Quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Phú Thọ

Quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Phú ThọQuản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Phú ThọQuản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Phú ThọQuản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Phú ThọQuản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Phú ThọQuản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Phú ThọQuản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Phú ThọQuản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Phú ThọQuản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Phú ThọQuản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Phú ThọQuản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Phú ThọQuản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Phú ThọQuản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Phú ThọQuản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Phú ThọQuản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Phú Thọ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

./ ./

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

BÙI THANH HÙNG

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT

CHO SINH VIÊN NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

./ ./

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

BÙI THANH HÙNG

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP

LUẬT CHO SINH VIÊN NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn Cao học Hành chính công “Quản lý nhà

nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số

trên địa bàn tỉnh Phú Thọ” là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi

Các số liệu và thông tin được sử dụng trong Luận văn có xuất xứ rõ ràng

và kết quả nghiên cứu là do quá trình lao động trung thực của bản thân tôi

Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật và lãnh đạo Học viện Hành chính về Luận văn cao học này

Học viên

Bùi Thanh Hùng

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm trân trọng nhất, tác giả luận văn xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc tới TS Trần Thị Diệu Oanh, Học viện Hành chính Quốc gia đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tác giả trong quá trình thực hiện và hoàn thành

Luận văn Thạc sỹ Quản lý công với đề tài: “Quản lý nhà nước về phổ biến,

giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh

Phú Thọ”

Xin trân trọng cảm ơn Ban Giám đốc, các thầy giáo, cô giáo của Học viện Hành chính đã tận tình, chu đáo trong quá trình tham gia giảng dạy và truyền đạt kiến thức cho tác giả Xin được bày tỏ lời cảm ơn chân thành đến toàn thể cán bộ, công chức, viên chức của Học viện Hành chính đã tạo điều kiện thuận lợi nhất cho tác giả trong thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành chương trình cao học cũng như hoàn thành Luận văn này

Xin được gửi lời cảm ơn chân thành đến Lãnh đạo UBND Tỉnh Phú Thọ, Văn phòng UBND Tỉnh Phú Thọ, Sở Tư pháp Tỉnh Phú Thọ, các cơ sở Đoàn, Hội, Đội, cán bộ, công chức, các cơ sở giáo dục trong địa bàn Tỉnh Phú Thọ mà tác giả đã đến khảo sát, lấy số liệu phục vụ cho việc hoàn thành Luận văn này

Kính mong nhận được sự góp ý của quý thầy giáo, cô giáo, đồng nghiệp và các học viên cao học - Học viện Hành chính và quý bạn đọc để Luận văn được hoàn thiện và có giá trị thực tiễn cao hơn

Xin trân trọng cảm ơn!

Học viên

Bùi Thanh Hùng

MỤC LỤC

Trang Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Lời cảm ơn

Mục lục

Danh mục các chữ viết tắt

MỞ ĐẦU 1 Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO SINH VIÊN NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ 8 1.1 Phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số 8 1.2 Quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số 18 1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số 26 Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO SINH VIÊN NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ THỌ 32 2.1 Một số yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Phú Thọ 32

2.2 Tình hình quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Phú Thọ 40

2.3 Đánh giá chung quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Phú Thọ 57 Chương 3 PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO SINH VIÊN

3.1 Một số định hướng tăng cường công tác tư pháp, phổ biến giáo dục pháp luật của tỉnh Phú Thọ 63 3.2 Phương hướng tăng cường quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Phú Thọ 65 3.3 Giải pháp tăng cường quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Phú Thọ 70 KẾT LUẬN 91 TÀI LIỆU THAM KHẢO 93

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DTTS : Dân tộc thiểu số HĐND : Hội đồng nhân dân HĐPH : Hội đồng phối hợp HSSV : Học sinh sinh viên KTX : Ký túc xá

PBGDPL : Phổ biến giáo dục pháp luật QLNN : Quản lý nhà nước

QPPL : Quy phạm pháp luật XHCN : Xã hội chủ nghĩa

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài của luận văn

Vấn đề dân tộc và đoàn kết dân tộc là vấn đề chiến lược cơ bản, lâu dài đồng thời cũng là vấn đề cấp bách hiện nay của cách mạng Việt Nam Trong những năm qua, công tác dân tộc đã đạt được những thành tựu rất quan trọng Bên cạnh việc thể chế hóa Hiến pháp năm 2013 về lĩnh vực dân tộc, Nhà nước tiếp tục dành những nguồn lực đầu tư phát triển thông qua các chương trình, dự án đã triển khai như: Chương trình giảm nghèo bền vững giai đoạn 2011-2020; Chương trình 135 giai đoạn III; Chương trình giảm nghèo nhanh và bền vững đối với 69 huyện nghèo và

23 huyện có tỷ lệ hộ nghèo cao; chính sách định canh định cư; chính sách hỗ trợ đất

ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt cho hộ đồng bào DTTS nghèo và hộ nghèo ở xã, thôn, bản đặc biệt khó khăn

Tuy nhiên, vào những năm gần đây, vùng đồng bào DTTS đã và đang xuất hiện một số vấn đề như: tình hình khiếu kiện tranh chấp đất đai đông người có xu hướng tăng lên Tình trạng lao động người DTTS qua biên giới làm thuê theo mùa

vụ ngày càng nhiều, không chỉ ở vùng giáp biên mà còn ở cả vùng sâu trong nội địa; nạn lừa gạt, mua bán phụ nữ qua biên giới với thủ đoạn ngày càng tinh vi Tình trạng mua bán các chất ma tuý và dụ dỗ đồng bào DTTS tham gia vận chuyển các chất ma tuý, sử dụng các chất ma túy diễn biến phức tạp Đạo lạ, tà đạo xuất hiện, cùng với hoạt động truyền đạo trái pháp luật, lôi kéo, tranh giành tín đồ đang làm mất ổn định về an ninh trật tự ở vùng đồng bào DTTS [23]

Mặt khác, Theo thống kê chưa đầy đủ của Bộ Giáo dục và Đào tạo thì từ năm

2009 đến tháng 8/2014, tổng số HSSV liên quan đến pháp luật hình sự trên 8000 vụ việc, trong đó, gây rối trật tự công cộng là 935 vụ, tội phạm ma túy là 357 trường hợp, giết người 37 vụ, cướp, trộm cắp tài sản là 6000 vụ

Từ năm 2010 đến tháng 8/2014 đã có tới 7.735 HSSV tham gia đánh nhau, bị

xử lý kỷ luật Tệ nạn ma túy trong HSSV diễn biến phức tạp Theo điều tra của liên ngành giáo dục-công an thì năm 2010 có 538 HSSV, năm 2011 có 350 HSSV, năm

2012 có 159 HSSV, năm 2013 có 296 HSSV vi phạm tệ nạn ma túy Đáng chú ý,

tình hình sử dụng ma túy tổng hợp, đặc biệt là ma túy đá đang có xu hướng tăng mạnh tại các thành phố lớn

Tình trạng đánh bạc trong KTX đã được ngăn chặn, đẩy lùi do sự quản lý chặt chẽ của các nhà trường nhưng HSSV ở ngoại trú chơi lô đề, cá độ bóng đá, đánh bạc rất khó kiểm soát Đã có những trường hợp quá đam mê lô đề dẫn đến bỏ học, tham gia trộm cướp [22]

Một trong những nguyên nhân cơ bản dẫn đến các vấn đề trên là do sự nhận thức, hiểu biết về pháp luật còn hạn chế

Trong những năm qua, bên cạnh việc không ngừng hoàn thiện hệ thống pháp luật, Đảng và nhà nước ta thường xuyên quan tâm đến việc PBGDPL sâu rộng trong các tầng lớp nhân dân, coi đó là nhiệm vụ trọng tâm trong việc tăng cường QLNN, quản lý xã hội bằng pháp luật, xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam và tăng cường pháp chế XHCN

Hoạt động PBGDPL cho các đối tượng sinh viên là người DTTS trong thời gian qua đã được Đảng và Nhà nước rất quan tâm Cụ thể đã ban hành các văn bản như : Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 09/12/2003, Ban Bí thư Trung ương Đảng về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phổ biến giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức pháp luật của cán bộ và nhân dân; Quyết định số 1928/QĐ-TTg ngày 20/11/

2009 Thủ tướng Chính phủ Phê duyệt Đề án nâng cao chất lượng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhà trường; Quyết định số 06/2010/QĐ-TTg ngày 25/01/2010 của Thủ tướng Chính phủ về việc xây dựng, quản lý, khai thác tủ sách pháp luật; Quyết định số 2160/QĐ-TTg ngày 26/11/2010 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án tăng cường công tác Phổ biến, giáo dục pháp luật nhằm nâng cao ý thức pháp luật cho thanh thiếu niên giai đoạn 2011 - 2015; Thông tư liên tịch số 30/2010/TTLT-BGD&ĐT-BTP ngày 16/11/2010 của Bộ Giáo dục - Đào tạo, Bộ

Tư pháp hướng dẫn phối hợp công tác PBGDPL trong trường học Ngày 20/6/2012, Quốc hội đã ban hành Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật Đây là cơ sở pháp lý quan trọng cho công tác PBGDPL, tạo chuyển biến căn bản, bền vững, hiệu quả cho hoạt động PBGDPL với việc huy động toàn bộ hệ thống chính trị tham gia

công tác PBGDPL, trong đó Nhà nước giữ vai trò nòng cốt; xác lập trách nhiệm và

cơ chế phối hợp, huy động các nguồn lực của các cơ quan, tổ chức xã hội cho công tác PBGDPL

Thực tế cho thấy, hoạt động PBGDPL cho đối tượng sinh viên người DTTS trên địa bàn tỉnh Phú Thọ hiện nay còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc Tỉnh Phú Thọ là một tỉnh miền núi với 34 dân tộc anh em cùng chung sống, 16% dân số là người DTTS, sống chủ yếu dựa vào nông nghiệp, trình độ dân trí thấp, họ chỉ cần tới pháp luật khi nảy sinh những vụ việc ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, lợi ích cá nhân mà không hình thành được ý thức pháp luật không có thói quen tìm hiểu pháp luật Điều này gây khó khăn rất lớn cho công tác PBGDPL cho đồng bào người DTTS, đặc biệt là đối tượng sinh viên người DTTS trên địa bàn tỉnh

Hơn thế nữa, nhu cầu PBGDPL cho nhân dân nói chung và cho sinh viên người DTTS trên địa bàn tỉnh nói riêng ngày một gia tăng khi chúng ta đang xây dựng nền kinh tế thị trường, tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa dẫn đến hiện tượng đô thị hóa nông thôn và hội nhập quốc tế ngày càng nhiều Trong khi đó, đội ngũ cán bộ làm công tác PBGDPL còn chưa đáp ứng yêu cầu, lúng túng trong quản

lý, điều hành Cơ sở vật chất và kinh phí dành cho hoạt động PBGDPL chưa được quan tâm đầu tư tương xứng với vị trí và vai trò của công tác PBGDPL

Trước tình hình đó, tôi lựa chọn đề tài "Quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Phú Thọ"

làm đề tài nghiên cứu Luận văn thạc sỹ Việc nghiên cứu này vừa có ý nghĩa lý luận cũng như thực tiễn trong việc góp phần cung cấp nội dung khoa học cho quá trình chủ động, tích cực tìm ra những giải pháp tối ưu nhằm nâng cao chất lượng công tác QLNN về PBGDPL cho đối tượng sinh viên người DTTS

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài của luận văn

Công tác QLNN về PBGDPL là một vấn đề mang tính cấp thiết của nhà nước

ta trong giai đoạn hiện nay Đây là vấn đề có rất nhiều nhà khoa học quan tâm Nhiều công trình nghiên cứu đã được công bố như:

- Thạc sỹ Phạm Thị Kim Dung (2011), Phổ biến giáo dục pháp luật cho học sinh sinh viên trong các nhà trường thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, Bộ Tư pháp

- PGS.TS Nguyễn Thế Kỷ (2014), Giáo dục nếp sống văn hóa cho học sinh,

Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia - Sự thật

- TS Lương Khắc Hiếu (2006), Tư tưởng, phong cách Hồ Chí Minh về một số suy nghĩ về công tác tuyên truyền hiện nay, Đề tài cấp bộ

- Dương Thanh Mai (1996), Công tác tuyên truyền giáo dục pháp luật ở nước

ta - Thực trạng và giải pháp

- Trần Ngọc Đường- Dương Thị Thanh Mai (1995), Bàn về giáo dục pháp luật, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

- Lê Đình Khiên (1996), Nâng cao ý thức pháp luật của đội ngũ cán bộ quản

lý hành chính ở nước ta hiện nay, Luận án Phó tiến sỹ luật học, Học viện Chính trị

Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội

- Đào Trí Úc (1997), Nhà nước và pháp luật của chúng ta trong sự nghiệp đổi mới, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

- Lê Thị Thu Ba (2006), Tăng cường vai trò của Hội đồng Phối hợp công tác PBGDPL đáp ứng đòi hỏi của nhiệm vụ đưa pháp luật vào cuộc sống, Tạp chí Dân

chủ và pháp luật, Số chuyên đề năm 2006, Bộ Tư pháp, Hà Nội

- Nguyễn Thị Hồi (2008), Ý thức pháp luật và văn hóa pháp luật, Tạp chí Dân chủ và pháp luật- Số chuyên đề tháng 2 năm 2008, Bộ Tư pháp, Hà Nội

- Nguyễn Thị Hoàng Lan (2009), Một số biện pháp nhằm nâng cao ý thức

pháp luật phòng, chống ma túy trong học sinh, sinh viên hiện nay, Tạp chí Dân chủ

và pháp luật - Số tháng 10 năm 2009, Bộ Tư pháp, Hà Nội

- Phạm Đức Hoài (2009), Quản lý nhà nước về PBGDPL trong Bộ Quốc Phòng hiện nay, Luận văn Thạc sỹ Quản lý hành chính công, Học viện Hành chính,

Hà Nội

- Nguyễn Tất Viễn (2010), Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc xây dựng Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật, Đề tài cấp Bộ, Bộ Tư pháp, Hà Nội

- Nguyễn Duy Lãm (2012), Sự cần thiết và quan điểm chỉ đạo xây dựng Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật, Tạp chí Dân chủ và pháp pháp luật- số chuyên đề

tháng 10 năm 2012, Bộ Tư pháp, Hà Nội

- Nguyễn Đình Đình Đặng Lục (2008), Giáo dục pháp luật trong nhà trường,

Vì vậy, đây là đề tài không trùng lắp với các công trình có liên quan đã được công bố trong thời gian gần đây

3 Mục đích và nhiệm vụ của Luận văn

3.1 Mục đích

Mục đích của Luận văn là nghiên cứu, làm rõ cơ sở lý luận của vấn đề QLNN

về PBGDPL, trên cơ sở đó đánh giá đúng thực trạng của QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, tìm ra những giải pháp nhằm triển khai thực hiện hiệu quả QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS dựa trên tình hình thực tế của địa phương

3.2 Nhiệm vụ

Để đạt được mục đích trên, luận văn đặt ra các nhiệm vụ nghiên cứu sau đây:

- Nghiên cứu, làm sáng tỏ cơ sở lý luận của PBGDPL và QLNN về PBGDPL

cho sinh viên người DTTS

- Nghiên cứu thực trạng QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS trên địa bàn tỉnh Phú Thọ

- Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả QLNN về PBGDPL, nâng cao ý thức pháp luật của sinh viên người DTTS trên địa bàn tỉnh Phú Thọ

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của Luận văn

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Các vấn đề lý luận và thực tiễn của QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Công tác QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS trên

địa bàn tỉnh Phú Thọ

- Về không gian: Đề tài nghiên cứu công tác QLNN về PBGDPL cho sinh viên

người DTTS đang học trên địa bàn tỉnh Phú Thọ

- Về thời gian: Luận văn nghiên cứu công tác QLNN về PBGDPL cho sinh

viên người DTTS trên địa bàn tỉnh Phú Thọ giai đoạn từ năm 2010 đến nay

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của Luận văn

5.1 Phương pháp luận

Luận văn được nghiên cứu dựa trên lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin để tìm

ra mối liên hệ nhằm đánh giá các vấn đề nghiên cứu một cách khoa học; dựa trên tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật; bám sát đường lối, chủ trương của Đảng về quản lý xã hội bằng pháp luật; các quan điểm của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước về công tác dân tộc; những quy định pháp luật về QLNN

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu để làm rõ vấn đề, trong đó tập trung một số phương pháp sau:

+ Phương pháp khảo cứu tài liệu: Tác giả đã sử dụng được giới thiệu tại Phần

hiện Chương 1 của luận văn Phương pháp này cung cấp cơ sở lý luận, những luận

cứ cho việc đánh giá và đề ra giải pháp cho công tác công tác QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS trên địa bàn tỉnh Phú Thọ

+ Phương pháp chuyên gia: Tác giả đã tham vấn ý kiến của đồng chí Chánh

Văn phòng Ban Dân tộc tỉnh Phú Thọ, đồng chí Phó Ban Nội chính Tỉnh ủy Phú Thọ và đồng chí Trưởng phòng Tuyên truyền Sở Tư pháp tỉnh Phú Thọ về công tác PBGDPL trên địa bàn tỉnh Phú Thọ

+ Phương pháp phỏng vấn trực tiếp: Tác giả đã trực tiếp trao đổi với các đồng

chí Quản lý sinh viên của các trường Đại học, cao đẳng trên địa bàn tỉnh Phú Thọ

về nội dung, những thuận lợi và khó khăn trong việc tổ chức PBGDPL cho sinh viên người DTTS trên địa bàn tỉnh Phú Thọ

Ngoài ra Luận văn còn sử dụng phương pháp nghiên cứu khác như : phân tích, tổng hợp, so sánh, thống kê

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của Luận văn

Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần làm sáng tỏ thêm một số vấn đề lý luận QLNN về PBGDPL, từ đó làm phong phú thêm về hành chính học và quản lý công Những đề xuất của luận văn có ý nghĩa nhất định trong việc QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS trên địa bàn tỉnh Phú Thọ cũng như có giá trị tham khảo cho các địa phương có điều kiện tương tự như tỉnh Phú Thọ

Luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các đề tài nghiên cứu liên quan sau này

7 Kết cấu của Luận văn

Luận văn ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật

Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về phổ biến giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Phú Thọ

Chương 3: Phương hướng, giải pháp tăng cường quản lý nhà nước về phổ biến giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Phú Thọ

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO SINH VIÊN NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ

1.1 Phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số

1.1.1 Quan niệm, mục đích, nguyên tắc về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số

1.1.1.1 Quan niệm về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số

Hiện nay có nhiều quan niệm khác nhau về PBGDPL, trong đó có thể kể như: Quan niệm thứ nhất cho rằng, PBGDPL là một bộ phận của giáo dục chính trị,

tư tưởng, đạo đức Theo quan niệm này, khi tiến hành giáo dục chính trị, tư tưởng, các quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng cho nhân dân thì tự nó sẽ hình thành nên ý thức pháp luật Hay nói cách khác, sự hình thành ý thức pháp luật là hệ quả tất yếu của việc giáo dục chính trị, tư tưởng hay giáo dục đạo đức

Quan niệm thứ hai cho rằng, PBGDPL chỉ đơn thuần là hoạt động tuyên truyền, giải thích pháp luật thông qua các phương tiện thông tin đại chúng như sách báo, phát thanh, truyền hình Do vậy, coi đây là chỉ là công việc của hệ thống các phương tiện thông tin đại chúng

Quan niệm thứ ba cho rằng, pháp luật là quy tắc xử sự có tính bắt buộc chung Mọi công dân đều có nghĩa vụ tuân thủ pháp luật Vì vậy, không cần đặt ra vấn đề PBGDPL

Những quan niệm nêu trên mặc dù ở góc độ nào đó không sai, nhưng chưa đầy

đủ Pháp luật được ban hành trên văn bản mới chỉ là bước đầu tiên của quy trình QLNN: ban hành, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục, tổ chức thực hiện, theo dõi thi hành, kiểm tra giám sát

Ở một góc độ khác, có thể thấy PBGDPL là một từ ghép hai từ "phổ biến pháp luật" và "giáo dục pháp luật"

Phổ biến pháp luật có hai nghĩa:

- Nghĩa hẹp: Là giới thiệu tinh thần văn bản pháp luật cho đối tượng của nó

- Nghĩa rộng: là truyền bá pháp luật cho mọi tầng lớp nhân dân

Theo Sổ tay hướng dẫn nghiệp vụ PBGDPL thì: Giáo dục pháp luật là một khái niệm rộng bao gồm cả quá trình nâng cao tri thức pháp luật cho đối tượng và bằng nhiều cách (thuyết phục, nêu gương, ám thị ) hình thành tình cảm, niềm tin pháp luật cho đối tượng, từ đó nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật của đối tượng [2]

Cả cụm từ PBGDPL có hai nghĩa:

- Nghĩa hẹp: là việc truyền bá pháp luật cho đối tượng nhằm nâng cao tri thức, tình cảm, niềm tin pháp luật cho đối tượng, từ đó nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật của đối tượng

- Nghĩa rộng: là công tác, lĩnh vực, bao gồm tất cả các công đoạn như định hướng công tác PBGDPL, lập chương trình, kế hoạch PBGPL, áp dụng các hình thức PBGDPL, triển khai chương trình về PBGDPL, kiểm tra, sơ kết, tổng kết, đúc rút kinh nghiệm về PBGDPL

PBGDPL là quá trình hoạt động thường xuyên, liên tục và lâu dài của chủ thể tuyên truyền lên đối tượng, là cầu nối để chuyển tải pháp luật vào cuộc sống Trong công tác QLNN thì PBGDPL được hiểu theo nghĩa rộng và được xác định là một công việc trọng tâm và thường xuyên của các cơ quan nhà nước, các cấp, các ngành [20]

Từ những đặc thù và phân tích trên ta có thể thấy rõ bản chất của PBGDPL là hoạt động định hướng có tổ chức, có chủ định của chủ thể PBGDPL nhằm chuyển tải các tri thức về nhà nước và pháp luật đến đối tượng được giáo dục pháp luật với mục đích hình thành ở họ những tri thức pháp lý, tình cảm, lòng tin và ý thức tự giác tuân thủ pháp luật

Việc PBGDPL cho sinh viên người DTTS là một quá trình triển khai và áp dụng các quy trình của PBGDPL cho đối tượng là sinh viên người DTTS

Thuật ngữ "sinh viên" có nguồn gốc từ tiếng La-tinh "Student" có nghĩa là người làm việc, học tập nhiệt tình, người đi tìm kiếm, khai thác tri thức Theo ngôn ngữ Hán Việt, từ "sinh viên" được diễn nghĩa ra là người bước vào cuộc sống, cuộc đời Còn theo Từ điển tiếng Việt, khái niệm "sinh viên" được dùng để chỉ người học

ở bậc đại học[44]

Theo Điều 59, Luật Giáo dục đại học số: 08/2012/QH13 thì: " sinh viên" được hiểu là người học của các cơ sở giáo dục đại học theo chương trình đào tạo cao đẳng

và chương trình đào tạo đại học

Cụm từ “dân tộc thiểu số” hiện đang được sử dụng tương đối phổ biến trong các văn bản của Đảng, Nhà nước và trong đời sống xã hội Đây là những khái niệm khoa học liên quan đến vấn đề chính trị - xã hội Tuy nhiên trong xã hội hiện nay,

có lúc có nơi vẫn chưa có cách hiểu thống nhất về cách gọi cũng như nội hàm của

nó

“Dân tộc thiểu số” là một khái niệm khoa học được sử dụng phổ biến trên thế giới hiện nay Các học giả phương Tây quan niệm rằng, đây là một thuật ngữ chuyên ngành dân tộc học (minority ethnic) dùng để chỉ những dân tộc có dân số ít Trong một số trường hợp, người ta đánh đồng ý nghĩa “dân tộc thiểu số” với “dân tộc lạc hậu”, “dân tộc chậm tiến”, “dân tộc kém phát triển”, “dân tộc chậm phát triển”… Có nhiều nguyên nhân, trong đó có sự chi phối bởi quan điểm chính trị của giai cấp thống trị trong mỗi quốc gia

Trên thực tế, khái niệm “dân tộc thiểu số” chỉ có ý nghĩa biểu thị tương quan

về dân số trong một quốc gia đa dân tộc Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và xuất phát từ nguyên tắc bình đẳng dân tộc, thì khái niệm “dân tộc thiểu số” không mang ý nghĩa phân biệt địa vị, trình độ phát triển của các dân tộc Địa vị, trình độ phát triển của các dân tộc không phụ thuộc ở

số dân nhiều hay ít, mà nó được chi phối bởi những điều kiện kinh tế - chính trị - xã hội và lịch sử của mỗi dân tộc

Vận dụng quan điểm trên vào điều kiện cụ thể của cách mạng nước ta, Đảng

một quốc gia thống nhất gồm 54 dân tộc thành viên, với khoảng trên 90 triệu người Trong tổng số các dân tộc nói trên thì dân tộc Việt (Kinh) chiếm 86,2% dân số, được quan niệm là “dân tộc đa số”, 53 dân tộc còn lại, chiếm 13,8% dân số được quan niệm là “dân tộc thiểu số” trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam Khái niệm

“dân tộc thiểu số”, có lúc, có nơi, nhất là trong những năm trước đây còn được gọi

là “dân tộc ít người” Mặc dù hiện nay đã có qui định thống nhất gọi là “dân tộc thiểu số” và cách gọi “dân tộc ít người” vẫn không bị hiểu khác đi về nội dung [34]

Như vậy, có thể hiểu : PBGDPL cho sinh viên người DTTS là hoạt động có định hướng, có tổ chức, có dự định của chủ thể PBGDPL tác động lên đối tượng là sinh viên người DTTS một cách có hệ thống và thường xuyên, nhằm mục đích hình thành ở họ tri thức pháp lý, tình cảm và hành vi phù hợp với các đòi hỏi của các quy định pháp luật hiện hành

1.1.1.2 Mục đích phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số

Mục đích PBGDPL là hoạt động mang tính định hướng, nhằm nâng cao ý thức pháp luật, hình thành tình cảm, lòng tin và sự tôn trọng đối với pháp luật của Nhà nước, từ đó tự giác xử sự phù hợp với pháp luật hiện hành

Mục đích của PBGDPL là một trong những yếu tố tạo lên cấu trúc bên trong của PBGDPL, là đặc trưng để phân biệt PBGDPL với các loại giáo dục khác như giáo dục chính trị, giáo dục đạo đức Việc xác định mục đích của PBGDPL có ý nghĩa hết sức quan trọng trong cả lý luận lẫn thực tiễn, đó là cơ sở khoa học cho việc lựa chọn nội dung, hình thức, phương pháp phù hợp, mang lại chất lượng, hiệu quả cho công tác PBGDPL

Mục đích của PBGDPL cho sinh viên người DTTS bao gồm mục đích tổng quát và mục địch cụ thể

Mục đích tổng quát của PBGDPL cho sinh viên người DTTS chính là góp phần hình thành và nâng cao văn hóa pháp lý cho từng sinh viên người DTTS và toàn xã hội, nâng cao hiệu lực, hiệu quả QLNN, xây dựng nhà nước pháp quyền Mục đích cụ thể gồm có bốn mục đích sau:

Mục đích thứ nhất, nâng cao hiểu biết pháp luật cho sinh viên người DTTS (Mục đích nhận thức)

PBGDPL cho sinh viên người DTTS bao gồm hai lĩnh vực : phổ biến pháp luật và giáo dục pháp luật Hoạt động giáo dục pháp luật là một hoạt động giáo dục

cụ thể gắn bó hữu cơ với hoạt động giáo dục nói chung Nội dung giáo dục pháp luật là một phần của nội dung chương trình giáo dục Giáo dục pháp luật cho sinh viên thực hiện thông qua việc dạy và học nội dung, kiến thức pháp luật trong trong chương trình giáo dục chính khóa qua môn học Pháp luật đại cương, Pháp luật chuyên ngành Phổ biến pháp luật cho sinh viên được thực hiện thông qua các hoạt động giáo dục ngoại khóa, giáo dục ngoài giờ lên lớp [26]

PBGDPL chính là phương tiện truyền tải những thông tin, những yêu cầu nội dung và các quy định pháp luật đến với sinh viên người DTTS, giúp cho họ hiểu biết, nắm bắt pháp luật kịp thời mà không mất quá nhiều thời gian, công sức cho việc tự tìm hiểu, tự học tập Đó chính là phương tiện hỗ trợ tích cực để nâng cao

hiểu biết pháp luật cho sinh viên người DTTS

Mục đích thứ hai, hình thành lòng tin vào pháp luật của sinh viên người DTTS (Mục đích cảm xúc)

Pháp luật chỉ có thể được mọi người thực hiện nghiêm chỉnh khi họ tin tưởng vào những quy định của pháp luật Pháp luật được xây dựng là để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho công dân, đảm bảo lợi ích chung của cộng đồng, đảm bảo công bằng và dân chủ xã hội Khi nào sinh viên người DTTS nhận thức được đầy đủ về pháp luật thì không cần sử dụng các biện pháp cưỡng chế mà họ vẫn tự giác thực hiện

Tạo lập niềm tin vào pháp luật cho sinh viên người DTTS đòi hỏi sự kết hợp của nhiều yếu tố Một trong các yếu tố đóng vai trò quan trọng là PBGDPL để sinh viên người DTTS hiểu biết về pháp luật, hiểu biết về quá trình thực hiện và áp dụng pháp luật, tuyên truyền về những mặt thuận lợi và khó khăn phức tạp của việc thực hiện và áp dụng pháp luật, những mặt ưu điểm và hạn chế của quá trình điều chỉnh

Pháp luật cũng như mọi hiện tượng khác trong xã hội bao giờ cũng có hai mặt, không phải lúc nào nó cũng thoả mãn hết, phản ánh được đầy đủ nguyện vọng, mong muốn của tất cả sinh viên người DTTS cũng như mọi người trong xã hội Quá trình điều chỉnh pháp luật sẽ lấy lợi ích của đông đảo nhân dân trong xã hội làm tiêu chí, thước đo, do đó sẽ có một số ít đối tượng không được thoả mãn Chính các yếu

tố hạn chế và mặt trái của các quy định pháp luật càng tạo đòi hỏi sự cần thiết của công tác PBGDPL để sinh viên người DTTS hiểu đúng pháp luật, đồng tình ủng hộ pháp luật Có như vậy mới hình thành lòng tin vào pháp luật của sinh viên người DTTS và đông đảo nhân dân trong xã hội

Mục đích thứ ba, nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật của sinh viên người DTTS (Mục đích hành vi)

Ý thức pháp luật của người dân nói chung, sinh viên người DTTS nói riêng được hình thành từ hai yếu tố: tri thức pháp luật và tình cảm pháp luật

Ý thức tự giác chấp hành pháp luật của sinh viên người DTTS chỉ có thể được nâng cao khi công tác PBGDPL được tiến hành thường xuyên, kịp thời và có tính thuyết phục PBGDPL góp phần củng cố những tri thức được học trong chương trình, bồi dưỡng tình cảm, niềm tin pháp luật, đồng thời rèn luyện, uốn nắn hình thành hành vi ứng xử theo chuẩn mực pháp luật quy định PBGDPL trong nhà trường giúp sinh viên người DTTS tiếp cận pháp luật toàn diện hơn, đầy đủ hơn, thấm sâu hơn, vượt qua rào cản khô khan của ngôn ngữ văn bản, từ đó nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật của sinh viên người DTTS [26]

Mục đích thứ tư, góp phần nâng cao hiệu lực và hiệu quả QLNN trong quản lý

xã hội và quản lý sinh viên người DTTS

Một nguyên lý đã được khẳng định là nhà nước không thể tồn tại thiếu pháp luật và pháp luật không thể phát huy hiệu lực của mình nếu không có sức mạnh của

bộ máy nhà nước Thông qua quyền lực nhà nước, pháp luật mới có thể phát huy tác dụng trong đời sống xã hội, phát huy vai trò quản lý Nhà nước, quản lý xã hội Hệ thống pháp luật là “con đường”, là cái “khung pháp lý” do Nhà nước vạch ra để mọi

tổ chức, mọi công dân dựa vào đó mà tổ chức, hoạt động và phát triển PBGDPL

giúp cho sinh viên người DTTS có tri thức pháp lý, tình cảm pháp luật đúng đắn và hành vi hợp pháp, tạo tiền đề cho việc sử dụng quyền lực nhà nước, tăng cường pháp chế, phát huy dân chủ và quyền tự do của mỗi sinh viên người DTTS

PBGDPL đồng thời tạo ra khả năng đổi mới các quan hệ xã hội trong môi trường QLNN bằng pháp luật, hình thành các điều kiện và nhân tố thuận lợi cho quá trình QLNN, quản lý xã hội; tạo ra khả năng phát hiện và loại trừ những hiện tượng tiêu cực, chống đối pháp luật diễn ra trong quá trình quản lý

1.1.1.3 Nguyên tắc của phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số

Nguyên tắc của PBGDPL chính là những quy định, quy tắc có tính chỉ đạo xuyên suốt công tác PBGDPL, bảo đảm cho công tác này đạt hiệu quả, thiết thực Điều 5 Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật quy định các nguyên tắc PBGDPL bao gồm:

Một là, chính xác, đầy đủ, rõ ràng, dễ hiểu, thiết thực

Hai là, kịp thời, thường xuyên, có trọng tâm, trọng điểm

Ba là, đa dạng các hình thức PBGDPL, phù hợp với nhu cầu, lứa tuổi, trình độ của đối tượng được PBGDPL và truyền thống, phong tục tập quán tốt đẹp của dân tộc

Bốn là, gắn liền với việc thi hành pháp luật, thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế- xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh của đất nước, của địa phương và đời sống hàng ngày của người dân

Năm là, phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan, tổ chức, gia đình và xã hội

1.1.2 Nội dung, hình thức của phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số

Do đối tượng của PBGDPL ở đây chính là sinh viên người DTTS, là đối tượng

có tâm lý thường hay tự ti, bảo thủ, bao gồm cả tư tưởng cục bộ địa phương, địa phương chủ nghĩa, các cộng đồng, các cụm dân cư, dòng họ có phong tục tập quán

riêng biệt Trình độ văn hóa và hiểu biết pháp luật còn thấp, chưa có ý thức tự giác trong việc tìm hiểu và nghiên cứu pháp luật [18]

Theo đánh giá, mặc dù đã có những cải thiện đáng kể nhưng nguồn nhân lực ở vùng DTTS, miền núi vẫn còn thiếu về số lượng, yếu về chất lượng ở cả ba mặt thể lực, trí lực và tâm lực vì vậy chưa đáp ứng được yêu cầu của phát triển kinh tế, xã hội trong giai đoạn hiện nay

Về mặt thể lực, đa số đồng bào DTTS có chiều cao, cân nặng nhỏ bé hơn mức trung bình của cả nước kém xa mức trung bình về thể chất của người dân trên thế giới

Về mặt trí lực, nguồn nhân lực ở vùng DTTS, miền núi đã từng bước được cải thiện do các chính sách ưu đãi trong giáo dục để thu hút trẻ em tới trường và theo học các cấp, bậc học cao hơn Song chất lượng giáo dục ở vùng DTTS, miền núi nhìn chung còn thấp so với mặt bằng chung của cả nước, tình trạng lưu ban, bỏ học tuy đã được cải thiện nhưng vẫn còn

Về mặt tâm lực, do đặc điểm địa hình xa xôi, cách trở; điều kiện sống ít giao thiệp với bên ngoài và khó khăn về mặt ngôn ngữ nên phần đa trẻ em DTTS, miền núi chưa có nhiều kỹ năng sống trong môi trường hiện đại cần hợp tác, trao đổi [43]

Do vậy chúng ta cần quan tâm đến nội dung, hình thức PBGDPL cho phù hợp với đối tượng sinh viên người DTTS

Theo Điều 10 của Luật phổ biến, giáo dục pháp luật thì việc tổ chức PBGDPL tập trung vào các nội dung sau:

- Quy định của Hiến pháp và văn bản quy phạm pháp luật, trọng tâm là các quy định của pháp luật về dân sự, hình sự, hành chính, hôn nhân và gia đình, bình đẳng giới, đất đai, xây dựng, bảo vệ môi trường, lao động, giáo dục, y tế, quốc phòng, an ninh, giao thông, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, quyền hạn và trách nhiệm của cơ quan Nhà nước, cán bộ, công chức, các văn bản quy phạm pháp luật mới được ban hành

- Các điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên, các thỏa thuận quốc tế

- Ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật; ý thức bảo vệ pháp luật; lợi ích của việc chấp hành pháp luật; gương người tốt, việc tốt trong thực hiện pháp luật

Ngoài ra, đối với sinh viên người DTTS chúng ta cũng cần tập trung PBGDPL trên các nội dung :

- Các chế độ, chính sách mà Đảng và nhà nước đặc biệt ưu tiên cho sinh viên

và đồng bào DTTS

- Phê phán các luật tục lạc hậu, trái với pháp luật của nhà nước, với lợi ích của

xã hội, tập thể, kìm hãm văn minh tiến bộ

- GDPBPL về đoàn kết các dân tộc, đoàn kết toàn dân

- Tuyên truyền sâu rộng quan điểm, đường lối chiến lược của Đảng ta về đại đoàn kết dân tộc, ý nghĩa và tầm quan trọng của công tác dân tộc, các chính sách pháp luật chung và chính sách Dân tộc trong giai đoạn mới, các mục tiêu quốc gia

về thiên niên kỷ và chiến lược công tác Dân tộc, nghị quyết Đại hội Đảng các cấp, các chương trình phát triển kinh tế xã hội, bảo đảm an ninh quốc phòng, bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia

- Tuyên truyền vận động sinh viên người DTTS thường xuyên nâng cao cảnh giác trước mọi thủ đoạn của các thế lực thù địch lợi dụng vấn đề Dân tộc, Tôn giáo, lợi dụng những khó khăn trong đời sống của họ để lôi kéo, kích động, chia rẽ khối đại đoàn kết Dân tộc

- Tuyên truyền cho sinh viên người DTTS chương trình chung tay xây dựng nông thôn mới và chương trình xóa đói giảm nghèo bền vững, tiếp thu các tiến bộ KHKT, nêu gương các tập thể cá nhân điển hình gương mẫu trong mọi lĩnh vực về làm kinh tế giỏi, giữ gìn an ninh trật tự nông thôn, cải tạo tập quán lạc hậu, xây dựng nếp sống văn minh, phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa khu dân cư, các gương người tốt việc tốt để nhận diện học tập noi theo

- Tuyên truyền nâng cao ý thức chấp hành, tuân thủ pháp luật, bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của sinh viên người DTTS, đặc biệt trong các lĩnh vực nhạy cảm như tranh chấp đất đai, đền bù giải phóng mặt bằng, phòng chống các tai tệ nạn xã hội, buôn bán phụ nữ, trẻ em, phụ nữ bỏ đi khỏi địa bàn, tảo hôn, hôn nhân cận huyết, các luật tục lạc hậu, mê tín dị đoan trong sinh viên người DTTS[8]

Theo Điều 11 của Luật PBGDPL đã luật hóa các hình thức PBGDPL cho sinh viên người DTTS hiện đang được áp dụng nhiều trên thực tế và có hiệu quả là:

- Họp báo, thông cáo báo chí;

- PBGDPL trực tiếp; tư vấn, hướng dẫn tìm hiểu pháp luật, cung cấp thông tin, tài liệu pháp luật;

- Thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, loa truyền thanh, internet, pa-nô, áp-phích, tranh cổ động; đăng tải trên Công báo; đăng tải trên trang thông tin điện tử; niêm yết tại trụ sở, bảng tin của cơ quan, tổ chức, khu dân cư;

- Tổ chức thi tìm hiểu pháp luật;

- Thông qua công tác xét xử, xử lý vi phạm hành chính, hoạt động tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân và hoạt động khác của các cơ quan trong

bộ máy nhà nước, thông qua hoạt động trợ giúp pháp lý, hòa giải cơ sở;

- Lồng nghép trong hoạt động văn hóa, văn nghệ, sinh hoạt của tổ chức chính trị và các đoàn thể, câu lạc bộ, tủ sách pháp luật và các thiết chế văn hóa khác ở cơ sở;

- Thông qua chương trình giáo dục pháp luật trong các cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân;

- Các hình thức PBGDPL khác phù hợp với từng đối tượng cụ thể mà các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền có thể áp dụng để đảm bảo hiệu quả cho công tác PBGDPL

Trong các hình thức PBGDPL trên, có những hình thức Nhà nước, cơ sở giáo dục thực hiện trách nhiệm chủ động PBGDPL cho sinh viên người DTTS, đáp ứng quyền của sinh viên người DTTS được thông tin về pháp luật, nhưng cũng có những

hình thức để sinh viên người DTTS thực hiện quyền yêu cầu Nhà nước cung cấp thông tin pháp luật, chủ động tìm hiểu các vấn đề pháp luật cụ thể Nhà nước, cơ sở giáo dục có trách nhiệm đáp ứng các yêu cầu này của sinh viên người DTTS (như hướng dẫn tìm hiểu pháp luật, cung cấp thông tin, tài liệu pháp luật )

Một số hình thức như đăng tải thông tin pháp luật trên cổng thông tin điện tử, PBGDPL trên phương tiện thông tin đại chúng được quy định cụ thể về cơ quan, tổ chức có trách nhiệm thực hiện các hình thức PBGDPL này để bảo đảm tính khả thi, tăng cường trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức

1.2 Quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số

1.2.1 Quan niệm về quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số

Sự ra đời của nhà nước đã dẫn đến sự xuất hiện QLNN QLNN phụ thuộc vào chế độ lịch sử, chính trị, đặc điểm văn hóa, trình độ phát triển kinh tế của mỗi quốc gia qua các giai đoạn lịch sử Trong toàn bộ hệ thống xã hội, có nhiều chủ thể tham gia quản lý xã hội như: tổ chức chính trị, tổ chức chính trị-xã hội, tổ chức kinh tế, các đoàn thể nhân dân, các hiệp hội Trong các chủ thể quản lý xã hội đó thì Nhà nước là một chủ thể đặc biệt và quản lý nhà nước có những điểm khác biệt sau: Thứ nhất, chủ thể quản lý nhà nước (theo nghĩa rộng) là các cơ quan, cá nhân trong bộ máy nhà nước được trao quyền gồm: cơ quan lập pháp, cơ quan hành pháp

và cơ quan tư pháp

Thứ hai, đối tượng quản lý nhà nước là tất cả các cá nhân, tổ chức sinh sống

và hoạt động trong phạm vi lãnh thổ quốc gia, công dân làm việc bên ngoài quốc gia

Thứ ba, quản lý nhà nước là quản lý toàn diện trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng, ngoại giao Thứ tư, quản lý nhà nước mang tính quyền lực nhà nước, sử dụng công cụ pháp luật và các chính sách của nhà nước để quản lý xã hội

Thứ năm, mục tiêu của quản lý nhà nước là phục vụ nhân dân, duy trì sự ổn định và phát triển của toàn xã hội

Từ những đặc điểm trên, có thể hiểu quản lý nhà nước là một dạng quản lý xã hội đặc biệt, mang tính quyền lực nhà nước và sử dụng pháp luật để điều chỉnh hành

vi của cá nhân, tổ chức trên tất cả các mặt của đời sống xã hội do các cơ quan trong

bộ máy nhà nước thực hiện, nhằm phục vụ nhân dân, duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội [17]

Theo nghĩa hẹp, quản lý nhà nước là hoạt động của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền (chủ yếu là cơ quan hành chính nhà nước) trên cơ sở Hiến pháp, luật để tổ chức đời sống xã hội theo Hiến pháp và luật

PBGDPL là một lĩnh vực trong QLNN, đang được Đảng và nhà nước ta hết sức quan tâm bởi vai trò và ý nghĩa to lớn của PBGDPL đối với toàn xã hội

QLNN trong lĩnh vực PBGDPL được Đảng và Nhà nước ta đã xác định là một công việc trọng tâm và thường xuyên của các cơ quan nhà nước và của các cấp, các ngành Trách nhiệm của nhà nước được xác định là: xây dựng cơ chế phối hợp hoạt động PBGDPL có hiệu quả, phát huy trách nhiệm của các cấp, các ngành, huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, nâng cao hiệu quả, phát huy tính chủ động, sáng tạo của các tổ chức và cá nhân trong hoạt động PBGDPL Trên cơ sở đó, có thể hiểu, QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS là hoạt động của các cơ quan QLNN (ban hành văn bản pháp luật, tổ chức thực hiện văn bản pháp luật về PBGDPL, thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm trong PBGDPL ) nhằm bảo đảm PBGDPL cho sinh viên người DTTS đạt được mục đích đề ra

1.2.2 Chủ thể quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số

Chủ thể của QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS là các cơ quan QLNN từ trung ương đến cơ sở Luật PBGDPL xác định rõ chủ thể QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS gồm:

1.2.2.1 Chính phủ

Chính phủ thống nhất QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS

Điều 6 Luật Tổ chức Chính phủ quy định Nhiệm vụ và quyền hạn của Chính phủ trong tổ chức thi hành Hiến pháp và pháp luật, gồm :

- Ban hành kịp thời và đầy đủ các văn bản pháp luật để thi hành Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội, lệnh, quyết định của Chủ tịch nước và để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao; bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và tính thống nhất trong các văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ và của chính quyền địa phương; kiểm tra việc thi hành các văn bản

đó và xử lý các văn bản trái Hiến pháp và pháp luật

- Quyết định các biện pháp để tổ chức thi hành Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội, lệnh, quyết định của Chủ tịch nước; chỉ đạo triển khai và kiểm tra việc thực hiện các nghị quyết, nghị định, chương trình công tác của Chính phủ

- Lãnh đạo, chỉ đạo công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục Hiến pháp và pháp luật; bảo đảm điều kiện về cơ sở vật chất, nhân lực và các nguồn lực khác để thi hành Hiến pháp và pháp luật; thống nhất quản lý công tác hành chính tư pháp,

bổ trợ tư pháp, bồi thường nhà nước, thi hành án

- Tổng hợp đánh giá tình hình thi hành Hiến pháp, pháp luật và báo cáo với Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chủ tịch nước theo quy định của pháp luật

1.2.2.2 Bộ Tư pháp

Bộ Tư pháp chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS; chủ trì xây dựng trình Thủ tướng Chính phủ ban hành chương trình, kế hoạch dài hạn, trung hạn về PBGDPL cho sinh viên người DTTS; chủ trì xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật cho sinh viên người DTTS Khoản 12 Điều 2 Nghị định 22/2013/NĐ-CP ngày 13/3/2013 quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu, tổ chức của Bộ Tư pháp nêu rõ nhiệm vụ, quyền hạn của Bộ Tư pháp trong lĩnh vực PBGDPL cho sinh viên người DTTS gồm:

- Chỉ đạo, hướng dẫn, tổ chức thực hiện công tác PBGDPL cho sinh viên người DTTS;

- Thực hiện nhiệm vụ của cơ quan thường trực Hội đồng phối hợp PBGDPL ở Trung ương;

- Công nhận, miễn nhiệm báo cáo viên pháp luật theo quy định pháp luật;

- Hướng dẫn, kiểm tra về tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở;

- Hướng dẫn việc xây dựng, quản lý, khai thác tủ sách pháp luật ở xã, phường, thị trấn, cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và trường học

1.2.2.3 Bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ

Bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ trong phạm vi nhiệm vị, quyền hạn của mình có trách nhiệm phối hợp với Bộ Tư pháp thực hiện QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS

Trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ quyền hạn của mình, các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ có trách nhiệm:

- Ban hành theo thẩm quyền chương trình, đề án, kế hoạch PBGDPL cho sinh viên người DTTS và chỉ đạo hướng dẫn các cơ quan, đơn vị thuộc thẩm quyền quản

lý triển khai thực hiện

- Xác định nội dung và hình thức PBGDPL phù hợp với đối tượng sinh viên người DTTS; biên soạn tài liệu và phổ biến kiến thức pháp luật chuyên ngành; bảo đảm quyền được thông tin về pháp luật của sinh viên người DTTS;

- Tổ chức PBGDPL cho cán bộ, công chức, viên chức và cán bộ chiến sỹ trong lực lượng vũ trang nhân dân thuộc phạm vi quản lý, chú trọng thực hiện thông qua PBGDPL trực tiếp, cung cấp văn bản quy phạm pháp luật, trang thông tin điện tử của cơ quan, các khóa học, lớp đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn;

- Xây dựng, tập huấn, bồi dưỡng đội ngũ báo cáo viên pháp luật cho sinh viên người DTTS của bộ, ngành;

- Chỉ đạo các trường thuộc phạm vi quản lý tổ chức giáo dục pháp luật trong

cơ sở giáo dục; bố trí, chuẩn hóa, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên dạy pháp luật

- Đối với công tác PBGDPL cho sinh viên người DTTS trong các cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân, Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật quy định Bộ Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm ban hành chương trình giáo dục pháp luật phù hợp với cấp học và trình độ đào tạo; quy định thời gian, lộ trình hoàn thành chuẩn hóa giảng viên dạy pháp luật Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội ban hành chương trình giáo dục pháp luật trong các cơ sở dạy nghề

Ngoài ra, theo Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 19/12/2003 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác PBGDPL, nâng cao

ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ và nhân dân thì : bộ, ngành nào chủ trì dự thảo văn bản quy phạm pháp luật thì bộ, ngành đó phải chịu trách nhiệm chính về phổ biến và thực hiện văn bản pháp luật đó trong cán bộ, công chức của bộ, ngành mình; đồng thời có trách nhiệm phối hợp với Bộ Tư pháp, các đoàn thể ở trung ương và chính quyền các cấp triển khai PBGDPL cho sinh viên người DTTS

1.2.2.4 Chính quyền địa phương các cấp

Căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao, Luật PBGDPL quy định:

Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp có trách nhiệm:

- Quyết định các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác PBGDPL cho sinh viên người DTTS; phân bổ dự toán ngân sách địa phương cho công tác PBGDPL cho sinh viên người DTTS;

- Giám sát việc thực hiện pháp luật về PBGDPL cho sinh viên người DTTS

Ủy ban nhân dân (UBND) các cấp có trách nhiệm:

- Ban hành theo thẩm quyền chương trình, kế hoạch, đề án về PBGDPL cho sinh viên người DTTS;

- Chỉ đạo, hướng dẫn, tổ chức triển khai và kiểm tra công tác PBGDPL cho sinh viên người DTTS;

- Xây dựng, tập huấn, bồi dưỡng, quản lý đội ngũ báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật cho sinh viên người DTTS; thực hiện chuẩn hóa đội ngũ giảng viên giảng dạy pháp luật theo quy định của pháp luật;

- Tạo điều kiện để các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp hỗ trợ cho hoạt động PBGDPL cho sinh viên người DTTS

1.2.3 Đối tượng của quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số

Đối tượng của QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS là hệ thống thực hiện mọi hoạt động PBGDPL cho sinh viên người DTTS trong phạm vi cả nước

Đối tượng của QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS gồm:

Một là, Hội đồng phối hợp PBGDPL

Theo điều Điều 7 của Luật PBGDPL thì Hội đồng phối hợp PBGDPL được thành lập ở Trung ương, tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, là cơ quan tư vấn cho Chính phủ, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và

Ủy ban nhân dân cấp huyện về công tác PBGDPL cho sinh viên người DTTS và huy động nguồn lực cho công tác PBGDPL cho sinh viên người DTTS; và Cơ quan thường trực Hội đồng phối hợp PBGDPL của Chính phủ là Bộ Tư pháp, của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh là Sở Tư pháp, của Ủy ban nhân dân cấp huyện là Phòng Tư pháp Theo Điều 1, Quy chế hoạt động của Hội đồng phối hợp PBGDPL thì Hội đồng phối hợp PBGDPL của Chính phủ, là tổ chức phối hợp chỉ đạo giữa các cơ quan, ban, ngành, tổ chức ở trung ương và địa phương về công tác PBGDPL cho sinh viên người DTTS; duy trì hoạt động phối hợp giữa các cơ quan nhà nước với tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội nghề nghiệp, hỗ trợ các cơ quan, tổ chức đẩy mạnh công tác PBGDPL cho sinh viên người DTTS

Trên cơ sở kế hoạch chung của Chính phủ, HĐPH PBGDPL có nhiệm vụ đề ra

kế hoạch PBGDPL cho sinh viên người DTTS hàng năm; chỉ đạo, hướng dẫn và thường xuyên kiểm tra, đôn đốc các cấp, các ngành và địa phương thực hiện PBGDPL;

sơ kết, tổng kết và tổ chức thi đua khen thưởng về công tác PBGDPL trên phạm vi cả nước; thực hiện một số nhiệm vụ khác theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ [3]

Hai là, đội ngũ làm công tác PBGDPL cho sinh viên người DTTS, báo cáo

viên, tuyên truyền viên và thành viên các tổ hòa giải ở cơ sở

Báo cáo viên pháp luật cho sinh viên người DTTS: là cá nhân có phẩm chất đạo đức tốt, lập trường tư tưởng vững vàng, có uy tín trong công tác; có khả năng truyền đạt; có bằng tốt nghiệp Đại học Luật và thời gian công tác trong lĩnh vực pháp luật ít nhất 2 năm; trường hợp không có bằng tốt nghiệp đại học luật nhưng có bằng tốt nghiệp đại học khác phải có thời gian công tác liên quan đến pháp luật ít nhất 3 năm Báo cáo viên pháp luật phải được cơ quan có thẩm quyền ra Quyết định công nhận Trình tự, thủ tục công nhận, miễn nhiệm báo cáo viên pháp luật do Bộ trưởng Bộ Tư pháp quy định

Tuyên truyền viên pháp luật cho sinh viên người DTTS : là người có uy tín, kiến thức, am hiểu về pháp luật, được xem xét để công nhận là Tuyên truyền viên pháp luật ở xã, phường, thị trấn hoặc được mời tham gia PBGDPL cho sinh viên người DTTS ở cơ sở Chủ tịch UBND cấp xã quyết định công nhận Tuyên truyền viên pháp luật

Đội ngũ làm công tác PBGDPL, báo cáo viên, tuyên truyền viên và thành viên các tổ hòa giải ở cơ sở đều phải thực hiện các nhiệm vụ được HĐPH PBGDPL ở mỗi cấp phân công, chịu sự quản lý của chính quyền địa phương của cấp đó, cụ thể:

- Tham gia vào một ban hoặc một lĩnh vực công tác của HĐPH PBGDPL phân công

- Tham dự các phiên họp của HĐPH PBGDPL Nếu vắng mặt phải báo cáo

Chủ tịch Hội đồng phối hợp PBGDPL; đồng thời cử người tham dự phiên họp, gửi

ý kiến của mình bằng văn bản về các vấn đề được thảo luận tại phiên họp để cơ

quan thường trực tổng hợp, báo cáo;

- Đề xuất với Hội đồng phối hợp PBGDPL, với các ban của Hội đồng các biện pháp phối hợp và tổ chức thực hiện nhằm đảm bảo hiệu quả PBGDPL cho sinh viên người DTTS; đề nghị Hội đồng phối hợp PBGDPL, các ban của Hội đồng hỗ trợ, tạo điều kiện để đẩy mạnh công tác PBGDPL cho sinh viên người DTTS ở các cơ

- Theo dõi, kiểm tra, đôn đốc, chỉ đạo các đơn vị được phân công phụ trách về việc thực hiện kế hoạch PBGDPL cho sinh viên người DTTS của Chính phủ, của Hội đồng và thường xuyên thông tin cho cơ quan thường trực về tình hình, kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao;

- Thực hiện một số nhiệm vụ khác theo sự phân công của Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch Hội đồng phối hợp PBGDPL, Trưởng ban mà mình là thành viên;

- Được cung cấp các tài liệu PBGDPL cho sinh viên người DTTS

1.2.4 Nội dung, hình thức của quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số

1.2.4.1 Nội dung của quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số

Luật Phổ biến giáo dục pháp luật quy định cụ thể các nội dung quản lý nhà nước về PBGDPL cho sinh viên người DTTS, bao gồm:

- Xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, chương trình, kế hoạch về PBGDPL cho sinh viên người DTTS;

- Chỉ đạo, hướng dẫn và tổ chức thực hiện công tác PBGDPL cho sinh viên người DTTS;

- Bồi dưỡng kiến thức pháp luật, nghiệp vụ PBGDPL cho sinh viên người DTTS;

- Xây dựng và quản lý dữ liệu quốc gia về pháp luật cho sinh viên người DTTS;

- Thống kê, tổng kết về PBGDPL cho sinh viên người DTTS;

- Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại tố cáo và xử lý vi phạm trong PBGDPL cho sinh viên người DTTS;

- Hợp tác quốc tế về PBGDPL cho sinh viên người DTTS

1.2.4.2 Hình thức của quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số

Điều 11 của Luật PBGD đã quy định rất cụ thể về hình thức PBGDPL cho sinh viên người DTTS Hình thức QLNN về PBGDPL được chia làm 2 nhóm: hình thức mang tính pháp lý và hình thức không mang tính pháp lý

Hình thức mang tính pháp lý

- Ban hành văn bản có tính chất chủ đạo: là văn bản do các cơ quan nhà nước

có thẩm quyền ban hành nhằm đề ra những chủ trương, nhiệm vụ, biện pháp lớn về PBGDPL cho sinh viên người DTTS Đây là cơ sở trực tiếp để ban hành văn bản quy phạm pháp luật

- Ban hành văn bản quy phạm pháp luật: là văn bản do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành theo trình tự, thủ tục luật định, quy định những quy tắc xử sự chung trong lĩnh vực QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS (VD: các Luật, Nghị định của Chính phủ điều chỉnh về PBGDPL )

- Ban hành văn bản cá biệt (văn bản áp dụng pháp luật): Là loại văn bản do các cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền ban hành theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình nhằm giải quyết những vụ việc cụ thể về PBGDPL cho sinh viên người DTTS (VD: Quyết định cá biệt của UBND về công tác PBGDPL )

- Văn bản hành chính thông thường: là những văn bản mang tính thông tin, phản ánh tình hình, trao đổi, đề xuất công việc của các cơ quan QLNN về hoạt động PBGDPL cho sinh viên người DTTS (VD: công văn hướng dẫn về PBGDPL )

- Các hình thức mang tính pháp lý khác như: hỗ trợ cho tổ chức, cá nhân tham gia PBGDPL cho sinh viên người DTTS, cung cấp các dịch vụ về trợ giúp pháp lý,

tư vấn pháp luật cho sinh viên người DTTS

Hình thức không mang tính pháp lý

- Tiến hành các hoạt động tổ chức trực tiếp như tổ chức hội nghị, hội thảo nhằm triển khai kế hoạch, truyền đạt chủ trương, chính sách về PBGDPL cho sinh viên người DTTS

- Hoạt động điều hành công tác PBGDPL cho sinh viên người DTTS bằng các phương tiện thông tin, kỹ thuật hiện đại như mạng máy tính, chính phủ điện tử

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số

1.3.1 Nhận thức về quản lý nhà nước đối với phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số

Nhận thức là khâu đầu tiên, quan trọng và có tính chất quyết định đối với QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS Nếu có nhận thức tốt về vị trí và

tầm quan trọng của QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS thì công tác PBGDPL cho sinh viên người DTTS sẽ được các cấp Đảng, chính quyền địa phương quan tâm, đầu tư thích đáng; hệ thống pháp luật về PBGDPL cho sinh viên người DTTS sẽ được hoàn thiện hơn, các hoạt động PBGDPL cho sinh viên người DTTS được triển khai toàn diện và sâu sắc

Nếu nhận thức chưa tốt sẽ gây ảnh hưởng rất lớn, trực tiếp đến chất lượng và hiệu quả công tác PBGDPL cho sinh viên người DTTS Nhận thức chưa đầy đủ về PBGDPL cho sinh viên người DTTS còn có thể dẫn đến tính hình thức, phong trào hoặc không theo kịp tình hình thực tiễn của hoạt động PBGDPL cho sinh viên người DTTS

Trong những năm qua, nhận thức về QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS đã có nhiều cố gắng và thu được một số kết quả khả quan Tuy nhiên, so với yêu cầu về thực hiện “quản lý nhà nước bằng pháp luật” vẫn còn những tồn tại hạn chế nhất định, ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả PBGDPL cho sinh viên người DTTS và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của sinh viên người DTTS Chính những yếu tố này đã làm ảnh hưởng đến chất lượng QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS trên địa bàn tỉnh Phú Thọ

Vẫn còn một số cấp uỷ, tổ chức đảng chưa quan tâm đúng mức đến việc lãnh đạo, chỉ đạo triển khai công PBGDPL cho sinh viên người DTTS; chưa quan tâm chỉ đạo tổng kết và nhân rộng các mô hình PBGDPL cho sinh viên người DTTS tốt tại cơ sở; chưa coi công tác này “là một bộ phận của công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, là nhiệm vụ của toàn bộ hệ thống chính trị”; còn tình trạng cấp uỷ đảng coi PBGDPL cho sinh viên người DTTS là nhiệm vụ riêng của các cơ quan nhà nước

và các tổ chức đoàn thể, thiếu kiểm tra, đôn đốc thường xuyên Một bộ phận cán bộ, đảng viên chưa tích cực tham gia vào các hoạt động PBGDPL cho sinh viên người DTTS; chưa thực sự gương mẫu chấp hành pháp luật, lời nói chưa đi đôi với việc làm, từ đó làm ảnh hưởng không tốt đến công tác PBGDPL cho sinh viên người DTTS[13]

1.3.2 Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật làm cơ sở pháp lý cho quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số

Hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật làm cơ sở pháp lý cho hoạt động PBGDPL cho sinh viên người DTTS ở nước ta ngày càng hoàn thiện Sau gần 30 năm đổi mới, chúng ta đã có một hệ thống pháp luật tương đối đầy đủ, điều chỉnh hầu hết các lĩnh vực quan trọng của đời sống xã hội Nếu so với thời gian 40 năm trước đó (1945-1985), thì trong gần 20 năm qua, số văn bản luật và pháp lệnh lớn hơn 40 năm cộng lại Pháp luật đã không ngừng được phát triển và hoàn thiện, thể chế hoá kịp thời các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, góp phần vào việc ổn định xã hội, tăng trưởng kinh tế và quan trọng nhất là tạo tiền đề cho việc xây dựng nhà nước quản lý bằng pháp luật Tuy vậy, hệ thống pháp luật hiện hành còn nhiều hạn chế và chính sự hạn chế này làm giảm hiệu lực của pháp luật trong cuộc sống, ảnh hưởng đến khâu thực thi pháp luật Các văn bản pháp luật đều có khiếm khuyết chung như: thiếu cụ thể, rõ ràng; trùng lặp chồng chéo, thậm chí mâu thuẫn nhau; nhiều văn bản thiếu tính khả thi; tính ổn định của hệ thống quy phạm còn yếu Đã vậy, trong một thời gian dài, công tác rà soát, hệ thống hoá văn bản quy phạm pháp luật chưa được chú trọng, do đó, trong thực tế có tình trạng khó phân biệt văn bản nào còn hiệu lực, văn bản nào hết hiệu lực Hệ thống pháp luật như vậy làm cho ngay cả những cán bộ, công chức có trách nhiệm thực thi pháp luật cũng gặp khó khăn Do đó, một hệ thống pháp luật muốn phát huy tác dụng tốt trong cuộc sống, thì phải đảm bảo các yếu tố đồng bộ, thống nhất, khả thi, công khai, minh bạch theo đúng tinh thần của chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020 [21]

Hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật về PBGDPL cho sinh viên người DTTS chính là “hành lang” pháp lý cho QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS Các văn bản của Đảng và Nhà nước về PBGDPL cho sinh viên người DTTS

đã tạo cơ sở quan trọng để các cấp, các ngành triển khai mạnh mẽ công tác PBGDPL

viên người DTTS Nếu hệ thống văn bản quy phạm pháp luật làm cơ sở pháp lý cho QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS thiếu đồng bộ, chồng chéo hoặc bỏ trống thì việc triển khai các hoạt động PBGDPL cho sinh viên người DTTS sẽ bị động, lúng túng và thiếu sự ổn định Ngược lại, các quy định của pháp luật về PBGDPL cho sinh viên người DTTS ngày càng được hoàn thiện đồng nghĩa với vị trí công tác PBGDPL cho sinh viên người DTTS được khẳng định, chất lượng QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS ngày càng được nâng cao

1.3.3 Năng lực quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số

Năng lực QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS chính là khả năng thực hiện chức năng QLNN của bộ máy hành chính nhà nước trong lĩnh vực PBGDPL cho sinh viên người DTTS Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS gồm:

- Chất lượng của hệ thống thể chế về PBGDPL cho sinh viên người DTTS;

- Chất lượng của bộ máy hành chính trong đó có phân định rành mạch chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn giữa các cơ quan, tổ chức trong hệ thống hành chính;

- Số lượng, chất lượng của đội ngũ cán bộ, công chức trong thực thi nhiệm vụ

về PBGDPL cho sinh viên người DTTS;

- Việc bảo đảm các nguồn lực vật chất cho công tác PBGDPL cho sinh viên

Năng lực QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS quyết định hiệu lực, hiệu quả của công tác PBGDPL cho sinh viên người DTTS và hiệu lực, hiệu quả của PBGDPL cho sinh viên người DTTS chính là biểu hiện thực tiễn về năng lực QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS

Để nâng cao năng lực QLNN, Nhà nước ta đã tiến hành cải cách hành chính nói chung và trong lĩnh vực PBGDPL nói riêng Mục tiêu cải cách hành chính được xác định là: tiếp tục xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, xây dựng một nền hành chính dân chủ, trong sạch, vững mạnh, từng bước hiện đại

hóa; đội ngũ cán bộ công chức có đủ phẩm chất và năng lực; hệ thống các cơ quan nhà nước hoạt động có hiệu lực, hiệu quả

Như vậy, năng lực QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS phụ thuộc vào các yếu tố trên và trong lĩnh vực PBGDPL cho sinh viên người DTTS cũng cần phải tiến hành cải cách hành chính, hòa chung với tiến trình cải cách nói chung của nền hành chính nước ta

1.3.4 Cơ sở vật chất và kinh phí đảm bảo cho quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số

Ngoài yếu tố con người thì yếu tố nguồn lực về vật chất và kinh phí đảm bảo cho hoạt động PBGDPL cho sinh viên người DTTS cũng là yếu tố rất quan trọng đảm bảo hiệu quả thực hiện PBGDPL cho sinh viên người DTTS trên thực tế Các quy định của pháp luật sẽ chỉ nằm trên văn bản nếu công tác PBGDPL cho sinh viên người DTTS không được quan tâm đầu tư Kinh phí, cơ sở vật chất, phương tiện làm việc dành cho công tác PBGDPL cho sinh viên người DTTS, nhất là ở các cơ

sở giáo dục cần phải được đầu tư tương xứng với vị trí và vai trò của công tác PBGDPL cho sinh viên người DTTS

Hiện nay, kinh phí dành cho hoạt động PBGDPL cho sinh viên người DTTS ở các địa phương còn hết sức khiêm tốn, nhất là ở những địa phương nguồn thu không nhiều Do chưa có cơ sở pháp lý rõ ràng, đủ mạnh nên địa phương nào quan tâm đến công tác PBGDPL cho sinh viên người DTTS thì dự trù hoặc cấp kinh phí phù hợp và ngược lại, dẫn đến sự không đồng đều trong mặt bằng PBGDPL cho sinh viên người DTTS ở các địa phương, đơn vị Vì vậy, nguồn kinh phí đảm bảo cho công tác PBGDPL cho sinh viên người DTTS cần được quy định cụ thể, được đảm bảo từ nguồn ngân sách nhà nước và các nguồn lực hỗ trợ khác

Tiểu kết chương 1

PBGDPL cho sinh viên người DTTS là nhiệm vụ của Nhà nước, đồng thời cũng là trách nhiệm chung của toàn xã hội dưới sự lãnh đạo của Đảng, thể hiện bản chất Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân

Nhà nước giữ vai trò nòng cốt, khuyến khích, hướng dẫn, huy động sự tham gia, đóng góp của xã hội vào công tác này

Trong chương 1, tác giả đã đề cập đến những nội dung cơ bản về công tác PBGDPL cho sinh viên người DTTS, quy định cụ thể về nguyên tắc PBGDPL cho sinh viên người DTTS; đối tượng được PBGDPL, tổ chức và người thực hiện PBGDPL cho sinh viên người DTTS, hình thành các chuẩn mực, quy tắc nghề nghiệp trong công tác này, huy động nguồn lực bảo đảm hoạt động và tăng cường công tác QLNN nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác PBGDPL cho sinh

Những nội dung về lý luận và pháp lý liên quan trong Chương 1 là luận cứ khoa học để phân tích, đánh giá thực trạng QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS trên địa bàn tỉnh Phú Thọ hiện nay, trong Chương 2 cũng như xây dựng phương hướng và giải pháp để nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác QLNN về PBGDPL cho sinh viên người DTTS trên địa bàn tỉnh Phú Thọ sẽ được đề cập đến trong Chương 3 của Luận văn

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO SINH VIÊN NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ TRÊN ĐỊA

BÀN TỈNH PHÚ THỌ 2.1 Một số yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Phú Thọ

2.1.1 Điều kiện tự nhiên

Phú Thọ là một tỉnh trung du, miền núi phía Bắc, có diện tích tự nhiên 3.534,6 km2; trong đó diện tích miền núi là 3.359,2 km2, chiếm tỷ lệ 91,1% trên diện tích toàn tỉnh Diện tích đất lâm nghiệp hiện có trên 170.718 ha, trong đó có 16.421,6 ha rừng đặc dụng, 33.528 ha rừng phòng hộ, 120.768,9 ha rừng sản xuất cung cấp gỗ cho công nghiệp chế biến Ngoài ra còn hơn 15.000 ha rừng nguyên sinh, tạo điều kiện phát triển du lịch sinh thái Phú Thọ nằm trong khu vực giao thoa giữa vùng Đông Bắc, đồng bằng sông Hồng và Tây Bắc và là cửa ngõ phía Tây Bắc của Thủ

đô Hà Nội, cách sân bay Nội Bài 60 km; cách cửa khẩu Lào Cai và cửa khẩu Thanh Thuỷ (Hà Giang) hơn 200 km; cách thành phố Hải phòng 170 km; cách cảng Cái Lân (Quảng Ninh) 200km Phú Thọ có vị trí địa lý mang ý nghĩa trung tâm của tiểu vùng; phía Đông Nam giáp Thủ đô Hà Nội, phía Đông Bắc giáp tỉnh Vĩnh Phúc, phía Tây giáp tỉnh Sơn La, phía Tây Bắc giáp tỉnh Yên Bái, phía Bắc giáp tỉnh Tuyên Quang, phía Nam giáp tỉnh Hoà Bình Điều kiện tự nhiên của tỉnh Phú Thọ mang sắc thái của ba vùng địa hình: miền núi, trung du và đồng bằng ven sông Đối với tiểu vùng núi cao phía Tây và phía Tây Nam của tỉnh, chủ yếu là vùng mà địa hình dốc có độ cao từ 200 – 500m và nhiều đỉnh núi cao trên 1.000m với sườn dốc

và nhọn; do đó thường gặp một số khó khăn về giao thông, nhưng có tiềm năng phát triển lâm nghiệp, khai thác khoáng sản và phát triển kinh tế trang trại Tiểu vùng gò đồi thấp, xen kẽ với đồng ruộng và dải đồng bằng ven sông Hồng, sông Lô và sông

Đà là vùng thuận lợi cho việc trồng các loại cây nguyên liệu giấy, cây công nghiệp dài ngày như chè, cây ăn quả, phát triển lương thực, chăn nuôi và nuôi trồng thuỷ

có nhiều loại tài nguyên khoáng sản khác nhau, bao gồm nhiên liệu than, sắt, chì, kẽm, vàng, pyrite, felspat, đất sét và các khoáng sản làm vật liệu xây dựng như: đá vôi, cao lanh, đá silic… phục vụ phát triển các ngành công nghiệp, xây dựng, giao thông

Trên địa bàn tỉnh có nhiều hệ thống sông, ngòi chạy qua, trong đó có 03 con sông lớn của Miền Bắc như: sông Hồng, sông Lô, sông Đà Đoạn sông Hồng chạy qua địa bàn tỉnh dài 140 km, sông Lô 70 km, sông Đà 41 km Hệ thống sông, ngòi đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn nước cho sản xuất, sinh hoạt, đảm bảo cân bằng môi trường sinh thái, tạo ra hệ thống giao thông đường thủy thuận lợi Có hệ thống giao thông đường bộ (Quốc lộ 2, Quốc lộ 70, Quốc lộ 32 A,B,C); hệ thống đường sắt và đường sông nối các tỉnh thuộc Tây - Đông - Bắc đi

Hà Nội, Hải Phòng và các tỉnh khác và là cầu nối trung chuyển, giao lưu kinh tế - văn hoá - khoa học kỹ thuật giữa các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ với các tỉnh miền núi Tây Bắc [9]

2.1.2 Điều kiện kinh tế - văn hóa, xã hội

Đến hết năm 2015, dân số tỉnh Phú Thọ là 1.370.652 người, mật độ 388 người/km2 Toàn tỉnh có 34 dân tộc đang sinh sống, trong đó người Kinh chiếm đa số.Trong các DTTS có 4 dân tộc: Mường, Dao, Cao Lan, Mông sống tập trung thành làng bản riêng; có bản sắc văn hoá, phong tục tập quán khá đậm nét Dân số miền núi gần 962.000 người, chiếm 74% dân số toàn tỉnh; riêng đồng bào DTTS có