM

Phápăđƣăthuăđ cănhi uăk tăqu ătrongăb oăv ătƠiănguyên,ămôiătr ngăn căvƠăHSTăth yăsinhăsôngăSeine-Normandy [107]ăthôngăquaăth căhi năcácăbi năphápăqu nălỦă

ki măsoátăl ngăn căth iăx ăvƠoăsông;ăv năđ ngăng iădơnădùngăcácălo iăhóaăch tăt yă

r aă khôngă cóă ph tă phátă đ ă ph că h iă ch tă l ngă n că c aă dòngă sôngă đƣă b ă ôă nhi mănghiêmătr ng;ăchúăỦăb oăt năcácăvùngăđ tă tănh măthuăhútăcácăloƠiăđ ngăth căv tăb nă

đ aătr căkiaăđƣăb ă maiăm tădoăn căôănhi m,ăxơyăd ngănhƠă máyă XLNT sinhăho t,ăkhôngăchoăx ătr căti păxu ngăđ măl y.ă

Nh tăB năc ngăđ tăđ cănh ngăthƠnhăt uă quanătr ng trong nghiênăc uăvƠăápă

d ngăcácăk tăqu ănghiênăc uăđ PTBVătƠiănguyên,ămôiătr ngăn căc aă5ăl uăv căsôngă

ch yăquaăvùngăGreaterăTokyoăv iăt ngădi nătíchăkho ngă22.600ăkm2 và dânăs ătrênă27ătri uăng iă[104].ăThôngăquaăvi căti năhƠnhăm tălo tăch ngătrìnhănghiênăc uănh mă

BVMT n c,ăkhaiăthácăhi uăqu ăngu năn căsông,ăgiámăsátăHSTăn căvƠăqu nălỦăcácă

r iăro,ăNh tăB năđƣăkh căph cătìnhătr ngăôănhi m,ăph căh iăh ăsinhăthái v năr tăphongăphúăvƠăđaăd ngăc aăvùngănƠy.ă

T iăỎcăc ngăcóănhi uă nghiênăc uăvƠăápăd ngăthƠnhăcôngătrongă phátătri nătƠiănguyênăn c l uăv căsôngăMurray-Darling-Úc [77] khi LVS nƠyăph iăđ ngăđ uăv iă

nh ngăv năđ ăkháănghiêmătr ngăv ămôiătr ng,ăsinhătháiănh ăđ tăb ănhi măm n,ăh ăsinhătháiăth yăsinhăb ăsuyăthoái.ăM tăU ăbanăliênăChínhăph ăvƠăcácăbangăcóăsôngăMurray-Darlingăđiăquaăđƣăđ căthƠnhăl păvƠăđƣ thôngăquaăm tăkháiăni măng ng,ăcònăg iălƠă

“CAP”,ănóăchínhălƠăc ăs ăđ ăthi tăk ăm tăs ăchínhăsáchăqu nălỦăTNNătrongătr ngă

h păngu năn căkhanăhi mănh ăd chăv ăth ngăm iăn c,ădòngăch yămôiătr ng,ăvƠăđ măb oăquy năs ăh u.ăNg ngănƠyăkháălinhăho t,ăthayăđ iătheoăn măkhácătùyăthu căvƠoăngu năn căđ n,ănh măđ ăphơnăph iăn căh pălỦăgi aă4ăbangăthu căl uă

v căsông trongăth iăđo năkhanăhi măn c.ă

M tăk tăqu ănghiênăc uăkhácăliênăquanăđ năv năđ ăth ăch ăc Darling,ăđóălƠăphơnăvùngăqu nălỦăđ ăđápă ngănhanhăvƠăcóăhi uăqu ăcácăyêuăc uăc aăkháchăhƠng.ăCácăti uăvùngănƠyăđ căphơn chiaătheoăranhăgi iăLVSăvƠăBanălƣnhăđ oă

aăLVSăMurray-t ngăaăLVSăMurray-ti uăvùngăs ăcóăquy năc păgi yăphépăs ăd ngăn c,ăv năhƠnhăvƠăduyăaăLVSăMurray-tuăb oă

d ngăt tăc ăcácăcôngătrìnhătrongăti uăvùngămƠăkhôngăph iăl ăthu căho căl ăthu căr tăítăvƠoăH iăđ ngăqu nălỦăl uăv c.ă

TháiăLanăc ngăcóănhi uăk tăqu ătrongănghiênăc uăgi iăphápăb oăv ătƠiănguyênămôiătr ngăn căLVSăChaoăPhrayaălƠăm tătrungătơmăs năxu tălúaăg oăl năc aăTháiăLanăvƠăc ngălƠăn iăđóngăđôăc aăth ăđôăBangKokăv iăt ngădơnăs ătrongăl uăv călênăt iă23ătri uăng iăkhiădòngăsôngănƠyăph iăđ iăm tăv iătìnhătr ngăkhanăhi măn cădoănhuăc uăngƠyăcƠngăt ngălênăc aăcácăh ădùngăn că ăh ăduă[113].ăV năđ ăc năki tăngu năn că

c ngănh ăxungăđ tăv ăn căngƠyăcƠngăt ngălênăkhiăn că ăvùngăh ăl uăsôngăngƠyăcƠngă

b ăôănhi mădoăn căth iăh năh păkhôngăđ căx ălỦăch yăvƠoăsông.ăM tănghiênăc uă

t ngăth ăv ăchiaăs ,ăphơnăb ăm tăcáchăcôngăb ngăngu năn cătrongăLVSăchoăcácăh ădùngăn cămƠăv năđ măb oănhuăc uăn căchoăHSTăh ăduăđƣăđ căth căhi n,ăsongăch aă

th căs ăk tăthúcăvìăcònăg păm tăs ărƠoăc nătrongăquáătrìnhăđoăl ngăcácăđi uăki năc aă

l uăv căb ngăh ăth ngăcácăch ăth ăđ căphátătri năchoăLVSăChaoăPhraya

Trênăl uăv căsôngăRuhunaăậ Srilanka [101]ătìnhătr ngăngu năn căngƠyăcƠngăsuyăki t,ătrongăkhiămơuăthu năgi aăphátăđi năv iăcôngăsu tăl pămáyă120MWăvƠăcung

c păn căt iăchoă52.000ăhaălúaăhaiăv ăngƠyăcƠngăgayăg t.ăM tăk ăho chăqu nălỦătƠiănguyênăn căt ngăh păchoăLVSăRuhunaăđƣăđ căti năhƠnhăbaoăg măphơnăb ăn că

t iăv iănh ngăgi iăphápăs ăd ngăn căt iă u,ătri tăđ ăti tăki măđi năđ ăgi măcôngă

su tăphátăđi n.ăBênăc nhăđó,ăm tăchi năd chăv năđ ngăs ăthamăgiaăc aăc ngăđ ng,ă

đ căbi tălƠăc aăph ăn ăvƠoăch ngătrìnhătrênăđƣăđ căth căhi năkháăhi uăqu

TrungăQu călƠăm tăqu căgiaăhi năcóăm tăn năcôngănghi păphátătri năkháănhanhă

nh ngăv năgi ăs năxu tănôngănghi pănh ăm tăngƠnhătruy năth ng.ăDoăđóăch tăth iăt ă2ă

l nhăv căs năxu tănƠyăđƣăgơyăôănhi măkháăn ngăn ămôiătr ngănóiăchungăvƠămôiătr ngă

n cănóiăriêngă ănhi uăLVS.ăVìăv y,ăđƣăcóănhi uănghiênăc uănh măgi măthi uăôănhi mămôiătr ng,ăb oăv ăngu năn că khôngăb ăôă nhi mă đi năhìnhălƠătrongăl nhă v că côngănghi păđƣăđ aăraăvƠăv năhƠnhăm tăh ăth ngăki măsoátăôănhi măd aăvƠoăth ătr ng,ăh ă

th ngănƠyăk tăh păgi aăl ăphíăphátăth iăôănhi măvƠăti nătr ăc păchoăkh căph căôănhi mă[114].ăChínhăs ăk tăh pănƠyăđƣăkhuy năkhíchăcácădoanhănghi păđ uăt ăvƠoăxơyăd ngăcácăh ăth ngăx ălỦăn căth iă(XLNT) c ngănh ăvƠoăcôngăngh ăs năxu tăs chăh n.ăBênă

c nhăđó,ăm tăs ănghiênăc uăđƣăch ăraăr ngăápăl căc ngăđ ngăc ngălƠăm tătrongănh ngă

bi năphápăm nhănh ăcácăbi năphápăk ăthu tăđƣăđ căápăd ngă trên [75]

Trongăqu nălỦăLVS,ă nhi uănghiênăc uăph căv ăchoăQLTHLVSăđƣăđ căth că

hi năvƠăth căthiăcóăk tăqu ătrênănhi uăl uăv căsôngăl năc aăcácăn cătrênăth ăgi i,ăt pătrungăvƠoănh ngăv năđ ănh :ăphátătri năth ăch ăchínhăsáchătrongăqu nălỦăt ngăh pătƠiă

nguyênămôiătr ngăl uăv căsông;ăph ngăphápălu năvƠăápăd ngăcácăcôngăc ăk ăthu tă

đ ăl păquyăho chăLVS;ănghiênăc uăxơyăd ngămôăhìnhăc ăquanăqu nălỦăLVSăphùăh pă

v iăđi uăki năc ăth ăc aăt ngăn căvƠăth căhi nătrongăth căt ăT ăcácăk tăqu ănghiênă

c uănƠyănhi u c ăquanăqu nălỦăLVS đƣăđ căthƠnhăl pătrênăcácăl uăv căsông l năc aă

th ăgi iăvƠăho tăđ ngăcóăhi uăqu ănh tălƠ ăcácăn căphátătri năthíăd ănh ă ăChơuăỂu,ă ă

M ăvƠăỎcăt ăhƠngăch căn mănayă[103].ăT iăcácăn cănƠy,ăvi căqu nălỦăt ngăh păLVSăđƣămangăl iănh ngăthƠnhăcôngătrongăvi căkhaiăthácăhi uăqu ăngu năn căc aăl uăv c,ă

đ ngăth iăb oăv ămôiătr ngăn căvƠăcácăh ăsinhăthái trongăl uăv c Thôngătinăv ăqu nălỦăt ngăh păLVSăc aăm tăs ăn cănh ăsau:

- Cácăn căthu căC ngăđ ngăChơuăỂuăđƣăthƠnhăl păBanăqu nălỦăl uăv căsôngăDanubeăg măthƠnhăviênăc aă10ăn c:ă c,ăÁo,ăSlovakia,ăHung-ga-ry, Croatia, Serbia, Ru-ma-ni,ăBulgaria,ăMoldova,ăvƠăUkrainaăvƠăcóăk ăho chănơngăcaoăn ngăl căc aăcácăt ă

ch căxƣăh iădơnăs ,ăphátătri năcácăk ăsinhănhaiăm tăcáchăb năv ngăchoăng iădơnăđ aă

ph ngătrongăl uăv căsôngăđ ăh ăkhôngăpháăh yăcácăvùngăr ngăđ uăngu năvƠăduyătrìăcanhătácănôngănghi păh uăc ,ănh măgi măthi uăhi năt ngăphìăd ngăn căkhôngăch ă

xu tăhi nă ăchínhăconăsôngăđó,ămƠăcònă ăvùngăvenăb ăc aăBi nă en,ăn iănh năn căc aădòng sôngăDanubeăđ ăraă[91]

- T iăPháp,ătrênăl uăv căsôngăLoireăc aăPhápăv iădi nătíchăl uăv că155.000ăkm2vƠă11,5ătri uădơnăc ngăđ tăđ cănhi uăthƠnhăcôngătrongăvi căt ngăc ngăqu nălỦăl uă

v căđ ăt ngăb căkh căph căôănhi măvƠăc năki tăngu năn căngƠyăcƠng tr ănênănghiêmă

tr ngădoăcácăho tăđ ngăs năxu tănôngănghi p,ăcôngănghi p,ăsinhăho tăvƠăkhaiăthácă4ăb căthangăth yăđi nă ăvùngătrungăl uăvƠăh ăl uăsôngăLoireă[92].ăTuyănhiênăv năđ ătrênăđƣă

t ngăb căđ căgi iăquy tănh ăcóăs ăph iăh păho tăđ ngăđ ngăth iă ăt tăc ăcácăc păt ă

đ aăph ng,ăc păvùng,ăc păl uăv căvƠăc păqu căgiaătrongăqu nălỦăvƠăb oăv ăTNNăvƠămôiătr ngăl uăv c.ăM tăđi măn aăc nărútăkinhănghi măđóălƠăs ăph iăh păch tăch ăgi aăcácăt ăch cănhƠăn căvƠăcácăt ăch căt ănhơnătrongăho tăđ ngăkhaiăthác,ăs d ngăn cătrongăl uăv căsông.ă

- T iăM ,ă yăh iăthungăl TVA)ălƠăm tăhìnhăm uăđ căbi tăđ nănhi uănh tăv ăphátătri năvƠăqu nălỦăl uăv căsông

ngăsôngăTennesseeă(TheăTennesseeăValleyăAuthorrity-m tăcáchătoƠnădi nă[93].ăT iăMexico,ăH iăđ ngăLVSăLerngăsôngăTennesseeă(TheăTennesseeăValleyăAuthorrity-ma-Chapala đ căthƠnhăl pă

n mă1993ălƠădi năđƠnămƠăt iăđóăchínhăquy năc ngănh ăđ iădi năcácăh ăs ăd ngăn căchiaăs ătráchănhi măphơnăph iătƠiănguyênăn c,ăthúcăđ yăqu nălỦătoƠnădi nătƠiănguyênă

n căt iăc păLVSăvƠăho tăđ ngăr tăcóăhi uăqu ătrongăth iăgianăv aăquaă[83]

- Qu ă ngăv tăhoangăd iă(WWF)ăd iăgócăđ ăb oăt năcácăHSTăvƠă DSHăc aăsông,ăđƣăth căhi nă14ăd ăánănghiênăc uăquanătr ngătrongăch ngătrìnhăLVS.ăCácăd ăánănƠyăt pătrungănghiênăc uăv ăđaăd ngăsinhăh că ăm tăs ăLVSăl năxuyênăqu căgiaămƠă ăđóăđangăcóănh ngătháchăth cănóngăb ngăv ăv năđ ăqu nălỦăt ngăh păLVSă[92]

Tóm l i:ă Cácă thƠnhă t uă thuă đ că trongă nghiênă c uă vƠă th că hi nă PTBV tài

nguyênăn căl uăv căsôngălà kháăđaăd ngăvƠăphongăphúătrênăth ăgi iătrongăh năn aăth ă

k ăv aăqua.ăNóăchoăth yăđ ăPTBVătƠiănguyên n căc aăLVSăc năph iăđ uăt ăk păth i,ăđúngăm c,ăv iăs ăk tăh păch tăch ăgi aăgi iăphápăk ăthu tăvƠăgi iăphápăkinhăt ăBênă

c nhăđó,ăvi căxemăxétăv ăm tăxƣăh iălƠăm tătrongăbaătiêuăchíăc aăPTBVăc năph iăđ căchúătr ng.ăCácăk tăqu ănghiênăc uăvƠăkinhănghi m th căti năc aăcácăn cătrênăth ăgi iălƠăr tăb ăích, cóăth ăthamăkh oăđ ăv năd ngăm tăcáchălinhăho tăvƠoătrongăquáătrìnhăphát tri nătƠiănguyênăn c các l uăv căsông c aăn căta theo h ngăb năv ng,ăđ căbi tăcácănghiênăc uăv ăph ngăphápălu năc ngănh ănh ng côngăc ăk ăthu tăth căhi năphátătri nătƠiănguyênăn cătheoăh ngăb năv ngăc năđ cănghiênăc uăsơuăh n

1.3.2 T i Vi t Nam

1.3.2.1 Nh ng k t qu đƣ th c hi n

Xây d ng lu t pháp, phát tri n th ch chính sách qu n lý tài nguyên n c

Trongăgiaiăđo năv aăqua NhƠăn c đƣăxơyăd ngăchi năl c,ăban hành nhi u v nă

b năphápălu t,ăc iăti năth ăch ăchínhăsáchăđ ăt oăc ăs ăchoăth căhi năPTBV tài nguyên

n căcác l uăv căsông ăn căta

Lu tătƠiănguyênăn căn mă1998ăvƠăg năđơyănh tălƠălu tăTƠiănguyênăn căn mă2012ăđƣăđ căQu căh iăkhóaăXIII thôngăquaăthángă6ăv aăquaălƠăv năb năphápălu tăquanătrongănh tăđ ăth căhi năQLTHTNN,ăqu nălỦăl uăv căsôngăvƠăPTBVătƠiănguyênăn c.ăă

Chi năl căqu căgiaăv ăTƠiănguyênăn căđ năn mă2020ă[8]ăđ căChínhăph ăphêăduy tăn mă2006ăđƣăch ăra TNNăVi tăNamă năch aănhi uăy uăt ăkhôngăb năv ngănh :ă

ph năn căm tăt ăngoƠiălƣnhăth ăch yăvƠoăn cătaăchi măt ăl ăl nă(63%),ăl ngăn că

m tăbìnhăquơnăđ uăng iăhi nănayăcònăth pă(3840ăm3/ng i/n m),ăTNNăphơnăb ăkhôngă

đ uătrongăcácăvùngăvƠăkhôngăđ uătheoăth iăgianătrongăn măgơyăkhóăkh năchoăs ăd ngă

n c,ăt căđ ăt ngătr ngăkinhăt ăcaoăđƣă nhăh ngătiêuăc căv iăTNN,ăvƠăs ăbi năđ iă

c aăkhíăh uătoƠnăc uăs ăd năđ năăsuyăgi măngu năn c.ăT ăđóăChi năl căđƣăđ tăraăm cătiêu,ăxácăđ nhăcácăđ nhăh ngăvƠăgi iăphápăchoăKTSD,ăb oăv ăvƠăPTTNN,ăgi măthi uăcácătácăh iădoăn căgơyăraăđ ăth căhi n PTTNNătheoăh ngăb năv ng.ăCóăth ănóiăthôngăquaăvi căxơyăd ng,ăphêăduy tăvƠăth căhi năChi năl c,ăn cătaăđƣăcóăm tăh ngăđiăr tărõărƠngăđ ăkh căph căcácăt năt iătrongăkhaiăthácăs ăd ng,ăqu nălỦăb oăv ăvà th căhi năphátătri năb năv ng tƠiănguyênăn c

Chínhăph ăđƣăbanăhƠnhănhi uăv năb năphápălu tăd iăd ngăNgh ăđ nh,ăThôngăt ă

h ngă d nă v ă xơyă d ngă vƠă phátă tri nă th ă ch ,ă chínhă sáchă qu nă lỦă tƠiă nguyênă n c,ăchuy năđ iăqu nălỦăTNNătheoăh ngăc aăqu nălỦăt ngăh p.ăM tăs ăNgh ăđ nhăquanătrongăđƣăbanăhƠnhăvƠăth căhi nătrongăth căt ănh :ăNgh ăđ nhăs ă149/2004/N -CPăc aă

ChínhăPh ăv ăc păphépăkhaiăthácăs ăd ngăn căvƠăx ăn căth iăvƠoăngu năn că[11],ăNgh ă đ nhă s ă 120/2008/N -CPă c aă Chínhă Ph ă v ă qu nă lỦă LVSă [10],ă Ngh ă đ nhă s ă112/2008/N -CPăc aăChínhăPh ăv ăqu nălỦ,ăb oăv ,ăkhaiăthácăt ngăh pătƠiănguyênăvƠămôiătr ngăcácăh ăch aăth yăđi n,ăth yăl iă9 NgoƠiăraăcònăm tăs ăv năb năphápălỦăkhácăliênăquanăđ nătƠiănguyênăn căLVSănh :ăLu tăMôiătr ng,ăLu tăTh yăs n,ăLu tăPhátătri năvƠăb oăv ăr ng,ăPhápăl nhăphòngăch ngăthiênătai,ăLu tă êăđi uầ.ă

H ăth ngăcácăv năb năphápălu tănóiătrênăđƣăđ aăraăđ căkhuônăkh ăchungăv ăth ă

ch , chínhăsáchăchoăth căhi năQLTHTNN và qu nălỦăLVSă ăn căta Tuy nhiên, do còn thi uăcácăh ngăd năc ăth ănênăvi căth căhi nătrongăth căt ăc ngăcònănh ngăkhóăkh nă

h năch ănh tăđ nh.ă

T ăn mă2002ăđ nănayă ăn cătaăđƣăcóă6 banăQu nălỦăquyăho chăLVS doăB ăNN&PTNTăthƠnhăl păvƠă3ă yăbanăb oăv ămôiătr ngăLVS doăB ăTNMTăthƠnhăl p.ăTrongăth iăgianăt iăs ăcóăcácă yăbanăl uăv căsôngă(th ngănh t)ăthƠnhăl pătheoăLu tăTƠiănguyênăn căn mă2012ăvƠă yăbanăl uăv căsôngătheoăvùngăđ ăqu nălỦăvƠăphátătri năb nă

v ng tƠiănguyênămôiătr ngăcácăl uăv căsông

Các đ án, d án

Trongăcácăgiaiăđo năv a quaăNhƠăn căđƣăquanătơmăvƠădƠnhănhi uăkinhăphíăchoăcácăcácăđ ăán, d ăánăqu nălỦăvƠăb oăv ătƠiănguyên,ămôiătr ngăn căcácăl uăv căsôngă ă

n căta,ăth căhi năPTBVătƠiănguyênăn c

Chi năl căqu căgiaăv ăTNNăđ năn mă2020ăđƣăđ aăraă17ăđ ăán,ăd ăánăđ că uă

tiênăth căhi nătrongăgiaiăđo nă2006-2010ătrongăđóăcóănhi uăđ ăánăr tăc năthi tăvƠăquană

tr ngănh :ă(i)ăki măkê,ăđánhăgiáăTNNăqu căgiaăvƠăxơyăd ngăh th ngăthôngătinăd ăli uă

v ăTNN,ă(ii)ăđi uăhòaăphơnăph iăn căb oăđ măanăninhăv ăn căchoăcácăt nhăđ căbi tăkhanăhi măn că(iii)ăchiaăs ăTNN,ă uătiênăngu năn căchoăsinhăho tăvƠăb oăđ măphátă

đi năđ iăv iăcácăcôngătrìnhăth yăđi năquanătr ngătrongătr ngăh păx yăraăh năhán,ă(iv)ăxácăđ nh,ăb oăđ măDCMT,ăduyătrìăHSTăth yăsinhăđ iăv iăcácăh ăch a,ăđ pădơngăth yă

đi n,ăth yăl i.ăCácăđ ăánătrênăđ uăđangăđ cătri năkhaiăth căhi nătrongăth căt

ăng năch nătìnhăhìnhăsuyăthoáiăc năki tăvƠăôănhi măn căđangăx yăraăvôăcùngănghiêmătr ngătrênă3ăl uăv că sôngă C u,ăsôngă Nhu - áyă vƠă LVSă ngăNai,ăNhƠăn căđƣăchoăth căhi nă3ăđ ăánăt ngăth ăBVMTăc aă3ăl uăv căsôngănƠyăv iăngu năv năđ uăt ăđ năch căngƠnăt ăđ ngănh măđápă ngăm cătiêuăđ năn mă2020ăs ă

kh căph căđ cătìnhătr ngăôănhi măn căc aăcácăl uăv căsôngănóiătrên,ăăđ aăch tăl ngă

n căsôngăđ tătiêuăchu nălo iăB.ăHi nănayătrênăc ăbaăLVSănƠyăđƣăthƠnhăl păđ căU ăban b oăv ămôiătr ng c aăt ngăLVS.ăTrênăl uăv căsôngăNhu - áy,ăchínhăquy năc aă4

t nhăcóădòngăsôngăđiăquaăđƣăch ăđ ngăxơyăd ngăc ăch ,ăchínhăsáchăvƠăk ăho chătri năkhaiăđ ăánăc aăđ aăph ngămình.ăRiêngăt iăNamă nhăđƣătri năkhai 15ăch ngătrình,ăđ ăán,ăd ăánăBVMTăthu c khuăv căsôngăNhu ă- sôngă áyă[71].ăTrênăl uăv căsôngă ngăNaiătrongăn mă2010ăđƣătri năkhaiăth căhi nă16ăd ăánătr ngăđi măb oăv ămôiătr ngăl uă

v căh ăth ngăsôngă ngăNaiă[72]

Theoă yêuă c uă qu nă lỦă b oă v ă tƠiă nguyên,ă môiă tr ngă l uă v că sông,ă B ăNN&PTNTăvƠăB ăTNMTăc ngăđƣăđ uăt ăkinhăphíăchoăth căhi năr tănhi uăd ăánăđi uătraăđánhăgiáăTNN,ăđi uătraăkh oăsátăch tăl ngăn căc aăcácăLVSăv aăvƠăl năđ ăt oă

d ngăc ăs ăs ăli uăph căv ăchoăcôngătácăquyăho chăvƠăQLTNNăl uăv c sông.ăThíăd ă

m tăs ăd ăánăđi uătraăđánhăgiáăTNN,ăđi uătraăch tăl ngăn c,ăho căđi uătraăđánhăgiáădòngăch yăt iăthi u đƣăth căhi nătrênăl uăv căsôngăH ng- TháiăBình,ătrênăcácăl uăv căsôngăthu căvùngăvenăbi nămi năTrungă(VBMT)ăvƠăTơyănguyênănh ăsôngăVu Gia-Thu

b n,ăsôngăH ng,ăTrƠăKhúc,ăsôngăBa,ăsôngă ngăNai

Nh mănơngăcaoăn ngăl căqu nălỦăTNNăchoăcácăc ăquanăqu nălỦătƠiănguyênăn că

c păTrungă ngăvƠăđ aăph ng,ăm tăd ăánăv ă“Nơngăcaoăn ngăl căđánhăgiáăvƠăqu nălỦătƠiănguyênăn căVi tăNam”ă(CAPAS)ăăđƣăđ căth căhi năt iă7ăt nh,ăthƠnhăph ălƠăHƠăNam,ăNamă nh,ăNinhăBình,ăTháiăBình,ăNinhăThu n,ăBìnhă nhăvƠăPhúăYênă(2008-2012),ăb căđ uăđƣăxơyăd ngăc ăs ăd ăli uăv ătƠiănguyênăn căvƠănơngăcaoăn ngăl că

qu nălỦăTNNăc aăcácăt nhănƠy

Các đ tài nghiên c u khoa h c

ăt oăcácăc ăs ăkhoaăh căchoăvi căth căhi năQLTHTNN,ăqu nălỦăl uăv căsông

ăn căta,ănhi uăđ ătƠiănghiênăc uăkhoaăh că(NCKH)ăc păNhƠăn c,ăc păB ăv ăkhaiăthácăs ăd ng,ăqu nălỦăvƠăb oăv ătƠiănguyênăn c,ăBVMTăcácăl uăv căsôngăđƣăđ căcácănhƠă khoaă h că c aă nhi uă c ă quană nghiênă c uă và các Tr ngă đ iă h că th că hi n.ă M tătrongănh ng nghiênăc uătiêuăbi uălà Ch ngătrìnhăKC.12ă- m tăch ngătrìnhăNCKHă

t ngăh păvƠătoƠnădi năv ăcơnăb ngăn cătrênătoƠnăb ălƣnhăth ăVi tăNamă- đƣăđ căth că

hi n trongă nh ng n mă 1990 K t qu ă c aă ch ngă trìnhă đƣă gópă ph nă phátă tri nă cácă

ph ngăphápătínhătoán,ăt ngăh păđ cănhi uăquyălu tăcơnăb ngăn căph căv ăchoăphátătri năkinhăt ăc aăt ng t nh,ăt ngăLVSătrênăt tăc ăcácăvùngăc aăđ tăn c

Nhi uăđ ătƠiăNCKHăc păNhƠăN căvƠăc păB ăv ănghiên c u xây d ng c s

khoa h c cho QLTảTNN, qu n lý b o v tài nguyên, môi tr ng các LVS l n n c ta

đƣăđ căcácăc ăquanănghiênăc uănh ăcácăVi nănghiênăc u,ăTr ngăđ iăh căv ăTNNăc aă

n cătaăth căhi năđƣăt oăraănh ngăc ăs ăkhoaăh căbanăđ uăchoăqu nălỦăTNNăvƠăb oăv ămôiătr ngăLVSănh :ăvùngăTơyănguyênăcóăđ ătƠiă“Nghiênăc uăxơyăd ngăc ăs ăkhoaă

h căvƠăđ ăxu tăgi iăphápăb oăv ăvƠăs ăd ngăh pălỦăTNNăvùngăTơyăNguyên”ă[20]; trên

l uăv căsôngăH ngăcóăđ ătƠiă“Nghiênăc uăc ăs ăkhoaăh căvƠăgi iăphápăcôngăngh ăđ ăPTBV l uăv căsôngăH ng”ă[62];ătrênăl uăv căsông Baăcóăđ ătƠiă“ăNghiênăc uăc ăs ăkhoaăh căvƠăkinhănghi măth căti năQLTHTNNăl uăv căsôngăBa”ă[24]

Cácăđ ătƠiănghiênăc uăgi iăphápăkhaiăthácăs ăd ngăh pălỦăvƠăb oăv ătƠiănguyên,ămôiătr ng: trênăLVSăBaăcóăđ ătƠiă“Nghiênăc uăgi iăphápăt ngăth ăs ăd ngăh pălỦătƠiănguyênăvƠăBVMTăl uă v că sôngă BaăvƠăsôngă Côn” [53];ătrênăl uăv căsôngăLô,ăsôngă

Ch yăcóăđ ătƠiă“Nghiênăc uăgi iăphápăkhaiăthácăvƠăs ăd ngăh pălỦătƠiănguyên,ăBVMT vƠăphòngătránhăthiênătaiăl uăv căsôngăLôăậ sông Ch y” [55];ăvùngăvenăbi năTrungăB ăcóăđ ătƠiă“Nghiênăc uăxơyăd ngăgi iăphápăt ngăh păs ăd ngăh pălỦăd iăvenăbi năTrungă

b ăt ăQu ngăBìnhăđ năBìnhăThu n” [54] Cácăđ ătƠiănƠyăb căđ uăđƣăđ aăraăgi iăphápă

t ngăth ăchoăKTSDăvƠăb oăv ătài nguyên mà tr ngătơmălƠăTNN theo h ngăb năv ng

Nghiên c u có tính chuyên sâu v mô hình qu n lý t ng h p tài nguyên, môi

tr ng LVS,ătrênăl uăv căsôngă Ơăcóăđ ătƠiă“Nghiênăc uămôăhìnhăqu nălỦăt ngăh pătƠiă

nguyênă vƠă môiă tr ngă l uă v că sôngă Ơ”ă [58]ă trênă l uă v că sôngă H ngă cóă đ ă tài

“Nghiênăc uăđánhăgiáătácăđ ngăc aăcácăcôngătrìnhătrênădòngăchínhăvƠăgi iăphápăqu nălỦ,ă

s ăd ngăhi uăqu ătƠiănguyênăn căm tăLVSăH ng”ă[56];ăđ ătƠiă“Nghiênăc uăcácăgi iăphápăt ngăh păqu nălỦăPTBVătƠiănguyênăn căl uăv căsông,ă ngăd ngăchoăLVSăMƣ”ă[59]; t iăvùngă BSCLăcóăđ ătƠiă“Nghiênăc uăđánhăgiáăhi nătr ng,ăd ăbáoădi năbi nătƠiănguyênăvƠămôiătr ngăn căph căv ăPTBVăl uăv căsôngăVƠmăC ”ă[28]

M tăs ăđ ătƠiăđƣănghiênăc uăv ăc ăs ăkhoaăh căchoăKTSD và b oăv ătƠiănguyên

n c,ăthíăd : nghiênăc uăv ăng ngăkhaiăthácăs ăd ngăn căvƠădòngăch yămôiătr ng,ănghiênăc uăgi iăphápăch ngăsuyăthoáiăc năki tăngu năn că ăh ăl uăcácăLVS có đ ătƠiă

“Nghiênăc uăc ăs ăkhoaăh căvƠăph ngăphápătínhătoánăng ngăKTSD n căvƠădòngă

ch yămôiătr ngăl uăv căsông Ba và sông Trà Khúc [25];ăđ ătƠiă“Nghiênăc uăxácăđ nhăDCMTăl uăv căsôngăH ngậ sôngăTháiăBình,ăđ ăxu tăcácăgi iăphápăduyătrìăDCMTăphùă

h păv iăcácăyêuăc uăPTBVăTƠiănguyênăn c trên LVS H ng-Thái Bình” [60]

C ngăcóăcácăđ ătƠiăđiăvào nghiên c u đ xu t chi n l c, chính sách cho qu n lý

b o v tài nguyên, môi tr ng các l u v c sông,ă nh ă đ ătƠiă “Nghiênă c uă xơyă d ngă

chi năl căPTBVăl uăv căsôngăVuăGiaă- ThuăB nă“[63],ăđ ătƠiă“Nghiênăc uăxơyăd ngăchi năl căphátătri năb năv ng l uăv căsôngă ngăNaiă”[23]

Hi nănayăđ ăth căhi năNgh ă nhă120/2008/N -CPăc aăChínhăph ăv ăqu nălỦă

l uăv căsông,ăB ăTƠiănguyênăvƠăMôiătr ngăđangăcho tri n khai l p quy ho ch l u v c

sông cho các l u v c sông l n đ ătrìnhăNhƠăn căphêăduy tălƠmăc ăs ăchoăqu nălỦăb oă

v ă tƠiă nguyên,ă môiă tr ngă l uă v că sông.ă Vi că l pă cácă quyă ho chă nƠyă hi nă nayă m iătrongăgiaiăđo năbanăđ u,ătuyănhiên,ăn uăkhiăcácăquyă ho chăhoƠnăthƠnhăvƠăđ căphêăduy tăs ălƠăc ăs ăr tăt tăchoăPTBVătƠiănguyênăn căcácăl uăv căsông

Nh ngănghiênăc uăt ngăh păđƣănêuă ătrênăchoăth yătrongăcácăgiaiăđo năv aăqua, NhƠăn c đƣălƠmăr tănhi uăđ xơyăd ngăvƠăphátătri năth ăch ăchínhăsách,ănghiênăc uăc ă

s khoaă h că choă th că hi nă QLTHTNN ă n că ta.ă ơyă lƠă ti nă đ ă cho phátă tri nă tƠiănguyênăn c các LVS c aăVi tăNam theoăh ngăb năv ngătrongăcácăth păk ăt i

1.3.2.2 Nh ng t n t i

1 Trong phát tri n th ch chính sách

Chínhăph ăđƣăbanăhƠnhăđ cănhi uăcácăv năb năphápălu tănh ăcácăNgh ăđ nh,ă

Quy tăđ nh,ăThôngăt ăliênăquanăđ năqu nălỦăcácăho tăđ ngăkhaiăthácăs ăd ng,ăb oăv ,ăphátătri nătƠiănguyênăn c c aăLVS theoăh ngăb năv ng.ăTuyănhiênăvi căth căhi nătrongăth căt ăhi nănayăv năcòn nhi uăkhóăkh nădoăm tăs ăchínhăsáchăđƣăcóănh ngăcònăthi uănh ngăh ngăd năc ăth ăđ ăth căhi n chính sách trongăth căt ăVíăd ătrongăth că

hi năKTSDăngu năn căt ngăh păđaăm cătiêu;ăth căhi năchiaăs ,ăphơnăb ăngu năn c;ăxácăđ nhăyêuăc uăduyătrìăl ngădòngăch yăt iăthi u trên sông chính, v v

2) Trong th c hi n qu n lý t ng h p TNN, qu n lý l u v c sông

- NhƠăn căđƣăxơyăd ngăđ căh ăth ngăQLTNNăth ngănh tăt ăTrungă ngăđ nă

đ aăph ng,ătuyănhiênăngu nănhơnăl căchoăqu nălỦătƠiănguyênăn c t iăcácăđ aăph ngăcònăr tăh năch ăc ăv ăs ăl ngăl năch tăl ng.ăăă

- M cădùăđƣăthƠnhăl păđ căm tăs ăBanăqu nălỦăquyăho chăLVSăvƠă yăbanăb oă

v ămôiătr ngăLVSănh ngăhi uăqu ăthuăđ căcònăr tăh năch do mô hình các c ăquană

qu nălỦăLVSăănóiătrênăch aăphùăh păv iătìnhăhìnhăvƠăđi uăki năđ căthùăc aăl uăv c.ăă

- Choăđ nănayăch aăcóăquyăho chă l uăv căsông nh ăquyăđ nhăc aăNgh ăđ nhă120/2008/N -CPăđ căxơyăd ng.ăM tăs ăquyăho chăl uăv căsông l pătr căNgh ăđ nhă120/2008/N -CPăc ngăch aăđ căphêăduy tănênăr tăkhóăkh năchoăvi căt ăch căvƠătri năkhaiăvi căth căhi năqu nălỦăl uăv căsông trongăth căt

- Trongăquáătrìnhăth căhi năcònăg pănhi uăkhóăkh nădoăcóăs ăch ngăchéoătrongă

th ăch ,ăvíăd ,ăch căn ngăqu nălỦăTNNăđ căgiaoăchoăB ăTƠiănguyênăMôiătr ng n mă

2003, nh ng ch c n ngăQLLVSăv năthu căB ăNN&PTNT Ph i đ năn mă2007ăthìăch că

n ngăqu nălỦăLVSăm iăđ căchuy năv ăchoăB ăTƠiănguyênăMôiătr ng i uănƠyălƠmăchoăcôngătácăqu nălỦăLVSătri năkhaiăch măvƠăth căhi n kémăhi uăqu

3) Trong nghiên c u và áp d ng các k t qu nghiên c u

Cóănhi uăđ ătƠiănghiênăc uăv ăQLTHTNN,ăqu nălỦăl uăv căsôngăđƣăđ căth că

hi nă ă n că taă nh ngă nhi uă đ ă tƠiă cònă n ngă v ă lỦă thuy t,ă n iă dungă nghiênă c uă cònăchungăchung,ăch aăchiăti tăvƠăc th ănênănhi uăk tăqu ănghiênăc uăch aăth tăphùăh pă

v iăyêuăc uăth căt ăvƠăch aăcóăth ăápăd ngăngayătrongăth căti n.ă

C ngă doă h nă ch ă trênă khi nă choă vi că ápă d ngă cácă k tă qu ă nghiênă c uă v ăQLTHTNN, qu nălỦăl uăv căsông c aăcác đ ătƠiăsauăkhiănghi măthuăvƠoătrongăth căt ă

s năxu tănóiăchungăcònăít vƠăch aăth yărõăhi uăqu Nóiăcáchăkhác,ăcácăk tăqu ănghiênă

c uăch a phát huy đ c nhi u trong th c t đ đóng góp cho phátătri năb năv ngătài

nguyênăn cătrênăcácăl uăv căsông

1.3.3 Trên l u v c sông TrƠ Khúc

Quaăm yăch căn măphátătri n,ăđ nănayătrên l uăv căsông TrƠăKhúcăđƣăcóăđ că

h ăth ngăcôngătrìnhăkhaiăthácăs ăd ngăn c v iăquyămôăr tăl năbaoăg m 250 công trình

th yăl iăl nănh ,ătrongăđóăcóăHTTLăTh ch NhamălƠăh ăth ngăcôngătrìnhăth yăl iăl nă

nh t,ăcungăc păl ngăn căt iă năđ nhăchoătoƠnăb ăh ăl uăsôngăTrƠăKhúcăvƠăchuy năsang cho vùng namăsôngăV ,ăchoăkhuăcôngănghi păDungăQu t, đóng gópăr tăl năchoăphátătri năKTXHăc aăt nhăQu ngăNgƣi.ă

Qu nă lỦă tƠiă nguyênă n că LVSă TrƠă Khúcă hi nă v nă theoă ph ngă th că truy nă

th ngăch ăy uălƠăqu nălỦăriêngăr ătheoăt ngăngƠnhădùngăn c.ăTrên l uăv căsông ch aăxơyăd ngăđ căc ăch ăvƠăchínhăsáchăchoăs ăd ngăn căt ngăh p.ă ăPTBVătƠiănguyênă

n căthìăph iăt oăc ăs ăđ ăth căhi năv n đ ănƠyătrongăcácăgiaiăđo năt i

Qu n lý l u v c sông

Trên l uăv căsông TrƠăKhúcăhi năch aăcóăquyăho chăLVSăđ căphêăduy tăđ ă

th căhi n,ăvƠăc ngăch aăthƠnhăl păđ căbanăqu nălỦăl uăv căsông đ ăqu nălỦăcácăho tă

đ ngăphátătri năvƠăb oăv ăl uăv c.ăK tăqu ăthu đ căv ăqu nălỦăl uăv căsông hi năcònă

r tăh năch ăVi căqu nălỦăb oăv ăm tăđ mă ăth ngăngu nătrongăđóăcóăqu nălỦăb oăv ă

r ngăđ uăngu n,ăqu nălỦăki măsoátăcácăho tăđ ngăkhaiăthácăkhoángăs nătráiăphépăcóă

nh ngăth iăgianăch aăch tăch ănênăđƣălƠmăchoăsuyăthoáiăđi uăki năm tăđ măc aăl uă

v c,ă nhăh ngăđ năbi năđ iăch ăđ ăth yăv năc aăsôngă ăkhuăv căh ăl u.ăă

2) Các nghiên c u v tài nguyên n c và PTBV tài nguyên n c

- V ănghiênăc uăcácăđ căđi măti uăkhíăh uăth yăv năh ăth ngăsôngăsu iăcóă

đ ătƠiă“Nghiênăc uă đ căđi măkhíăh u,ăđ căđi măth yăv năc aăt nhăQu ngăNgƣiă”ă[18],ăvƠăđ ătƠiă“T ngăh p,ăb ăsungăc ăs ăd ăli uăkhíăh u-th yăv năt nhăQu ngăngƣiă

đ năn mă2010”ă[19]ăc aă ƠiăKTTVăTrungăTrungăB ăđƣăcungăc păcácăthôngătinăd ă

li uăđ yăđ ăv ăch ăđ ăkhíăh u,ăth yăv nălƠmăc ăs ăchoăđánhăgiáăTNNăl uăv căsông.ă

- V ănghiênăc uăđánhăgiáăngu năn căvƠăcơnăb ngăn căph căv ăchoăKTSDătƠiănguyênăn căc aăLVS Trà Khúc đƣ có nh ngăđ ătƠi nh : “Nghiênăc uăđánhăgiáăcơnăb ngăn căLVSăTrƠăKhúcăchoăPhátătri năKTXHăt nhăQu ngăNgƣi”ă[46],ălu nă

v năcaoăh că“Cơnăb ngăn căvƠăPTBVătƠiănguyênăn căLVSăTrƠăKhúcăt nhăQu ngăNgƣi”ă[52].ăCácăph ngăánăKTSDăh pălỦăngu năn căchoăcácănhuăc uăt i,ăsinhă

ho tăvƠăcôngănghi păc aăLVSăđƣăđ căđ ăxu tăt ăk tăqu ătínhătoánăcơnăb ngăn că

c aăcácănghiênăc uătrên.ăTuyănhiên,ătrongăcácănghiênăc uăđóăch ăy uăxemăxétănhuă

c uăs ăd ngăn căc aăcácăngƠnhădùngăn c,ăch ăy uălƠăt iătrênăLVS,ăch aăđ ăc pă

đ năv năđ ăđ măb oănhuăc uăn căchoăHSTăvƠămôiătr ngă ăkhuăv căh ădu

- Nghiênăc uănhuăc uăn căchoăHSTăvƠămôi tr ngăh ăl uăcóăđ ătƠiă“Nghiênă

c uăc ăs ăkhoaăh căvƠăph ngăphápătínhătoánăng ngăkhaiăthácăs ăd ngăn căvƠăDCMTăl uăv căsôngăBaăvƠăsôngăTrƠăKhúc” [25],ăk tăqu ăc aăđ ătƠiănƠy đƣăt oăc ăs ăkhoaăh căbanăđ uăchoăkhaiăthácăs ăd ngăh pălỦăvƠăduyătrìăDCMTă ăkhuăv căh ăl u.ăă

- ăphòngăch ngăcácăr iăroăthi tăh ădoăn căgơyăraănh ăs tăl ăb ,ăb iăl păbùnă

cátătrongălòngăsôngăvƠăkhuăv căc a sông,ăcóănhi uăđ ătƠiăvƠăd ăánănghiênăc uăđƣăđ că

th căhi nănh ă“Nghiênăc uădi năbi nădòngăsôngăTrƠăKhúcăvƠăl păcácăd ăánăxơyăd ngăcôngătrìnhăb oăv ăb ă ăh ăl uăsôngăTrƠăKhúc;ăcácăd ăánăxơyăd ngăcôngătrìnhăch nhătr ă

ch ngăs tăl ăb ăsôngăTrƠăKhúcăt iăth ătr năS năT nh,ăt iăxƣăT nhăLong,ăđ ătƠiăc păNhƠă

n că“Nghiênăc uăđ ăxu tăcácăgi iăphápă năđ nhăcácăc aăsôngăMi năTrungă”ă

- ăb oăv ămôiătr ngăn căvƠăHSTăth yăsinhăc ngăcóăcácăđ ătƠi,ăd ăánănghiênăc uăc aăTr ngă iăh căTh yăl i nh ăd ăánă“ă i uătraăkh oăsátăch tăl ngă

n căcácăsôngăMi năTrungăvƠăđ ăxu tăgi iăphápăkh căph c”ă[21], đ ătƠiă“Nghiên

c uăđ ăxu tăgi iăphápăt ngăh păkhôiăph căvƠăb oăv ăHSTăth yăsinhăh ăl uăsôngăTrƠăkhúc” [26],ăđ ătƠiă“ăNghiênăc uăm tăs ăc ăs ăkhoaăh căb oăv ămôiătr ngăn căvƠă

HSTăth yăsinhăh ăl uăsôngăTrƠăKhúc”ă[27].ăNgoƠiăraăc ngăcóăcácăđ ătƠiănghiênăc uăxơyăd ngăc ăs ăd ăli uăv ăTNNăđ ăqu nălỦăd ăli uănh ă“ i uătra,ăthuăth pătƠiăli u,ăxơyăd ngăc ăs ăd ăli uăcácăngu năn căm tăvƠăn căd iăđ tăph căv ăqu nălíăkhaiăthácăs ăd ngăh pălíăTNNătrênăđ aăbƠnăt nhăQu ngăNgƣi”ăc aătìnhăQu ngăNgƣiă(2009-2010)ădoăLiênăđoƠnăQuyăho chăvƠă i uătraăTNNămi năTrungăth căhi n.ă

NgoƠiăraăcònăm tăs ăđ ătƠiăd ăánăđiăsơuăv ăquyăho ch,ăthi tăk ăcácăcôngătrìnhăkhaiăthácăs ăd ng n căl nătrênăLVSănh ăh ăN căTrong,ăcôngătrìnhăth yăđi nă kăDrinhăđƣălƠmărõăm tăs ăbi năphápăcôngătrìnhăKTSDăn căs ăđ căxơyăd ngătrênăLVS trong giaiăđo năt iăcóăthamăgiaăb ăsungăngu năn căchoăđ păTh chăNhamăvƠă

c iăthi nămôiătr ngăkhuăv căh ăl u.ăăă

1.4 Nh ng t n t i trong nghiên c u phát tri n tƠi nguyên n c l u

v c sông TrƠ Khúc vƠ ti p c n nghiên c u c a lu n án

- Ph năl năcácăđ ătƠiăd ăánănghiênăc uăđƣăth căhi nătrongăth iăgianăquaăđ uă

t pătrungăch ăy uăvƠoăKTSD ngu năn c,ăch aăđ ăc păđ năv năđ ăsuyăthoáiăc năki tăngu năn că ăkhuăv căh ăl uăc ngănh ănh ngăgi iăphápăqu nălỦ,ăki măsoátăvƠăkh că

ph cătìnhătr ngăđóăđ ăphátătri năb năv ng

- Cácăđ ătƠiăd ăánăv ăqu nălỦăb oăv ăch tăăl ngăn c,ăb oăv ăHSTăth yăsinhăă

nóiăchungăcònăr tăh năch ăCácăk tăqu ănghiênăc uătrongăl nhăv cănƠyănóiăchungăítă

đ căđ aăvƠoăth căhi nătrongăth căt ăđ ăkh căph căsuyăthoáiămôiătr ngăn căvƠăh ăsinh thái th yăsinhăkhuăv căh ăl u

- Vi căápăd ngăcácăcôngăc ăkinhăt ăvƠoăđánhăgiáăhi uăqu ăc aăcácăph ngăánăkhaiăthácăs ăd ng n căk ăc ăcácăgiáătr ăkinhăt ăc aăh ăsinhăthái th yăv căsôngăc ngă

ch aăcóănghiênăc uănƠoăđ ăc păt i

1.4.2 T n t i trong phát tri n tƠi nguyên n c vƠ th c hi n PTBV

- Trênăl uăv căch aăcóăđ căph ngăth căkhaiăthác s ăd ngăn căb năv ngă

- Cònăm tăcơnăđ iăgi aăkhaiăthácăs ăd ngăvƠăb oăv ătƠiănguyênăn c,ănênăkhaiăthácăs ăd ngăn căđƣălƠmăc năki tăngu năn că ăkhuăv căh ăl u

- Qu nălỦătƠiănguyênăn căc aăl uăv căsôngăch ăy uăv nătheoăph ngăth cătruy năth ng,ăch aăcóăchuy năbi năvƠăti năb ătrongăqu nălỦătƠiănguyênăn c theo

h ngăqu nălỦăt ngăh păl uăv căsông.ă

- Vi căchiaăs ,ăphơnăb ăh pălỦăngu năn căLVSăchoăs ăd ngăc aăcácăngƠnhăvƠăduyătrìăHSTăvƠămôiătr ngă ăh ăduălƠăr tăc năthi tănghiênăc uăgi iăquy tătrênăl uă

v căsông.ăTuyănhiên,ăhi nănay,ăv năđ ănƠyăch aăđ căđ ăc păđ năvƠăch aăcóănghiênă

c uănƠoăđ căth căhi nătrongăth căt

1.4.3 H ng ti p c n vƠ n i dung nghiên c u c a lu n án

Trên c ăs ănghiên c u, phân tích và đánh giá nh ngăbƠiăh căkinhănghi mă

c ngănh ănh ngăt năt iăv ăPTTNN l uăv căsông Trà Khúc, lu n án ch n h ng nghiên c u v i cách ti p c nă t ngă h p,ă v a mang tính k ă th aă cóă ch nă l c,ă v a mang tính sáng t o và ng d ngătrongăqu nălỦ,ăb oăv ătƠiănguyên,ămôiătr ngăn că

l uăv căsông theoăh ngăphátătri năb năv ng.ăS ăđ ălogicăti păc nănghiênăc uăđ că

bi uăth ănh hình 1.2

N i dung gi i quy t c a lu n án

1)ăNghiênăc uăđánhăgiáăhi nătr ngătƠiănguyênăn căvƠăkhaiăthácăs ăd ngăngu nă

n cătrênăLVS vƠălƠmărõăcácănguyênănhơnăgơyăraătìnhătr ngăsuyăthoáiăc năki tăngu nă

n că ăkhuăv căh ăl uănh ăđƣănêuă ătrênătheoăyêuăc uăPTBVătƠiănguyênăn c

2)ăNghiênăc uăxácăđ nhăcácăc ăs ăkhoaăh căchoăphátătri năb năv ng tài nguyên, môiătr ngăn cătrênăl uăv căsôngăTrƠăKhúcăbaoăg m:ă

- Phơnă tíchă xácă đ nhă nh ngă bi uă hi nă khôngă b nă v ngă trongă phátă tri nă tƠiănguyênăn că(PTTNN)ăl uăv căsôngăTrƠăKhúc;

- Xácăđ nhăyêuăc uăduyătrìădòngăch yăt iăthi uătrênăsôngăchínhă ăkhuăv căh ăl uăvƠăv năđ ăth căhi năđ ăqu nălỦăki măsoátăngu năn c;

- ăxu tăcácăch ăth ăb oăv ămôiătr ngăn căvƠăHSTăthu ăv căh ăl uăsôngăTrƠăKhúcă ngăd ngătrongăqu nălỦăb oăv ămôiătr ngăn căc aăl uăv căsông;

- Nghiênăc uăph ngăphápăvƠăth căhi năvi că cătínhăgiáătr ăkinhăt ăHSTăthu ă

v căh ăl uăsôngăTrƠăKhúcăvƠăđ ăxu tăỦăki năv ăvi căl ngăghépătrongăxemăxétăgi iăphápă

tr ăgiúpăraăquy tăđ nhăqu nălỦăs ăd ngăn căc aăl uăv căsông

3)ăNghiênăc uăđ ăxu tăcácăgi iăphápăcóătínhăđ nhăh ngăchoăphátătri năb năv ng tƠiănguyên,ămôiătr ngăn căl uăv căsôngă

Trongăch ngăc ngăt ngăh păcácăk tăqu ănghiênăc u,ăthƠnhăt uă đƣăđ tăđ că

c ngănh ăt năt iătrongăphátătri nătƠiănguyênăn c các l uăv căsông ăVi tăNam,ăđ că

bi tălƠătrongăxơyăd ngăchi năl c,ăc iăti năvƠăphátătri năth ăch ,chínhăsách;ătrongăxơyă

d ngăvƠăth căhi năđ ătƠi,ăd ăánănghiênăc u,ăt oăc ăs ăchoăth căhi năQLTHTNN,ăqu nălỦăl uăv c.ăK tăqu ăđánhăgiáăchoăth yăm cădùăcònăm tăs ăt năt iătrongăvi căth căhi n,ă

nh ngănh ngăthƠnhăt uăđƣăđ tăđ călƠăđángăk ,ăđƣăt oăđ căc ăs ăbanăđ uăđ ăPTBVătƠiănguyênăn căcácăl uăv căsông c aăăn cătaătrongăcácăth păk ăt i.ă

Ch ng 1ăđƣ đánhăgiáăt ngăquanăv ăcácăk tăqu ănghiênăc uăvƠătìnhăhìnhăphát tri nătƠiănguyênăn c l uăv căsôngăTrƠăKhúc,ăch ărõănh ngăt năc năđ căgi iăquy tăđ ă

phátătri nătƠiănguyênăn c c aăLVSătheoăh ngăb năv ng,ăt ăđóăđ aăraăh ngăti păc n nghiênăc uăgi iăquy tăvƠăn iădungăc aălu năán.ă

Hình 1-2 Khung th c hi n nghiên c u

PTBV Tài nguyên n c

C s khoa h c cho PTBV tƠi nguyên n c LVS

xu t các gi i pháp PTTNN l u v c sông theo

h ng b n v ng

Nh ng t n t i trong

PTTNN l u v c sông

Nh ngăbi uăhi nă

khôngăb năv ngă

cătínhăkinhăt ăcácă giáătr d chăv ăvƠăch că

n ngăHSTăth yăv c

Ph că v ă choă

nghiênă c uă đ ă

xu tăcácăgi iăphápă

th că hi nă PTBVă

TƠiă nguyênă n că

LVS Trà Khúc

ăxemăxétăcácăph ngă ánăvƠălƠăc ăs ăXDăcácă

gi iăphápăb ăsungăngu nă

n c, đ măb oădòngă

ch yăh ădu

Cungă c pă b ă d nă

li uă ngă v iă cácă

th iă đi mă xácă

đ nh,ă ph că v ă đánhăgiáătình tr ngă vƠă di nă bi nă MTă

n că LVSă TrƠă Khúc

Tr ăgiúpăchoăvi că xemăxétăcácăph ngă

án KTSD n c, l ngă ghép vào quá trình raăquy tăđ nhăl aă

ch năđ uăt ăăCTăh ă

t ngăv ăn cătheoă quanăđi măPTBV

TrƠăKhúcălƠăm tăl uăv căsôngăt ngăđ iăl năc aăn cătaăthu căvùngăvenăbi nă

Mi năTrungăvƠălƠăl uăv căsôngăl nănh tăc aăt nhăQu ngăNgƣi,ăcóăl ngăn căd iădƠoă

nh tăsoăv iăcácăsôngăkhácătrongăT nh.ă

Nhìn chung đ a hình l uăv căsôngăTrƠăKhúcăcóăxuăh ngăth păd năt ăTơyăsangă

ông,ăgi aăvùngănúiăvƠăvùngăđ ngăb ngăđ aăhìnhăthayăđ iăđángăk ,ăhìnhăthƠnhăhaiăb că

đ aăhìnhăcaoăvƠăth păn măk ăti pănhau,ăkhôngăcóăkhuăđ măchuy năti p.ă

- Vùngănúi:ăvùngănúiăt ăth ngăngu năv ăt iăđ păTh chăNham.ă tăcanhătácăch ă

y uăt pătrungă ăvenăcácăsôngăsu i

- Vùngăđ ngăb ng:ăvùngăđ ngăb ngă ăphíaă ôngăl uăv căv iăcaoăđ ăm tăđ tăt ă2măđ nă20măthu căcácăhuy năS năT nh,ăT ăNgh a,ăBìnhăS năvƠ M ă c.ă tăđaiăthíchă

h păchoătr ngălúa,ăhoaămƠuăvƠăcơyăcôngănghi păng năngƠy

i uăki năđ a ch t trongăl uăv căkháăph căt p,ăthu căphíaăb căđ aăkh iăKonăTum,ă

baoăg măch ăy uăcácăthƠnhăt oăbi năch tăc ăvƠăcácăph căh ămácmaăxơmănh păcóătu iăt ăAnkerozoiăđ năKainizoi.ăPh nătrungătơmăphíaăTơyăc aăvùngălƠăm tăkh iănơngăd ngăvòmă

đ căc uăthƠnhăb iăcácăđáăbi năch tăh ăt ngăsôngăRe,ăph năphíaăNamălƠăcácăđáăbi năch tăgranităphátătri năch ăy uăh ăth ngăđ tăgƣyăph ngă ôngăB căậ TơyăNam,ăd cătheoăphíaăTơyăch ăy uălƠ h ăth ngăđ tăgƣyăBaăT ă- GiáăV c.ă

ăth ngăl uădòngăchínhăsông TrƠăKhúcăcóătênă akăDrinhăb tăngu năt ăđ nhă

caoă1.550ămăc aădƣyănúiăNg căRinăthu căhuy năKonplongăt nhăKonăTum.ăT ăth ngăngu năđ năS năGiang,ăsôngăch yătheoăh ngăTơyăậ ông.ăT ăS năGiangăđ năTrungă

Ph căsôngăch yătheoăh ngăTơyăNamă- ôngăB c.ăT ăTrungăPh căraăđ năc aăC ă

L yă- M ăKhê,ăsôngăch yătheoăh ngăTơy- ông.ăT ăđ păTh chăNhamăđ năc aăC ăL yădòngăchínhămangătênăTrƠăKhúc.ăT ngăchi uădƠiăsôngăchínhăt ăth ngăngu năraăđ nă

bi năcóăchi u dƠiă148ăkm,ăkho ngă2/3ăchi uădƠiăsôngăch yăquaăvùngănúiăvƠăr ngăr măcóă

đ ăcaoă200ă-1000ăm.ăCaoătrìnhăđáyăsôngăd căd năt ăcaoăđ ă350ămăxu ngăậ 2,00ămăt iă

c aăsông.ăB năđ ăl uăv căsôngănh ăhìnhă2-1

TheoăQuy tăđ nhăc aăTh ăt ngăChínhăPh ăv ăvi căbanăhƠnhădanhăm căLVSăliênăt nhăthángă11-2010,ăl uăv căTrƠăKhúcăcóădi nătíchăt ngăc ngălƠă3337ăkm2

Sông TrƠăKhúcăcóăd ngăcƠnhăcơy,ăcóă11ăph ăl uăc păI,ă3ăph ăl uăc păII,ă2ăph ăl uăc păIII,ă5ă

ph ăl uăc păIVăvƠă1ăph ăl uăc păV.ăCácănhánhăl nălƠăcácănhánhăN căLác,ăsôngă nh,ăsôngăTamăRƠoăvƠăsôngăGiang.ăCácăđ cătr ngăhìnhătháiăc aăsôngăTrƠăKhúcăvƠăcácănhánhăsôngănh ăb ngă1ătrongăPh ăl că(PL)ă1.ă

Khí h u: L uăv căsôngăTrƠăKhúcăcóăch ăđ ăkhíăh uănhi tăđ iăgióămùaăbi uăth ăquaăđ că

tr ngăc aăcácăy uăt ăkhíăh uăt iătr măBa T ă ăvùngăth ngăl uăvƠătr măQu ngăNgƣiă ă

vùngăh ăl uănh ăb ngă2-1

B ng 2-1 Ảiá tr đ c tr ng tháng, n m c a các y u t khí t ng ch y u t i tr m Ba T và Thành

ph Qu ng Ngãi theo s li u quan tr c đ n n m 2010 [19]

Y u t Tr m I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII N m

B căx ăt ngă

trungăbìnhăthángăđ tăt ă1,4ăm/săđ nă1,9ăm/s,ăb ngăho căl năh năt căđ ăgióătrungăbìnhă

n m,ătrongăđóăthángăVIIăcóăt căđ ăgióătrungăbìnhăl nănh tătrongăn măv iă1,9m/s.ăKhiăcóăbão l n, t căđ ăgióăl nănh tăt iăBaăT ăvƠăQu ngăngƣiăđ uăđƣăđ tăt iă40ăm/s.ăă

B năđ ăbi năđ iăcácăy uăt ăkhíăh uăch ăy uănh ănhi tăăđ ,ăđ ă m,ăm a,ăb căh iătheoăkhôngăgianăc aăt nhăQu ngăngƣiăbaoăg măcácăl uăv căTrƠăKhúc,ăsôngăV ăvƠăl uă

v căsôngăTrƠăB ngăđƣăđ căđƠiăKTTVăTrungăTrungăb ăxơyăd ngătheoăs ăli uăc pănh tă

đ năn mă2010ă[19] xem trong PL1

2.1.1.2 Kinh t xƣ h i

1) Dơn s vƠ lao đ ng

Dơnăs ăc aăl uăv căt ngăh pătheoăs ăli uăc aăNiênăgiámăth ngăkêăn mă2010ălà 663.605ăng i,ătrongăđóăkhuăv cătrungăvƠăth ngăl uăt ăđ păTh chăNhamătr ălênălƠă139.105ăng i,ăkhuăv căh ăl uălƠă524.500ăng iă(b ngă2-2).ăTheoăs ăli uăth ngăkêăthìă

s ălaoăđ ngănôngănghi pătrênăl uăv căchi mă88%ăt ngăs ăl căl ngălaoăđ ngăc aăt nh,ă

ti păđ nălƠăs ălaoăđ ngălƠmăngh ăkhaiăthác,ăđánhăb tăth y,ăh iăs năvenăb ăvƠăxaăb

B ng 2-2 Di n tích, dân s c a các huy n, ph n thu c l u v c sông Trà Khúc

Khu v c Huy n/thƠnh ph Di n tích

(km 2 )

Dơn s (ng i) M t đ (ng i/km

ToƠnăl uăv c T ng c ng 3337 663.605 198,9 (l y trung bình)

Ngu n: T ng h p theo s li u c a Niên giám th ng kê t nh Qu ng Ngãi n m 2010

2) Các ngƠnh kinh t

 Nôngănghi p

S năxu tănôngănghi pă chi măt ătr ngăch ă y uătrongăcácăho tăđ ngăphátătri năkinhăt ătrênăl uăv c,ăt pătrungăch ăy uă ăkhuăv căh ăl u.ăNh ngăcơyătr ngăchínhătrênă

l uăv călƠălúa,ăngô,ăs n,ăl c,ăđ uăt ngăvƠămíaătrongăđóădi nătíchălúaălƠăch ăy u.ăHi nănay,ă c ă c uă kinhă t ă nôngă nghi pă đangă chuy nă d chă theoă h ngă gi mă d nă cơyă l ngă

th c,ăt ngăcơyăcôngănghi păvƠăcơyăth căph m

 Nuôiătr ngăth yăs n

Nuôiătr ngăth yăs năbaoăg mănuôiăcáăl ng,ăcáăbèătrênăsôngăvƠănuôiătômă ăkhuă

v căc aăvƠăg năc aăsông.ăNuôiătômăsú,ătômăth ăchơnătr ng,ăcuaăxanhăđ căphátătri nănhi uă ăcácăxƣăT nhăKhê,ăT nhăHòa,ăNgh aăPhú,ăNgh aăHòa.ăDoăngu năn căsôngăb ăsuyăgi măvƠăôănhi măn căgiaăt ngădoă nhăh ngăc aăcácăngu năn căth iăkhôngăđ că

x ălỦăch yăvƠoăsôngătrongăth păk ăg năđơyănênănuôiăcáăl ng,ăbèătrongăsôngătrongănh ngă

n măg năđơyăngƠyăcƠngăb ăsuyăgi m

 Côngănghi p

CácăngƠnhăcôngănghi păđángăquanătơmălƠ côngănghi păch ăbi nănôngă- lâm -

th yăs năvƠăs năxu tăv tăli uăxơyăd ng,ăch ăy uăt pătrungă ăkhuăv căh ăl u.ăTrongăvùngă

h ăl uăcóăhaiăkhuăcôngănghi pă(KCN)ăl nălƠăQu ngăPhúăthu căthƠnhăph ăQu ngăNgƣiăvƠăT nhăPhongăthu căhuy năS năT nh;ăngoƠiăraăcònăcóăm tăs ăc măcôngănghi păvƠălƠngăngh ănh ăc măcôngănghi păT nhă năTơy

Khuăcôngănghi p Qu ngăPhúăv iădi nătíchătheoăquyăho chălƠă120,4ăhaăcóă43ăd ăánăđ căc păphépăđ uăt ătrongăđóăcóă29ăd ăánăđangăho tăđ ngăs năxu tăkinhădoanhăv iă

t ngăngu năv năđ uăt ăđ ngăkỦ lƠă892,7ăt ăđ ng,ăch ăy uălƠăcácăngƠnhăs năxu tăch ă

bi nănông,ălơm,ăth yăh iăs n,ămayăm c,ădaăgi y,ăbaoăbì,ăgi y ăKhuăcôngănghi păT nhăPhongăđ căthƠnhăl păn mă1997ăv iădi nătíchăquyăho chăgiaiăđo nă1ălƠă141,72ăha,ăđ nănayăđƣăl păđ yăkho ngă44,6%ădi nătíchăKCN.ăCácăngƠnhăs năxu tăchínhălƠăv tăli uăxơyă

d ng,ăch ăbi nănôngălơmăs n,ăl părápăc ăkhí,ăthi tăb ăv năt i,ăhƠngătiêuădùngăvƠăcácănhƠămáyăs năxu tăbaoăbìăs năxu tăhƠngăxu tăkh u

 Duăl chăd chăv

Núiă năsôngăTrƠ,ăbƣiăbi năM ăKhê,ăch ngătíchăS năM ,ăm ăC ăHu nhăThúcăKhángăđ uăn mătr nătrongăvùngăh ăl uăsôngăTrƠăKhúc,ăt ălơuănayăđƣălƠănh ngăđ aăđi mă

h păd năchoăc ăduăkháchăđ aăph ng,ătrongăn căvƠăn căngoƠi.ăCácălo iăhìnhăth ăthaoă

ti păxúcăv iăn cănh ăđuaăthuy n,ăb iăl iătr căkiaăphátătri năm nh,ănh ngăhi nănayădoă

n căsôngăTrƠăKhúcă ăh ăl uăb ăc năki tănênăcácăho tăđ ngăvuiăch iăgi iătríănƠyăg nă

nh ăkhôngăcòn.ă

2.1 2 Tình hình khai thác s d ng n c

2.1.2 1 N c s d ng cho phát tri n nông nghi p

1) N c dùng cho t i

N căchoăt iăcácădi nătíchăđ tăcanhătácătrênăl uăv căTrƠăKhúcăđ căcungă

c pănh ăh ăth ngăth yăl iă(HTTL)ătrênăl uă v căvƠăh ăth ngăcácăh ăch aăvƠăđ pădơngănh ăr iărácătrênătoƠnăl uăv c.ăTrongăt ngălaiăsauă2015ăs ăcóăthêmăh ăch aă

N căTrongăkhiăh ăch aănƠyăxơyăd ngăxongăvƠăđiăvƠoăho tăđ ng.ă

 ả th ng th y l i Th ch Nham

H ăth ngăth yăl iăTh chăNhamăcóăcôngătrìnhăđ uăm iălƠăđ păTh chăNhamăn mătrênădòngăchínhăsôngăTrƠăKhúcăt iăxƣăS năNham,ăhuy năS năHƠăcóădi nătíchăl uăv că2.850 km2.ăCôngătrìnhăđ căkh iăcôngăxơyăd ngăn mă1984ăvƠăđ năn mă1991ăb tăđ uăđiăvƠoăv năhƠnh.ăTheoăthi tăk ăHTTLăcóănhi măv ăcungăc păn căt iăchoă50.000ăhaăđ tăcanhătácă(g mă38.000ăhaăt ăch yăvƠă12.000ăhaăt oăngu n);ăc păn căchoăsinhăho tăvƠăcôngănghi p,ăch nănuôiăchoăcácăhuy năBìnhăS n,ăS năT nh,ăT ăNgh a,ăNgh aăHƠnh,ăM ăc,ă căPh ăvƠăthƠnhăph ăQu ngăNgƣi.ăL uăl ngăthi tăk ăc aăkênhăchínhăB călƠă22,5 m3/s và kênh chính Nam là 27,5 m3/s,ăt ngăc ngăc ăhaiăkênhălƠă50ăm3

/s

Hi năt iăHTTLăTh chăNhamăcungăc păn căt iăchoăhaiăkhuăv călƠ:ă(1)ăkhuă

t iăh ăl uăsôngăTrƠ Khúcă(n căt ăkênhăchínhăB căt iăchoăcácăhuy năBìnhăS n,ăS nă

T nhă v iă l uă l ngă 23,5ă m3/să vƠă n că t ă kênhă chínhă Namă t iă choă cácă huy nă T ăNgh a,ăNgh aăHƠnhăv iăl uăl ngă17,1ăm3/s),ăvƠă(2)ăkhuăt iăNam sông V ă(n căt ăkênhăchínhăNamăđ căchuy năquaăxiăphôngăsôngăV ăđ ăt iăchoăhaiăhuy năM ă căvƠăcăPh ăthu căNamăsôngăV ăv iăl uăl ngă13,63ăm3/s) B ngă2-3 choăth yădi nătíchă

t iăth căt ăc aăHTTLăTh ch Nhamăt ă1997- 2001ăvƠăn mă2010

B ng 2-3 Di n tích t i th c t c a ảTTL Th ch Nham qua các n m đ n nay (ha)

Di nătíchăt iăth căt ăc aăhaiăkênhăchínhăHTTLăTh chăNhamăn mă2010ănh ă

b ngă2-4

NgoƠiăra,ăh ăth ngăc ngăt oăngu năn căchoăcácăcôngătrìnhăth yăl iănh ă ăh ă

l u.ăN mă2010ăt ngădi nătíchăt oăngu năchoăt iălƠă3617ăha,ătrongăđóăb ngătr ngăl călƠă3590,5ăhaă(v ă ôngăxuơnă1739,4ăha,ăv ăHèăthuă1851,1ăha)ăvƠăb ngăđ ngăl călƠă27,65ăhaă(v ă ôngăxuơnă5,5 haă,ăv ăHèăthuălƠă22,15ăha)ă[16].ăT ngădi nătíchăt iăc aăh ăth ngă

k ăc ădi nătíchăt oăngu năs ălƠă34.551ăha

2 C p n c Sả và CN l y t kênh Th ch Nham q(m3/ngày đêm)

Ngu n: S li u th ng kê c a Công ty QL&KTCTTL Th ch Nham

L ng n c l y vào h th ng th c t

L ngăn căl yăvƠoăh ăth ngăđ căt ngăh păt ăs ăli uăv năhƠnhăl yăn căth că

t ăt ă1994-2010ănh ăb ngă2-5ăchoăth yătrongă9ăthángămùaăki tă(I-IX)ăl ngăn căl yăvào h ăth ngăr tăl năt ă400-700 tr.m3,ătrongăđóăcóă12/17ăn măl ngăn căl yăvƠoătrênă

600 tr.m3.ăSoăsánhăv iăngu năn căđ năđ păTh chăNhamătrongăcácăthángămùaăki tăchoă

th yăhi năt iăđ păTh chăNhamăl yăt ă20ă%ăđ nă45ă%ăl ngăn cămùaăki tăc aăsông

B ng 2-5 L ng n c l y vào ảTTL Th ch Nham 9 tháng mùa ki t (Tr m3

di nătíchăc aăh ăth ngăth yăl i Th chăNhamăn mă2010ăt iăđ că34.551ăhaă(k ăc ăt oăngu n)ăthìăcácăcôngătrìnhăth yăl iătrênăl uăv căhi nănayăđƣăt iăđ căg nă41.073ăhaătrongăđóăch ăy uălƠălúaăn căhaiăv ă ôngăxuơnăvƠăHèăthu.ă

NgoƠiăra,ătrênăl uăv căđangăxơyăd ngăh ăch aăN cătrongăd ăki năsauă2015ăcôngă trìnhă m iă điă vƠoă v nă hƠnh.ă H ă N că Trongă xơyă d ngă trênă nhánhă su iă N căTrong,ăcóădungătíchăh uăíchălƠă258,7 tr.m3 nh măb ăsungăngu năn căchoăđ păTh chăNhamă đ ă cungă c pă n că choă t iă c aă HTTLă Th chă Nham,ă cungă c pă n că choă khu côngănghi p DungăQu tăvƠăThƠnhăph ăV năT ngăthu căsôngăTrƠăB ng

2) N c dùng cho ch n nuôi

Ch nănuôiăgiaăsúc,ăgiaăc măc aăng iădơnăvùngănôngăthônăc ngădùngăch ăy uă

l ngăn căkhaiăthácăt ăgi ngăc aăcácăh ăgiaăđìnhăn mătrongăkhuăt iăTh chăNham.ă