Cảng và vận tải biển nguyễn thị phương thảo

Các thông tin khác.... Tàu khách - Passenger/Cruise ships ..... Lawrence Seaway St... Tàu chuyên ch nông ph m và gia súc 2.. Tàu chuyên ch phân bón 9... hàng ro-ro, container, xe moóc và

B GIÁO D C VÀ ÀO T O TR NG I H C TH Y L I

C NG VÀ V N T I BI N

(B n th o l n 1)

Hà N i – 2010

M c l c

Ch ng 1 Gi i thi u chung c ng bi n 7

1.1 Khái ni m v c ng bi n 7

1.2 H th ng c ng bi n Vi t Nam 9

1.3.M ng l i đ ng thu n i đ a Vi t Nam 19

Ch ng 2 V n t i th y 23

2.1 Gi i thi u 23

2.2 Phân lo i tàu bi n 25

2.3 Các thông s c b n c a tàu 27

2.3.1 T i tr ng- Tonnage 27

2.3.2 Dung tích tàu bi n - Capacity 28

2.3.3 M n n c - Draught 28

2.3.4 Chi u sâu - Depth 30

2.3.5 Chi u dài - Length 30

2.3.6 Chi u r ng - Beam 30

2.3.7 Công su t đ ng c - Engine power 30

2.3.8 T c đ - Speed 30

2.3.9.Thi t b đ y, m i tàu, đuôi tàu - Thruster, bow, stern 30

2.3.10 Thi t b n đ nh - Stabilizers 31

2.3.11 M i qu lê - Bulbous bow 31

2.3.12 Chân v t 31

2.3.13 Các thông tin khác 31

2.3 V n t i th y và các lo i tàu bi n thông d ng 32

2.3.1 Gi i thi u chung 32

2.3.2 Tàu t ng h p – Breakbulk or conventional general cargo 33

2.3.2.1 Tàu ch hàng t ng h p - General cargo ships 33

2.3.2.2 Tàu nhi u ch c n ng - Multipurpose ships 35

2.3.2.3 Tàu ch hàng đông l nh – Refrigerated general cargo ship (reefer) 37

2.3.3 Tàu container 38

2.3.4 Tàu Ro/ro và tàu ch xe 42

2.3.5 Tàu chuyên ch hàng r i khô - Dry bulk carriers 44

2.3.6 Tàu ch d u 45

2.3.7 Tàu v n chuy n hàng l ng - Liquid carriers 45

2.3.8 Tàu ch y c ly ng n - Short sea trader 46

2.3.9 Tàu khách - Passenger/Cruise ships 46

2.4 Tuy n v n t i th y đ nk k và tuy n v n chuy n không đ nh k 47

2.4.1 Tuy n v n t i th y đ nh k - Liner trade 47

2.4.2 Tuy n v n t i th y không đ nh k - Tramp trade 48

2.5 Tài li u tham kh o 48

Ch ng 3 C ng và các ho t đ ng c a c ng 49

3.1 Gi i thi u 49

3.2 Thành ph n c a c ng 49

3.3 Chu i v n chuy n 52

3.5 Tài li u tham kh o 54

Ch ng 4 Ph ng pháp quy ho ch c ng 55

4.1 Gi i thi u chung 56

4.2 Các hình th c quy ho ch c ng 56

4.3 Quá trình quy ho ch 58

4.4 Các y u t nh h ng đ n quy ho ch c ng 60

4.4.1 D đoán v tàu thuy n 60

4.4.2 Yêu c u v ch c n ng và các y u t nh h ng đ n quy ho ch 60

4.4.3 Yêu c u khác 61

4.4.4 B trí c ng 64

4.4.5 Các ph ng pháp đ c s d ng đ đánh giá 68

4.4.6 B trí t i u 70

4.4.7 ánh giá hi u qu kinh t và hi u qu tài chính 71

4.5 Tài li u tham kh o 74

Ch ng 5 Quy ho ch và thi t k khu n c 75

5.1 Gi i thi u chung 75

5.2 S quay tr c a tàu và các y u t đ ng l c h c 76

5.2.1 Nguyên t c quay tr tàu 76

5.2.2 Các y u t đ ng h c c a tàu 79

5.3 Lu ng tàu (Kênh bi n) 88

5.3.1 Tuy n lu ng - Channel alignment 90

5.3.1.1 S đ nh h ng chung - General orientation 90

5.3.1.2 o n cong c a tuy n lu ng 91

5.3.2 Chi u sâu c a lu ng tàu 92

5.3.3 Chi u r ng c a kênh 97

5.3.4 T i u hóa kênh bi n - Channel optimizations 109

5.3.4.1 Gi i h n v n hành 109

5.3.4.2 V n đ kinh t 111

5.4 Vùng quay tàu - Khu n c trong c ng 113

5.5 C ng và khu v c neo đ u 116

5.5.1 Y u t hàng h i 116

5.5.2 Nhi u đ ng sóng 117

5.5.3 C ng h ng trong c ng 119

5.6 Các y u t v hình thái h c 121

5.6.1 V n chuy n bùn cát ven b 121

5.6.2 S b i l ng bên trong kênh d n 122

5.6.3 S b i l ng bên trong c ng 131

5.6.4 V n đ n o vét 131

5.6.4.1 S li u đi u tra hi n tr ng 132

5.6.4.2 Các lo i máy n o vét 133

5.6.4.3 Tôn t o đ t 135

5.7 Các v n đ v môi tr ng 136

5.7.1 Tác đ ng c a ho t đ ng n o vét đ n môi tr ng 138

8.3 N o vét các ch t ô nhi m và vi c x th i 139

8.4 Các lo i hàng hóa nguy hi m và bi n pháp phòng ng a 145

5.8 Tài li u tham kh o 149

Ch ng 6 K ho ch và thi t k b n c ng 151

6.1 Gi i thi u chung 151

6.2 Các d ch v 151

6.3 Các thành ph n b n c ng 152

6.4 Các lo i b n 154

6.5 Công su t b n: công su t l n nh t hay b trí t i u 161

6.6 Kích th c b n 163

Ch ng 7 C ng container 165

7.1 Gi i thi u 165

7.2 V n chuy n container và ho t đ ng c a c ng container 166

7.2.1 Lo i và kích c c a container - Container types and sizes 166

7.2.2 Các quy trình t i b n c ng - The terminals processes 167

7.3 B trí c ng 172

7.3.1 Chi u dài c a b n và t ng s c n tr c 173

7.3.2 Khu v c đ c che ch n 176

7.3.3 Kho bãi 177

7.3.4 Khu v c v n chuy n container và khu v c làm vi c 180

7.4 Tài li u tham kh o 181

Ch ng 8 B n cho tàu t ng h p và tàu đa ch c n ng 182

8.1 Gi i thi u 182

8.2 Tàu t ng h p không ph i tàu container 182

8.2.1 Các lo i tàu t ng h p 182

8.2.2 Các ho t đ ng t i b n 183

8.3 S đi m neo đ u tàu và chi u dài c u c ng 185

8.4 Di n tích kho bãi và b trí chung 187

8.5 C ng cho tàu đa ch c n ng 188

8.6 Tài li u tham kh o 189

Ch ng 9 B n dành cho tàu Ro/Ro và phà 190

9.1 Gi i thi u 190

9.2 B trí b n dành cho tàu Ro/Ro và phà 190

9.2.1 B n phà 191

9.2.2 B n Ro/Ro 193

9.3 Các y u t thi t k 194

9.3.1 C u nâng và c u c đ nh 194

9.3.2 B o v đáy 196

Ch ng 10 B n dành cho tàu ch ch t l ng 198

10.1 Gi i thi u chung 198

10.2 V n chuy n thùng ch d u và khí ga 198

10.2.1 Thùng ch d u 198

10.2.2 V n chuy n ga l ng 199

10.3 Các s n ph m thiên nhiên 200

10.4 C u c ng 201

10.4.1 Gi i thi u chung 201

10.4.2 Các d ng c u c ng 202

10.6 C u tàu và c c neo 207

10.6.1 C u tàu hình ch L và ch T 207

10.6.2 Tr c u c ng 210

10.6.3 C u ti p c n và đ u c u tàu 210

10.6.4 C c neo m n 210

10.6.5 Các c c neo xa 215

10.6.6 Nh ng đi m đ c bi t c a c u c ng LPG/LNG 217

10.7 Khu v c kho bãi 218

10.8 B n container ngoài kh i 218

10.8.1 SBM 218

10.8.2 Các b n c đ nh ngoài kh i 220

10.9 Sách tham kh o 223

Ch ng 11 C ng cho tàu ch hàng hóa khô, r i 224

11.1 Gi i thi u 224

11.2 Hàng hóa khô, r i 224

11.3 Tàu ch hàng hóa khô, r i 225

11.4 H th ng d hàng 227

11.4.1 Ph n chung 227

11.4.2 Gàu ngo m 229

11.4.3 Các h th ng khí l c 232

11.4.4 B ng t i d c 234

11.4.5 V n th ng thùng hàng 235

11.4.6 Các h th ng x lý hàng d ng s n s t (nhão) 238

11.4.7 Các tàu t d hàng 239

11.5 H th ng b c hàng 240

11.6 B c d hàng trên b n và kho hàng 241

11.6.1 H th ng v n chuy n 241

11.6.2 X p đ ng, nh p kho và l y hàng ra 243

11.6.3 Pha tr n, ch bi n, cân đo 246

11.7 Các cân nh c v khí h u và môi tr ng 247

11.8 Tài li u tham kh o 247

Ch ng 12 C ng cá 248

12.1 Gi i thi u 248

12.2 Các d ng c ng cá 248

12.2.1 Khu v c tháo d đ n gi n 248

12.2.2 C ng cá d c b bi n 249

12.2.3 C ng cá c li g n 249

12.2.4 C ng bi n 249

12.3 Phân lo i c ng 252

12.4 Tàu ch cá 253

12.5 S đ c ng 256

12.5.1 Kênh v n chuy n 256

12.5.2 Bãi đ u và c u tàu 257

12.5.2.1 Chi u r ng bãi 257

12.5.2.2 nh h ng cho phép c a sóng t i các c u tàu 258

12.5.2.3 Th t neo đ u 258

12.5.2.4 Chi u dài c u t u c n thi t 260

12.5.2.5 Chi u r ng vòng cua c u tàu 262

12.5.2.6 Chi u cao c u tàu 262

12.5.2.7 Công tác b o d ng và s a ch a 262

12.5.2.8 Công tác b o d ng và s a ch a 263

12.5.2.9 Nhà, x ng và nh ng trang thi t b khác 264

12.6 Thi t b b c d 267

12.7 T ch c và qu n lí c ng 268

12.8 Tham kh o 269

Ch ng 13 B n du thuy n 271

13.1 Du thuy n và thuy n bu m 271

13.2 B trí c ng 273

13.3 Khu n c và khu neo thuy n 274

13.4 Công trình khu v c c ng 277

13.5 Tham kh o 278

Ch ng 14: C ng và b n tàu trong v n t i th y n i đ a 280

14.1 V trí và s đ c a c ng v n t i th y n i đ a 280

14.2 Tàu v n t i 280

14.2.1 Gi i thi u chung 280

14.2.2 ng v n t i th y Châu Âu 281

14.3 Các d ng c ng 284

14.3.1 C ng sông m 284

14.3.2 C ng sông kín 286

14.3.3 C ng sông và kênh: S đ b trí và kích th c 289

14.4 B n tàu 291

14.4.1 B n tàu giao thông th y n i đ a 291

14.4.2 Vi c chuy n hàng t tàu ch hàng 292

14.4.3 Kho hàng 294

14.4.4 C u c ng th y n i đ a trên sông v i s bi n thiên l n c a m c n c theo mùa 294 14.4.5 Nh ng h ng thi t k cho b n kênh th y n i đ a 299

14.4.6 Các b n tàu hành khách n i đ a 301

14.4.7 C ng bi n cho tàu th y n i đ a và xà lan b c d hàng 301

14.5 Tham kh o 302

Ch ng 1 Gi i thi u chung c ng bi n

1.1 Khái ni m v c ng bi n

C ng là m t m i liên h quan tr ng trong toàn b chu i v n chuy n Nó đ c xây d ng đ ph c v cho v n chuy n hàng h i trong s k t h p v i h th ng v n chuy n b ng ph ng ti n khác

Theo đ nh ngh a, c ng là m t khu v c đ c bao b c và tàu bè có th x p/d hàng hóa an toàn, n p nhiên li u ho c s a ch a ó c ng là n i mà hàng hóa trên tàu

v n chuy n có th đ c l u gi t m th i và đ c b o qu n tr c khi đ c x p lên tàu

đ ti p t c đ c v n chuy n đ n m t n i khác Thu t ng “c ng” đ c s d ng chung cho vi c đ nh ngh a cho m t khu v c n c đ c b o v và đ cho các lo i tàu thuy n neo đ u an toàn, trong khi đó thu t ng “b n tàu” đ c s d ng đ ch m t n i tàu mà

có các thi t b ti n d ng cho vi c luân chuy n hàng hóa t tàu đ n đ t li n và ng c

l i

M t c ng ph c h p hi n đ i bao g m nhi u y u t đ đ m b o cho s an toàn

và ho t đ ng hi u qu Các y u t đi n hình là các lu ng d n tàu vào, đê ch n sóng,

b n tàu bên trong, khu v c neo đ u ngoài kh i, khu n c đ đ i h ng, các c ng vào, các ph ng ti n luân chuy n hàng hóa, các kho đ c bi t…

- C ng bi n th c hi n các ch c n ng ngoài v n t i nh th ng m i, công nghi p

c ng công nghi p, c ng th thao

chuyên d ng

- Theo đi u ki n t nhiên: c ng t nhiên và c ng nhân t o

- Theo đi u ki n hàng h i: c ng có ch đ th y tri u và c ng không có ch đ

Trong h th ng v n t i, c ng bi n đ c coi nh là nh ng đi m v n t i m t

m c đ tr i lên, chúng là nh ng đi m nút c a v n t i b i vì ch y qua đây ít nh t hai

đi m b t đ u và k t thúc c a các tuy n đ ng này Chính c ng bi n đ ng th i là

nh ng đi m n i gi a các ngành kinh t , là c a ngõ trong m ng l i v n t i mà qua đó hàng hóa ph i đ c chuy n qua đ đ n v i ng i tiêu dùng N u nhìn v ph ng di n

hi u qu c a s n xu t v n t i thì có th th y c ng là m t m t xích tr n v n c a dây chuy n đó

C ng bi n thi t l p lên m t m t xích quan tr ng đ c bi t ây là ho t đ ng ki u

m t th u kính h i t r i l i phân tán r ng ra, thu hút hàng t h u ph ng và phân tán

đi kh p n i b ng các tàu bi n và ng c l i Ngoài ra đây còn là n i g p nhau gi a h

th ng v n t i n i đ a c a m t n c nh t đ nh v i h th ng các m i liên quan qu c t không ch c a riêng n c đó mà còn c các n c khác n a Vi c so sánh các h th ng

th ng di n ra theo nhi u nguyên t c khác nhau, kéo theo mình c m t chu i v n đ

Trong n n kinh t c a nhi u qu c gia giàu tài nguyên mà không có ph ng ti n nào khác thay th đ c cho v n t i bi n ho c nh ng ph ng ti n này không đáp ng

đ c nhu c u v n chuy n thì các c ng bi n đóng vai trò quan tr ng Thông th ng đó

là nh ng c ng bi n đ c bi t mà v trí c a nó c ng là các ngu n tài nguyên nh đ i v i công nghi p khai thác d u l a c a các n c bên v nh Ba-t , c ng bi n đóng vai trò r t quan tr ng trong xu t kh u d u, ho c đ phát tri n công nghi p khai thác qu ng s t, Thu i n các c ng bi n đóng m t vai trò h t s c quan tr ng Bên c nh đó c ng bi n đóng vai trò quan tr ng trong vi c xu t kh u và nh p kh u các m t hàng c a ngành

ngành nông nghi p, nhi u qu c gia nh p kh u b ng đ ng bi n nguyên li u s n xu t phân hóa h c ho c nh p kh u tr c ti p phân hóa h c M t khác nhi u n c các s n

ph m nông nghi p đ a ra th tr ng qu c t ch y u ho c hoàn toàn qua c ng, nh các

th tr ng trung tâm v lúa g o c a th gi i: Thái Lan, Vi t Nam, Mi n i n là nh ng

h i c ng l n trong vi c xu t kh u lúa g o M t trung tâm xu t kh u cà phê c a Braxin

c ng là m t trong nh ng h i c ng l n

quá c nh Các c ng bi n c ng đóng vai trò quan tr ng trong vi c t o nên nh ng đi u

ki n thu n l i cho s phát tri n và duy trì nh ng quan h ngo i th ng v i các n c có

bi n và vì v y có th đóng góp vào vi c t ng l u thông hàng hoá

1.2 H th ng c ng bi n Vi t Nam

Bi n ông là bi n h thông v i đ i d ng, h i ph n c a Vi t Nam n m sát các

Úc và Trung ông Vùng bi n r ng l n này r t thu n l i cho vi c phát tri n ngành hàng h i, giao thông v n t i bi n, các công trình ven bi n, các ngành công nghi p, du

l ch, d ch v và th ng m i qu c t

H th ng c ng bi n Vi t Nam hi n có trên 60 c ng l n nh , đ c phân b su t

d c theo chi u dài b bi n t B c vào Nam, trong đó các c ng l n có kh i l ng hàng hoá cao t p trung vào hai c m c ng phía B c (bao g m Qu ng Ninh, H i Phòng) và phía Nam (Khu v c Thành ph H Chí Minh, V ng Tàu, Th V i)

T ng kh i l ng hàng hoá qua h th ng c ng bi n n c ta hi n phân lo i nh sau:

-Theo ch c n ng khai thác c ng, các c ng bi n Vi t Nam

* Các c ng th ng m i t ng h p: Ch y u các c ng b c x p hàng khô: bách hoá, bao ki n, kim khí thi t b và hàng container L ng hàng qua các c ng này đ t 16.8 tri u t n/n m, chi m 62% t ng l ng hàng thông qua c ng toàn qu c

là 12tri u và 3 tri u t n/n m

* C ng khách: ph c v v n chuy n hành khách

* Ngoài ra, Vi t Nam còn có các c ng v i công d ng đ c bi t nh C ng Quân s

đ ph c v cho các tàu quân đ i, C ng cá c a ngành thu s n ph c v cho đ i tàu đánh b t cá, c ng trú bão ph c v cho các tàu và ph ng ti n vào n náu khi

có bão…

- Phân b các c ng theo vùng đ a lý

t n n m 1995, chi m 24% t ng s n l ng qua c ng toàn qu c

2,5-2,7 tri u t n n m 1995 chi m 8-8,5% s n l ng qua c ng toàn qu c

* Các c ng mi n Nam (g m các c ng t ng Nai tr vào) đ t s n l ng 13-14,5 tri u t n n m 1995, chi m 46% t ng s n l ng qua c ng toàn qu c, trong đó t p

Lo i c ng

(C a ông)

Qu ng Ninh

Hình 1: V trí các nhóm c ng bi n Vi t Nam

H th ng lu ng l ch hành thu c a các c ng

H u h t các c ng Vi t Nam hi n có n m sâu trong các sông v nh, đi u ki n che

ch n gió, sóng khá t t không c n ph i xây d ng các công trình b o v Tuy nhiên nó

l i n m trên các tri n sông sâu trong ph n l c đ a, lòng sông b u n khúc nhi u, các

c a sông ch u nh h ng c a sa b i khá l n gây khó kh n cho vi c hành thu tàu trên

th i gian ho t đ ng liên t c và an toàn cho ng i, tàu bè, ph ng ti n ho t đ ng t i

c ng, b t bu c ph i nghiên c u các công trình b o v khu n c ho c nghiên c u tìm

Các khu v c c a c ng đ c phân b theo l i th v c s h t ng, giao thông,

đ ng s t-đ ng b - đ ng th y và đ c l p đ t các thi t b x p d phù h p v i t ng

lo i hàng hóa, đáp ng và th a mãn nhu c u v n chuy n b ng nhi u ph ng ti n Toàn

c ng hi n có 14 c u tàu dài 2215m đ m b o an toàn đ sâu tr c b n -8,4m

thi t k xây d ng theo tiêu chu n k thu t cho tàu bi n 10.000DWT T ng công ty Hàng h i Vi t Nam (Vinalines) có ch tr ng xây d ng khu chuy n t i B n Gót cho

hàng

C ng Chùa v C ng ình V

Hình 3: M t b ng m t s b n, c ng H i Phòng

- Tuy n lu ng H i Phòng

Lu ng tàu n i thu di n khu c ng v i vùng n c sâu v nh B c B tính t phao

s 0 dài 36km, đi qua các đo n sông C m, Kênh ình V , sông B ch ng qua bãi cát

ng m c a c a Nam Tri u, bao g m các đo n:

Hình 2: V trí đ a lý c a c ng H i Phòng

Th ng l u sông Ru t L n (dài 3km) h ng tuy n sông TâyNam - ông

B c, chi u r ng trung bình 400m, lòng d n đo n sông th ng, theo đ ng tr ng sâu,

n i sâu nh t đ n -11m, n i c n nh t kho ng 4,5m

tuy n Tây B c- ông Nam

Phân đo n kênh ình V (dài 1,5km) là đo n kênh đào nhân t o đ n i sông

5,5m Kênh có đ d c bé, sóng l n và đang b xói mòn m nh

(2) o n sông B ch ng (dài x p x 15km) t kênh ình V đ n Ninh Ti p

o n t h p l u kênh ình V đ n th ng l u đèn Cút (1,8km) đo n này có

l ch sâu liên t c, đ ng tr ng sâu có cao đ -5,4m đ n -10,5m, m t r ng sông 1.100m), d c hai bên b có tuy n đê cách nhau trung bình 1500m; đây là đo n sông

(650-có đ n đ nh cao trong nhi u th p k qua

o n t Ninh Ti p đ n đèn Phùng V n B ng, đây là đo n sông khá nông c n,

4000m M c đ b i c n trên đo n sông l n

o n ti p ra đ n c a Nam Tri u, đây là đo n có l ch sâu bám d c theo đ o Cát H i, đ sâu ph bi n t -6,5 đ n -11m

(3) o n lu ng vùng c a Nam Tri u ra bi n (3km)

đ o S n, phía B c và ông B c là tuy n đ o Cát Bà Tuy n lu ng này có h ng ông B c-Tây Nam

D c theo lu ng vào c ng hi n có m t s lu ng có đ sâu ch y tàu r t h n ch Theo các s li u đo đ c nghiên c u n m 1993 cu Vi n thi t k giao thông v n t i,

đ sâu t nhiên c a m t s đo n ch đ t -3m đ n -4m h i đ (đ sâu thi t k là -7m)

48ha, nâng c p c u 1,2,3 và h th ng bãi k ti p đ làm hàng container, hàng

r i Nâng công su t c ng lên kho ng 3,5tri u t n/n m

- Khu c ng Chùa V : m r ng bãi, xây d ng m i 480m c u tàu container 10.000DWT v phía h l u nâng công su t c ng lên 2,4 tri u t n/n m di n tích chi m đ t c ng kho ng 22,2ha

- Khu V t Cách: là khu c ng ti p chuy n n i đ a cho tàu đ n 1000DWT, s a

ch a duy trì 290m b n và các m hàng r i kho bãi hi n có đ nâng công su t

c ng lên 0,5tri u t n/n m Ph n đ t chi m 14ha

2 C ng à N ng

V nh à N ng r ng 1200ha, trên 3/4 chu vi v nh đ c che ch n b i d i đ t li n, dãy H i Vân và bán đ o S n Trà, t o thành vùng n c kín, nh h ng sóng gió không

l n V nh à N ng có đ y đ đi u ki n thu n l i đ xây d ng phát tri n các c ng bi n

l n, hi n đ i ph c v cho th ng m i qu c t , du l ch, d ch v cho khu v c mi n

đây đ c hình thành

riêng đ c coi là c a ngõ sang Lào và ông b c Thái Lan trong d án “hành lang giao thông v n t i ông-Tây”

C ng à N ng là c ng quan tr ng trong h th ng c ng bi n Vi t Nam bao g m các khu c ng chính Tiên Sa và Sông Hàn

nh ng n m 1975, 1980 và 1993 Ngoài ra, có m t b n li n b dài 165m v i đ sâu khu

n c -12m v a đ c xây d ng và đ a vào khai thác

1930 bao g m 8 b n v i t ng chi u dài 750m và đ sâu khu n c dao đ ng t -6m đ n

c a c n l l ch s các b n c ng sông Hàn b h h ng n ng M t n m sau, c ng đ c

s a ch a m t ph n và đ a vào khai thác bình th ng Hi n nay, vi c khôi ph c nh ng

b n h h ng còn l i v n đang đ c ti p t c hoàn thành

Hi n nay, B giao thông v n t i đang cho tri n khai d án c i t o và nâng c p

c ng Tiên Sa- à N ng b ng v n vay ODA c a Nh t B n, bao g m các h ng m c công

container, đ ng n i c ng v i qu c l 1A

Tuy n lu ng vào các c ng à N ng

ngay v i c a bi n, có đ sâu trung bình -7,0m đ n 9,0m hi n đ kh n ng cho các t u

đ n 15.000 DWT ra vào thu n l i T ng h p các tài li u đo đ c và th c t khai thác khu c ng cho th y đây là khu v c c ng có đ sâu t ng đ i n đ nh, đ b i l ng th p

lu ng đ t 60-65m D c theo tuy n lu ng này đã có m t h th ng công trình ch nh tr

b ng kè đá đ ch n cát cho tuy n lu ng.Tuy n lu ng sông Hàn đ m b o cho các tàu có

đ nh (l ng phù sa trung bình n m 60-110g/m3

, các tháng mùa khô ch 50-60g/m3) Theo các s li u các th i k n o vét thì m c bình quân 0,3-0,4m/n m

Quy ho ch c ng à N ng đ n n m 2010

Khu c ng sông Hàn: là khu c ng t ng h p, ch y u đ ti p nh n các tàu n i đ a

và tàu v n t i xu t nh p kh u tuy n g n tr ng t i đ n 5000DWT, ph c v tr c ti p đ a

đ c gi nguyên hi n h u, không m r ng ho c xây m i thêm c u b n và chuy n hoá

d n khu c ng này sang c ng hành khách, k t h p khai thác t ng h p Di n tích đ t khu c ng 3,4ha v i t ng chi u dài b n 750m, nâng công su t c a c ng lên kho ng 0,7tri u t n/n m

Khu c ng Tiên Sa: là m t khu c ng n c sâu có kh n ng ti p nh n tàu l n

u tiên cho m t khu làm hàng container chuyên dùng theo tuy n song song đ ng b

h p tuy n đê đ làm 1 b n đa n ng Nh v y toàn khu c ng Tiên Sa có 2-3 b n c p

2,5-4,0tri u t n/n m Di n tích chi m đ t c a c ng là 22ha T ng m t b ng c ng n m

2010 đ c th hi n trên hình 4 D ki n khi d án hoàn thành đ a vào ho t đ ng và khai thác n ng l c thông qua c a c ng s trên 3,5 tri u t n/n m

3 Các c ng khu v c V ng Tàu

xem V ng Tàu nh m t v trí ch ch t trên tuy n giao thông đ ng bi n c a c vùng Nam B r ng l n, giàu ti m n ng và là khu v c có nh p đ phát tri n kinh t cao so

bán đ o V ng Tàu, đây là khu n c r ng nh ng nông

Công ty d ch v k thu t d u khí (PTSC), Vietsopetro Trên bi n, ngoài kh i có các

b n phao ph c v cho vi c xu t kh u d u thô và khí đ ng hành

T i khu v c B n ình – Sao Mai, Chính ph đang cho phép T ng công ty Hàng

h i Vi t Nam (Vinalines) tri n khai nghiên c u d án C ng container V ng Tàu v i

m c đích cùng v i các c ng khác trong khu v c b c x p hàng hoá ph c v khu kinh t

tr ng đi m phía Nam; v n chuy n hàng container đi th ng đ n các n c trên th gi i

mà không ph i qua các c ng trung chuy n c a Singapore, ài Loan ho c H ng Kông,

đ ng th i t ng b c thâm nh p th tr ng trung chuy n container qu c t Tr c m t

d ki n xây d ng m t b n dài 400m cho tàu ch 4000 -6000TEU v i kh n ng thông qua là 260.000 TEU

Tuy n lu ng vào c ng V ng Tàu

bình -7,0m; còn đo n t khu c ng d u khí d c cù lao Tào theo sông Dinh đ n c ng Cát

L dài x p x 5km sâu trung bình theo lòng sông đ t -5,0m chi u r ng trung bình 350-450m (ch h p nh t là đo n gi a cù lao Tào –C ng d u khí 240-260m)

Tuy n lu ng t Gh nh Rái đ n khu c ng Cát L đ m b o cho tàu 7000DWT l u thông thu n ti n an toàn

5000-Quy ho ch c ng V ng Tàu đ n n m 2010

lao B n ình ây là m t khu c ng đa n ng l n t i khu v c trong đó có m t khu b n

c ng container hi n đ i v i m c đích là c ng chuy n t u, có kh n ng ti p nh n tàu

55000DWT và kho ng 1200m cho các càu nh , v i công su t c ng 2.200.000TEU/n m Di n tích chi m đ t xây d ng kho bãi và công trình ph c

v kho ng 123ha (hình 5)

* Khu c ng t ng h p: Ti p t c xây d ng thêm 1 b n nâng t ng chi u dài toàn b

b n lên t i 400m c p tàu đ n 30000DWT T ng di n tích khu v c ti p giáp c u

v y công su t khu c ng t ng h p lên đ n 1tri u t n/n m 2010 Di n tích đ t

Khu c ng khác: T p trung bên b ph i lu ng vào sông Dinh, tàu l n nh t có

th ra vào c ng lên đ n 10.000DWT bao g m:

kinh t t nh Bà R a-V ng Tàu Quy ho ch phát tri n c ng ch y u theo h ng

đ u t chi u sâu thi t b m r ng khu v c kho bãi, s a ch a duy tu c u tàu đ

đ n n m 2010 công su t c ng đ t 0,4tri u t n/n m, di n tích đ t chi m 7,5ha

* C ng d ch v d u khí (PTSC) và c ng c n c trên b c a Vietsopetro: Là c ng chuyên dùng cho c n c đ i tàu, s n xu t và cung ng thi t b , chân đ dàn khoan T ng chi u dài c u b n đ n n m 2010 là 2350m v i di n tích chi m đ t 122,5ha

* Ngoài ra t i khu v c b sông Dinh còn có 1 c n c quân s c a l c l ng h i quân c ng đang đ c b qu c phòng quan tâm quy hoach phát tri n

1.3.M ng l i đ ng thu n i đ a Vi t Nam

198.000km, trong đó có kho ng 41.000km có th s d ng đ v n t i thu Chi u dài

đó t ng ng v i chi u dài đ ng thu n i đ a c a n c M (40.600km) và l n h n

t ng chi u dài đ ng thu n i đ a c a các n c châu âu, ngoài Liên Xô c H n n a sông su i n c ta ch y quanh n m, không b gián đo n b i th i k đóng b ng nh

nh vùng đ ng b ng sông H ng – Thái Bình, đ ng b ng sông C u Long

Nh ng m t đ c đi m n i b t là h ng ch y ch y u c a các sông su i n c ta

h ng v n t i hàng hoá ch y u là h ng B c-Nam kh c ph c tình tr ng đó, ph i

s d ng các kênh đào n i li n các l u v c nh kênh nhà Lê Mi n trung (n m 982),

bi n vì h u h t các sông n c ta đ u đ ra bi n ông

M ng l i đ ng thu n i đ a n c ta có th đ c mô t s l c nh sau:

1 M ng l i đ ng thu B c B

b c b giao thông đ ng thu phát tri n ch y u trên các sông thu c h th ng sông H ng và sông Thái Bình Hai h th ng sông này n i v i nhau b ng sông u ng

và sông Lu c S giao l u này làm cho h th ng chung gi a sông H ng và sông Thái

Qu ng Ninh đ n Thanh Hoá

Phòng Ho t đ ng nh n nh p nh t các tuy n vùng này bao g m:

- Tuy n Hà N i-Cát H i: qua sông u ng, N u Khê, Tr i S n, Qu ng yên và ra

c nh đó còn có các đo n c n, s đo n ph i n o vét, ch nh tr trên sông H ng t Ninh

C đ n Hà N i là 15, trên tuy n t H i Phòng đi Ph L i là 8, trên sông u ng là 10

2 M ng l i đ ng thu mi n Trung

Tr ng S n nên th ng nh , ng n và d c Tuy th tàu thuy n đ u có th đi l i đ c khu v c lân c n c a sông trên nh ng kho ng cách ng n (10-20km) v i đ sâu s n có

t i thi u trong kho ng t 1-1,5m Ngoài các h th ng sông chính mi n Trung các

m t m ng l i hoàn ch nh Các kênh có đ sâu t 0,5-1,2m

M t s tuy n chính:

- Sông Mã ch y qua t nh Thanh Hoá r i đ ra bi n, do có nhi u thác gh nh, tàu

bè ch có th qua l i trên sông phía h l u c a ngã ba sông Chu, xu ng đ n c a

L Môn, đ sâu l n h n 3,4m Lu ng vào sông không n đ nh yêu c u ch nh tr ,

n o vét l n

- Trên sông Th ch Hãn có c ng ông Hà có th đón tàu tr ng t i 400t n nh ng

đo n lu ng tàu dài 14,5km t c a Vi t đ n c ng ông Hà ph i ti n hành n o vét trên chi u dài 3,5km v i kh i l ng n o vét 115.000m3 hàng n m

- Sông H i An và nhánh sông c a nó là sông Thu B n cùng v i kênh An Hoà t o

Các tàu d i 5000t n có th theo sông vào đ n thành ph à N ng và ghé vào

c ng sông Hàn

sông C u Long t o thành m t m ng l i giao thông thu hoàn ch nh v i t ng chi u dài không d i 4785km, trong đó 1600km có th coi là nh ng lu ng ch y tàu chính và 386km có đ sâu lu ng l ch l n h n 2m

- Sông l n nh t là sông ng Nai có t ng chi u dài 635km, là sông dài nh t ch y

30t m3; hàm l ng phù sa t ng đ i th p o n c a sông r ng và sâu nên tàu 10.000t n có th đi l i thu n ti n đ n c ng Sài Gòn

- Sông Mê Kông ch y vào Vi t Nam theo hai sông Ti n (330km) và H u

tính 1400 tri u t n/n m Lòng sông sâu và r ng, thu n ti n cho giao thông thu

tri u Các sông Ti n và sông H u khá sâu, trong khi đó các kênh c t ngang và sông th

ch y song song v i b bi n thì r t nông khi thu tri u th p Các sông và kênh v i đ sâu h n 1,2m chi m 80% t ng s chi u dài s d ng Nh ng kênh v i đ sâu t i thi u

Ch ng 2 V n t i th y

2.1 Gi i thi u

V n t i th y là m t trong 6 ph ng ti n v n t i thông d ng trên th gi i bao

đ c p nh trên không ph i là d , đ c bi t trong v n chuy n qu c t b i m t ph ng

th c có m t l i th không th ph nh n đ c V n chuy n hàng hóa theo đ ng không nhanh, thu n ti n nh ng giá c l i t ng đ i l n, v n chuy n đ ng b , đ ng s t tuy

th i gian v n chuy n nhi u h n nh ng bù l i chi phí có khi ch b ng m t n a, v n chuy n đ ng th y l i có u đi m v n chuy n đ c kh i l ng hàng hóa l n

th i gian v n chuy n ng n Ngoài v n chuy n hàng không c 5 hình th c v n chuy n còn l i đ u có chí phí không quá chênh l ch nhau, do v y các hình th c v n chuy n đó

hi n đang ph i c nh tranh t ng đ i l n trên th tr ng V n t i th y có hai đ c đi m

y u th so v i v n chuy n đ ng s t đó là :

(i) V n t i th y yêu c u ph i có v n chuy n trung chuy n gi a khu v c b n

đ (c ng bi n) và đ a đi m giao hàng Nh v y vô hình chung hình th c v n chuy n này yêu c u them nhi u hình th c v n chuy n trung gian gây t n kém

v kinh phí, t ng t ng th i gian v n chuy n và không linh ho t trong đi u ph i

v n chuy n (xem hình 8)

(ii) Các c ng bi n hi n nay ch a có n ng l c ho t đ ng c đ nh (không m

r ng, xây m i các h ng m c ) trong kho ng th i gian dai do yêu c u v n chuy n ngày càng đa d ng t phía khách hàng và yêu c u t phía công nhân lao

đ ng (yêu c u v l ng, đi u ki n làm vi c ); c hai nhân t trên làm t ng th i gian v n chuy n lên r t nhi u

Hi n t i nhu c u v n t i th y n i đ a và qu c t đ u gia t ng t ng đ i m nh

m , v n t i th y t ng cao do s t ng m nh trong buôn bán trao đ i thông th ng trên

th gi i đ ng th i ng i ta c ng nh n th y nh ng chuy n bi n tích c c và linh ho t

trong v n t i th y Hàng hóa hi n nay đ c luân chuy n nhanh h n nh s h tr c a các k thu t m i nh b c d hàng hóa nh máy móc ch y b ng đi n n ng (Electronic Data Interchange – EDI) Ngoài ra s liên k t gi a các tuy n đ ng v n chuy n trên

bi n và trên m t đ t đã đ c thi t l p thành m t m ng l i hoàn ch nh, v i th i gian

“đi m đ n” trong thông th ng hàng hóa v i các d ch v ngày càng t t , gi m th i gian lu n chuy n t i đa

V n chuy n đ ng th y theo hình th c dùng continer hi n này đ c coi là m t trong nh ng chuyên ch hàng c ng k nh h u d ng do v y yêu c u đ t ra là n ng su t

b c d c a c ng t ng cao T l t ng tr ng c a hình th c chuyên ch này đ c ghi l i trong th i gian t n m 1990-1997 là 9% m i n m S t ng tr ng nói trên m t ph n

do kh i l ng v n chuy n c a t u chuyên ch t ng m t khác do s chuy n đ i t tàu

v n chuy n thông th ng sang v n chuy n b ng tàu container i u đó c ng d n yêu

c u l n h n c a c u c ng c ng nh các thi t b chuyên d ng đi kèm ây c ng là xu

h ng có th nh n th y rõ trong quá trình phát tri n c a các c ng bi n trên th gi i: sau m t th i k phát tri n ch m, t i m t s khu v c trên th gi i c ng bi n không đ đáp ng nhu c u c a khách hàng, hi n nay r t nhi u c ng bi n đã đ c quy ho ch và

hóa M t s c ng bi n l n có th l y làm ví d cho xu h ng phát tri n đ c p trên đó

là c ng Rotterdam c a Hà Lan, c ng Antwerp c a B , hay c ng bi n c a Singapore và HongKong

Hình 8: Các y u t ti n t trong chu i v n t i th y

S phát tri n c a các c ng bi n ph thu c vào nhi u y u t nh yêu c u phát tri n c a v n t i th y, đáp ng nhu c u t ng v kích th c, kh i l ng hàng hóa, và s

đó cho th y r ng đ xây d ng m t c ng bi n t t c n có s am hi u v s phát tri n c a

m i l nh v c liên quan đ n c ng bi n

ph ng ti n v n t i th y nh : thuy n, tàu th y, th ng thuy n, tàu bi n, canô, chi n

h m, tàu chi n… Trong đó tàu th y là tên g i chung nh t cho t t c các ph ng ti n

v n t i th y đã đ c c gi i hóa Tên g i này không xác đ nh c th là ph ng ti n đó làm nh ng công vi c v n chuy n, ph c v c th nh th nào, ph m vi ho t đ ng ra sao Khi nghiên c u v các ho t đ ng kinh t trên bi n thì thu t ng “tàu bi n” th ng

đ c s d ng nhi u nh t Nó đ c đ nh ngh a là ph ng ti n v n t i th y đ c c gi i hóa, hi n đ i hóa, ho t đ ng trong m t ph m vi xác đ nh nh m ph c v l i ích và m c đích c a con ng i v m t kinh t – k thu t trên bi n c i tàu v n t i bi n là t p

h p t t c tàu bi n dùng vào vi c khai thác – kinh doanh v n chuy n hàng hóa, làm

t ng thu nh p cho n n kinh t qu c dân, thông qua vi c bán s n ph m ph c v c a mình

Thông th ng tàu bi n chuyên ch các lo i hàng có giá tr th p v i kh i l ng

r t l n Chính vì nh ng đi u ki n này mà th i gian không b t bu c kh t khe l m đ chuy n hàng hoá t nhà s n xu t t i ng i tiêu th Tr c khi chuyên ch b t k hàng hoá nào đ n các c ng trên th gi i theo nh k ho ch đã đ c đ nh s n, tàu đóng m i

ho c là thay đ i hình d ng tàu thì nh ng hi u bi t c n th n v m i lo i tàu này c ng

nh là s chuy n đ ng c a nó trên bi n là th c s c n thi t Trong ch ng này s gi i thi u nh ng ki n th c c b n v các tàu bi n, kích th c c ng nh các d ng chuy n

đ ng c a nó

2.2 Phân lo i tàu bi n

Theo m c đích s d ng thì các tàu bi n đ c phân thành các lo i sau:

- Tàu buôn – dùng đ v n chuy n hàng hóa, hành khách, b u ki n

- Tàu ph c v đ c bi t cho công tác v sinh, ki m soát, b o v môi tr ng,

- Tàu c a c ng dùng đ v n chuy n n i b c ng hay gi a các c ng g n

c Theo quan đi m khai thác

- Tàu thông d ng (có th v n chuy n b t k m t lo i hàng hóa nào)

- Tàu chuyên d ng (dùng cho m t ho c m t nhóm hàng hóa) g m Tàu chuyên

container vv…; tàu chuyên d ng đa ch c n ng nh tàu h h p, tàu ro-ro

d Theo t c đ tàu

- Tàu ch y ch m (<12 h i lý/gi )

- Tàu ch y trung bình ( t 13 – 16 h i lý/gi )

- Tàu ch y nhanh (17 – 22 h i lý/gi )

- Tàu ch y c c nhanh (>22 h i lý/gi )

- Tàu x p d theo ph ng th ng đ ng (lift on/lift off)

- Tàu x p d theo ph ng ngang (roll on/roll off)

- Tàu x p d qua lái, qua m i

- Theo s boong: Tàu 1 t ng boong, 2 t ng boong v.v…

- Theo cách b trí bu ng máy: Tàu có bu ng máy m i, tàu có bu ng máy lái và tàu có bu ng máy gi a

đ ng l c, lo i nhiên li u s d ng: Tàu h i n c, tàu đ ng

2.3 Các thông s c b n c a tàu

Ngày nay, thu t ng “tàu bi n” th ng ám ch t i s đa d ng c a t t c các lo i tàu bi n r t l n đ ch hàng hoá t c ng này t i c ng khác và m i lo i tàu đ u có

nh ng đ c tr ng riêng c a nó Nh ng chúng đ u có nh ng đ c tr ng k thu t c b n sau và m i liên h gi a các thông s này

2.3.1 T i tr ng- Tonnage

T i tr ng c a tàu bi u th kh n ng chuyên ch c a nó – l ng hàng hoá mà tàu

có th v n chuy n Tu thu c vào t ng lo i tàu, xu t x ho c m c đích mà t i tr ng có

th đ c s d ng khác nhau, có m t vài cách đ bi u th t i tr ng nh sau:

tích bên trong c a tàu g m các khoang, h m kho, bu ng (tr bu ng lái, phòng b n đ , phòng radio và m t s phòng khác), GRT th ng là c s cho tính l phí b n c ng phí

chi m n c có hàng và không hàng c a tàu khu v c mùa hè n c m n, trong đó:

không x p hàng g m ch có v tàu, đ ng c , ph tùng và các th c n thi t đ nó

thuy n viên, hành lý c a h …

đ ng c , thu th …

Nói m t cách khác thì DWT là kh i l ng (tính theo t n) c a hàng hoá, nhiên

li u, thu th , hành khách n c ng t, th c n …

L ng chi m n c khi tàu ch đ y hàng, nh đã đ c p trong ph n miêu t v

t i tr ng, là t ng c a tr ng l ng c a tàu và hàng hoá mà nó chuyên ch Theo đ nh

lu t Archimedes, thì t ng tr ng l ng này s b ng v i t ng tr ng l ng n c b thay

Trong đó

d = m t đ c a n c t i n i tàu ch y

LOA, B và D = kích th c c a tàu s đ c p đ n trong ph n sau

H s béo CB thay đ i t 0,6 (đ i v i tàu nh ) đ n 0,9 (đ i v i tàu ch d u c

l n)

2.3.2 Dung tích tàu bi n - Capacity

i v i m t s tàu chuyên d ng thì dung tích chuyên ch c a tàu không ch

đ c bi u th b ng dung tích đ ng ký toàn b , dung tích đ ng ký th c tr ho c là tr ng

t i c a tàu mà còn bi u th b ng các dung tích đ n v khác n a mà nó tiêu bi u cho

lo i tàu mà ta quan tâm

TEU - ây là dung tích c a tàu th ng đ c dùng đ bi u th th tích c a các kho ch a hàng trên tàu và nó đ c tr ng cho kh n ng c a tàu ch t x p đ c m t kh i

l ng hàng hoá nh t đ nh theo dung tích c a tàu TEU là vi t t t c a Twenty Foot Equivalent Unit – kho ng không gian cho m t kh i hàng tiêu chu n có kích th c nh sau:

Chi u dài = 20 feet = 6,10 m

Chi u cao= 8 feet = 2,44 m, và

ch và đáy tàu, sao cho tàu, hàng hoá, hành khách, th y th đ m b o an toàn và nó đã

đ c công c qu c t v d u chuyên ch (International Convention Respecting Loadlines) ghi bên m n tàu, hình 9

đ nh, đi u này đ c bi u th bên s n tàu

2.2) D u Plimsoll g m m t vòng tròn hình xuy n v i hai ch cái hai bên c a vòng tròn Các ch cái này là ký hi u c a c quan đ ng ki m Chính c quan này đã cung

c p các đi u ki n b t bu c v kích c , ch t l ng v t li u s d ng, ti n hành th nghi m…N u không có gi y ch ng nh n c a t ch c này thì không th đ m b o ch c

ch n cho m t con tàu M t s c quan đ ng ki m:

NK : Nippon Kaji Kyokai (Nh t b n)

đ n l c đ y n i) Vì m t đ c a n c không ph i là giá tr b t bi n trong n m và c ng không gi ng nhau m i n i trên trái đ t (tàu đi vào mùa hè quanh vùng xích đ o s b chìm sâu h n so v i mùa đông B c i Tây D ng), m t ch s khác có th th y phía ph i c a d u Plimsoll

Hình 10: D u Plimsoll

TF : D u chuyên ch n c ng t nhi t đ i -Tropical Fresh Water

T : D u chuyên ch n c m n nhi t đ i -Tropical Salt water

W : D u chuyên ch n c m n mùa đông - Winter Salt Water, and

water on the North Atlantic

K t h p v i đánh d u m n n c l n nh t cho phép là biên an toàn nh t đ nh Các s bi u th m n n c c a tàu đ c in c hai phía c a thân tàu, th ng ph n

đ u tàu, gi a tàu và ph n đuôi tàu

LBPLOA

DÊu chØ mòi tµu DÊu chØ mòi qu¶ lª

ThiÕt bÞ ®Èy phÝa mòi

dÊu Plimsoll

§−êng boong tµu

N¬i mòi tµu ph×nh ra

S

F D

H

MÐp boong trªn

T

S W WNA

F

TF

0,54

0, 45 0,30

0,30

§o b»ng m 0,23 0,23

2.3.4 Chi u sâu - Depth

kho ng cách t đ ng ng n n c t i d u đ ng boong tàu trên thân tàu (xem hình 9)

2.3.5 Chi u dài - Length

Chi u dài c a m t con tàu có th đ c bi u di n b ng hai cách khác nhau nh sau:

- Chi u dài đ nh hình ( Length between perpendiculars – LBP):Kho ng cách (m)

ch t đ y hàng và đ ng th ng đ ng đi qua tr c c a bánh lái

- Chi u dài toàn b (Length of overall – LOA) là chi u dài tính b ng mét gi a hai

đ ng th ng góc: m t đ ng ti p tuy n v i m i tàu và m t đ ng kia ti p tuy n v i đuôi tàu

2.3.6 Chi u r ng - Beam

Chi u r ng B là kho ng cách l n nh t tính b ng mét gi a hai s n tàu Có hai kích th c quan tr ng c a chi u r ng đó là chi u r ng l n nh t cho phép tàu qua âu thuy n:

a) St Lawrence Seaway (St Lawrence): B = 23,2 m, và

b) Kênh đào Panama (Panamax): B = 32,3 m

2.3.7 Công su t đ ng c - Engine power

Công su t đ ng c l n nh t c a tàu th ng đ c bi u th b ng đ n v mã l c (hp) M t đ n v mã l c b ng 0,736W

2.3.8 T c đ - Speed

T c đ c a tàu bi n là m t trong nh ng thông s kinh t k thu t quan tr ng

nh t c a tàu T c đ c a tàu đi bi n th ng đ c bi u th là knots M t knot t ng ng

v i m t h i lý ho c 1852 mét/gi hay 0,514m/s

2.3.9.Thi t b đ y, m i tàu, đuôi tàu - Thruster, bow, stern

Nhi u tàu đ c trang b m t ho c h n thi t b đ y m i, đuôi hay là c hai

n i Th m chí có c thi t b đ y ghép đôi c ng đ c dùng Thi t b đ y g m m t ng

Khi quay thì chân v t tác đ ng l c lên ngang s n tàu Vi c g n các thi t b đ y làm t ng kh n ng đi u đ ng c a tàu m t cách đáng k , đ c bi t là khi tàu s p quay tr

ho c c p b n H u h t các phà đ u đ c trang b thi t b đ y m i c ng nh đuôi tàu, làm cho tàu có th c p b n ho c r i b n trong khi di chuy n vuông góc v i nó

Vi c này làm gi m và th m chí không c n dùng tr giúp c a tàu lai d t

S h n ch c a thi t b đ y là h u nh chúng không có tác d ng khi t c đ tàu

l n h n 8 đ n 10 knots Vì lý do an toàn, s có m t c a thi t b đ y đ c bi u th

Theo m t s tài li u, vài công ty v n t i th y đang có xu h ng gi m vi c dùng thi t b đ y m i (th m chí tháo b ho c hàn kín các thi t b đ y đang t n t i), vì các

đi u tra kh o sát cho th y v i m t s nh t đ nh tàu thì ma sát do thi t b đ y t o ra không có tác d ng h n l i th hàng h i

2.3.10 Thi t b n đ nh - Stabilizers

Thi t b n đ nh là các cánh nhô ra phía d i đ ng ng n n c, ch y u thích

h p v i tàu khách và phà đ gi m tác d ng c a s l c ngang tàu trong đi u ki n th i

ti t x u

2.3.11 M i qu lê - Bulbous bow

M i qu lê (nh hình 9) g n đây đ c s d ng khá ph bi n và phát tri n trong thi t k tàu, m c dù m i qu lê đ u tiên đ c dùng vào n m 1929 khi xây d ng tàu khách M c đích c a m i qu lê là gi m tàu b l c d c đó là s ch m lên ch m xu ng

do sóng tác đ ng vào tàu khi nó đang ch y H n n a, nó làm t ng kh n ng đi u đ ng

và t c đ c a tàu khi nó ch y không ch hàng M i qu lê c ng đ c đ t phía m i tàu S phát tri n m i trong thi t k tàu là m i qu lê ph n phía đuôi tàu (SEB)

Nh ng th nghi m đ c v n hành t đ u nh ng n m c a th p k 80 và tri n v ng ti t

tàu

2.3.12 Chân v t

đuôi tàu và m t đ ng c làm cho nó quay tròn

2.3.13 Các thông tin khác

Hình 11 bi u th các thông tin khác v tên đ c dùng đ ch các ph n hay các chi ti t c a tàu

Hình 11: Tên c a các b ph n trên tàu

1 Tàu chuyên ch nông ph m và gia súc

2 Tàu chuyên ch các lo i th c ph m khác và th c ph m cho gia súc

3 Tàu chuyên ch khí đ t d ng khô (nh than, than c c )

4 Tàu chuyên ch d u và các s n ph m liên quan đ n d u (nh ga )

5 Tàu chuyên ch s t, qu ng

6 Tàu chuyên ch s t, thép và các s n ph m s t xây d ng không ch a metan

7 Tàu ch khoáng s n dang thô và các lo i v t li u khác

8 Tàu chuyên ch phân bón

9 Tàu chuyên ch các ch t, s n ph m hóa h c

S phân chia các nhóm tàu chuyên d ng nh trên cho phép th ng kê các lo i tàu c a t ng n c và phân lo i c ng, đi u này t o thu n l i cho vi c th ng kê, và đ nh

h ng phát tri n v n t i th y trong t ng lai ây chính là m t trong các nhân t quan

tr ng giúp xây d ng và phát tri n c ng bi n trên toàn th gi i m t cách có h th ng và toàn di n

Cách phân chia th hai ph thu c vào th k t i b n, c ng b c d , chúng đ c phân chia nh sau:

Lo i th 5 đ c đ c p phía trên th ng đ c p đ n các lo i tàu thông d ng nh

khác nhau, hay hàng hóa đ c đóng gói

Có r t nhi u lo i tàu khác nhau , chúng đ c phân lo i d a vào lo i hàng hóa chuyên ch , hình dáng tàu, m t s lo i tàu thông d ng s đ c gi i thi u ti p sau đây:

2.3.2 Tàu t ng h p – Breakbulk or conventional general cargo

2.3.2.1 Tàu ch hàng t ng h p - General cargo ships

r i…Tr ng l ng c a m i ki n hàng đ c gi i h n b i s c nâng l n nh t c a c n tr c

li n b trong c ng hay là c n c u trên tàu M i ki n hàng đ c b c d m t cách riêng

phân lo i tàu ch hàng t ng h p nh sau:

có b n đ n n m khoang (là kho ng không đ x p hàng hóa d i boong tàu) và th ng

có m t ho c hai boong gi ng nhau ch y d c theo tàu Nó làm cho tàu có th ch a hàng hóa theo cách: hàng hóa đ c phân b nh nhau theo chi u dài c a tàu và có th d

m t kh i hàng này trong c ng mà không c n ph i di chuy n kh i hàng hóa khác

Tr ng l ng c a t ng khoang trong tàu t ng h p đ c gi i h n b i tr ng l ng hàng hóa l n nh t tàu có th chuyên ch

Hình 12: Hình chi u b ng và c t d c tàu ch hàng t ng h p

Tàu ch hàng t ng h p r t d đ c nh n ra b i nó có nhi u c n tr c to đ t trên

b i ít nh t hai c n tr c Nh ng thi t k c a tàu ch hàng t ng h p tr c kia đ c đ t

ho c đuôi tàu

theo đ ng th ng đ ng đ d dàng chuy n hàng theo chi u d c Nó th m chí cho phép các thi t b nh h n vào trong khoang đ b c x p hàng hóa nh các xe nâng Hàng hóa d ch chuy n thông su t là m t trong nh ng lý do t i sao ngày nay h u h t các bu ng lái c a tàu ch hàng t ng h p l i đ t đuôi tàu thay vì đ t

gi a tàu

* Hai b c ti n quan tr ng làm t ng t c đ x p d hàng hóa đó là đ a vào

s d ng xe nâng và các t m đ m kê hàng (palet) T m đ m kê hàng là thành

ph n c b n c a khái ni m t i tr ng đ n v - Unit Load Concept (ULC) Khái

ni m t i tr ng đ n v là m t quá trình trong đó m t vài h ng m c riêng bi t c a

b c x p v i các thi t b x p d hàng hóa thông th ng ch ng h n nh c n tr c

b n, c n tr c to, xe nâng hàng v.v…

* Vi c đ a vào s d ng khái ni m t i tr ng đ n v làm cho tàu có th b c

đáng k th i gian x p d hàng c a tàu, đ c bi t khi b c x p hàng trong khoang

c ng đã đ c c gi i hóa ho c là dùng xe nâng (forklift trucks) ho c dùng máy nâng (elevator) và h th ng b ng t i

* V i vi c th a nh n khái ni m t i tr ng đ n v này thì các đ n v đ b c

x p hàng hóa tr nên n ng h n và l n h n và đi u này cu i cùng l i d n đ n các thi t b trên boong có s c m nh h n và n ng h n

2.3.2.2 Tàu nhi u ch c n ng - Multipurpose ships

Tàu nhi u ch c n ng c ng m t lo i thu c tàu t ng h p, lo i tàu này có th chuyên ch các lo i hàng hóa t có hình d ng c đ nh, đ n các lo i hàng hóa có bao bì, đóng thùng, th m chí c các lo i hàng hóa đóng gói trong container nh và hàng hóa

d i nh ôtô Tuy nhiên trong nh ng thi t k g n đây t ng tr ng l ng hàng hóa cho phép v n chuy n trên tàu có xu h ng gi m, xu h ng này cùng v i vi c gi m s phát tri n t c a các c ng bi n và s d ng thêm các trang thi t b b c d ngay trên tàu

Tàu nhi u ch c n ng có th đ c đ nh ngh a nh sau:

• Có hình dáng l n, kiên c và s d ng c n tr c trên boong tàu

• Các khoang tàu có c a ch c ch n đ có th đáp ng đ c kh i l ng hàng hóa ch t t i l n trên boong

• Thi t b đ m b o hàng h i hi n đ i, nh thi t b đ y phía m i và m i tàu

đây

• M n tàu s d ng b c d hàng hóa s d ng b c d theo ph ng ngang

Hình 14: Tàu đa ch c n ng ch container và m t s hàng hóa khác

n ng, lo i tàu này không xu t hi n m t cách đ t ng t mà nó d n d n đ c t o ra b ng

vi c trao đ i và t n d ng các ch c n ng c a tàu ch hàng t ng h p

Th c ch t tàu đa ch c n ng là m t tàu t ng h p có kh n ng v n chuy n đ c

h u nh b t k ki n hàng nào t h p nh đ n container hay th m chí c nh ng hàng hóa có kích th c l n h n M t s tàu đ c thi t k trong nh ng n m g n đây c ng cho th y dung tích c a tàu t ng lên đ v n chuy n hàng ch t đ ng ho c ch t l ng (nh

d u, s n ph m hóa h c) ho c hàng r i khô (nh ng c c, qu ng v.v…) và hàng đông

l nh Ngày nay, t l tàu đa ch c n ng có m t ho c hai khoang nh đ ch t container

t ng lên

Tính linh ho t c a vi c thi t k tàu nhi u ch c n ng g n đây đ c minh ch ng

b i cái g i là 'Free Deck Carrier' (FDC) Lo i tàu này, đ c tiêu chu n hóa theo nhi u

lo i t i tr ng, có th đ c nh n ra b i các đ c tr ng sau:

- Tàu l n, thông su t và boong kiên c

đuôi tàu đ b c x p hàng hóa theo ph ng

- Có thi t b nâng đ c đ t m n phía c ng c a tàu

hàng ro-ro, container, xe moóc và hàng thông th ng

thi t b nâng to trên boong Bu ng lái đ c đ t cu i ho c 3/4 đuôi tàu Các đ c

đi m khác đó là:

- N p đ y c a h m ch a hàng đ c ch t o đ có th ch ng l i đ c t i tr ng c a

ki n hàng n ng hay các container đ t lên nó

nhau m i khoang

- H u h t các quy trình b c x p hàng trên boong đ c c gi i hóa; n p đ y c a

h m kh e, r ng và d dàng v n hành

2.3.2.3 Tàu ch hàng đông l nh – Refrigerated general cargo ship (reefer)

Lo i tàu chuyên d ng này là tàu m t hình th c tàu ch hàng t ng h p nh ng

ch chuyên ch hoa qu , th t, hàng hóa đông l nh, hàng hóa đ c ch a trong khoang tàu v i nhi t đ t -300

C đ n 120

C

c đi m khác bi t c a tàu chuyên ch hàng đông l nh đó là:

• T c đ tàu th ng l n vào kho ng 18-25 knots

• Hình dáng tàu th ng trang nhã và giúp di chuy n nhanh h n, thân tàu

có dáng thon dài

Hình 15: Tàu ch hàng đông l nh

2.3.3 Tàu container

Tuy đ a vào s d ng khái ni m t i tr ng đ n v (ULC) trong vi c b c x p hàng

r i nh ng th i gian quay vòng c a tàu ch hàng t ng h p v n còn cao H n n a, sau chi n tranh th gi i th hai, th ng m i th gi i t ng lên nhanh chóng và v n t i bi n

c ng phát tri n cùng h ng đó, d n đ n s t c ngh n trong các c ng và kéo dài th i gian ph i ch đ i trong c ng Container đã đ c đ a vào s d ng t nh ng n m 1950

v i h p kích th c chu n đ chuyên ch hàng hóa b ng xe t i và tàu h a M Vi c

s d ng nó trong v n t i bi n d ng nh là m t b c logic vì nh ng khó kh n đã nêu trên, nh ng đã g p nh ng c n tr ban đ u, đ c bi t là hi p h i c a công nhân b c x p trên tàu Nó làm gi m th i gian quay vòng và th i gian ch đ i c a tàu trong c ng m t cách c n b n

Container đ u tiên có kích th c là 8 x 8 x 20ft (2,44 x 2,44 x 6,10 m) M c dù

có chi u dài nh v y nh ng dung tích c a tàu hay bãi ch a container v n đ c bi u th

40feet đ c s d ng bên c nh 20feet, và các kích c khác c a container v i chi u dài,

r ng, cao khác nhau c ng đ c đ a vào s d ng

N ng su t v n chuy n hàng hóa t ng lên m t ph n là do th c t r ng r t nhi u

ki n hàng đ c đóng vào m t container mà nó có th đ c b c x p b ng m t xe nâng

và m t ph n là do vi c s d ng b đ trong quá trình b c d và v n chuy n

Trong giai đo n đ u c a vi c container hóa m t s tàu đã ch luôn c thi t b đ

b c d ki n hàng trên tàu ó là c n tr c, m t giàn c n c u trên boong tàu, có th ch y

t phía m i tàu đ n đuôi tàu v i đ ng ray trên boong tàu Nh ng tàu đ c đóng

m i g n đây không còn làm nh th n a, ch y u là vì h u h t các c ng đ u có giàn

c n tr c trên b n đ b c d hàng hóa

Hình 16: Tàu container

Có l s thay đ i to l n nh t xuyên su t trong h th ng b c x p hàng hóa là

vi c đ a vào s d ng container v i m c đích là làm gi m th i gian quay vòng c a tàu

Th c t thì container ch là m t h p b ng thép ho c nhôm đ ch a hàng hóa

T ch c tiêu chu n hóa qu c t (The International organisation for Standardisation -ISO) Geneva, Th y S , đã phát hành tiêu chu n chính th c v kích

Tiêu chu n chung trong container hóa TEU là container có chi u dài 20ft, chi u

r ng 8ft và chi u cao 8ft ho c 8ft 6inch Th tích bên trong x p x là 32,0m3

Bên c nh lo i container “quy c” có r t nhi u lo i khác đã đ c phát tri n

Ví d nh reefer container, folding container, flat rack, tank container v.v…

M t khía c nh khác c a vi c ng d ng các container (container hóa) là m i hoàn toàn liên quan đ n b c d và v n chuy n hàng hóa qua cái g i là h th ng t c a

đ n c a (door-to-door) H th ng này ng ý r ng có th hàng hóa đ c s n xu t và đóng thùng t i m t n i nh t đ nh sau đó đ c v n chuy n t i c ng, đ t vào trong tàu

ng i tiêu dùng, đây container tr nên tr ng r ng Container này đ c bi u th b ng

ch vi t t t FCL (Full Container Load) S d ng container theo cách nh v y có ngh a

r ng container bên c nh vi c ho t đ ng nh là m t v t li u đóng gói hàng hóa còn là

m t ph ng ti n v n t i, nó làm gi m m t s “th i gian ngh ” trong chu i ho t đ ng

b c x p hàng hóa và do đó chi phí gi m M t u đi m khác c a container là trong

th c t s h h ng và b m t mát gi m đi đáng k

Ch có m t ph n nh t đ nh c a toàn b container đ c v n chuy n thu c v lo i

kho ch a container n i đ a (Inland Container Depot - ICD) và đ c đóng gói trong

container trong c ng đ c th c hi n cách xa ph m vi ho t đ ng c a b n tr m c c phí container (Container Freight Station - CFS) C ng t ng t nh v y, u đi m chính c a vi c s d ng container (là b c d và ch t t i hàng hóa nhanh) v n duy trì vì container “đ c nh i” ch đ c mang t i b n khi nó s n sàng đ v n chuy n đi n i khác

Tuy nhiên, đ c tr ng thay đ i l n nh t c a lo i tàu này là chúng đ c xây d ng

mà không c n ph i có n p h m ch a hàng Lý do đ ng sau đó là công ty tin ch c th c

t r ng nó s c t gi m th i gian quay vòng trong c ng m t cách đáng k H n n a

nh ng thay đ i v tiêu chu n kích th c c a container s không là v n đ đ i v i các tàu m i vì khoang h ng d n s có th thích ng v i kích th c m i c a container

T ng dung tích c a tàu theo đ n v TEU c a các lo i tàu khác có kh n ng v n chuy n container nh tàu đa ch c n ng, tàu ro-ro và tàu ch xà lan lên t i 1.397.766 TEU nó đem l i dung tích trên th gi i t i 3.021.289 TEU vào cu i n m 1989 (b ng

6)

B ng 6: Dung tích v tàu container trên th gi i (l/11/1989)

Lo i tàu S l ng tàu T ng dung tích

chí ngo i l lên t i 34knots Do chi phí nhiên li u t ng lên, có xu h ng làm gi m t c

đ tàu xu ng còn 16-20knots

x p d container trong c ng nhi u thi t b m i đã đ c phát tri n khai thác

B c d container lên và xu ng tàu thì đ c g i là th t c b c lên và b c xu ng có th

so sánh v i b c d hàng thông th ng S khác nhau đó là s đ ng b ít hay nhi u c a hàng hóa v hình d ng và kích th c,và khác nhau v t ng tr ng l ng c a m i đ n v

n ng h n,có th đ t t i giá tr l n nh t kho ng 30 t n đ i v i container 40ft

Trong tr ng h p container xu t hi n ng u nhiên b n t ng h p mà b n đó không đ c trang b c n tr c b c x p hàng trên b n thì th t c b c x p hàng theo

ph ng th ng đ ng có th đ c th c hi n b ng các thi t b trên tàu đó, m t c n tr c

l u đ ng l n ho c b ng s ho t đ ng c a hai c n tr c trên b n

B ng d i đây là m t s kích th c tàu container thông d ng (lo i tàu t 1 đ n

4 chia theo th i gian xu t hi n, lo i m t là tàu container th h đ u tiên):