Phân tích các mô hình quản lý đinh tuấn hải

Gi ng viên tham gia:... TT H và tên C quan công tác Chuyên ngành - Modern Construction Management - Contemporary Management 4th Edition with Student DVD & Premium OLC Content Card - Cont

II.2.3 Nh ng quy lu t kinh t c n chú ý trong qu n tr 9

II.3.1 Tuân th lu t pháp và thông l kinh doanh 15

II.3.7 Bi t t n d ng th i c vƠ môi tr ng kinh doanh 17

II.4.2 Nguyên t c thu hút s tham gia c a t p th 18

II.4.6 Nguyên t c ph i h p ho t đ ng các bên có liên quan 19 II.5 Ph ng pháp qu n lý và n i dung các ph ng pháp qu n lý 19

II.5.3.3 Ph ng pháp giáo d c thuy t ph c đ ng viên 21

II.5.3.5 Ph ng pháp qu n lý ch t l ng toàn b theo ISO 23

II.6 Các nguyên t c chung c a Henrry Fayol 23

II.4 Các ch c n ng vƠ l nh v c c a qu n lý cho doanh nghi p 34 III CÁC H TH NG QU N Lụ NHÀ N C I V I DOANH NGHI P 36

III.2 T qu n lý theo m c tiêu đ n qu n lý theo quá trình ti n t i ISO 42 III.3 Qu n lý doanh nghi p trong khu v c t nhơn Vi t Nam và các v n đ c a chúng ta 44

IV H TH NG QU N Lụ NHÀ N C I V I CÁC DOANH NGHI P NGÀNH XÂY D NG

47

IV.1 C c u t ch c n c c ng hòa xã h i ch ngh a Vi t Nam 47

V H TH NG PHÁP LU T LIÊN QUAN T I QU N LÝ D ÁN XÂY D NG 59

V.2.6 Qu n lý Nhà n c v t ai 84 V.3 Nh ng n i dung c b n c a Lu t u t liên quan t i ho t ng xây d ng 84

107

CH NG 5 ậ CÁC VÍ D TH C T ÁP D NG MÔ HÌNH QU N LÝ TRONG DOANH NGHI P VÀ TRONG NGÀNH XÂY D NG

121

I M T S MÔ HÌNH QU N LÝ XÂY D NG C A N C NGOÀI 121

I.4 Mô hình qu n lý đ u t xơy d ng Singapore 123

II.1 t mô hình qu n lỦ ch t l ng công trình n c ta 126

II.2 ánh giá u, nh c đi m c a c c u t ch c các mô hình trên 129

CH NG 1 ậ GI I THI U CHUNG MÔN H C

PHÂN TÍCH CÁC MÔ HÌNH QU N LÝ

I CÁC THÔNG TIN CHUNG V MÔN H C

1 Tên môn h c: Phân tích các mô hình qu n lý

2 Phân lo i môn h c: Môn t ch n

3 Mã s môn h c: CECM 512

4 S tín ch : 2 TC

5 Mô t môn h c:

Trình bày các nguyên t c chung trong qu n lý, áp d ng cho ngành xây d ng công trình T

đó, đ a ra các mô hình qu n lý c a nhƠ n c đ i v i doanh nghi p ngành xây d ng c ng nh các

mô hình qu n lý trong n i b doanh nghi p xây d ng và công trình xây d ng Ti p theo môn h c

s d ng các công c phân tích các mô hình qu n lý giúp nhà qu n lý xây d ng, ho ch đ nh chi n

l c phát tri n và h i nh p c a doanh nghi p Môn h c c ng phơn tích b n ch t, k n ng ho t

đ ng c a các nhà qu n lỦ, đi u này s giúp cho nhà qu n lý và các doanh nghi p có t m ho t

đ ng toàn c u và s là n n t ng c t lõi c a các doanh nghi p toàn c u

6 M c đích:

Phân tích các mô hình qu n lý là m t trong các y u t quy t đ nh s thành công và phát tri n lâu dài c a m t doanh nghi p ngành xây d ng c ng nh s thành công c a d án xây d ng Các ki n th c t ng quát v phân tích các mô hình qu n lý s giúp cho nhà qu n lý và các doanh

nghi p h i nh p v i qu c t và có t m vóc qu c t

7 Yêu c u:

N m v ng các ph ng pháp, k n ng phân tích các mô hình qu n lý, quy trình phát tri n

và h i nh p qu c t cho doanh nghi p và nhà qu n lý

8 Phân b th i gian:

- Lý thuy t: 30 ti t

- Bài t p l n (bài ti u lu n): 15 ti t

9 Các môn h c tiên quy t:

Marketing trong xây d ng; Pháp lu t trong xây d ng; Phân tích và t i u hóa h

th ng

10 Gi ng viên tham gia:

TT H và tên C quan công tác Chuyên ngành

- Modern Construction Management

- Contemporary Management 4th Edition with Student DVD & Premium OLC Content Card

- Contemporary Management, with CD

- Operations Management: Contemporary Concepts and Cases

14 N i dung chi ti t môn h c:

A N i dung t ng quát và phân b th i gian:

TT Tên ch ng, m c T ng

s ti t

Trong đó

Lý thuy t

Th c hành,

th o lu n, bài t p

Ti u lu n,

ki m tra, tham gia

2.4 Lưnh đ o phát tri n doanh nghi p 1,0

2.6 H th ng qu n lỦ nhƠ n c đ i v i doanh

3 Phân tích các mô hình trong qu n lý

doanh nghi p ngành xây d ng 6 6

3.1 Mô hình t ch c tr c tuy n doanh nghi p 1,5

áp d ng mô hình qu n lý trong doanh

nghi p và trong ngành xây d ng

B N i dung chi ti t:

1 Gi i thi u

1.1 M c đích

1.2 N i dung

1.3 Các nguyên t c chung trong qu n lý

2 T ch c ho t đ ng doanh nghi p ngành xây d ng

2.1 Thành l p doanh nghi p

2.2 B trí nhân s , b máy t ch c

2.3 Ho ch đ nh chi n l c phát tri n doanh nghi p

2.4 Lưnh đ o phát tri n doanh nghi p

2.5 Ki m soát doanh nghi p

2.6 H th ng qu n lỦ nhƠ n c đ i v i doanh nghi p ngành xây d ng

3 Phân tích các mô hình trong qu n lý doanh nghi p ngành xây d ng

3.1 Mô hình t ch c tr c tuy n doanh nghi p

2 Tham gia, tranh lu n, đ a Ủ ki n 0 10

3 Bài t p, ti u lu n, thuy t trình 1 60

i m môn h c: = Các ph n trên nhân v i tr ng s c ng v i nhau

II CÁC NGUYÊN T C CHUNG TRONG QU N LÝ

II.1 Khái ni m nguyên t c qu n lý

Nguyên t c là nh ng đi u c b n nh t thi t ph i đ c tuân theo trong m t lo t các vi c làm

Ho t đ ng qu n lý là ho t đ ng có m c đích vì v y ph i xác đ nh nguyên t c đó trong quá trình

ho t đ ng, giúp cho ch th qu n lý th c hi n có hi u q a công vi c c a mình đ đ t đ c m c tiêu qu n lý Nguyên t c qu n lỦ đ c hi u là nh ng t t ng ch đ o nh m đ nh h ng cho các

ch th qu n lý khi th c hi n nhi m v qu n lý Tính ch t vƠ đ c đi m c a nguyên t c qu n lý là: + Nguyên t c lƠ do con ng i đ t ra nh ng nó xu t phát t yêu c u khách quan, mang tính khách quan

+ Mang tính b t bu c ch th qu n lý ph i tuân th trong quá trình th c hi n hƠnh đ ng qu n

lý

+ Nguyên t c qu n lý liên t c đ c phát tri n và hoàn thi n vì xã h i luôn luôn v n đ ng bi n

đ i

+ i t ng c a qu n lý r t da d ng và phong phú, g n li n v i nhi u l nh v c c th khác nhau nên bên c nh nguyên t c qu n lý chung c b n có th v n d ng cho m i ho t đ ng qu n

lý thì m i l nh v c c th s g n v i các nguyên t c c th đi kèm

II.2 Các quy lu t Kinh t

II.2.1 Khái ni m, đ c đi m c a các quy lu t

Quy lu t là m i liên h b n ch t, t t nhiên, ph bi n c a các s v t và hi n t ng trong

nh ng đi u ki n nh t đ nh Nh ng s v t, hi n t ng t n t i trong xã h i luôn bi n đ i theo chu

k , l p đi l p l i, có tinh quy lu t Ch ng h n, trong kinh t th tr ng t t y u ph i có các quy

lu t c nh tranh, cung-c u giá tr v.vầ đang t n t i và ho t đ ng M c dù, quy lu t đ c con

ng i đ t tên, nh ng không do con ng i t o ra, nó có đ c đi m khách quan c a nó:

- Con ng i không th t o ra quy lu t n u đi u ki n hình thành quy lu t ch a có, ng c l i khi đi u ki n xu t hi n c a quy lu t v n còn thì con ng i không th xóa b quy lu t

- Các quy lu t t n t i và ho t đ ng không l thu c vào vi c con ng i có nh n bi t đ c nó hay không, có a thích hay lƠ ghét b nó

- Các quy lu t t n t i đan xen vƠo nhau t o thành m t h th ng th ng nh t

- Các quy lu t có nhi u lo i: Kinh t , công ngh , xã h i, tơm lỦ v.vầ Các quy lu t này luôn chi ph i và ch ng l n nhau

- Bên c nh đó, các t ch c, các doanh nghi p c n t ch c các đi u ki n ch quan c a h

th ng đ cho h th ng xu t hi n các đi u ki n khách quan mà nh đó quy lu t phát sinh tác

d ng

II.2.3 Nh ng quy lu t kinh t c n chú ý trong qu n tr

* Quy lu t cung - c u giá c

Quy lu t cung ậ c u là quy lu t kinh t c b n c a n n kinh t th tr ng Quy lu t nƠy đòi

h i các nhà qu n tr ph i n m đ c đi m cân b ng kinh t đ có đ i sách kinh doanh thích h p Trong Hình 1, ch rõ lúc đ u s n ph m m i đ c đ a vƠo th tr ng v i đ n giá g1 và s l ng

s n ph m C1 (đi m B) thì nhu c u ti m n ng (vì n ph m m i giá không đ t) là m c N1(đi m A), do N1 > C1 (c u > cung) ph n ng v phía ng i bán trên th tr ng là nâng giá t g1 lên g2

(g2 > g1 đi m C), do có lãi l n, s n xu t đ c phát tri n, m c s n xu t t C1 lên C2(đi m D), do giá đ t mà s l ng bán l i nhi u h n nên ng i mua ch ng l i, ng i bán không tiêu th đ c

s n ph m, ph i h giá xu ng m c g3 (g3 < g2ậ đi m E) và thu h p m c s n xu t t C2 v C3 (C3

< C2 ậ đi m F) nh các gi i pháp này, s s n ph m c a phía s n xu t trong chu k th 2 đ c bán h t Quá trình chi ph i gi a cung ậ c u ậ giá c ti p t c mưi vƠ đ n cu i cùng k t thúc

đi m I (đi m cân b ng kinh t ), lƠ đi m đó th tr ng có m c cung b ng m c c u và giá c h p

lý cho c hai bên cung c u v s n ph m

Hình 1 Quy lu t Cung ậ C u ậ Giá c

* Quy lu t c nh tranh

Quy lu t c nh tranh là quy lu t phát sinh t quy lu t cung c u Trong n n kinh t th tr ng,

c nh tranh gi a các nhà s n xu t, cung ng s n ph m, d ch v trên th tr ng là t t y u Trên th

gi i m i ngƠy có hƠng tr m nghìn doanh nghi p ra đ i vƠ c ng v i m t s l ng doanh nghi p

nh v y th t th , phá s n S quy t li t c a th ng tr ng th c s là m t thách th c l n đ i v i các nhà qu n tr doanh nghi p Ai c ng có th hi u r ng ắCùng chung ngành ngh ch không cùng chung l i nhu n”, do đó c nh tranh là s t t y u c a th ng tr ng C nh tranh là s so ánh, đ i ch ng s c m nh c b n gi a các doanh nghi p, nh ng đe d a thách th c ho c c h i

c a doanh nghi p, ch y u có đ c t quá trình đ i kháng c a s c m nh này C nh tranh trên nhi u ph ng di n: Th ng hi u ậ Ch t l ng ậ M u mã ậ Giá c ầ Chính vì v y, các nhà qu n

tr c n ph i luôn v n lên giƠnh gi t l y toàn b ho c m t m ng nƠo đó c a th tr ng đ t n t i,

t ng tr ng và phát tri n Quá trình c nh tranh th ng đ c s d ng t ng h p b ng nhi u

ph ng pháp vƠ th đo n:

- B ng công ngh , đ t o ra s n ph m t t v i giá r nh t (bi u hi n c a quy lu t giá tr )

- B ng quan h hành chính, quân s ầ thông qua các u đưi c a chính quy n hành chính đ

- B ng y u t v n l n và kéo dài th i gian đ ch p nh n ch u l m t hƠng nƠy, giai đo n này

đ ki m lãi m t hƠng khác, giai đo n khác khi đư t o ra đ c l i th v.vầ

tr ti n m t lúc, bán buôn tr ti n au v.vầ) vƠ t ng giá bán trong khuôn kh đ c th tr ng

ch p nh n đ thu đ c t ng m c l i nhu n cho m i chu k s n xu t (tháng, quỦ, n m) l n nh t

Công th c (1) ch rõ, khi t ng giá lên 1% m c giá P thì c u gi m xu ng ee/g% gi i pháp

t ng giá ch có Ủ ngh a khi ee/g < 1

đ ng b o hành sau khi bán M t khác, ng i mua bao gi c ng mong mu n mua đ c nh ng s n

ph m có ch t l ng v i giá h p lý, t o dáng đ p, đ b n s d ng cao và cách bán thu n ti n, t c

lƠ đư kinh doanh thì ph i ch p nh n c nh tranh

* Quy lu t v ý chí ti n th c a nhà qu n tr

Ý chí ti n th c a nhà qu n tr đ c bi u di n theo th i gian thành hai lo i: Nhóm b o th (đ ng cong 1 ậ Hình 3) và nhóm hãnh ti n (đ ng cong 2 ậ Hình 3) Trong hình v , các giai

đo n đ u c a đ ng cong bi u th ý chí ti n th c a nhà qu n tr (1) (th hi n quy t tơm cao đ trong quá trình làm giàu và t o l p uy tín ti ng t m trên th ng tr ng) là trùng nhau Khi h

m i nh n tr ng trách làm th tr ng, h th ng có quy t tơm cao đ , có c ng đ làm vi c l n

đ mong đem l i s thƠnh đ t cho doanh nghi p, đ ch ng minh v trí h đ m nhi m là h p lý,

h x ng đáng nh t trong vi c ng i v trí đó (giai đo n 1 c a chu k ý chí ti n th ) Giai đo n nƠy th ng kéo dài t 06 tháng đ n 01 n m Giai đo n 2 c a chu k ý chí ti n th , ch doanh nghi p v n gi đ c m c quy t tâm, c ng thêm kinh nghi m và thành qu đ t đ c giai đo n

1, h g t hái các k t qu kh quan, giai đo n nƠy th ng kéo dài t 02 đ n 05 n m

Giai đo n 3 c a chu k ý chí ti n th , doanh nghi p g t hái k t qu m c t i đa h đi u hành doanh nghi p m t cách v ng chưi, đ y kinh nghi m nh ng đư b t đ u có xu h ng trì tr , giai đo n nƠy th ng kéo dài t 03 đ n 05 n m Giai đo n 4 c a chu k ý chí ti n th đ c tách thành hai nhánh (c a hai đ ng cong) Nhánh (1) th a mãn m t m t do tích l y cho b n thơn đư khá, h th ng ho t đ ng theo ki u quán tính, s nghi p b t đ u đi xu ng và ti p t c kinh doanh

n a ch gánh l y th t b i Nhánh (2) dành cho nh ng ng i có tham v ng l n, h b t đ u chuy n sang m t giai đo n m i c a s nghi p kinh doanh, ho c b t đ u tham d các ho t đ ng nh m giành gi t v th xã h i N u nhân cách kém c i, h th ng a thích cu c s ng h ng l c; thích

đ c ng i khác tâng b c, tôn th cu c s ng h ng l c v t ch t và dám vi ph m các đi u c m

k c a lu t pháp, c a thông l xã h i vƠ th ng tr ng

Hình 3 Quy lu t v ý chí ti n th c a doanh nghi p

II.2.4 Các quy lu t tâm lý trong qu n tr

* Tâm lý và vai trò c a tâm lý trong qu n tr

Tâm lý (Tâm lý cá nhân) là s ph n ánh th gi i khách quan (c a b n thân, c a t nhiên, c a

xã h i) vào b nưo con ng i, đ c con ng i tích l y vƠ đ c bi u hi n thành các hi n t ng tâm lý Tâm lý là m t ti m n ng to l n c a qu n lý vì nó t o ra (ho c làm m t đi) ni m tin, và môi tr ng tâm lý t t đ p cho con ng i trong quá trình ho t đ ng kinh t , nh đó lƠm cho hi u

qu thu đ c t ng lên (ho c gi m đi) đáng k (t 5 ậ 20%)

Th c t ch rõ n u con ng i làm vi c, ho t đ ng trong môi tr ng tâm lý t t lành (vui v ,

ph n kh i v.vầ) thì n ng u t công vi c t ng lên t 10 ậ 20% so v i làm vi c trong môi tr ng

n ng n , c ch M t th c t khác c ng ch rõ con ng i trong đi u ki n bình th ng ch có th

s d ng đ c t 20 ậ 30% ti m n ng ( c c b p, trí tu ) v n có c a mình Ch khi g p hoàn

c nh đ t bi n (lòng quy t tơm, lòng c m thù đ ch, ý chí ch ng tr l i cái ch t, ý chí r a h n v.vầ) m i có th huy đ ng t i 50 ậ 60% ti m n ng v n có c a mình mà thôi Trong ho t đ ng kinh t c ng v y M t hãng s n xu t có uy tín v ch t l ng s n ph m làm ra và cung cách ph c

v khách, thì hi u qu kinh doanh (do ni m tin c a khách) s t o ra h n h n so v i các hãng cùng ngành khác

* M t s quy lu t tơm lỦ c b n trong qu n tr

+ Tâm lý khách hàng: Khách hƠng lƠ đ i t ng ph c v , là l s ng còn c a các doanh nghi p, vi c nghiên c u tơm lỦ khách hƠng lƠ đi u không th không đ c chú ý th a đáng, có

đ c khách hàng là t n t i là thành công trong c nh tranh trên th ng tr ng ngày nay Trong

n n kinh t th tr ng, khách hàng là nh ng ng i đang có nhu c u và kh n ng mua n ph m,

nh ng ch a đ c đáp ng vƠ mong đ c th a mãn Khách hàng có th là m t ng i, m t t

ch c, m t h th ng, th m chí m t n c tr thƠnh khách hƠng, đi u ki n quy t đ nh tr c

nh t là h ph i có nhu c u v s n ph m, n u không có nhu c u thì khách hàng không c n đ n

ng i đáp ng cho mình Nói đ n nhu c u n y sinh c a khách hƠng c ng t c là vi c ph i đ c p

t i đ ng c mua n ph m đ đáp ng nhu c u ng c mua n ph m nói đơy chính lƠ nh ng nhân t thúc đ y, đ nh h ng và duy trì hành vi mua s n ph m c a con ng i

+ Tâm lý c nh tranh trong kinh doanh: N n kinh t th tr ng đòi h i các doanh nghi p

ph i ch u trách nhi m tr c các k t qu ho t đ ng kinh doanh c a mình, do đó v n đ c nh tranh

t t y u x y ra gi a các doanh nghi p có cùng lo i m t hàng ph c v cho cùng lo i nhu c u c a khách C nh tranh trong ho t đ ng kinh doanh là nh ng gi i pháp, nh ng th đo n kinh doanh

c a các ch th tham gia c nh tranh đ a vƠo, nh m kh ng ch các ch th khác đ giành l y l i ích cao nh t cho mình trong kh n ng có th Nh v y, đ có hi n t ng c nh tranh trong kinh doanh ph i có các đi u ki n sau (Hình 4):

S n ph m

t ng t (cùng lo i)

Ch th A2

+ Ph i có m t l i ích nƠo đó n y sinh trên th tr ng

+ Ph i có ít nh t t hai ch th tr lên cùng mu n chi m đo t l i ích nói trên, cùng thông qua các ho t đ ng kinh doanh c a mình; ch th bên nƠy đ c (ho c đ c nhi u) thì các ch th bên kia b m t (ho c đ c ít)

Nh v y, nói theo ngôn ng lý thuy t trò ch i thì đơy chính lƠ tr ng h p trò ch i (hai ho c nhi u ng i) có t ng b ng không (xem them lý thuy t trò ch i trong kinh t )

Trong c nh tranh, các ch th c nh tranh đ u mong mu n mình ph i chi n th ng (chi m u

th , ho c n u t t h n n a lƠ đ c quy n) S c nh tranh có th di n ra nhi u c p đ khác nhau:

- C nh tranh đ i kháng: Là c nh tranh mà s n ph m đ đáp ng cho khách hƠng vƠ qua đó

thu đ c l i ích là duy nh t (chúng gi ng nhau gi a các doanh nghi p ậ ch th c nh tranh, và

r t khó chuy n đ i sang s n ph m khác) Canh tranh đ i kháng l i có th di n ra hai tình th , tình th th nh t, bu c ph i lo i b các ch th khác n u th ng ho c b tiêu di t n u thua, tình th

th hai, không th lo i b nhau mà ph i phân chia khu v c nh h ng

- C nh tranh không đ i kháng: Là c nh tranh trong các tr ng h p còn l i Có ngh a lƠ ho c

các doanh nghi p d dàng rút kh i c nh tranh đ chuy n sang s n xu t, cung ng m t hàng khác;

ho c th tr ng quá r ng l n, nhu c u th tr ng r t cao mà kh n ng đáp ng c a các doanh nghi p ch a đ đ th a mãn

- Các yêu c u v m t tâm lý trong c nh tranh kinh t : c nh tranh th ng l i trong kinh t , yêu c u đ i v i các ch doanh nghi p v m t tơm lỦ vƠ cung cách uy ngh lƠ:

+ T t nh t nên chia s th tr ng đ cùng t n t i, ph i nh n rõ đ c đi m lo i hình c nh tranh đ

có gi i pháp thích h p

+ C nh tranh là v t v , là ph i đ ng não và t n kém, nh ng đư kinh doanh thì không th b qua

v n đ c nh tranh i u nƠy đòi h i ng i lưnh đ o trong qu n lý kinh t ph i có s c b n v m i

m t (th l c, ý chí); ph i luôn lao tâm kh t , thà ph i lo tr c và lo t xa d n h n lƠ đ vi c đ n cùng m i t p trung uy ngh m t lúc Trong c nh tranh nhi u khi đòi h i nhà qu n lý ph i ch p

nh n m o hi m và ph i h t s c c ng quy t, m i s đùn đ y, m i hƠnh vi nhu nh c, m i lòng

đ u không có ch trong tính cách c a các nhà qu n lý

+ C nh tranh t t nh t là ph i s d ng các bi n pháp và th đo n h p pháp (n u đ c thì càng

t t) M i bi n pháp và th đo n phi đ o đ c nh t th i có th thƠnh công nh ng không th lâu b n

và khó tránh kh i h u qu x u v au; đơy lƠ v n đ đ o đ c trong kinh doanh

+ ư c nh tranh thì có lúc th ng, lúc thua Khi th ng ch ch quan l lƠ m t c nh giác; ng i ta

đư nói r t đúng: c quy n là th t sát, là th t m th i Còn th t b i thì không nên tuy t v ng,

ph i bình t nh đ t n t i và phát tri n T c ng dơn gian đư có câu nói r t chí lỦ, đó lƠ: Cùng t c

bi n, bi n t c thông (t c th t b i và b t c, n u không cam ch u mà c b n chí tìm l i thoát, thì

th nƠo c ng có cách x lý) ho c: Nh t d bá k (t c m t đêm ngh ra tr m k )

II.3 Các nguyên t c c a qu n tr

Vi c t ch c và qu n tr t ch c ch đ t hi u qu cao khi nh n th c và v n d ng đ c các quy

lu t Các quy lu t nƠy đ c th hi n c th trong quá trình đi u hành và qu n tr b ng các nguyên

t c qu n tr Do đó có th hi u: các nguyên t c qu n tr là các nguyên t c ch đ o, nh ng tiêu chu n hành vi mà ch doanh nghi p ph i tuân theo trong quá trình kinh doanh

II.3.1 Tuân th lu t pháp và thông l kinh doanh

Lu t pháp là nh ng ràng bu c c a NhƠ n c vƠ các c quan qu n lỦ v mô đ i v i doanh nghi p S ràng bu c đó yêu c u các doanh nghi p ph i kinh doanh theo đ nh h ng c a s phát tri n xã h i Các nhà qu n tr c n ph i hi u bi t vƠ kinh doanh đúng lu t pháp n u không s b x

lý b ng các bi n pháp hành chính và kinh t Ngoài vi c tuân th nh ng quy đ nh c a pháp lu t

v ho t đ ng kinh doanh, doanh nghi p còn ph i kinh doanh cho phù h p v i thông l c a xã

h i

II.3.2 Ph i xu t phát t khách hàng

Kinh doanh theo c ch th tr ng ngày nay, k t qu cu i cùng tùy thu c g n nh vào quy t đ nh c a ng i mua, m i ch doanh nghi p ph i t o cho mình m t kh i l ng khách hàng

c n có đ t n t i và phát tri n Nguyên t c nƠy lƠ c n c đ hình thành chi n l c ti p th c a

m i doanh nghi p (bao g m c b n n i dung: s n ph m, giá c , phân ph i và chiêu th ) và các

n i dung qu n lý c a doanh nghi p (v n, lao đ ng, công ngh , th tr ng, v n hóa doanh nghi p) Nguyên t c nƠy c ng đòi h i đi u ki n ph i n m v ng vòng đ i c a m i s n ph m đ luôn luôn đ i m i chi n l c s n ph m, thích nghi đ c v i th tr ng luôn bi n đ ng

II.3.3 Hi u qu và hi n th c

Nguyên t c nƠy đòi h i m i ho t đ ng c a doanh nghi p ph i đ t đ c các m c tiêu đ ra

m t cách thi t th c và an toàn, th hi n các ch tiêu hi u qu kinh t cao:

e = E =

Trong đó:

- e: Hi u qu o ánh (t ng đ i); E: Hi u qu tuy t đ i (chung);

- K: Là k t qu l i nhu n bình quơn thu đ c m i n m;

- C: Là t ng chi phí b ra; Ci: là chi phí b ung n m th i;

- Co: Là chi phí b ra ban đ u cho xây d ng doanh nghi p;

- Ki: K t qu thu đ c n m i; n: S n m khai thác d ng doanh nghi p;

Các đ n v ti n t đ c tính quy đ i v i cùng m t đ n v (th nguyên) theo k thu t ắhi n

đ i hóa v n”

II.3.4 Chuyên môn hóa

Là nguyên t c đòi h i vi c qu n lý các doanh nghi p ph i đ c nh ng ng i có chuyên môn,

đ c đƠo t o, có kinh nghi m và tay ngh theo đúng v trí trong gu ng máy s n xu t và qu n lý

c a doanh nghi p th c hi n ơy lƠ c c a vi c nâng cao hi u qu ho t đ ng c a các doanh nghi p M t m t, nh ng ng i ho t đ ng trong gu ng máy doanh nghi p ph i n m v ng chuyên môn ngh nghi p v trí công tác c a mình, m t khác, h ph i ý th c đ c m i quan h c a h

v i nh ng ng i khác và b ph n khác thu c gu ng máy chung c a doanh nghi p

II.3.5 K t h p hài hòa các l i ích

òi h i các ch doanh nghi p ph i x lý th a đáng m i quan h bi n ch ng h u c gi a các

l i ích có liên quan đ n s t n t i và phát tri n c a doanh nghi p bao g m:

- L i ích c a ng i lao đ ng trong doanh nghi p, ph i b o đ m đ đ ng l c cho h s ng và làm vi c, nh đó g n bó h m t cách v n minh vƠ ch t ch trong doanh nghi p

- L i ích c a khách hƠng, đó lƠ nh ng ng i mua s n ph m c a doanh nghi p cùng v i các yêu c u v s n ph m c a doanh nghi p và cách ph c v c a doanh nghi p

- L i ích c a nhƠ n c và xã h i, đó lƠ ngh a v v thu và các ràng bu c pháp lu t khác mà doanh nghi p ph i th c hi n là các thông l xã h i (môi inh, môi tr ng, ngh a v c ng đ ng v.vầ) mƠ doanh nghi p ph i tuân th

- L i ích c a các b n hƠng, đó là nh ng cá nhơn vƠ đ n v tham gia cung ng m t ph n ho c toàn b các y u t đ u vào c a doanh nghi p H ph i đ c gi i quy t th a đáng các l i ích c a mình khi th c hi n m i quan h lƠm n v i doanh nghi p, n u không h s c t quan h v i doanh nghi p đ quan h v i các doanh nghi p khác

II.3.6 Luôn luôn b giám sát, bi t d u Ủ đ

ó lƠ nguyên t c đòi h i doanh nghi p ph i luôn luôn bi t d u kín Ủ đ và ti m n ng kinh doanh c a mình Quá trình kinh doanh là quá trình phát tri n và ti n t i chi m l nh th tr ng,

đi u nƠy đòi h i các doanh nghi p ph i tìm m i gi i pháp sáng t o đ c đáo nh t, cho s thành công c a mình ó c ng lƠ quá trình b các đ i th c nh tranh vƠ các c quan lu t pháp giám sát,

và vì th các doanh nghi p ph i bi t che d u Ủ đ c ng nh ti m n ng kinh doanh c a mình m t cách có l i nh t

II.3.7 Bi t t n d ng th i c vƠ môi tr ng kinh doanh

M i doanh nghi p dù có quy mô và ti m n ng l n t i đơu đ u có nh ng m t h n ch và có các

đi m y u nh t đ nh Do v y, đòi h i các ch doanh nghi p ph i bi t t n d ng th i c vƠ môi

tr ng kinh doanh đ giành l y hi u qu Ph i bi t khai thác thông tin có l i t m i ngu n, đ c

bi t là thông tin v công ngh m i và s bi n đ ng trong chính sách qu n lý, mà doanh nghi p

ph i gánh ch u do các nhà ch c trách d đ nh đ a ra đ k p th i x lý th a đáng ơy lƠ m i quan h gi a th l c c a doanh nghi p L c là ti m n ng c a doanh nghi p, còn th là m i quan

h c a doanh nghi p trong môi tr ng kinh doanh, thông qua các y u t n m ngoài doanh nghi p

đ n m b t và khai thác có hi u qu

II.4 N i dung các nguyên t c qu n lý

II.4.1 Nguyên t c m c tiêu

Lý do t n t i c a t ch c là m c tiêu T ch c đ c hình thành là do yêu c u cùng th c hi n

m t m c tiêu xác đ nh M c tiêu đó g n li n v i t ch c trong su t quá trình t n t i Do đó có

th kh ng đ nh r ng m c tiêu là v n đ có tính c t lõi, c b n nh t c a b t kì m t t ch c nào Trong quá trình t n t i t ch c ph i tìm cách đ th c hi n m c tiêu vƠ đ t đ c m c tiêu, lúc đó

l i ích c a t ch c m i đ c tho mãn Các t ch c và t ng thành viên trong t ch c mu n t n

t i và phát tri n thì nh t thi t ph i đ t đ c m c tiêu

Yêu c u: Ph i quan tâm v n d ng, tri n khai nguyên t c m c tiêu trong su t quá trình th c

hi n ho t đ ng qu n lỦ, đ c bi t là ph i quan tâm m y v n đ c b n lƠ xác đ nh m c tiêu và t

ch c th c hi n m c tiêu đó Xác đ nh m c tiêu ph i xu t phát t nhu c u c b n c a mõi thành viên trong t ch c và c a c xã h i trong t ng giai đo n phát tri n xác đ nh đ nh h ng, t

ch c ph i v n đ ng đ đ t t i trong su t quá trình t n t i và phát tri n Vi c t ch c th c hi n

m c tiêu, ph i c th hoá m c tiêu chung c a t ch c thành các m c tiêu c th và phân công cho các cá nhân, b ph n trong t ch c đ th c hi n Ch khi t ch c đ t đ c m c tiêu thì m i tho mưn đ c l i ích M c tiêu là m i quan tơm hƠng đ u c a m i c quan, t ch c đ n v ầ nên ho t đ ng qu n lý ph i coi m c tiêu là nguyên t c c b n hƠng đ u đ đ nh h ng, chi ph i các nguyên t c khác

II.4.2 Nguyên t c thu hút s tham gia c a t p th

Lý do: Khai thác trí tu c a đông đ o t p th trong t ch c là vi c r t c n thi t M c tiêu c a

t ch c không ch là nhi m v c a nhà qu n lý mà còn là nhi m v chung c a c t p th , c a c

t ch c Do đó thu hút tham gia c a t p th c ng có ngh a lƠ thu hút h vào vi c th c hi n

m c tiêu c a t ch c Thông qua đó, t o ra đ c s th ng nh t Ủ chí vƠ lƠm gia t ng đ ng c tham gia ho t đ ng th c hi n m c tiêu c a các thành viên trong t ch c

Yêu c u: V a ph i t p trung th ng nh t trong ho t đ ng qu n lý v a ph i dân ch công khai đ có th huy đ ng vƠ khai thác đ c trí tu c a t p th , giúp cho ch th qu n lý luôn luôn

ch đ ng trong vi c t ch c đi u hƠnh c ng nh d m b o s tác đ ng c a ch th lên đói t ng

qu n lý trong b t kì hoàn c nh đi u ki n nào M t khác vi c quan tâm thu hút s tham gia c a t p

th yêu c u không th coi nh đ t o ra s th ng nh t ý chí c a cá ch th v i đ i t ng đ cùng

h ng t i th c hi n m c tiêu c a t ch c T o cho m i quan h gi a các nhà qu n lý v i đ i

t ng qu n lý có s c i m vƠ tác đ ng qua l i nhau m t cách tích c c

Yêu c u: C n ph i đ c k t h p hài hoà các l i ích ngay t khi ho ch đ nh và phát tri n t

ch c L i ích h p lý là l i ích xu t phát t quy lu t l i ích đi t th p đ n cao, t đ n gi n đ n

ph c t p L i ích ph i đ c dung hoà và chia s Thông qua gi i quy t t t m i quan h l i ích s

t o nên tính th ng nh t trong t ch c, đ m b o cho t ch c ho t đ ng đ ng b thông su t, ít n y sinh các mâu thu n c c b

gi a k t qu th c hi n m c tiêu mang l i v i vi c s d ng chi phí v nhân l c, v t l c c ng nh nh ng chi phí vô hình khác mà ch th c n ph i b ra đ có th th c hi n m c tiêu đó

II.4.4 Nguyên t c thích ng linh ho t

Lý do: B t kì m t t ch c nƠo c ng đ u t n t i trong môi tr ng mƠ môi tr ng đó l i luôn luôn v n đ ng bi n đ i theo nh ng quy lu t khách quan v n có c a nó i u đó có ngh a lƠ t

ch c mu n t n t i và phát tri n thì bu c ph i thích ng đ c v i nh ng thay đ i đó c a môi

tr ng chung quanh

Nhà qu n lý ph i có đ c t duy m m d o, linh ho t, nh y c m và khách quan trong vi c nhìn

nh n đánh giá v n đ , tránh l i t duy b o th , trì tr , c ng nh c, quan liêu, vì nh ng thói quen này s phá h ng s t n t i c a t ch c và s phát tri n c a t ch c

II.4.5 Nguyên t c khoa h c h p lý

Lý do: Ho t đ ng qu n lý không th d a theo kinh nghi m mà ph i d a vào nh ng c n c khoa h c, đ khoa h c ch đ ng

Yêu c u: Ph i quan tơm đ n nh ng v n đ có tính khoa h c, d a trên nh ng v n đ khoa

h c, đ m b o tính khách quan và bi n ch ng Ho t đ ng qu n lý không th c ng nh c mà ph i

có s linh ho t, đ m b o tính h p lý

II.4.6 Nguyên t c ph i h p ho t đ ng các bên có liên quan

Lý do: Vì t ch c không th đ ng riêng l m t mình trong xã h i mà ph i có s liên k t ph i

đ ng trong qu n lý nên nó có th phát huy tác d ng t c thì đ n k t qu qu n lý N u s d ng

ph ng pháp qu n lỦ đúng làm cho m c tiêu ho t đ ng c a t ch c đ t đ c t t c v l ng

và ch t, còn ng c lai thì không nh ng không đ t đ c mà còn phá c v t ch c

II 5.2 c tr ng ph ng pháp qu n lý

Qu n lý làm cho ncác y u t trong t ch c đ c v n hành thông su t, h ng đ n m c tiêu

d ki n, ch th v n hành các y u t trong t ch c lƠ ng i lao đ ng đ c phânn công m t cách

c th nên xét cho cùng đ i t ng h ng t i c a các ph ng pháp qu n lỦ lƠ con ng i Con

ng i trong t ch c t n t i v i t cách lƠ m t th c th hoàn ch nh, có t duy vƠ hƠnh đ ng m t cách ch đ ng trong t ng hoàn c nh cu th Không ch có v y, con ng i còn t n t i g n bó v i môi tr ng thông qua các m i quan h phong phú, ph c t p nhi u c p đ khác nhau nên

ph ng pháp khác nhau

Ho t đ ng c a đ i s ng kinh t ậ xã h i ch u s tác đ ng c a nhi u lo i quy lu t khác nhau nên chúng th ng xuyên bi n đ i và tác đ ng đ n m i con ng i trong t ch c, b i v y ph ng pháp qu n lỦ c ng r t n ng đ ng đ phù h p v i nh ng bi n đ i trên Trong t ch c hay xã h i, con ng i không ho t đ ng bi t l p mà mang tính t p th , c ng đ ng trên c phân công lao

đ ng Mu n t ng cao n ng u t lao đ ng c a m i cá nhơn thì ph ng pháp qu n lý không ch tác

đ ng tr c ti p đ n cá nhân mà còn ph i tác đ ng đ n c c ng đ ng đ t o ra b u không khí làm

vi c có hi u qu

Con ng i t n t i luôn luôn có hai m t đ i l p là t t và x u Vi c đi u ch nh l i hai m t đ i

l p đó không ph i hoƠn toƠn do chính con ng i quy t đ nh mà còn ch u nh h ng r t l n c a môi tr ng qu n lý có hi u q a con ng i ph ng pháp qu n lý không ch ch a đ ng y u t thúc đ y m t tích c c mà còn bao hàm c y u t kìm hãm s chuy n hoá thành m t tiêu c c c a con ng i S tác đ ng đ n đ i t ng qu n lỦ th ng xuyên bi n đ i phong phú vƠ đa d ng là

con ng i trong t ch c đư th hi n đ c đ c tr ng c b n c a ph ng pháp qu n lý

II 5.3 Các ph ng pháp qu n lý

II 5.3.1 Ph ng pháp Kinh t

LƠ ph ng pháp tác đ ng gián ti p đ n hành vi c a các đ i t ng qu n lý thông qua vi c s

d ng nh ng đòn b y kinh t đ tác đ ng lên l i ích c a con ng i N i dung c a ph ng pháp nƠy chính là s qu n lý b ng l i ích thông qua l i ích c a con ng i L i ích lƠ đi m trung tâm c a qu n lý kinh t , nó quy t đ nh hi u qu tác đ ng Các cá nhân, t p th lƠ đ i t ng b tác đ ng vì l i ích thi t thân c a mình s ph i t xác đ nh và l a ch n ph ng án gi i quy t v n đ

Ph ng pháp nƠy s d ng các công c đòn b y kinh t nh : quy n t ch s n xu t kinh doanh, ch đ h ch toán kinh t , ch đ khen th ng, % doanh s ầ nh m t o ra đi u ki n v t

ch t thu n l i và nh ng s kích thích l i ích đ đ ng viên các đ i t ng qu n lý phát huy n ng

l c, s tr ng, s sáng t o c a mình, l a ch n cách t t nh t đ hoàn thành nhi m v , s d ng có

hi u qu nh t tài s n đ c giao, phát huy t i đa kh n g n có c a h

u đi m:

- Tác đ ng lên đ i t ng qu n lý m t cách nh nhàng, không gây ra s c ép tâm lý, t o ra

b u không khí thoa mái, d đ c ch p nh n

- Tính dân ch r t cao, các đ i t ng qu n lý có quy n l a ch n hƠnh đ ng theo ý mình -

Nó kích thích kh n ng áng t o, phát huy tính sáng t o trong công vi c, mang l i hi u qu r t cao

- c áp d ng linh ho t, phù h p v i nhi u đ i t ng trong nhi u đi u ki n hoàn c nh và trong nhi u l nh v c

+ Nh c đi m:

- Không có s d m b o th c hi n cao vì nó không b t bu c

- D b đ i t ng qu n lý xem th ng n u không kèm theo các PP tác đ ng khác

- òi h i ph i có đi u ki n v quy n l c, v v t ch t đi kèm theo

II 5.3.2 Ph ng pháp HƠnh chính

LƠ ph ng pháp qu n lý b ng các tác đ ng tr c ti p c a ch th qu n lý lên đ i t ng qu n

lý thông qua các quy t đ nh d t khoát mang tính m nh l nh, đòi h i và b t bu c m i ng i trong

h th ng ph i ch p hành, n u không s b x lý b ng ch tƠi ơy th c ch t lƠ ph ng pháp tác

đ ng d a vào các m i quan h , k lu t, t ch c c a h th ng qu n lý c tr ng c a ph ng pháp này là: s d ng quy n uy c a t ch c đ ra các m nh l nh đ n ph ng áp đ t cho đ i t ng bu c

- H ng đi u ch nh hành vi: ban hành các quy t c, quy đ nh, đi u l đ đi u ch nh hành vi

nh : quy t đ nh k lu t, đi u đ ng luân chuy n ầ

II.5.3.3 Ph ng pháp giáo d c thuy t ph c đ ng viên

Là ph ng pháp v n d ng các quy lu t các nguyên t c ho t đ ng c a tâm lý, giáo d c và xã

h i đ tác đ ng lên tâm lý, tình c m c a con ng i làm cho nh ng m t tích c c trong con ng i

h th c d y và làm lãng quên hay kìm nén nh ng m t tiêu c c đ đ t đ n k t qu làm vi c cao

c tr ng c a ph ng pháp này là tính thuy t ph c Nhà qu n lỦ lƠm cho đ i t ng có th hi u

và phân bi t đ c ph i trái, đúng ai, t t x u, đ p x u, l i h i, thi n ác ầ t đó nơng cao tính t giác và s s g n bó v i h th ng Ph ng pháp nƠy đ c s d ng d i nhi u hình th c r t phong phú vƠ đa d ng

Chia s tơm t ngu n v ng v i c p d i, quan tâm k p th i đ n m b t nh ng khó kh n,

v ng m c, g n g i đ ng viên khuy n khích k p th i, đánh giá công b ng, khách quan Kh i d y tính t nguy n, t giác c a ng i lao đ ng, kích thích h làm vi c h ng hái v i t t c trí tu và

kh n ng cao nh t Mu n áp d ng có hi u qu ph ng pháp này, các nhà qu n lý c n ph i có uy tín tr c t p th và ph i đi ơu tìm hi u tơm t nguy n v ng c a m i thành viên trong t ch c đ

có cách ng x h p lỦ đ ng th i c ng c n k t h p v i các ph ng pháp qu n lý khác cho thích

h p

u đi m:

- Không gây s c ép tơm lỦ cho đ i t ng, trái l i đói t ng c m th y đ c quan tâm nên s t o ra

đ c s ph n kh i, h ng hái, không khílƠm vi c sôi n i, đôi khi mang l i nh ng k t qu v t xa s mong đ i

H n ch :

- D lƠm cho ng i lao đ ng l i trông ch vào t p th ho c đ a ra yêu ách quá c đ i

v i t ch c Tính hi u l c không cao, không đ m b o th c hi n ch c ch n, nên khi s d ng v n

c n ph i có k t h p đi kèm các ph ng pháp khác

- Nó đ t ra yêu c u cho nhà qu n lý ph i lƠ ng i có đ uy tín, có đi u ki n và có th i gian quan tơm ch m óc, đ ng viên c p d i

II.5.3.4 Ph ng pháp qu n lý theo m c tiêu

LƠ quá trình xác đ nh các m c tiêu th c hi n thông qua s tham gia gi a c p trên và c p

d i, luôn có s xem xét đ nh k , s ti n tri n h ng t i m c tiêu và có s khen th ng theo ti n tri n h ng t i m c tiêu đó ơy lƠ m t trong nh ng ph ng pháp đư giúp các nhƠ qu n lý doanh nghi p khai thác tri t đ các lý thuy t khoa h c qu n lỦ đư đ c nhi u nhà khoa h c nghiên c u ng d ng

Yêu c u:

- Ph i xác đ nh, xây d ng m c tiêu có s tham gia ph i h p c a cá c p qu n lý và t t c

nh ng ng i th a hƠnh đ hoàn thành nên m c tiêu t ng th M i cá nhân, b ph n t xác đ nh

m c tiêu cho mình trên c m c tiêu t ng th

- Xây d ng m c tiêu là m t công vi c khó, yêu c u ph i xu t phát t c p th p nh t là c p c lên

ơy lƠ ph ng pháp m i, đ c thành l p 1947 t i Thu S LƠ m t trong nh ng ph ng pháp hi n đ i lúc đ u ch đ c áp d nh trong các doanh nghi p hi n nay v n đang đ c v n

d ng trong h u h t các t ch c, doanh nghi p k c các t ch c NhƠ n c nh m nâng cao hi u

qu , ch t l ng hàng hoá d ch v cung c p cho khách hàng Thu t ng ISO đang đ ng hành v i

ch t l ng c a hàng hóa, d ch v

nh ngh a:

- Qu n lý ch t l ng toàn b (TQM) là ph ng pháp qu n lý c a m t t ch c trong đó đ nh

h ng vào ch t l ng d a trên s tham gia c a m i thành viên nh m đem l i s thành công dài

h n thông qua s tho mãn khách hàng M c tiêu c a ph ng pháp này chính là vi c c i ti n

ch t l ng s n ph m và làm th a mãn khách hàng m c t t nh t cho phép

- Yêu c u:

- Ph i xây d ng đ c m t h th ng qu n lý ch t l ng g m r t nhi u y u t : xây d ng c c u t

ch c, xây d ng các quy trình, các ngu n l c, các th t c nh m b o đ m cho hàng hoá d ch v tho mãn nhu c u khách hàng m c cao nh t

- Yêu c u c a ph ng pháp này là ph i v n d ng đ c các tiêu chu n đư xây d ng đ a vƠo áp

- Giúp nâng cao ch t l ng hàng hoá d ch v , góp ph n nơng cao n ng u t lao đ ng Bên

c nh đó nó t o ra đ c m t c ch hàng hoá d ch v liên t c đ c c i ti n ch t l ng lƠm t ng

s công nh n c a khách hàng v ch t l ng và làm tho mãn t i đa nhu c u c a khách hàng

- Giúp nơng cao đ o đ c c a ng i lao đ ng

II.6 Các nguyên t c chung c a Henrry Fayol

Henry Fayol (1841 - 1925) là m t k , m t nhà qu n lý và lý thuy t gia v qu n tr , ng i đư

đ x ng h c thuy t qu n tr theo khoa h c 14 Nguyên t c qu n lý c a ông cho đ n nay v n còn

đ c gi ng d y t i các tr ng qu n lý trên kh p th gi i Theo th i gian, nh ng nguyên t c do ông đ x ng không h m t đi tính th i s , mà v n luôn đ c m r ng và v n d ng m t cách

h u hi u

D i đơy lƠ 14 nguyên t c đó, th ng đ c v n d ng trong phân tích công vi c, xây d ng c c u

t ch c vƠ c ch đi u hành doanh nghi p:

1 Phân chia công vi c: s phân chia công vi c, đ m b o s chuyên môn hóa là r t c n thi t Nó

đ m b o công vi c đ c hoàn thành nhanh chóng và có ch t l ng cao

2 Th m quy n và trách nhi m: có quan h m t thi t v i nhau Quy n h n ph i g n li n v i

trách nhi m Giao trách nhi m mà không giao quy n thì công vi c không hoƠn thƠnh đ c Có quy n quy t đ nh mà không ch u trách nhi m v quy t đ nh đư đ a ra thì d n t i thói vô trách nhi m và h u qu x u

3 K lu t: là s tôn tr ng nh ng th a thu n đ t đ n s tuân l nh, tính chuyên c n Fayol tuyên

b r ng k lu t đòi h i có nh ng ng i lưnh đ o t t m i c p, ch t l ng và hi u qu cao trong kinh doanh.K lu t là m t trong nh ng nguyên t c quan tr ng trong qu n tr doanh nghi p

4 Th ng nh t ch huy: Nguyên t c nƠy có ngh a lƠ nhơn viên ch đ c nh n m nh l nh t m t

th ng c p mà thôi

5 Th ng nh t đi u khi n: theo nguyên t c này thì m t nhóm ho t đ ng có cùng m t m c tiêu

ph i có ng i đ ng đ u và ph i có k ho ch th ng nh t Nguyên t c này có liên quan đ n đoƠn nhóm h n lƠ đ i v i cá nhơn, nhơn viên nh nguyên t c trên

6 Cá nhân l i thu c l i ích chung: nguyên t c này t nó đư gi i thích rõ Tuy nhiên, theo H Fayol khi có s khác bi t không th ng nh t gi a l i ích cá nhân và l i ích chung thì c p qu n tr

ph i hòa gi i h p lý

7 Thù lao: cách tr công ph i công b ng, h p lý và mang l i s th a mãn t i đa có th cho ch

và th

8 T p trung và phân tán: nguyên t c này c a H Fayol nói lên m c đ quan h và th m quy n

gi a t p trung và phân tán Chu n m c c a m i quan h này ph i d n đ n ‘n ng u t toàn b cao

nh t’

9 C p b c, tuy n hay ‘xích lưnh đ o’: trong qu n tr ph i có ‘xích lưnh đ o’ t c p cao nh t

đ n c p th p nh t Ph i đ m b o nguyên t c, không đ c đi tr t kh i đ ng dây S v n d ng

ph i linh ho t, không c ng nh c

10 Tr t t hay s p x p ng i và v t vƠo đúng ch c n thi t: H.Fayol cho r ng v t nƠo, ng i

nƠo c ng có ch riêng c a nó Ph i đ t cho đúng v t nƠo, ng i nào vào ch n y ơy lƠ m t nguyên t c quan tr ng trong vi c s p x p, s d ng ng i và d ng c , máy móc

11 Công b ng: s công b ng trong cách đ i x v i c p d i vƠ nhơn viên c ng nh lòng t t

đ i v i h là s c n thi t t o nên lòng trung thành và s t n t y c a nhơn viên đ i v i xí nghi p

12 n đ nh nhi m v : s n đ nh nhi m v là nguyên t c c n thi t trong qu n tr Nó đ m b o

cho s ho t đ ng v i m c tiêu rõ rƠng vƠ có đi u ki n đ chu n b chu đáo S thay đ i luôn luôn không c n thi t và thi u c n c t o nên nh ng nguy hi m do thi u n đ nh kèm theo nh ng lãng phí và phí t n to l n

13 Sáng ki n: sáng ki n đ c quan ni m là s ngh ra vƠ th c hi n công vi c m t cách sáng

t o Fayol khuyên các nhà qu n tr nên ‘hy inh lòng t kiêu cá nhơn’ đ cho phép c p d i th c

hi n sáng ki n c a h i u này r t có l i cho công vi c

14 Tinh th n đoƠn k t: nguyên t c này nói r ng đoƠn k t luôn t o ra s c m nh S th ng nh t,

s đoƠn k t nh t trí trong c ng đ ng mang l i nh ng hi u qu to l n

CH NG 2 ậ T CH C HO T NG DOANH NGHI P NGÀNH XÂY D NG

I GI I THI U DOANH NGHI P

I.1 Gi i thi u chung

Ngày nay khái ni m doanh nghi p đư không còn lƠ đi u m i l v i b t k ai trên lãnh th Vi t Nam M i doanh nghi p là m t t bào c a xã h i, lƠ n i tr c ti p t o ra c a c v t ch t hay d ch

v cho xã h i vƠ đ t n c Doanh nghi p đ c coi là m t ph n không th thi u c a đ t n c và

m t đ t n c m nh giàu không th thi u đ c các t p đoƠn kinh t , các công ty đa qu c gia, các

v n phòng đ i di n buôn bán và d ch v , vƠ đ c bi t là t p h p các doanh nghi p v a và nh Trong m t xã h i hi n đ i v i n n công nghi p hoá cao thì hình nh c a m t đ t n c th ng

g n li n v i nh ng th ng hi u n i ti ng c a doanh nghi p, hi p h i, t p đoƠn kinh t l n cùng

v i s n ph m và d ch v do chúng t o ra ho c xây d ng nên Th m chí còn có quan đi m cho

r ng khi th ng hi u c a s n ph m d ch v và doanh nghi p đ n đơu thì biên gi i c a qu c gia đi

đ n đó (biên gi i m m) Ví d n c M có các th ng hi u doanh nghi p và s n ph m đ c tr ng

nh Coca Cola, KFC, icro oft hay Ford Các tên nh Shell, odafone hay Briti h Airline đ i

di n cho Anh Qu c Còn Vi t Nam c ng có nh ng tên doanh nghi p và s n ph m n i ti ng trong vƠ ngoƠi n c nh cƠ phê Trung Nguyên, a Vinamilk, công ty c ph n ch ng khoán Sài Gòn SSI hay Khu ch xu t Tân Thu n

V y có th hi u doanh nghi p là gì? Yêu c u c th và hình th c t ch c c a doanh nghi p ra ao? ng trên m i góc đ khác nhau và m i th i đi m khác nhau ng i ta có các quan đi m khác nhau v doanh nghi p M t s cho r ng doanh nghi p là c máy in ti n M t s khác l i cho

r ng doanh nghi p là t p h p m t nhóm ng i có cùng m c đích lƠ lao đ ng, cùng th c hi n m t

m c tiêu chung đ đ m b o cu c s ng Trong Lu t doanh nghi p Vi t Nam n m 2006 có đ a ra

m t s đ nh ngh a có liên quan t i doanh nghi p nh au:

- Doanh nghi p: là t ch c kinh t có tên riêng, có tài s n, có tr s giao d ch n đ nh,

đ c đ ng kỦ kinh doanh theo quy đ nh c a pháp lu t nh m m c đích th c hi n các ho t

đ ng kinh doanh

- Kinh doanh: là vi c th c hi n liên t c m t, m t s ho c t t c các công đo n c a quá trình đ u t , t s n xu t đ n tiêu th s n ph m ho c cung ng d ch v trên th tr ng

nh m m c đích inh l i

- Ng i qu n lý doanh nghi p là ch s h u, giám đ c doanh nghi p t nhơn, thƠnh viên

h p danh công ty h p danh, Ch t ch H i đ ng thành viên, Ch t ch công ty, thành viên

H i đ ng qu n tr , Giám đ c ho c T ng giám đ c và các ch c danh qu n lỦ khác do i u

l công ty quy đ nh

- Qu c t ch c a doanh nghi p là qu c t ch c a n c, vùng lãnh th n i doanh nghi p thành l p, đ ng kỦ kinh doanh

- a ch th ng trú lƠ đ a ch đ ng kỦ tr s chính đ i v i t ch c; đ a ch đ ng kỦ h

kh u th ng trú ho c đ a ch n i lƠm vi c ho c đ a ch khác c a cá nhơn mƠ ng i đó

đ ng kỦ v i doanh nghi p đ lƠm đ a ch liên h

- Doanh nghi p nhƠ n c là doanh nghi p trong đó NhƠ n c s h u trên 50% v n đi u

l

Ngoài ra thì tu tình hình t ng lo i hình doanh nghi p mƠ có các quy đ nh riêng đ đ nh ngh a doanh nghi p đó t s ví d v đ nh ngh a doanh nghi p:

- B k ho ch đ u t đ a ra đ nh ngh a v doanh nghi p v a và nh : ”Doanh nghi p nh

và v a lƠ c s n xu t, kinh doanh đ c l p, đư đ ng kỦ kinh doanh theo pháp lu t hi n hành, có v n đ ng kỦ không quá 10 t đ ng ho c s lao đ ng trung bình hƠng n m không quá 300 ng i”

- B t k m t doanh nghi p nào dù là ho t đ ng s n xu t, d ch v , th ng m i hay kinh doanh c ng đ u có hai ch c n ng luôn g n ch t ch v i nhau ó lƠ n xu t và kinh doanh

t o thành m t chu trình khép kín trong ho t đ ng c a doanh nghi p Chu trình nƠy đ c

th hi n trong Hình 5 d i đơy

Hình 5 Chu trình khép kín c a m t doanh nghi p

I.2 M c tiêu c a doanh nghi p

a các doanh nghi p đ u có m c tiêu chung là l i nhu n Các doanh nghi p đó g i là doanh nghi p ho t đ ng s n xu t kinh doanh hay cung c p d ch v sinh l i

T ch c tiêu th s n

ph m

S n xu t hàng lo t

S n xu t

th và

th m dò th

tr ng

M t s các doanh nghi p không có m c tiêu là l i nhu n, mƠ h ng t i m c tiêu ph c v các nhu c u xã h i vƠ dơn c Các doanh nghi p này nh n đ c ngu n tr c p b n v ng vƠ đ y đ t các đ n v tài tr nh ngơn ách nhƠ n c, v n đóng góp c a xã h i, ti n t thi n, các cá nhân giàu có, Các doanh nghi p nƠy đ c g i là doanh nghi p công ích, ph c v xã h i và c ng

đ ng dơn c

i v i c hai lo i doanh nghi p có m c tiêu là l i nhu n hay không có m c tiêu là l i nhu n thì thì tu t ng th i k c a s n ph m hay d ch v c a ch ng mà m c tiêu có th thay đ i theo h ng

ng c l i Ví d nh v i lo i doanh nghi p có m c tiêu là l i nhu n thì có m t s giai đo n c

th h không đ t m c tiêu sinh l i và ch p nh n l vƠ chi phí cao nh các giai đo n nghiên c u

và phát tri n s n ph m, ti p th s n ph m m i và m r ng th tr ng V i lo i doanh nghi p không có m c tiêu là l i nhu n thì m t s giai đo n c th h v n có th đ t ra yêu c u c th

đ i v i m c l i nhu n và gi m thi u chi phí Có th nói m c tiêu l i nhu n hay không l i nhu n thay đ i tu thu c vƠo vòng đ i vƠ các giai đo n c th c a s n ph m hay d ch v cung c p b i doanh nghi p

I.3 Phân lo i doanh nghi p

Có nhi u cách phân lo i khác nhau v doanh nghi p, tu thu c vào nhi u y u t vƠ c c u t

ch c, qu n lý doanh nghi p c th Sau đơy lƠ m t s cách phân lo i doanh nghi p ph bi n nh t đang đ c áp d ng:

- Phân lo i theo quy mô doanh nghi p: g m ba lo i là doanh nghi p l n, doanh nghi p v a doanh nghi p và nh Vi c phân lo i th nào là l n, v a hay nh s ph thu c vào quy mô c a doanh nghi p trên góc đ v n (v n pháp đ nh và v n đi u l ), t ng s lao đ ng vƠ đ c đi m c a ngành ngh kinh doanh Tuy nhiên vi c phơn chia nƠy c ng mang Ủ ngh a t ng đ i, m i qu c gia có các tiêu chí khác nhau và m i th i k phát tri n c ng có các tiêu chí khác nhau v v n hay lao đ ng

- Phân lo i theo hình th c doanh nghi p:

+ Doanh nghi p nhƠ n c: đơy lƠ t ch c kinh t do nhƠ n c đ u t v n thành l p và t

ch c qu n lý các ho t đ ng kinh doanh ho c ho t đ ng công ích nh m th c hi n các m c tiêu kinh t , chính tr , xã h i, c ng đ ng, do nhƠ n c giao cho Có hai lo i hình doanh nghi p nhƠ n c là: (1) doanh nghi p nhƠ n c ho t đ ng kinh doanh v i m c tiêu là l i nhu n, và (2) doanh nghi p nhƠ n c ho t đ ng công ích, cung ng s n ph m hay d ch

v theo chính ách u tiên c a nhƠ n c và không có m c tiêu là l i nhu n

+ Doanh nghi p t nhơn: lƠ doanh nghi p do m t cá nhân làm ch và t ch u trách nhi m

b ng toàn b tài s n c a mình v m i ho t đ ng c a doanh nghi p Doanh nghi p t nhơn không đ c phát hành b t k lo i ch ng khoán nào M i cá nhân ch đ c quy n thành

l p m t doanh nghi p t nhơn

+ Công ty trách nhi m h u h n hai thành viên tr lên: là doanh nghi p, trong đó: a) Thành viên có th là t ch c, cá nhân; s l ng thƠnh viên không v t quá n m m i; b) Thành viên ch u trách nhi m v các kho n n vƠ ngh a v tài s n khác c a doanh nghi p trong ph m vi s v n cam k t góp vào doanh nghi p; c) Ph n v n góp c a thành viên ch

đ c chuy n nh ng theo quy đ nh c a lu t pháp hi n hành Công ty trách nhi m h u

h n có t cách pháp nhơn k t ngƠy đ c c p Gi y ch ng nh n đ ng kỦ kinh doanh Công ty trách nhi m h u h n không đ c quy n phát hành c ph n

+ Công ty trách nhi m h u h n m t thành viên: là doanh nghi p do m t t ch c ho c m t

cá nhân làm ch s h u ( au đơy g i là ch s h u công ty); ch s h u công ty ch u trách nhi m v các kho n n vƠ ngh a v tài s n khác c a công ty trong ph m vi s v n

đi u l c a công ty Công ty trách nhi m h u h n m t thƠnh viên có t cách pháp nhơn k

t ngƠy đ c c p Gi y ch ng nh n đ ng kỦ kinh doanh Công ty trách nhi m h u h n

m t thƠnh viên không đ c quy n phát hành c ph n

+ Công ty c ph n: là doanh nghi p, trong đó: a) V n đi u l đ c chia thành nhi u ph n

b ng nhau g i là c ph n; b) C đông có th là t ch c, cá nhân; s l ng c đông t i thi u là ba và không h n ch s l ng t i đa; c) C đông ch ch u trách nhi m v các kho n n vƠ ngh a v tài s n khác c a doanh nghi p trong ph m vi s v n đư góp vƠo doanh nghi p; d) C đông có quy n t do chuy n nh ng c ph n c a mình cho ng i khác, tr tr ng h p có các quy đ nh c a lu t đ nh Công ty c ph n có t cách pháp nhân k t ngƠy đ c c p Gi y ch ng nh n đ ng kỦ kinh doanh Công ty c ph n có quy n phát hành ch ng khoán các lo i đ huy đ ng v n

+ Công ty h p danh: là doanh nghi p, trong đó: a) Ph i có ít nh t hai thành viên là ch s

h u chung c a công ty, cùng nhau kinh doanh d i m t tên chung ( au đơy g i là thành viên h p danh); ngoài các thành viên h p danh có th có thành viên góp v n; b) Thành viên h p danh ph i là cá nhân, ch u trách nhi m b ng toàn b tài s n c a mình v các ngh a v c a công ty; c) Thành viên góp v n ch ch u trách nhi m v các kho n n c a công ty trong ph m vi s v n đư góp vào công ty Công ty h p danh có t cách pháp nhân k t ngƠy đ c c p Gi y ch ng nh n đ ng kỦ kinh doanh Công ty h p danh không đ c phát hành b t k lo i ch ng khoán nào

- Phân lo i theo l nh v c ho t đ ng:

 Kinh t xã h i ngày càng phát tri n thì các y u t r i ro, b t đ nh ngƠy cƠng cao

gi m các y u t r i ro b t đ nh đó thì c n ph i có s qu n lý

 Ngu n tƠi nguyên mƠ con ng i s d ng ngày càng c n ki t trong khi đó nhu c u và mong mu n c a con ng i ngày càng cao Chính vì v y đ s d ng m t cách t i u các ngu n tƠi nguyên đó nh m đáp ng t i đa nhu c u và mong mu n c a con ng i thì c n

có s qu n lý

 Th c t cho th y nhi u n c không có u đưi v tƠi nguyên thiên nhiên nh ng do qu n

lý t t v n tr thƠnh các c ng qu c Ví d đi n hình nh t lƠ các n c Nh t B n và Singapore

 H i nh p toàn c u cùng v i s phát tri n c a n n kinh t th tr ng mang l i nhi u c

h i cho các doanh nghi p Vi t Nam trong vi c ti p thu khoa h c k thu t hi n đ i, tranh

th các ngu n l c t bên ngoƠi, đ y m nh s n xu t, m r ng th tr ng nh m t o b c

đ t phá, mang l i s phát tri n b n v ng cho doanh nghi p Tuy nhiên c ng đ t các doanh nghi p c a chúng ta tr c vô vƠn nguy c thách th c mƠ nguy c l n nh t là ph i

đ i đ u v i các đ i th là các t p đoƠn kinh t , các công ty xuyên qu c gia trên th gi i

ơy lƠ nh ng đ i th c nh tranh m nh v tƠi chính, th ng hi u toàn c u, hi n đ i v công ngh và có b dày v qu n lỦ vƠ kinh doanh trong c ch th tr ng Trong b i

c nh đó, con đ ng duy nh t là chúng ta ph i không ng ng nơng cao n ng l c c nh tranh mà nòng c t lƠ n ng l c qu n lỦ trong các c quan, doanh nghi p

T nh ng thông tin trên, có th đ a ra khái ni m ắQu n lỦ” lƠ tác đ ng c a ch th qu n lý lên các đ i t ng qu n lỦ thông qua tác đ ng tr c ti p hay gián ti p m t l n ho c nhi u l n đ

th c hi n m t m c tiêu chung mà t ch c, doanh nghi p đ ra Trong khi đó, m t khái ni m khác

có ph m vi h p h n lƠ ắQu n tr ” đ c đ nh ngh a là m t quá trình t ng th v b trí, s p x p nhân l c và tài nguyên hi u qu h ng đ n m c tiêu c a m t t ch c N u xét riêng t ng t m t thì ta có th gi i thích nh au: Qu n: lƠ đ a đ i t ng vào khuôn m u qui đ nh s n Tr : là

dùng quy n l c bu c đ i t ng ph i làm theo khuôn m u đư đ nh N u đ i t ng không th c

hi n đúng thì áp d ng m t hình ph t nƠo đó đ m nh, đ s c thuy t ph c đ bu c đ i t ng

ph i thi hành nh m đ t đ c m c tiêu T các đ nh ngh a trên thì có th nh n bi t s khác bi t

c a hai khái ni m này r t rõ ràng Trong khi qu n lý t p trung vào toàn b các khía c nh tác

đ ng vào doanh nghi p, bên trong và bên ngoài thì qu n tr đa ph n t p trung vào khía c nh n i

b bên trong c a doanh nghi p mà thôi

- c tr ng c b n c a qu n lý:

 Có hai đ i t ng đ có đ c s qu n lý là: ch th qu n lỦ vƠ đ i t ng qu n lý

 Các tác đ ng qu n lý có th là tr c ti p ho c gián ti p

 Quá trình qu n lỦ th ng g n v i m t h th ng thông tin Thông tin trong doanh nghi p

th ng đ c ví nh h th n kinh trong c th con ng i Doanh nghi p không có h

th ng thu th p thông tin c ng gi ng nh c th con ng i b tê li t h th ng th n kinh Chính vì v y h th ng qu n lý t t ph i đ c xây d ng trên m t h th ng thu th p và s

lý thông tin t t, phù h p v i các đ c đi m, đi u ki n kinh doanh c a doanh nghi p

II.2 Các cách ti p c n v qu n lý doanh nghi p

- Ti p c n qu n lý theo kinh nghi m:

Theo cách ti p c n nƠy ng i ta coi qu n lý là vi c s d ng kinh nghi m c a mình, t c là vi c

ng x v i các tình hu ng theo cách mà h đư ng x thành công trong quá kh Tuy nhiên cách ti p c n này g p ph i nh ng h n ch sau:

 i v i nh ng tình hu ng m i x y ra thì ng i ta s không có kinh nghi m đ x lý

 Trong th c t môi tr ng kinh doanh luôn luôn thay đ i Có nh ng bài h c thành công trong quá kh nh ng khi áp d ng vào tình hu ng t ng t hi n t i thì l i th t b i Do

đó n u v n d ng kinh nghi m m t cách máy móc thì s d n đ n nh ng h u qu nghiêm

tr ng H n n a áp d ng kinh nghi m d d n ng i ta đ n vi c b o th , làm thui ch t tính sáng t o và do v y không có nh ng b c đ t phá Nh v y kinh nghi m là c n thi t

nh ng ch a đ đ qu n lý

- Ti p c n qu n lý theo hành vi quan ni m cá nhân:

Ng i ta coi qu n lý là vi c gi i quy t t t các m i quan h trong doanh nghi p, đ c bi t là m i quan h gi a ch vƠ ng i làm thuê Cách ti p c n nƠy ra đ i Nh t B n vào nh ng n m 1960

và áp d ng t ng đ i thành công trong nh ng n m au đó Tuy nhiên cách ti p c n nƠy c ng có

m t s h n ch nh t đ nh sau:

 N u ch d a vào các m i quan h mà m t đi y u t k lu t thì khó có c đ b t bu c

ng i công nhơn đi lƠm vi c

 Khi s ng i trong doanh nghi p t ng lên thì các m i quan h c ng t ng lên Do đó

ng i qu n lý s không đ kh n ng đ gi i quy t t t c các m i quan h đó

- Ti p c n qu n lý theo mô hình toán h c:

Ng i ta d a vào các công c toán h c đ mô ph ng quá trình qu n lý c a doanh nghi p d i

d ng các hàm s và mô hình toán h c Sau đó d a vào th c ti n đ ki m tra các thông s , trên c

s đó đi u hƠnh đ c doanh nghi p

- Ti p c n qu n lý theo vai trò c a ng i qu n lý:

Ng i qu n lý t t lƠ ng i th c hi n t t vai trò qu n lý c a mình Các vai trò ng i qu n lý là:

 LƠ đ i bi u cho m t b ph n ho c cho c m t t ch c trong đ t ti p xúc v i các b n hàng ho c các b ph n, các t ch c khác

 Vai trò thông tin: ng i qu n lỦ đóng vai trò thông tin t c p trên ho c t bên ngoƠi đ

x lý và ra quy t đ nh cho c p d i ho c đ ng th i ti p nh n thông tin t c p d i đ x

lý và báo cáo lên trên

 Vai trò xác đ nh các ngu n nhân l c: ng i qu n lý ph i ch u trách nhi m trong vi c tìm

ki m các ngu n l c c n thi t c a doanh nghi p, v n lao đ ng, v n công ngh

 Vai trò đi u ph i các ngu n l c trong quá trình ho t đ ng, ngu n l c c a doanh nghi p

lƠ lao đ ng Vì v y ng i qu n lý c n ph i tìm cách s d ng ngu n l c m t cách t i u

nh t đ đ m b o cho các ho t đ ng c a doanh nghi p di n ra m t cách bình th ng

- Ti p c n qu n lý theo lý thuy t ra quy t đ nh:

 N u ra quy t đ nh là sai l m thì chi phí s a ch a là r t l n, th m chí không th s a ch a

đ c

Do đó, ng i qu n lý khi ra quy t đ nh thì c n ph i tuân th theo nh ng nguyên t c au đơy:

 Nguyên t c y u t h n ch : đòi h i ng i qu n lỦ tr c khi ra quy t đ nh c n ph i xác

đ nh xem n u nh th c hi n nh ng quy đ nh đó thì ph i g p nh ng y u t h n ch nào

Cách ti p c n nƠy ng i ta coi qu n lỦ nh m t quá trình bao g m nhi u khâu, nhi u chu i có

m i liên h v i nhau mà m i khâu m i chu i là m t công vi c mƠ nhƠ t b n th y c n ph i ti n hƠnh ó g i là các ch c n ng c a qu n lỦ ơy lƠ cách ti p c n ph bi n nh t hi n nay Các

II.3 Vai trò c a qu n lý doanh nghi p

Trong n n kinh t th tr ng, qu n lý doanh nghi p có các vai trò sau:

 nh h ng t t cho s phát tri n c a t ch c trong doanh nghi p, đ m b o cho vi c xây

d ng và th c thi chi n l c c a doanh nghi p, giúp doanh nghi p nh n di n và ch p c

h i kinh doanh trên th ng tr ng, đ ng th i th y đ c nguy c đe do n, tìm bi n pháp

kh c ph c, gi m thi u nh ng nguy c đó, t o s c s ng cho doanh nghi p

 m b o các ngu n l c c n thi t cho t t c các ho t đ ng c a doanh nghi p di n ra liên

t c

 m b o th c hi n t t các quy trình th c hi n công vi c trong doanh nghi p, tránh sai

l ch, tr c tr c so v i xã h i Gi i quy t k p th i nh ng sai sót xu t hi n T đó gi m thi u các chi phí v máy móc, nguyên v t li u, nhân công

 T o ra s đ ng b vƠ đ ng thu n gi a các b ph n, các cá nhân trong doanh nghi p cùng

h ng t i m c tiêu chung c a doanh nghi p

 Kích thích kh n ng áng t o, lòng nhi t tình, tinh th n trách nhi m c a m i cá nhân trong doanh nghi p

 T o ra kh n ng c nh tranh đ c bi t cho doanh nghi p

II.4 Các ch c n ng vƠ l nh v c c a qu n lý cho doanh nghi p

- Các ch c n ng c a qu n lý:

+ Ch c n ng ho ch đ nh: là ch c n ng đ u tiên trong ti n trình qu n lý doanh nghi p, bao

g m xác đ nh m c tiêu và chi n l c t ng th , thi t l p m t h th ng các k ho ch đ ph i

h p các ho t đ ng

+ Ch c n ng t ch c: bao g m vi c xác đ nh nh ng vi c ph i làm, nh ng ai s ph i làm

vi c đó, các công vi c s đ c ph i h p v i nhau nh th nào, nh ng b ph n nào c n ph i thành l p, quan h phân công và trách nhi m gi a các b ph n đó vƠ h th ng quy n hành trong doanh nghi p

+ Ch c n ng lưnh đ o: Công vi c trong t ch c c n ph i có ng i th c hi n áp ng yêu

c u đó các nhƠ qu n lý ph i tuy n ch n, thu d ng, b trí, b i d ng, s d ng, đ ng viên, kích thích ngu n nhân l c đư có vƠ d đ nh s có trong doanh nghi p Vi c thi t l p quy n hành và s d ng quy n hƠnh đó đ giao vi c cho nhân viên, ra n i quy, th c hi n quy ch làm vi c, u quy n cho thu c c p, đ ng viên nhơn viên, ó lƠ ch c n ng th ba c a nhà

qu n lý

+ Ch c n ng ki m oát: đơy lƠ ch c n ng vô cùng quan tr ng c a qu n lý K t qu c a

ho t đ ng s n xu t kinh doanh c ng nh qu n lý doanh nghi p ph thu c r t l n vào vi c

ki m soát Ki m soát giúp cho th c hi n đúng k ho ch, ng n ch n ai xót, đi u ch nh

nh ng thi u xót m t cách k p th i, h p lý

- L nh v c qu n lý:

+ Khái ni m: L nh v c qu n lý trong doanh nghi p đ c hi u nh các ho t đ ng qu n lỦ đ c

s p x p trong m t b ph n nƠo đó các b ph n nƠy có ng i ch huy lƠ liên quan đ n vi c ra quy t đ nh qu n lý L nh v c qu n lỦ đ c phơn đ nh ph thu c vào nhi u y u t nh truy n

th ng qu n lý, các y u t xã h i vƠ c ch kinh t , quy mô c ng nh đ c đi m kinh t ậ k thu t

c a doanh nghi p Nó g n li n v i m i qu c gia, m i vùng c th và s ti n b nh n th c c a khoa h c qu n lý

+ Phơn chia các l nh v c qu n lý trong doanh nghi p

L nh v c v t t : nhi m v g m có

Phát hi n nhu c u v t t

Tính toán v t t t n kho

Mua s m v t t

Nh p kho và b o qu n

C p phát v t t

L nh v c s n xu t: g m toàn b các ho t đ ng có tính ch t công nghi p trên c ph i

h p các y u t lao đ ng, t li u lao đ ng và d i t ng lao đ ng đư có đ ch bi n các s n

ph m hàng hoá và th c hi n các d ch v Nhi m vu bao g m:

L nh v c k toán: k toán s sách, tính toán chi phí, k t qu , xây d ng b ng cân

đ i, tính toán l , lãi và các nhi m v khác nh l p th m đ nh k ho ch, th ng kê,

ki m tra vi c tính toán, b o hi m, thu

Th m đ nh hi u qu các ti n b khoa h c k thu t đ c áp d ng

L nh v c t ch c và thông tin

L nh v c t ch c: t ch c các d án, phát tri n và c i ti n b máy t ch c c a doanh nghi p, t ch c ti n trình ho t đ ng toàn b doanh nghi p

L nh v c thông tin: xây d ng k ho ch v thông tin liên quan cho doanh nghi p,

ch n l c và x lý thông tin, ki m tra thông tin và giám sát thông tin

L nh v c hành chính, pháp ch và các d ch v chung: t ch c th c hi n các m i quan h pháp lý trong doanh nghi p, t ch c các ho t đ ng quàn chúng trong doanh nghi p, các

ho t đ ng hành chính và phúc l i doanh nghi p

III CÁC H TH NG QU N Lụ NHÀ N C I V I DOANH NGHI P

III.1 Mô hình qu n lý xí nghi p qu c doanh

T ch c theo s thu n ti n

Doanh nghi p mu n c nh tranh thì ph i ho t đ ng h u hi u và hi u qu , đi u này tùy thu c nhi u vào vi c qu n lý xí nghi p (QLXN) T h n 10 n m nay, các inh viên vƠ giám đ c Công

ty đư h c r t nhi u ki n th c hi n đ i v qu n lý Tuy nhiên, n u c th có ph n ng mang tính

b n n ng inh t n, đ y nh ng v t l đ c c y ghép vào nó thì trong qu n lỦ, trình đ QLXN

c ng không cho phép ti p thu và s d ng nh ng ki n th c không t ng thích V y v n đ không

ph i là có ki n th c hi n đ i nh ng lƠ ki n th c thích h p, t c là ph i ch n l a; mà mu n làm

đ c thì ph i xác đ nh các đ c đi m c a QLXN ta, b ng cách so sánh nó v i cái t ng t

n c ngoƠi, n i xu t phát c a nh ng ki n th c qu n lý hi n đ i ó c ng lƠ m t cách đ bi t ta là

gì vƠ đang đơu

phân bi t xin dùng t "qu n lý xí nghi p” (QLXN) đ ch v cách qu n lý c a ta và "qu n tr kinh doanh” (QTKD) đ nói v cái c a ng i C hai đ u đ c hi u là vi c thi t l p c c u t

ch c vƠ c ch đi u hành trong m t Công ty hay m t doanh nghi p Mô hình QLXN ta đ c hình thành 1 trong khuôn kh c a các xí nghi p qu c doanh (XNQD), bây gi là doanh nghi p NhƠ n c (DNNN), và t đó lan ang các Công ty t nhơn (CTTN) XNQD đư t n t i t 1954 hay s m h n T đó cho đ n n m 1976 thì mô hình QLXN đư phát tri n đ n m t m c nh t đ nh trong khuôn kh c a ch đ bao c p Nó có m t s khuy t t t mƠ vƠo n m 1976, ngh quy t c a các cu c H i ngh l n th 20 và 21 c a Ban ch p hƠnh Trung ng đư nêu ra vƠ yêu c u c i ti n

nh : phơn tán, không đ ng b , m t cơn đ i trong t ch c s n xu t, hành chính, bao c p, quan liêu, kém k thu t, kém trách nhi m V n b n pháp lu t đ u tiên quy đ nh v XNQD m t cách c

b n có l là Ngh đ nh 19/CP ngày 29/11/1976, ti p theo là Ngh đ nh 93/CP ngƠy 6/4/1977 c ng

g i B n đi u l c a xí nghi p công nghi p qu c doanh c đi m c a QLXN th i đó lƠ không có

s phân bi t gi a quy n s h u và quy n qu n lý Vì th đư có c i ti n vƠo n m 1981 v i Quy t

đ nh 25/CP Vi c này ch là h th p vai trò qu n lý t m v mô vƠ m r ng quy n t ch c a c

s

n n m 1988, QLXN XNQD đư đ c rành r t h n v i Ngh đ nh 50/H BT Trong v n b n nƠy, c c u c a XNQD g m có đ i h i công nhân viên ch c, h i đ ng xí nghi p vƠ giám đ c

n n m 1995, c c u kia đ c c i ti n l n n a trong Lu t DNNN và g m có giám đ c, b máy giúp vi c (các phó giám đ c, k toán tr ng và các phòng, ban chuyên môn, ch c n ng), đ i h i công nhân viên ch c, ban ki m tra, các t ch c chính tr xã h i Riêng trong các Công ty l n có thêm h i đ ng qu n tr Các quy đ nh v QLXN trong lu t đư đ c chi ti t hóa trong nhi u giáo trình xu t hi n au n m 1990 Nh ng giáo trình nƠy đư du nh p nhi u ý ni m c a QTKD Tuy nhiên, vì tình tr ng c a các XNQD, các giáo trình th ng ch là nh ng chuyên đ có tính b túc cho m t vƠi k nh v c riêng r nh t ch c và qu n lý s n xu t, v n, b o toàn v n, h ch toán kinh doanh M c đích lƠ "góp ph n đ i m i công tác t ch c và qu n lý xí nghi p theo c ch m i,

ph c v nghiên c u tham kh o c a cán b k ho ch và qu n lý trong XNQD" Các giáo trình này không trình bày QTKD m t cách tr n v n nh ách v b c i h c c a các n c phát tri n

V i m t quá trình nh th , mô hình QLXN có nh ng đ c đi m gì?

Mô hình này g m 5 đ c đi m sau:

- Nó ph c v nh ng m c tiêu xã h i và chính tr nhi u h n lƠ kinh doanh

- Làm theo k ho ch t trên giao xu ng

- Nh ng ng i qu n lỦ đ c b nhi m theo s tin t ng nhi u h n lƠ tƠi n ng

- C c u t ch c phát tri n theo s thu n ti n

- Mô ph ng cách th c c a c quan hƠnh chính v i quy n hƠnh không đ c y quy n cho

ai mà t p trung vƠo tay giám đ c

Ph n l n nh ng đ c đi m kia đư đ c bi t nhi u, đơy ch đ c p hai đ c đi m sau cùng vì chúng c ng đư lan ang các CTTN XNQD, c c u t ch c đư phát tri n theo s thu n ti n

Th t v y, khi đ c c lƠm giám đ c m t xí nghi p v a đ c thành l p theo quy t đ nh c a c quan ch qu n, hay ti p thu t ch t n c , nh ki n th c s n có, ông giám đ c s đ t ra các phòng hành chính, s n xu t, k thu t, k ho chầ đơy tên c a các công vi c giúp ông l p ra c

c u t ch c G i công vi c theo tên nên ông không đ Ủ đ n tính ch t c a chúng; vi c nƠo đòi h i trí óc, chân tay, và nhi u hay ít Khi xí nghi p ho t đ ng, phòng k ho ch tính toán ch ng trình

s n xu t, r i đ xu t nguy n v t li u lƠm đ u vƠo đ Công ty đ t mua Khi có yêu c u này, ông giám đ c không ngh lƠ ph i đ t ra m t b ph n khác mà giao cho phòng k ho ch đi mua luôn

Ọng ngh tính toán xong, đi mua li n, kh i l m l n, quy trách d , th t là thu n ti n T đó phòng

k ho ch - v t t ra đ i Th đ n, Công ty ph i tuy n lao đ ng, ông th y vi c đó ch là làm gi y

t còn tuy n ai thì do ông đ nh S n có phòng hƠnh chính, ông bèn giao cho n i nƠy ph trách Ọng ngh gi công v n gi y t thì c ng gi b cá nhơn luôn cho ti n T đó có phòng hƠnh chính - t ch c Hai thí nghi p đư phát tri n theo s thu n ti n Ọng giám đ c làm vì th y thu n

ti n C đƠ đó, xí nghi p có phòng k thu t n m luôn kho v t t k thu t Phòng hành chính

c ng có kho riêng ch a vãn phòng ph m

Xí nghi p có t i ba cái kho và vì th nó đư không làm n y sinh nhu c u ph i có m t ng i chuyên ph trách mua bán chung cho xí nghi p N u đ c h ng d n theo s h p lý, ông giám

đ c đư th y làm k ho ch là công vi c trí óc, đi mua hƠng lƠ vi c chân tay, hay ba lo i hƠng đ u

là hàng hóa c vƠ đ chung m t ch đ c VƠ nh th ông đư có th nh p ba n i đi mua hƠng làm m t, đ r i ch có m t nhà kho và m t ng i ph trách mua bán cho c Công ty Nh v y

ng i y d dàng m c c v i nhà cung c p vì mua nhi u, và thông th o trong vi c ch n hàng

T ng t , phòng hành chính - t ch c gi gi y t nên đư không lƠm n y sinh m t giám đ c nhân

s , m t ng i không nh ng ch lo tuy n d ng mà còn ph trách phát tri n tƠi n ng V i t ch c

nh th mà bây gi xí nghi p c ng i đi h c v "qu n tr ngu n nhân l c" hay v k thu t mua

s m hàng hóa thì là phí ph m H n th n a, nh ng ai đư đ c đƠo t o v các m t này mà v xí nghi p lƠm thì c ng ch ng bao lâu ng i ch i x i n c

Tuy v y, s thu n ti n đư giúp ông qu n lý ch t ch xí nghi p Ọng c ng c n nó vì m t nhu c u tâm lý c a mình Ọng đư đ c c v xí nghi p vì đ c tin t ng c a c p trên nhi u h n lƠ tƠi

n ng c a chính ông Thành công c a ông xu t phát nhi u t lòng trung thƠnh h n lƠ kh n ng kinh doanh Do v y, ông ph i n m tr n v n và không y quy n cho ai quy t đ nh c Trong mô hình QLXN không có ý ni m y quy n mà QTKD coi tr ng Tuy nhiên, vì ôm đ m nên không

bi t nguyên t c n đ nh th m quy n, ông d dàng phong cho m t ng i nhi u ch c v M t

tr ng phòng có th kiêm ch c phó giám đ c kiêm th kỦ công đoƠn Th nh ng, n u do áp l c phát sinh t t ch c chính tr n i b Công ty ông s n sàng chia quy n Ọng giám đ c luôn luôn

có m t ông phó bên c nh Có khi ông phó có uy h n ông giám đ c v m t chính tr Vì th đ cho yên n, ông th a hi p b ng cách chia cho ông phó toàn quy n ph trách m t m ng công vi c nƠo đó trong xí nghi p

Vi c ông giám đ c không quan tơm đ n chuy n y quyên c ng vì có m t ti n l y là nguyên lý

t ch c c a y ban 1 nhơn dơn, n i th ng l nh m t đ a bàn đó ch có ch t ch quy t đ nh, các giám đ c s lƠ tham m u Nh th , mô hình QLXN ho t đ ng theo các nguyên t c c a m t c