Nghiên cứu công nghệ dập tạo hình đồng thời cặp chi tiết dạng tấm mỏng bằng nguồn chất lỏng áp suất cao

Nghiên cứu công nghệ dập tạo hình đồng thời cặp chi tiết dạng tấm mỏng bằng nguồn chất lỏng áp suất caoNghiên cứu công nghệ dập tạo hình đồng thời cặp chi tiết dạng tấm mỏng bằng nguồn chất lỏng áp suất caoNghiên cứu công nghệ dập tạo hình đồng thời cặp chi tiết dạng tấm mỏng bằng nguồn chất lỏng áp suất caoNghiên cứu công nghệ dập tạo hình đồng thời cặp chi tiết dạng tấm mỏng bằng nguồn chất lỏng áp suất caoNghiên cứu công nghệ dập tạo hình đồng thời cặp chi tiết dạng tấm mỏng bằng nguồn chất lỏng áp suất caoNghiên cứu công nghệ dập tạo hình đồng thời cặp chi tiết dạng tấm mỏng bằng nguồn chất lỏng áp suất caoNghiên cứu công nghệ dập tạo hình đồng thời cặp chi tiết dạng tấm mỏng bằng nguồn chất lỏng áp suất caoNghiên cứu công nghệ dập tạo hình đồng thời cặp chi tiết dạng tấm mỏng bằng nguồn chất lỏng áp suất caoNghiên cứu công nghệ dập tạo hình đồng thời cặp chi tiết dạng tấm mỏng bằng nguồn chất lỏng áp suất caoNghiên cứu công nghệ dập tạo hình đồng thời cặp chi tiết dạng tấm mỏng bằng nguồn chất lỏng áp suất caoNghiên cứu công nghệ dập tạo hình đồng thời cặp chi tiết dạng tấm mỏng bằng nguồn chất lỏng áp suất caoNghiên cứu công nghệ dập tạo hình đồng thời cặp chi tiết dạng tấm mỏng bằng nguồn chất lỏng áp suất cao

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a riêng tôi, các s li u, k t qu

nghiên c u trong Lu n án là trung th c và ch a t ng đ c ai công b trong b t k

công trình nào khác

Tác gi

inh V n Duy

L I C M N

Tôi xin chân thành c m n Vi n Nghiên c u C khí đư t o nh ng đi u ki n thu n

l i nhât, cho phép tôi đ c hoàn thi n và đánh giá lu n án này t i Vi n Nghiên c u

C khí Tôi xin chân thành c m n Trung tâm ào t o – Vi n Nghiên c u C khí đư

t n tình h ng d n và tr c tiêp h tr moi m t vê công tac tô ch c trong quá trình

hoan thiên va đanh gia Lu n án

Tôi xin chân thành c m n Vi n Máy và D ng c Công nghi p đư t o đi u ki n

toan diên, h tr tôi trong nghiên c u khoa h c noi riêng và trong su t quá trình hoc

tâp va th c hiên luân an noi chung đ tôi có th hoàn thành các n i dung c a lu n án

Tôi xin chân thành c m n Trung tâm ào t o – Vi n Máy và D ng c Công nghi p

đư luôn t o đi u ki n thu n l i nh t trong su t quá trình tôi th c hi n Lu n án

Tôi xin chân thành c m n tâp thê h ng dân khoa hoc - th y giao PGS TS Ph m

V n σgh , TS Tr n Anh Quân đư t n tình h ng d n tôi v chuyên môn và luôn

đ ng viên, khích l đ tôi có th hoàn thành Lu n án

Tôi xin chân thành c m n B môn Gia công Áp l c – Vi n C Khí – H Bách

Khoa Hà n i, PTσ o l ng ng h c bay – Vi n Tên L a đư t o đi u ki n giúp đ ,

cho phép tôi s d ng các d ng c , thi t b ph c v cho quá trình th c nghi m

Tôi xin chân thành c m n TS Klaus Illgen đư t v n, h ng d n tôi v công ngh

c ng nh thi t b t ng áp s d ng trong quá trình th c nghi m

Tôi xin c m n Công ty TσHH FC Hòa L c đư t o đi u ki n giúp đ tôi th c hi n

đo các thông s hình h c c a s n ph m sau khi th c nghi m

Tôi xin chân thành c m n Công ty TσHH Ch t o i n C AXUZU đư giúp đ

tôi ch t o khuôn c ng nh h tr chu n b phôi cho quá trình th c nghi m

Tôi xin bày t lòng bi t n đ n các th y ph n bi n, các th y trong h i đ ng ch m

lu n án đư dành th i gian đ c và cho ý ki n quý báu đ tôi có th hoàn ch nh lu n án

và đ nh h ng các nghiên c u ti p theo trong t ng lai

Cu i cùng tôi xin g i l i c m n chân thành nh t đ n gia đình tôi, các b n bè, đ ng

nghi p, các em sinh viên nh ng ng i đư đ ng viên, sat canh bên tôi trong su t th i

gian tôi th c hi n công trình này!

Nghiên c u sinh

inh V n Duy

M C L C

1 Lý do l a ch n đ tài 1

2 M c đích, đ i t ng và ph m vi nghiên c u c a lu n án 1

3 Ph ng pháp nghiên c u 2

4 Ý ngh a khoa h c vƠ Ủ ngh a th c ti n 2

5 Các đóng góp m i c a lu n án 3

6 B c c c a lu n án 3

CH NG T NG QUAN V CÔNG NGH D P T O HÌNH TH Y L C 4 1.1 Nh ng nét chung v công ngh d p t o hình th y l c 4

1.1.1 L ch s phát tri n 4

1.1.2 u nh c đi m chung c a công ngh DTHTL 5

1.1.3 Kh n ng ng d ng c a công ngh 5

1.2 Các công ngh trong d p t o hình th y l c 6

1.2.1 D p t o hình th y c 6

1.2.2 Công ngh d p t o hình th y t nh 8

1.2.2.1 D p th y t nh phôi t m đ n 8

1.2.2.2 D p t o hình th y t nh phôi ng 10

1.3 Công ngh d p t o hình th y t nh c p phôi t m 12

1.3.1 c đi m công ngh 13

1.3.2 Nh ng k t qu nghiên c u v d p th y t nh c p phôi t m 16

1.4 Xác đ nh v n đ c n nghiên c u 30

K T LU N CH NG 1 32

CH NG C S LÝ THUY T VÀ H NG THI T B TRONG D P T O HÌNH

Y TĨNH

2.1 C s lý thuy t v d p t o hình th y t nh 33

2.1.1 Tr ng thái ng su t bi n d ng 33

2.1.2 Áp su t th y t nh t o hình 35

2.1.3 L c ch n phôi 42

2.1.4 Bán kính l n mép c i 42

2.2 Các thi t b trong h th ng d p t o hình th y l c áp su t cao 43

2.2.1 Máy ép th y l c 43

2.2.2 Thi t b th y l c 44

2.2.2.1 H th ng t ng áp 44

2.2.2.2 H th ng đi n đ y 45

2.2.2.3 H th ng x lý ch t l ng 46

2.2.2.4 Xilanh đ i áp 47

2.2.3 H th ng đi u khi n, đo l ng 47

K T LU N CH NG 2 47

CH NG MÔ PH NG S QUÁ TRÌNH D P T O HÌNH TH Y TĨNH 3.1 Mô ph ng s trong gia công áp l c 49

3.1.1 Mô ph ng s 49

3.1.2 u đi m c a mô ph ng s trong gia công áp l c 50

3.1.3 Xác đ nh, l a ch n ph n m m MPS s d ng trong DTT 50

3.2 Nghiên c u quá trình DTT b ng ph n m m mô ph ng s DYNAFORM 51

3.2.1 V t li u chi ti t mô ph ng 51

3.2.2 Thi t l p quá trình và mô ph ng DTT 52

3.3 K t qu nghiên c u b ng mô ph ng s 54

3.3.1 Chi ti t c u 54

3.3.1.1 nh h ng c a l c ch n Qchđ n quá trình DTT 54

3.3.1.2 nh h ng áp su t t o hình pth và l c ch n Qch đ n HC 57

3.3.1.3 nh h ng c a l c ch n Qchđ n m c đ bi n m ng c a s n ph m d p 58

3.3.2 Chi ti t thanh B 60

3.3.2.1 Xác đ nh mi n giá tr Qch và áp su t lòng c i phù h p DTT thanh B

60

3.3.2.2 Bi u đ phân b chi u dày phôi sau khi d p 63

K T LU N CH NG 3 63

CH NG XÂY D NG H NG TH C NGHI M 4.1 M c đích vƠ yêu c u c a h th ng th c nghi m 65

4.2 Các thành ph n c a h th ng th c nghi m 65

4.3 Tính toán, thi t k h th ng th c nghi m 66

4.3.1 Khuôn th c nghi m 66

4.3.1.1 Tính toán s b thông s công ngh c b n 67

4.3.1.2 Thi t k khuôn 67

4.3.1.3 Ch t o khuôn 69

4.3.2 B c p ch t l ng cao áp 70

4.3.3 Máy ép th y l c 70

4.3.4 H th ng đo thông s công ngh 71

4.3.4.1 C m bi n áp su t 72

4.3.4.2 C m bi n hành trình 72

4.3.4.3 Thi t b gia công tín hi u đo 73

4.3.4.4 Card thu th p s li u đo 73

4.3.4.5 Ph n m m hi n th và ghi nh n k t qu đo 74

4.4 L p ráp k t n i h th ng th c nghi m 75

K T LU N CH NG 4 75

CH NG TH C NGHI M VÀ ĐÁNH GIÁ K T QU 5.1 i u ki n th c nghi m 76

5.2 Các tham s th c nghi m 76

5.3 Ph ng pháp đánh giá ch t l ng s n ph m DTT c p phôi t m 76

5.4 Chu n b phôi và ti n trình th c nghi m 77

5.4.1 Ch t o phôi th c nghi m 77

5.4.2 Ti n trình th c nghi m 78

5.5 Nghiên c u nh h ng c a các thông s (công ngh và hình h c) trong

quá trình DTT 79

5.5.1 Quá trình d p th y t nh chi ti t c u t c p phôi t m hàn 79

5.5.1.1 nh h ng c a l c ch n Qchđ n quá trình DTT 79

5.5.1.2 nh h ng c a Qch và pthđ n chi u sâu t ng đ i HC 83

5.5.1.3 nh h ng c a Qch và phc đ n m c đ bi n m ng c a s n ph m d p 87

5.5.2 Quá trình d p t o hình th y t nh thanh B t phôi t m 89

5.5.2.1 nh h ng c a l c ch n Qchđ n quá trình DTT 89

5.5.2.2 nh h ng c a Qch và pthđ n chi u sâu t ng đ i HB 92

5.5.2.3 nh h ng c a Qch và phcđ n bán kính trong Ri c a s n ph m 94

5.5.2.4 nh h ng c a Qch và phcđ n m c đ bi n m ng c a s n ph m d p 97

5.5.2.5 nh h ng c a bán kính l n mép c i rcBi đ n quá trình t o hình (pth, phc, ) 99

5.5.3 So sánh quá trình d p th y t nh chi ti t c u và thanh B 102

K T LU N CH NG 5 105

TÀI LI U THAM KH O

DANH M C CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG B

L C

C= Chi u sâu t ng đ i c a chi ti t c u

5 hiB Chi u sâu hi n th i t i tâm chi ti t thanh B mm

7 H

B= Chi u sâu t ng đ i t i tâm chi ti t thanh B

18 S0B Chi u dày phôi ban đ u chi ti t thanh B mm

21 µ H s ma sát

DANH M C CÁC B NG

Bang 3.1 Danh muc cac phân mêm mô phong sô tiêu bi u [11] 50

B ng 3.2 Thành ph n hóa h c c a thép DC04 51

B ng 3.3 c tính k thu t c a thép DC04 51

B ng 3.4 Giá tr áp su t hi u chnh t ng ng v i các giá tr l c ch n 56

B ng 3.5 Giá tr pth t ng ng v i HC trong mi n Qch DTT thành công 58

B ng 3.6 M c đ bi n m ng t i các v trí đo đ c xác đ nh b ng MPS 59

B ng 3.7 Giá tr l c ch n Qcht ng ng v i áp su t hi u ch nh t i đa phcmax 62 B ng 4.1 Thông s b t ng áp CP-70 70

B ng 5.1 So sánh quá trình d p th y t nh chi ti t c u và thanh B 102

DANH M C CÁC HỊNH V VĨ TH

Hình 1.1 ng d ng c a công ngh DTHTL trong công nghi p ôtô [30] 5

Hình 1.2 D p t o hình th y l c 6

Hình 1.3 Sô đ d p truy n th ng và d p th y c 6

Hình 1.4 D p th y c có đi u khi n áp su t c i [15] 6

Hình 1.5 H s d p vu t trong DTC c a m t s d ng chi ti t khác nhau [16] 7

Hình 1.6 So sánh s l n d p gi a d p th y c và d p vu t truy n th ng [27] 7

Hình 1.7 th m i quan h L c và Chi u sâu d p trong DTC [33] 7

Hình 1.8 D p th y c trên máy ép th y l c tác đ ng kép [18, 30] 8

Hình 1.9 S đ phân lo i công ngh d p t o hình th y t nh 8

Hình 1.10 S đ quá trình t o hình th y t nh phôi t m [21] 8

Hình 1.11 D p truy n th ng k t h p v i d p th y t nh [12] 9

Hình 1.12 Các chi ti t c a xe ô tô 9

Hình 1.13 D p th y t nh thanh B c a xe ôtô trên máy ép th y l c [30] 10

Hình 1.14 th quá trình t o hình d p th y t nh [22] 10

Hình 1.15 Các thông s nh h ng đ n áp su t lòng c i khi DTT phôi ng [33] 10

Hình 1.16 Các d ng t o hình th y t nh phôi ng [15] 11

Hình 1.17 Nguyên lý d p t o hình th y t nh phôi ng có đ ng tr c cong [15] 11

Hình 1.18 S đ k t h p đ t l - u n trong quá trình t o hình DTT phôi ng [33] 11 Hình 1.19 ng d ng trong công nghi p ô tô 12

Hình 1.20 S đ nguyên lý quá trình d p th y t nh c p phôi 13

Hình 1.21 Các ph ng pháp làm kín 14

Hình 1.22 Ph ng pháp b m ch t l ng cao áp vào lòng phôi [30] 14

Hình 1.23 M t c t chi ti t trong h th ng treo tam giác c a xe Ôtô [46] 14

Hình 1.24 ng d ng c a công ngh DTT c p phôi trong công nghi p ôtô [61] 15

Hình 1.25 D p t o hình th y t nh chi ti t c a xe ô tô t c p phôi t m hàn 15

Hình 1.26 S n ph m đ c d p th y t nh c p phôi 16

Hình 1.27 nh h ng c a l c ch n đ n dòng ch y kim lo i vào lòng c i [46] 17

Hình 1.28 nh h ng c a h s ma sát đ n quá trình t o hình [46] 17

Hình 1.29 nh h ng c a h s ma sát giai đo n t o hình t do [46] 17

Hình 1.30 nh h ng c a ma sát sau khi phôi ti p xúc v i đáy c i [46] 17

Hình 1.31 So sánh quá trình t o hình c a h p kim nhôm và thép DC04 [55] 18

Hình 1.32 So sánh ng su t khi vu t có kéo và vu t [55] 18

Hình 1.33 Biên d ng phôi và lòng c i [37] 19

Hình 1.34 ng cong l c ch n theo áp su t t o hình [37] 19

Hình 1.35 K t qu mô ph ng [37] 19

Hình 1.36 K t qu th c nghi m [37] 20

Hình 1.37 ng l c ch n t i u đ i v i chi ti t c u [53] 20

Hình 1.38 ng l c ch n và m u th c nghi m [52] 20

Hình 1.39 Biên d ng m t c t chi ti t có đáy lõm và đáy l i [57] 21

Hình 1.40 M c đ bi n m ng ph thu c t s h/w [57] 21

Hình 1.41 M c đ kéo ph n vành phôi [57] 21

Hình 1.42 M c đ kéo ph n vành DTT c p phôi so v i d p truy n th ng [57] 22

Hình 1.43 So sánh m c đ bi n d ng ph n vành [57] 22

Hình 1.44 nh h ng c a biên d ng phôi đ n quá trình t o hình [52] 22

Hình 1.45 So sánh ng su t d khi t o hình v i các áp su t khác nhau 23

Hình 1.46 H th ng ch n đa đi m [16] 23

Hình 1.47 H th ng đi u khi n áp l c gio ng làm kín [16] 23

Hình 1.48 H th ng ch n đàn h i ch đ ng [43] 24

Hình 1.49 So sánh chi u dày thành [43] 24

Hình 1.50 So sánh phân b chi u dày theo ph ng X [43] 24

Hình 1.51 So sánh phân b chi u dày t i vùng góc c a hình h p [43] 25

Hình 1.52 D ng h ng khi t o hình chi ti t có chi u dày hai phôi khác nhau [42] 25

Hình 1.53 S đ h th ng khuôn DTT c p phôi có đ i áp [42] 25

Hình 1.54 N i suy đ ng cong m c đ kéo ph n vành xác đ nh đ ng đ i áp [42] 26

Hình 1.55 Th c nghi m DTT c p phôi v i áp su t đ i áp [42] 26

Hình 1.56.C u t o c i và tr ng thái ng su t bi n d ng t i các vùng trên phôi [64] 26 Hình 1.57 Bi n m ng th c nghi m DTT c i di chuy n và không di chuy n [64] 26

Hình 1.58 S đ quá trình công ngh [50] 27

Hình 1.59 H th ng d p tích h p các nguyên công [50] 27

Hình 1.60 S đ nguyên lý h th ng khuôn d p [54] 27

Hình 1.61 Chi ti t th c nghi m [54] 28

Hình 1.62 Th kéo có gia nhi t v t li u AlMg3Mn [44] 28

Hình 1.63 nh h ng c a nhi t đ đ n quá trình t o hình [23] 28

Hình 1.64 H th ng gia nhi t trong quá trình DTT [41] 29

Hình 1.65 Chi ti t nghiên c u 31

Hình 2.1 Các vùng bi n d ng trên phôi [46] 33

Hình 2.2 S đ DTT phôi d ch chuy n t do 33

Hình 2.3 D ng hình h c c a vành phôi 34

Hình 2.4 S đ l c (a) tác d ng và các thông s xác đ nh tính n đ nh (b) khi DTT 35

Hình 2.5 Hai ph ng pháp th c hi n quá trình DTT 35

Hình 2.6 S đ l c tác d ng lên phôi c ng khi d p vu t phôi ph ng trên c i c ng [2] 36

Hình 2.7 Minh h a s đ l c tác d ng khi t o hình n i có đ cong kép 37

Hình 2.8 S đ xác đ nh đ bi n d ng ti p tuy n trung bình (a) và các thông s vùng lõm ch m c u (b) 38

Hình 2.9 Các thành ph n chung c a m t h th ng DTHTL [30] 43

Hình 2.10 S đ máy ép th y l c [18] 44

Hình 2.11 METL thân ngang 100 MN t i University of Dortmund (IUL) [30] 44

Hình 2.12 S đ nguyên lý t ng áp l c 45

Hình 2.13 S đ h th ng t ng áp su t ch t l ng [30] 45

Hình 2.14 S đ h th ng đi n đ y c p ch t l ng tr c vào lòng phôi [30] 46

Hình 2.15 S đ h th ng đi n đ y cung c p ch t l ng cho b t ng áp [30] 46

Hình 2.16 S đ h th ng x lý ch t l ng [30] 46

Hình 2.17 S đ b trí xilanh d c tr c và xilanh đ i áp [30] 47

Hình 2.18 S đ h th ng đi u khi n – đo l ng [30] 47

Hốnh 3.1 Mô phong sô va công nghê ao 49

Hình 3.2 Quá trình mô ph ng sô [5] 49

Hình 3.3 Nh ng u đi m c a mô ph ng 50

Hình 3.4 Mô hình b m t phôi và c i DTT ½ chi ti t c u 52

Hình 3.5 Mô hình b m t phôi và c i thanh B 52

Hình 3.6 B m t phôi và c i 52

Hốnh 3.7 Hôp thoai Sheet forming 53

Hốnh 3.8 inh nghốa tốnh chât vât liêu (phôi) 53

Hình 3.9 Thi t l p quá trình đóng khuôn và d p th y t nh 53

Hình 3.10 Mô hình khuôn sau khi thi t l p 54

Hình 3.11 S n ph m sau quá trình mô ph ng 54

Hình 3.12.S n ph m DTT t i l c ch n Qch= 72kN 54

Hình 3.13 S n ph m DTT t i l c ch n Qch= 156kN 55

Hình 3.14 S n ph m DTT t i Qch= 79.5 kN v i pth=290 bar 55

Hình 3.15 S n ph m DTT t i Qch=79.5 kN v i phc= 350 bar 55

Hình 3.16 S n ph m DTT t i Qch= 110.24kN v i phc= 380 bar 56

Hình 3.17 S n ph m DTT t i Qch=148 kN v i phc= 371 bar 56

Hình 3.18 Bi u đ m c đ kéo phôi vào lòng c i t i Qch= 79.5kN 56

Hình 3.19 th quan h l c ch n và áp su t hi u ch nh 57

Hình 3.20 K t qu mô ph ng pth– HCthay đ i t i Qch=79.5 kN 57

Hình 3.21 th m i quan h gi a áp su t t o hình pth và HC 58

Hình 3.22 Bi n m ng bi n dày t i Qch=79.5 kN v i phc=350 bar 58

Hình 3.23 Bi n m ng bi n dày t i Qch=110.24 kN v i phc=380 bar 59

Hình 3.24 Bi n m ng bi n dày t i Qch=148kN v i phc=371 bar 59

Hình 3.25 V trí kh o sát m c đ bi n m ng 59

Hình 3.26 th m i quan h gi a l c ch n và m c đ bi n m ng 60

Hình 3.27 S n ph m t i Qch= 152 kN v i pth= 104 bar 61

Hình 3.28 S n ph m Qch=190 kN áp su t hi u ch nh phc=133 bar 61

Hình 3.29 Mô ph ng chi ti t v i Qch=570 kN áp su t hi u ch nh phc=354 bar 61

Hình 3.30 Mô ph ng chi ti t v i Qch=1140 kN áp su t hi u ch nh phc=500 bar 62

Hình 3.31 Mô ph ng chi ti t v i Qch=1400 kN áp su t hi u ch nh phc=650 bar 62

Hình 3.32 th m i quan h gi a l c ch n và áp su t hi u ch nh 62

Hình 3.33 Biêu đô m c đ bi n m ng s n ph m v i Qch=570 kN và phc=354 bar 63 Hình 3.34 Biêu đô m c đ bi n m ng s n ph m v i Qch=950kN và phc=476 bar 63

Hình 4.1 Các thành ph n c a h th ng th c nghi m 65

Hình 4.2 S đ nguyên lý h th ng th c nghi m 66

Hình 4.3 K t c u c m đ khuôn 68

Hình 4.4 Thi t k 3D lòng khuôn d p chi ti t hình c u 68

Hình 4.5 Thi t k 3D lòng khuôn d p chi ti t thanh B 69

Hình 4.6 Ch t o hai n a c i DTT chi ti t c u 69

Hình 4.7 Ch t o n a c i d i DTT chi ti t thanh B 69

Hình 4.8 Ch t o các lòng khuôn v i bán kính l n mép c i khác nhau 70

Hình 4.9 B t ng áp 70

Hình 4.10 C m đi u khi n áp su t ch n 71

Hốnh 4.11 S đô nguyên ly h th ng đo 71

Hình 4.12 σguyên lý đo áp su t b ng c m bi n 72

Hốnh 4.13 Câu đo Wheatstone 72

Hốnh 4.14 Cam biên đo ap suât chât long 72

Hình 4.15 S đ nguyên lý c m bi n đi n tr ti p xúc 72

Hình 4.16 S đ m ch gia công tín hi u đo áp su t 73

Hình 4.17 S đ k t n i Card thu th p s li u v i h th ng 73

Hình 4.18 H th ng đo áp su t – hành trình 74

Hình 4.19 Ch ng trình đo đ c xây d ng trên ph n m m DASYLab 74

Hình 4.20 Ch ng trình đ c k t qu đo 74

Hình 4.21 K t n i các thành ph n c a h th ng đo 74

Hình 4.22 H th ng th c nghi m đ c l p ráp hoàn ch nh 75

Hình 5.1 σh n t i v trí giao c a hai m t ph ng 76

Hình 5.2 D ng h ng do ch t l ng m i hàn kém 76

Hình 5.3 Rách t i đáy; hình 5.4 σh n t i vành 77

Hình 5.5 σh n n a d i có chi u sâu th p h n 77

Hình 5.6 S n ph m b l ch vành 77

Hình 5.7 Hình nh 3D phôi th c nghi m 77

Hình 5.8 Phôi th c nghi m sau khi đ c ch t o 78

Hình 5.9 D p c t hình phôi trên máy ép tr c khu u 78

Hình 5.10 t phôi vào lòng c i 78

Hình 5.11 N a khuôn trên ti p xúc m t phôi 78

Hình 5.12 th quá trình t o hình và giá tr đo thông s trên DASYLab 79

Hình 5.13 S n ph m sau khi DTT 79

Hình 5.14 th quá trình t o hình v i l c ch n Qch=49.42 kN (M u 02) 80

Hình 5.15 M u th c nghi m 80

Hình 5.16 th quá trình t o hình t i Qch=64.62 kN (M u 11) 80

Hình 5.17 M u th c nghi m (l ch ph n vành) 80

Hình 5.18 th quá trình t o hình t i Qch=155.85 kN (M u 110) 81

Hình 5.19 M u th c nghi m M110 và M111 81

Hình 5.20 th quá trình t o hình v i l c ch n Qch=110.24 kN (M u 65) 81

Hình 5.21 M u th c nghi m t i giá tr l c ch n Qch=110.24 kN 81

Hình 5.22 Mi n làm vi c c a l c ch n - áp su t t o hình 82

Hình 5.23 So sánh v i k t qu th c nghi m và mô ph ng s 83

Hình 5.24 th quá trình t o hình t i Qch=79.83 kN 84

Hình 5.25 th quá trình t o hình t i l c ch n Qch=110.24 kN 84

Hình 5.26 th quá trình t o hình t i l c ch n Qch=133.5 kN 84

Hình 5.27 th áp su t lòng c i theo l c ch n và chi u sâu t ng đ i 84

Hình 5.28 Qch= 79.83÷148.25 kN 85

Hình 5.29 So sánh k t qu th c nghi m và MPS nh h ng c a pthđ n HCt ng ng v i m i Qch 85

Hình 5.30 V trí đo m u 87

Hình 5.31 M u đo 45 t i Qch=95.03 kN và m u 101 t i l c ch n Qch=148.25 kN 87 Hình 5.32 C t m u đ đo m c đ bi n m ng 87

Hình 5.33 Phân b m c đ bi n m ng theo các đi m đo khi Qchthay đ i 88

Hình 5.34 th m c đ bi n m ng t i các đi m đo khi l c ch n thay đ i 88

Hình 5.35 So sánh m c đ bi n m ng gi a th c nghi m và mô ph ng s 89

Hình 5.36 th quá trình t o hình t i l c ch n Qch=152.1 kN (m u B14.r2) 90

Hình 5.37 th quá trình t o hình Qch=570.2 kN (M u B26.r2) 90

Hình 5.38 th quá trình t o hình Qch=950.3 kN (M u B37.r2) 90

Hình 5.39 Mi n giá tr l c ch n và áp su t t o hình DTT chi ti t c u 91

Hình 5.40 th so sánh quan h Qch và phc gi a MPS và th c nghi m 91

Hình 5.41 Chi u sâu h (hB) và chi u r ng b t i tâm chi ti t thanh B 92

Hình 5.42 th m i quan h gi a áp su t t o hình pth và chi u sâu t ng đ i HB93 Hình 5.43 nh h ng c a pth và Qchđ n chi u sâu t ng đ i HB 93

Hình 5.44 th quá trình t o hình thanh B 94

Hình 5.45 V trí đo bán kính trong và thi t b đo CRYSTA-APEX S574 94

Hình 5.46 th m i quan h gi a phc và bán kính lòng trong s n ph m d p 95

Hình 5.47 th quá trình t o hình t i Qch=1140.4kN v i phc= 500bar (m u B64.r2) 95

Hình 5.48 M u th c nghi m v i áp su t hi u chnh thay đ i t i Qch =115 t n 95

Hình 5.49 th m i quan h gi a phc và Ri khi Qch không đ i 96

Hình 5.50 M t c t m u t i đi m đo R7 – R8 v i các giá tr áp su t khác nhau 96

Hình 5.51 th quá trình t o hình t i Qch=380.1 kN v i phc=250 (M u B66.r2) 96 Hình 5.52 th quá trình t o hình t i Qch=1140.4 kN v i phc=250 (M u B70.r2) 97 Hình 5.53 th m i quan h Qch và Ri v i giá tr phc=250 bar 97

Hình 5.54 V trí c t m u và đi m đo 97

Hình 5.55 th quan h Qch và chi u dày s n ph m t i các v trí đo Si v i rcB=2 mm 98

Hình 5.56 th quá trình t o hình v i rcBthay đ i 99

Hình 5.57 th quan h l c ch n áp su t t o hình t i hB=7.2 mm 100

Hình 5.58 th quan h l c ch n áp su t hi u ch nh t i đa 100

Hình 5.59 th quan h l c ch n và chi u dày đo t i S4 v i rcB=1;2;3 mm 101

Hình 5.60 th quan h l c ch n và chi u dày đo t i S5 v i rcB=1;2;3 mm 101

Hình 5.61 th quan h l c ch n và chi u dày đo t i S6 v i rcB=1;2;3 mm 101

M U

1 LỦ do l a ch n đ tƠi

Công nghi p hoá, hi n đ i hoá đ c xem là tr ng tâm phát tri n kinh t - xã h i

V i t duy m , ngành c khí ch t o v a là đ ng l c v a là công c đ thúc đ y phát

tri n m i m t c a n n kinh t (công nghi p, nông nghi p, thông tin, tri th c,…) góp

ph n nâng cao đ i s ng xã h i Tuy nhiên th c t đ t n c ta v n đang ph i nh p

kh u r t nhi u chi ti t, b ph n, th m chí toàn b s n ph m ph c v công nghi p ô

tô, xe máy, qu c phòng, hàng tiêu dùng, s n xu t máy nông nghi p, thu đi n, …

u t nghiên c u khoa h c và phát tri n công ngh , n m b t và làm ch nh ng công

ngh tiên ti n trên th gi i là nhi m v c p thi t và lâu dài đ ngày càng ch đ ng

trong phát tri n ngành c khí – x ng s ng c a công nghi p

Gia công áp l c (GCAL) là m t l nh v c quan tr ng trong ngành c khí các

qu c gia phát tri n, GCAL chi m t tr ng r t l n trong ch t o thi t b , cho phép t o

ra các chi ti t t phôi d ng t m, ng, hay nguyên kh i có hình d ng đ n gi n ho c

ph c t p v i n ng su t cao, ch t l ng t t, ti t ki m v t li u Các yêu c u hi n đ i

đ i v i s n ph m nh ti t gi m kh i l ng, nâng cao đ b n, sáng t o m u mã, tinh

chnh đ c tính v i các biên d ng b m t ph c t p,… khi n cho các ph ng pháp

GCAL truy n th ng g p nhi u khó kh n Chúng b h n ch ho c th m chí không kh

thi trong vi c ch t o các chi ti t t v t li u khó bi n d ng h n, có đ ph c t p, chính xác, c tính ngày càng cao h n,… Công ngh d p t o hình th y l c (D p th y c –

D p th y t nh) đư và đang đ c nghiên c u phát tri n m nh các qu c gia hàng đ u

v công nghi p, là m t trong s nh ng ph ng pháp và ph ng ti n m i cho phép

v t qua nh ng gi i h n c a công ngh GCAL truy n th ng Công ngh này đư và đang đ c ng d ng r ng rãi t i các n c phát tri n trên th gi i, trong nhi u ngành

công nghi p, đ c bi t trong công nghi p ôtô, hàng không và qu c phòng

Công ngh d p th y t nh c p phôi là m t h ng nghiên c u m i trong công

ngh d p t o hình th y l c, công ngh này cho phép d p các chi ti t r ng có hình

d ng ph c t p ch sau m t chu trình t o hình, nâng cao n ng su t so v i d p t m đ n (đ c 02 chi ti t sau m t l n d p v i c p phôi không hàn), t o hình đ c các chi ti t

r ng đa h ng trong không gian, t các v t li u khó bi n d ng… Hi n nay, t i Vi t nam ch a có m t công trình nào t p trung nghiên c u v h ng công ngh này, c

th là nh ng nghiên c u v c s lý thuy t, h th ng thi t b , các thông s công ngh

và thông s d ng c nh h ng đ n quá trình t o hình Do đó, “Nghiên c u công

d ng t m m ng b ng ngu n ch t l ng áp su t cao, t o đi u ki n s m áp d ng vào

th c ti n công nghi p trong n c, thông qua:

- Xác đ nh nh h ng c ng nh tìm ra quy lu t tác đ ng c a các thông s công

ngh trong quá trình d p t o hình th y t nh;

- Xây d ng mi n làm vi c và ph ng trình quan h c a các thông s chính: áp

su t lòng c i, l c ch n đ n chi u sâu t ng đ i, bi n m ng s n ph m và bán kính

lòng trong c a s n ph m;

- Xác đ nh nh h ng c a hình d ng c i (c th là bán kính góc l n c a c i)

đ n quá trình t o hình

 i t ng và ph m vi nghiên c u c a lu n án:

Lu n án t p trung nghiên c u công ngh d p t o hình th y t nh c p chi ti t áp

d ng trên đ i t ng c th : Chi ti t hình c u đ ng kính 50mm chi u dày 1 mm và

mô hình chi ti t thanh ch B c a xe ô tô (B-pillar) chi u dày 0,8 mm, v i v t li u phôi là thép t m DC04

các Công ngh c bi t – Vi n IMI, PTN B môn Gia công áp l c – Vi n C khí –

H Bách khoa Hσ và các doanh nghi p s n xu t

3 Ph ng pháp nghiên c u

Ph ng pháp nghiên c u đ c s d ng là k t h p gi a nghiên c u lý thuy t v i

nghiên c u th c nghi m, c th :

- Nghiên c u c s lý thuy t công ngh DTT d a trên t ng h p và phân tích t

các tài li u, các công trình đư công b trong và ngoài n c

- S d ng công c mô ph ng s đ đánh giá s b nh h ng các thông s công

ngh , sàng l c đ xác đ nh mi n làm vi c hi u qu là c s ban đ u cho quá trình

- Ti n hành nghiên c u th c nghi m đ đánh giá nh h ng c a các thông s

công ngh và hình h c trong quá trình t o hình b ng ph ng pháp s d ng ngu n

- H th ng hoá (trên c s t ng h p và phân tích) các c s lý thuy t, nguyên

lý h th ng thi t b , nghiên c u ph ng pháp và qui trình mô ph ng s , ph ng pháp

thi t k , xây d ng h th ng th c nghi m làm c s cho vi c phát tri n công ngh

- Xác đ nh đ c các quy lu t tác đ ng c a các thông s công ngh (l c ch n, áp

su t lòng c i) và thông s hình h c c a d ng c (bán kính l n mi ng c i) đ n quá

trình t o hình th y t nh c p phôi t m hàn và không hàn góp ph n xây d ng các c s

khoa h c, t đó cho phép n m b t và t ng b c làm ch công ngh này, c ng nh

làm ti n đ đ ti n t i t i u hoá các thông s công ngh các nghiên c u ti p sau

- Các k t qu nghiên c u đóng góp c s khoa h c cho các h ng nghiên c u

chuyên sâu ti p theo và có th dùng làm tài li u tham kh o trong đào t o chuyên

ngành t o hình bi n d ng

 Ý ngh a th c ti n

- Xây d ng thành công h th ng th c nghi m phù h p v i đi u ki n trang thi t

b, c s v t ch t trong n c i u đó có ý ngh a quan tr ng trong vi c phát tri n h

th ng thi t b ph c v nghiên c u và s n xu t Vi t Nam

- K t qu nghiên c u có th tri n khai trong công nghi p ôtô, s n xu t hàng tiêu dùng, d ng c y t , qu c phòng, … ph c v ch đ ng s n xu t trong n c m t cách

hi u qu v i n ng su t và ch t l ng nâng cao

- Các k t qu nghiên c u v công ngh t o hình chi ti t t c p phôi t m hàn, phôi t m không hàn b ng công ngh s d ng ch t l ng cao áp, giúp các nhà k thu t

có c s trong vi c phát tri n h th ng thi t b , l a ch n nhanh b thông s công ngh

h p lý áp d ng vào vi c thi t k s n ph m và khuôn m u đáp ng đ c các yêu c u

k thu t và đ m b o tính công ngh

5 Các đóng góp m i c a lu n án

- Mô hình hoá đ c m i quan h gi a chi u sâu t ng đ i HB, HC và m c đ

bi n m ng c a s n ph m t o hình v i các thông s công ngh trong hai tr ng h p

DTT c p phôi t m hàn và phôi t m không hàn T đó có th l a ch n đ c thông s

công ngh đ u vào phù h p trong quá trình DTT chi ti t, c ng nh làm ti n đ đ t i

u hoá các thông s công ngh v sau

- Phân tích, xác đ nh và n m đ c b n ch t nh h ng c a các thông s công

- Phát tri n đ c h th ng th c nghi m phù h p v i đi u kiên nghiên c u trong

n c, làm c s áp d ng cho s n xu t công nghi p Vi t Nam

K t lu n chung c a lu n án và ki n ngh v nh ng nghiên c u ti p theo

Danh m c tài li u tham kh o

Danh m c các công trình đư công b c a lu n án

Ph l c lu n án

tr c đây σh ng ng d ng ban đ u c a công ngh này là đ t o hình các chi ti t c a

n i h i và m t s chi ti t trong các nh c c , d ng c leo núi [24, 30, 35] Tuy v y,

nh ng v n đ c b n c a d p t o hình th y l c ch đ c công b sau nh ng n m

1940 Trong nh ng n m 1950, m t s công ngh s n xu t thay th DTHTL đư đ c

nghiên c u ng d ng nh : d p n , d p t o hình b ng cao su đ làm t ng kh n ng

bi n d ng c a nhôm và các v t li u nh khác [24, 32] Sáng ch đ u tiên v ng d ng

c a công ngh DTHTL là c a Milton Garvin thu c Công ty Schaible – Cincinati –

Ohio đ s n xu t vòi nhà b p vào nh ng n m 1950 n nh ng n m 1990, vi c s n

xu t các chi ti t ng d n ch T (T-fittings) s d ng công ngh DTHTL đư đ c ng

d ng r t ph bi n T sau n m 1990, tr c nh ng yêu c u đ t ra trong các ngành

công nghi p, đ c bi t là công nghi p s n xu t các ph ng ti n v n chuy n v vi c

gi m kh i l ng s n ph m, nâng cao c tính, d p t o hình nh ng v t li t khó bi n

d ng và cùng v i đó là s phát tri n c a h th ng đi u khi n, đo l ng, các công c

mô ph ng s , h th ng các thi t b th y l c công ngh DTHTL đư b t đ u phát

tri n m nh tr l i [17, 19, 23, 24, 29, 31] C th trong công nghi p ôtô, m t s chi

ti t đ c d p b ng công ngh truy n th ng đư đ c s n xu t thay th b ng công ngh

DTHTL trong các nhà máy B c M (Vari-Form, General Motors, Hydrodynamic Technologies ) [24] Cùng th i gian này t i c, vi c nghiên c u v công ngh , thi t

b và ng d ng công ngh DTHTL c ng đ c th c hi n t i các công ty nh Schuler,

SPS (Siempelkamp Pressen Systeme), Anton Bauer, Hydrap và trong m t s tr ng

đ i h c: i h c Stuttgart, đ i h c Dortmund [30, 41, 42, 46, 47, 50, 55, 59, 61] σgoài ra, σga c ng là m t trong nh ng n c đi đ u trong vi c nghiên c u và ng

d ng công ngh DTHTL, trong đó nghiên c u ch y u đ c th c hi n t i tr ng i

h c T ng h p Qu c gia Tula, i h c Bách khoa Leningrat và t i các nhà máy s n

xu t Các k t qu nghiên c u đ c trình bày trong các giáo trình c a Nga: D p b ng

cao su và ch t l ng tác gi E.I Isachenkop – NXB Ch t o máy Moscow n m 1967,

Gia công bi n d ng d o kim lo i b ng th y l c K N Bogayavlenxki, A G Ryabinhin

– NXB Ch t o máy Leningrat n m 1988 [2, 9, 11, 13] Các giáo trình này đ c p đ n nguyên lý, c s tính toán trong công ngh DTHTL

σgày nay, c và M là m t trong nh ng qu c gia đi đ u trong vi c nghiên c u

ng d ng công ngh này trong công nghi p, các k t qu nghiên c u và ng d ng t

nh ng qu c gia này đư đ c công b trên các t p chí, h i ngh qu c t trên th gi i

T i châu Á, các n c nh σh t B n, Hàn Qu c, Trung Qu c c ng d n đ u trong vi c

đ u t nghiên c u, tri n khai ng d ng DTHTL vào quá trình s n xu t [24, 30, 35,

44, 49, 51, 57, 59, 60, 62, 63] i u này đư cho th y, đây là m t công ngh s n xu t đang r t đ c quan tâm và có xu h ng phát tri n m nh m h n n a trong t ng lai

1.1.2 u nh c đi m chung c a công ngh DTHTL

So v i công ngh d p t o hình truy n th ng (gia công áp l c), d p t o hình th y

l c có nh ng u đi m sau [1, 2, 6-9, 11-16, 24, 27, 28, 30, 35]:

- T ng c ng kh n ng bi n d ng c a v t li u

- C tính t t h n do áp l c th y t nh tác d ng đ u lên toàn b b m t phôi t o

ra ng su t d đ ng đ u, và quá trình bi n d ng d o t do trong quá trình t o hình

th y t nh c ng làm t ng c tính cho s n ph m

- Gi m chi phí ch t o khuôn: Vi c ch s d ng chày (D p th y c - DTC) ho c

c i (D p th y t nh - DTT) s làm gi m chi phí và th i gian ch t o khuôn

- Ch t l ng b m t t t h n: Do ch chày (DTC) ho c c i (DTT) tác d ng vào

m t b m t phôi, b m t còn l i ti p xúc v i ch t l ng nên ch t l ng b m t s t t

h n so v i ph ng pháp truy n th ng, ngoài ra vi c ch ch t o chày ho c c i s cho

phép các k s t do h n trong thi t k b m t c a s n ph m (nh panel c a ôtô)

- Ít nguyên công t o hình h n: Kh n ng t o hình các chi ti t có hình d ng ph c

t p s làm gi m các nguyên công t o hình so v i ph ng pháp truy n th ng, do đó s

gi m chi phí ch t o khuôn và giá thành s n ph m

- Có th t o hình đ c các lo i v t li u khó bi n d ng: Các v t li u nh h p kim nhôm, magiê, thép c ng đ cao s d ng các chi ti t đ c ch t o t công ngh này

s gi m đ c kh i l ng s n ph m, đi u này có ý ngh a đ c bi t trong công nghi p

ch t o các ph ng ti n v n chuy n (ô tô, hàng không, tàu cao t c ) vì gi m kh i

l ng s gi m đ c m c tiêu th nhiên li u và chi phí s n xu t

- Chi phí đ u t l n cho các thi t b trong h th ng: Thi t b t ng áp, thi t b

đi u khi n đo l ng, máy ép th y l c

1.1.3 Kh n ng ng d ng c a công ngh

Ngày nay, công ngh d p t o hình th y l c đư và đang đ c ng d ng nhi u

trong công nghi p ôtô, hình 1.1 là t ng h p nh ng ng d ng c a công ngh này đ

s n xu t các chi ti t trong xe ôtô:

Hình 1.1 ng d ng c a công ngh DTảTL trong công nghi p ôtô [30]

Ngoài ra, công ngh d p t o hình s d ng ch t l ng áp su t cao còn đ c ng

d ng trong công nghi p qu c phòng, hàng không v tr , nh ch t o các panels, m t

s chi ti t thân trên c a máy bay ; trong công nghi p s n xu t đ gia d ng: v , đ ng

ng, tay n m c a ; trong công nghi p s n xu t các lo i đ ng ng ch u áp l c [15,

S d ng chuy n đ ng c a chày kim lo i tác d ng vào b m t phôi, nén ch t l ng

trong c i đ t o hình chi ti t (chày c ng – c i ch t l ng) Hình 1.3 là s đ nguyên lý

d p th y c và d p truy n th ng:

Hình 1.3 Sô đ d p truy n th ng và d p th y c

c đi m c a d p t o hình th y c :

V c b n, ph ng pháp này hoàn toàn gi ng v i ph ng pháp d p vu t thông

th ng, ch khác là có thêm đ i áp pitrong lòng khuôn có đ i áp, ch t l ng đ c

b m đ y vào lòng khuôn tr c khi đ u tr t mang theo chày đi xu ng, khi chày đi

xu ng ch t l ng s b nén l i và t o ra đ i áp; ho c tùy theo d ng chi ti t mà đ i áp

có th đ c t o ra tr c khi chày đi xu ng b ng cách s d ng b m t ng áp, b m tr c

ti p ch t l ng có áp su t vào lòng c i, giá tr áp su t s đ c đi u khi n b i van gi m

áp sao cho phù h p (hình 1.4)

ảình 1.́ D p th y c có đi u khi n áp su t c i [15]

i áp s làm t ng ma sát gi a phôi và chày (tránh đ c hi n t ng m t n

đ nh), gi m ma sát gi a phôi và c i (ch t l ng đây có tác d ng bôi tr n), làm thay

đ i tr ng thái ng su t-bi n d ng, thay đ i l c t o hình [15, 16, 25, 26, 30, 35]

nguyên công t o hình (hình 1.5) Ví d d p chi ti t d ng côn trong hình 1.6, b ng

ph ng pháp d p th y c s nguyên công t o hình đư gi m t 6 xu ng ch 1 l n d p

so v i công ngh d p truy n th ng

Hình 1.5 ả s d p vu t trong DTC c a m t s d ng chi ti t khác nhau [16]

Hình 1.6 So sánh s l n d p gi a d p th y c và d p vu t truy n th ng [27]

- Ch c n ch t o chính xác chày b i c i s d ng ch t l ng

- T o ra bi n d ng đ ng đ u trên toàn b chi ti t, gi m hi n t ng bi n m ng

c c b do đó nâng cao đ c đ chính xác c a chi ti t d p

- Gi m mòn chày c i, ti t ki m chi phí ph c h i khuôn

- Thu n l i trong vi c d p t o hình các chi ti t l n, hình d ng ph c t p

+ Nh c đi m:

- Chi phí l n cho ch t l ng công tác

- L c d p đòi h i cao h n ph ng pháp truy n th ng b i vì có l c đ i áp trong

lòng c i Trong hình 1.7 l c đ u tr t FSt là t ng c a l c t o hình FU và l c đ i áp

FRe

Hình 1.7 th m i quan h L c và Chi u sâu d p trong DTC [33]

- Chi phí đ u t trang thi t b th y l c t n kém h n so v i ph ng pháp truy n

C n c vào d ng phôi d p ban đ u đ phân lo i các ph ng pháp d p trong công

ngh d p t o hình th y t nh, d p b ng ch t l ng cao áp s d ng v i 2 d ng phôi: phôi

Quá trình t o hình th y t nh chi ti t t phôi t m đ n qua các giai đo n nh sau:

- Giai đo n đóng khuôn: L c đóng khuôn đ c t o ra t máy ép s có tác d ng

ch ng nh n ph n vành phôi và làm kín tránh rò r ch t l ng trong quá trình t o hình

th y t nh (hình 1.10b I.)

- Giai đo n t o hình t do: Sau khi đóng khuôn ch t l ng cao áp s đ c b m

vào lòng c i, áp su t th y t nh s tác d ng đ u lên toàn b b m t phôi, phôi s bi n

d ng t do trong lòng c i đ n khi ch m đáy c i (hình 1.10 b, II.)

- Giai đo n hi u ch nh: Ch t l ng ti p t c đ c t ng áp su t, đ n m t giá tr áp

su t nào đó phôi s bi n d ng d o theo đ y đ biên d ng c a lòng c i, giá tr áp su t

ph i đ l n đ phôi có th đi n đ y hoàn toàn theo các bán kính l n c a c i (hình

- Chi phí ch t o khuôn th p h n do không ph i s d ng chày

- Hi u qu kinh t cao, vì có th t o hình nh ng chi ti t có kích th c và hình

d ng khác nhau cùng m t thi t b mà ch vi c thay đ i hình d ng c a c i

- Có kh n ng d p t o hình nh ng chi ti t có hình d ng ph c t p

+ Nh c đi m so v i công ngh d p truy n th ng:

- Chi phí đ u t ban đ u l n (B t ng áp, h th ng đo l ng, h th ng th y l c)

- Chu trình d p t n th i gian h n

- òi hòi l c đóng khuôn r t l n (Ch ng nh n và làm kín)

- L ng bi n m ng l n và đ không đ ng đ u trên thành chi ti t trong tr ng

h p d p các chi ti t có chi u sâu l n là đáng k [2]

Vì v y, công ngh d p th y t nh v i phôi t m đ n th ng đ c ng d ng đ

d p t o hình các chi ti t l n có hình d ng ph c t p và có chi u sâu d p không l n + Hình nh ng d ng c a công ngh d p th y t nh trong công nghi p ôtô:

Hình 1.12 Các chi ti t c a xe ô tô

Hình 1.13 D p th y t nh thanh B c a xe ôtô trên máy Ứp th y l c [30]

1.2.2.2 D p t o hình th y t nh phôi ng

Công ngh bi n đ i hình d ng c a phôi ng b ng ngu n áp l c cao bên trong

g i là d p thu t nh phôi ng Trong ph n l n các quá trình này: áp l c thu t nh tác

đ ng tr c ti p lên m t trong c a phôi, m t vài tr ng h p khác s tác đ ng c a áp

l c ch t l ng cao đ c th c hi n m t ngoài c a phôi ng

t t c các quy trình k trên ch t l ng (n c hay d u) đóng vai trò là d ng c

t o hình đa n ng: t o ra áp su t phân b đ u, t i tr ng ‘m m’, cho phép tránh đ c

s t p trung t i tr ng, kh n ng bi n d ng l n

Hình 1.14 là đ th quá trình t o hình theo th i gian, các tham s c a quá trình

DTT phôi ng là l c đóng khuôn, áp su t t o hình trong lòng c i, hành trình xilanh

d c tr c, các tham s này đ c tính toán xác đ nh theo th i gian, h th ng đi u khi n

s đi u khi n các tham s phù h p trong quá trình ch t o [10]

Hình 1.14 th quá trình t o hình d p th y t nh [22]

Hình 1.15 Các thông s nh h ng đ n áp su t lòng c i khi DTT phôi ng [33]

Trong quá trình d p t o hình phôi ng, áp su t t o hình c n thi t ph thu c vào bán kính trong nh nh t c a thành ng, chi u dày v t li u và ng su t ch y (hình 1.15) [15, 16, 33, 35]

Công ngh này có kh n ng s n xu t đ c các chi ti t có ch t l ng t t, hình

d ng không gian ph c t p mà tr c đây th ng đ c ch t o b ng ph ng pháp đúc

ho c ph i hàn ghép các b ph n v i nhau Ph n l n s n ph m c a CNDTT cho các phôi ng tr là các chi ti t máy móc, ph n t n i, các chi ti t ch u áp l c Do đó

chúng luôn ph i ch u t i trong quá trình làm vi c Hình 1.16 là các d ng t o hình th y

Hình 1.17 Nguyên lý d p t o hình th y t nh phôi ng có đ ng tr c cong [15]

ảình 1.18 S đ k t h p đ t l - u n trong quá trình t o hình DTT phôi ng [33]

Trong công ngh DTT phôi ng, có th k t h p các nguyên công nh : đ t, c t

trích, u n c c b trong quá trình d p đ nâng cao n ng su t, gi m chi phí ch t o

(hình 1.18)

B n ch t c a quá trình DTT phôi ng chính là t o ra s chuy n đ ng c ng b c,

c c b hay toàn ph n c a v t li u phôi trong gi i h n ch y c a v t li u d i áp su t

th y t nh, theo biên d ng mong mu n c a lòng khuôn đ t o nên nh ng chi ti t có

- T ng chi phí đ u t cho các thi t b th y l c: T ng áp, xilanh d c tr c

- Khó t o hình các chi ti t r ng v i biên d ng m t c t theo đ ng tr c có s thay

đ i đ t ng t và m c đ bi n d ng l n t i các v trí vuông góc v i đ ng tr c trong

không gian

ng d ng: V i nh ng đòi h i v v n đ gi m tiêu th nhiên li u, t ng m c đ

an toàn khi va ch m c a các ph ng ti n v n chuy n nên công ngh d p th y t nh

phôi ng đang đ c ng d ng nhi u nh t trong công nghi p ch t o ôtô (hình 1.19),

tàu cao t c, hàng không v tr , công nghi p qu c phòng Ngoài ra công ngh này

c ng đ c ng d ng ph bi n đ s n xu t các chi ti t dùng trong thi t b nhà t m,

công nghi p hóa ch t, hàng tiêu dùng [2, 15, 16, 22, 25, 30, 35]

Hình 1.19 ng d ng trong công nghi p ô tô

1.3 C ông ngh d p t o hình th y t nh c p phôi t m

Tr c nh ng v n đ hi n nay trong công nghi p s n xu t các ph ng ti n v n

chuy n (ôtô, tàu cao t c, máy bay ) là ph i gi m l ng khí th i (gi m m c tiêu th

nhiên li u) và đòi h i v m c đ an toàn khi x y ra va ch m, ngoài vi c c i ti n hi u

su t làm vi c c a đ ng c thì vi c gi m kh i l ng c a ph ng ti n là r t quan tr ng

gi i quy t đ c v n đ này có m t s h ng đi đ c đ xu t, đó là s d ng các

lo i v t li u nh , v t li u có c tính cao, s d ng các chi ti t có k t c u r ng, thi t k

t i u các biên d ng b m t Các chi ti t đ c s n xu t b ng công ngh d p t o hình

th y l c phôi ng đư ph n nào gi i quy t đ c nh ng thách th c trên, tuy nhiên đ

t o hình nh ng chi ti t r ng có s thay đ i l n các biên d ng m t c t theo các ph ng

khác nhau và chi u dày, v t li u hai b m t trên-d i khác nhau thì công ngh DTT

phôi ng không th th c hi n đ c, công ngh d p t o hình th y t nh đ ch t o các

chi ti t r ng có hình d ng ph c t p t c p phôi t m đư đ c nghiên c u phát tri n b i

Kleiner t i i h c Dortmund trong kho ng đ u nh ng n m 1990 [63] m ra tri n

v ng gi i quy t đ c nh ng v n đ trên

1.3.1 c đi m công ngh

D p th y t nh c p phôi là ph ng pháp s d ng ngu n ch t l ng áp su t cao

b m vào gi a hai phôi (c p phôi t m ban đ u), áp su t ch t l ng s tác d ng đ ng

th i lên hai phôi làm bi n d ng d o phôi theo biên d ng c a lòng c i ây là h ng

nghiên c u m i trong công ngh d p t o hình th y t nh, hiên nay đang thu hút s

quan tâm c a các nhà khoa h c và các công ty trên th gi i

Hình 1.20 S đ nguyên lý quá trình d p th y t nh c p phôi

Hình 1.20 là s đ công ngh d p th y t nh c p phôi t m, quá trình d p t o hình

bao g m các b c sau:

B c 1: C p phôi t m đ c đ t vào lòng c i, sau đó c i trên đi xu ng (đóng

khuôn, ch n phôi ch ng nh n)

B c 2: Ch t l ng cao áp đ c b m vào gi a hai phôi, giai đo n này đ c g i

là giai đo n t o hình t do

B c 3: Khi phôi b t đ u ch m vào lòng c i, b m t ng áp s t ng áp su t đ

tinh ch nh biên d ng phôi theo lòng c i, quá trình này có th k t h p thêm các nguyên công ph (đ t l , c t trích ) đ hoàn thành quá trình d p

B c 4: L y chi ti t ra kh i lòng khuôn

Công ngh d p t o hình th y l c đ ng th i c p kim lo i t m có hai v n đ khác

bi t so v i công ngh d p t o hình th y l c khác đó là v n đ làm kín và ph ng pháp

b m ch t l ng vào gi a hai phôi trong quá trình t o hình

Vi c làm kín lòng khuôn có tính quy t đ nh đ i v i thành công c a nguyên công

t o hình vì v y đây là đi u ki n xem xét tiên quy t khi thi t k Trong quá trình t o

hình DTT c p phôi, n u ch t l ng trong lòng phôi b rò r s gây m t áp su t, không

th làm bi n d ng d o phôi theo biên d ng c a lòng c i Hi n nay, theo các tài li u nghiên c u, đ làm kín có các ph ng pháp sau: Hàn hai vành phôi l i v i nhau

(ph ng pháp 1, hình 1.21), t o l c ép đ l n trên m t ti p xúc gi a hai t m phôi theo

m t đ ng khép kín trên vành mép c a chi ti t r ng ho c s d ng các v t li u làm

kín t i v trí gi a hai vành phôi (ph ng pháp 2, hình 1.21), s d ng gio ng làm

kín(ph ng pháp 3, hình 1.21) Các ph ng pháp làm kín đ c trình bày trên hình

1.21:

Hình 1.21 Các ph ng pháp làm kín

Hình 1.22 Ph ng pháp b m ch t l ng cao áp vào lòng phôi [30]

có th th c hi n đ c thành công quá trình công ngh , ch n ph ng pháp

b m ch t l ng vào gi a hai phôi là r t qu n tr ng, tùy thu c vào đ c đi m (hình d ng, kích th c, yêu c u đ chính xác ) s n ph m, n ng su t mà có th l a ch n các

ph ng pháp khác nhau Theo nghiên c u c a lu n án, có 04 ph ng pháp c p ch t

l ng chính: C p ch t l ng vào gi a hai phôi thông qua ng d n n m gi a hai vành phôi (ph ng pháp 1, hình 1.22), c p ch t l ng thông qua m t t m d n gi a hai phôi (ph ng pháp 2, hình 1.22), d n ch t l ng vào ph n đ nh phôi (ph ng pháp 3, hình

1.22), d n ch t l ng thông qua đ u d n n m v m t phía c a vành phôi (ph ng pháp

4, hình 1.22)

Công ngh này là s k t h p gi a u đi m c a CNDTT phôi t m và phôi ng,

kh c ph c nh c đi m c a d p th y t nh phôi ng đó là kh n ng t o hình các chi ti t

r ng có m t c t ngang theo đ ng tr c thay đ i đ t ng t (hình 1.23) và h n ch trong

t o hình các chi ti t r ng có đ ng tr c thay đ i đa h ng trong không gian

Hình 1.23 M t c t chi ti t trong h th ng treo tam giác c a xe Ôtô [46]

3

Ngoài ra công ngh này còn có nh ng u đi m sau [13, 15, 30, 35, 39, 42, 46,

52, 55, 57, 61]:

- Ch t o đ c các chi ti t r ng có hình d ng ph c t p, đ i x ng ho c không

đ i x ng

- Chi u dày, v t li u hai n a chi ti t có th khác nhau

- M r ng kh n ng t o hình theo các h ng khác nhau trong không gian so v i

công ngh d p th y t nh phôi ng

- Ch t o đ c đ ng th i hai chi ti t sau m t l n d p t o hình th y t nh nên n ng

su t cao h n so v i công ngh d p th y t nh t m đ n

- Gi m chày x c b m t

- Tránh đ c s t p trung t i tr ng, áp l c tác d ng đ u trên b m t phôi

- Gi m chi phí ch t o khuôn do ch c n ch t o lòng c i, rút ng n th i gian ch

t o khuôn

ây chính là nh ng u đi m n i b t so v i công ngh d p truy n th ng hay

công ngh d p th y l c phôi ng thông th ng.V i nh ng u đi m trên, công ngh

này m ra các c h i c t gi m chi phí trong s n xu t các chi ti t r ng có hình d ng

ph c t p

Kh n ng ng d ng trong công nghi p [13, 15, 22, 30, 33, 35, 45, 46, 49, 61]:

Công ngh này còn khá m i m , hi n nay d p th y t nh c p phôi ch y u đ c

ng d ng trong công nghi p ô tô (hình 1.24), đ ch t o các chi ti t nh : các thanh

A, B, C; bình ch a nhiên li u, d m d c thân xe và công ngh này b c đ u áp d ng

đ ch t o các chi ti t r ng có hình d ng ph c t p trong các ph ng ti n giao thông khác nh : máy bay, tàu cao t c, xe môtô ( ng x , bình ch a nhiên li u)

Hình 1.24 ng d ng c a công ngh DTT c p phôi trong công nghi p ôtô [61]

M t s hình nh ng d ng công ngh d p th y t nh c p phôi trong th c t :

Hình 1.25 D p t o hình th y t nh chi ti t c a xe ô tô t c p phôi t m hàn

Hình 1.26 S n ph m đ c d p th y t nh c p phôi

1.3.2 Nh ng k t qu nghiên c u v d p th y t nh c p phôi t m

1.3.2.1 Trên th gi i

T khi công ngh này ra đ i, đư có nhi u nghiên c u đ c tri n khai, các nhà

khoa h c trên th gi i ch y u t p trung nghiên c u nh ng v n đ sau:

- Nghiên c u nh h ng c a các thông s đ u vào: Các thông s đ u vào nh

v t li u phôi, kích th c hình h c c a phôi, l c ch n, ma sát nh h ng đ n quá

trình t o hình đ c các nhà khoa h c quan tâm nghiên c u

- Nghiên c u v ng su t d và hi n t ng đàn h i

- Nghiên c u các gi i pháp công ngh Các nhà khoa h c nghiên c u đ a ra

các gi i pháp đ nâng cao kh n ng c ng nh hi u qu t o hình nh : σghiên c u h

th ng ch n đàn h i ch đ ng, h th ng ch n đa đi m, h th ng đi u khi n áp l c gio ng làm kín, h th ng khuôn có s d ng đ i áp đ t i u dòng ch y kim lo i vào

lòng c i

- Nghiên c u tích h p quá trình công ngh đ nâng cao n ng su t, ch t l ng,

m c đ bi n d ng nh nghiên c u h th ng tích h p các nguyên công: c t l i vành, hàn, đ t trong cùng m t quá trình, nghiên c u công ngh ch t o các chi ti t r ng t

c p phôi t m và phôi ng đ ng th i thông qua m t b c d p; nghiên c u công ngh

DTT c p phôi t m tr ng thái gia nhi t đ gi m l c đóng khuôn và nâng cao kh

n ng bi n d ng

a) Nghiên c u v nh h ng c a các thông s đ u vào đ n quá trình t o hình

Hai nhà nghiên c u P.Hein và F Vollertsen thu c i h c Erlangen-Nurembert – c (1997) đư công b các k t qu nghiên c u v quá trình DTT chi ti t hình c c

tr , t c p phôi t m không hàn, hai n a chi ti t có chi u sâu khác nhau, v t li u phôi

là thép DC04 [46] Tác gi đư s d ng ph ng pháp mô ph ng s k t h p v i th c

nghi m đ nghiên c u v nh h ng c a l c ch n đ n kh n ng ch y v t li u vào

lòng c i, nghiên c u nh h ng c a ma sát gi a hai phôi v i nhau và gi a phôi v i

c i, ng c l i phôi d dàng đ c kéo vào lòng c i h n khi l c ch n đ c đi u khi n

t ng d n theo áp su t t o hình

Hình 1.27 nh h ng c a l c ch n đ n dòng ch y kim lo i vào lòng c i [46]

Nghiên c u v nh h ng c a ma sát trên ph n vành phôi, b ng ph ng pháp

mô ph ng s tác gi đư ch ra r ng, v i h s ma sát nh thì phôi đ c kéo vào lòng

c i t t h n, chi u dày chi ti t phân b đ u h n

Hình 1.28 nh h ng c a h s ma sát đ n quá trình t o hình [46]

Xét v m c đ kéo ph n vành phôi, h s ma sát nh h ng v i phôi dày là l n

h n phôi m ng (n a d i) giai đo n t o hình t do hình 1.29:

T k t qu trên các tác gi k t lu n, có th thay đ i đi u ki n ma sát đ đ t đ c

ch t l ng chi ti t t o hình (phân b chi u dày phôi trên thành), hay nói cách khác thì đi u ki n ma sát s nh h ng đ n m c đ kéo phôi vào lòng c i Các tác gi c ng

đư ti n hành th c nghi m đ ki m ch ng k t qu mô ph ng s

Tác gi P.Hein, S σovotny (2001) c ng ti n hành nghiên c u quá trình t o hình

th y t nh t c p phôi t m không hàn v i v t li u là h p kim nhôm [55] So sánh v i

quá trình t o hình v i v t li u phôi là DC04, hình 1.31 là đ th quá trình DTT t o

hình chi ti t hình tr r ng:

Hình 1.31 So sánh quá trình t o hình c a h p kim nhôm và thỨp DC0́ [55]

th quá trình t o hình v i v t li u DC04 và h p kim nhôm AA 6016-T4 cho

th y, do kh n ng bi n d ng th p h n c a h p kim nhôm nên chi u sâu t o hình c a

nhôm là nh h n DC04, h p kim nhôm có ng su t ch y th p h n DC04 và s khác

nhau v thu c tính v t li u (giá tr d h ng, bi n c ng ) nên giá tr l c ch n và áp

su t t o hình nh h n so v i DC04

Nghiên c u v ch s d h ng r, tác gi đư ch ra nh h ng c a giá tr d h ng

trong d p th y t nh l n h n so v i d p vu t thông th ng, nghiên c u còn đ a ra so

sánh v ng su t trên ph n vành trong tr ng h p vu t và vu t có kéo c a v t li u

DC04 có giá tr d h ng r = 1.8 và c a h p kim nhôm có giá tr d h ng r = 0.6

(hình 1.32):

Hình 1.32 So sánh ng su t khi vu t có kỨo và vu t [55]

th trên hình 1.32 đ c tác gi xây d ng t mô ph ng s bi u th m i quan

h gi a áp su t t o hình và ng su t trên ph n vành phôi ng th ng giao v i đ ng

cong là giá tr ng su t d p vu t t i l c ch n 650 kN, v trí bi u th ph n vành b t đ u

đ c kéo vào lòng c i Tr ng h p r = 1.8 vành phôi b t đ u đ c kéo vào lòng c i

t i áp su t kho ng 24 bar, v i r = 0.6 ph n vành b t đ u đ c kéo vào lòng c i khi áp

su t l n h n 80 bar, đi u này cho th y v t li u có tr s d h ng r l n h n thì phôi

s d dàng đ c kéo vào lòng c i h n, d p t o hình th y t nh đ c chi ti t có chi u

sâu l n h n

Nghiên c u v nh h ng c a l c ch n trong quá trình t o hình, các nhà khoa

h c đư ti n hành nghiên c u xây d ng các đ ng l c ch n t i u đ tránh các hi n

t ng sai h ng trong quá trình t o hình Tác gi S.Bobbert thu c trung tâm nghiên

c u phát tri n c a công ty Daimler Chrysler AG – c (2000) đư nghiên c u b ng

nh n đư xu t hi n áp su t t o hình th p và nh n nhi u h n khi áp su t t ng, còn v i

đ ng cong 2 cho th y b m t chi ti t đ c t o hình t t h n:

Hình 1.35 K t qu mô ph ng [37]

Tác gi ti n hành th c nghi m d p th y t nh mô hình chi ti t t c p phôi t m

hàn, k t qu hoàn toàn t ng đ ng v i mô ph ng s :

Hình 1.36 K t qu th c nghi m [37]

Nghiên c u v l c ch n c a các tác gi LIU Wei, LIU Gang, CUI Xiao-lei, XU Yong-Chao, YUAN Shi-Jian [52, 53], thông qua mô ph ng s và th c nghi m các tác gi c ng đư đ a ra đ ng l c ch n phù h p trong quá trình DTT chi ti t c u t

c p phôi t m không hàn và DTT t o hình m t chi ti t r ng t c p phôi t m hàn có hình d ng m t c t theo đ ng tr c thay đ i:

ti t d p b nh n ph n vành, nguyên nhân là do l c ch n không đ l n đ làm kín và

ch ng nh n; v i l c ch n 700 kN chi ti t d p b rách ph n đ nh, nguyên nhân là do

l c ch n l n quá, ph n vành phôi b gi ch t trên mi ng c i, ph n đ nh ch u bi n d ng kéo đ n m t giá tr áp su t t o hình nào đó s b phá h y; v i l c ch n đ c thay đ i theo đ ng b c t ng ng v i áp su t t o hình (đ ng 3) thì v n đ m b o v n đ làm

kín và ph n vành phôi đ c kéo vào lòng c i trong quá trình DTT nên chi ti t d p

không b nh n, rách; đ t yêu c u Các tác gi ti p t c nghiên c u v đ ng l c ch n

cho chi ti t d p có hình d ng ph c t p, d p th y t nh t c p phôi t m hàn, tác gi c ng

đư xác đ nh đ c đ ng l c ch n phù h p (đ ng 2) đ d p thành công chi ti t (hình

1.38)

Các k t qu nghiên c u trên cho th y, vi c xác đ nh l c ch n phù h p là r t quan

tr ng đ tránh ph ph m trong quá trình t o hình

Nghiên c u v kh n ng t o hình v i các d ng m t c t khác nhau trong DTT

c p phôi c ng đư đ c tác gi M.Sato và A.Tomizawa nghiên c u [57], đ i t ng

nghiên c u là chi ti t có đáy d ng l i và lõm (hình 1.39) và đ c DTT t c p phôi

t m không hàn

Hình 1.39 Biên d ng m t c t chi ti t có đáy lõm và đáy l i [57]

K t qu nghiên c u cho th y, khi t s h/w t ng thì m c đ bi n m ng đ i v i

chi ti t có đáy l i (hình 1.40b) là mãnh li t h n so v i chi ti t có đáy lõm (hình 1.40a),

có đi u này là do v i m t c t l i, sau khi bi n d ng t do, đ n giai đo n phôi ch m

vào m t c i phía thành bên c a vùng l i, s b l c ma sát gi l i làm cho v t li u không th ch y vào vùng l i, d n đ n m c đ bi n m ng cao:

a) Chi ti t có đáy lõm b) Chi ti t có đáy l i

Hình 1.40 M c đ bi n m ng ph thu c t s h/w [57]

So sánh v m c đ kéo v t li u ph n vành phôi vào lòng c i c ng cho th y, chi

ti t có đáy lõm thì phôi đ c kéo vào t t h n là chi ti t có đáy l i, hình 1.41:

Hình 1.41 M c đ kỨo ph n vành phôi [57]

Tác gi k t lu n, ch t o các chi ti t có đáy lõm có nhi u u đi m h n v m c

đ bi n m ng và đ gi m nguy c phá h y v t li u, v i chi ti t có đáy l i ph i thi t

k t s h/w sao cho phù h p đ tránh bi n m ng quá m c có th d n đ n hi n t ng

rách t i đáy chi ti t

Nghiên c u DTT v i chi ti t có chi u sâu n a trên và n a d i khác nhau, k t

qu nghiên c u c a các tác gi đư ch ra, chi ti t có đáy lõm s gi m nguy c b nh n

ph n thành h n so v i thi t k chi ti t có đáy l i

Nghiên c u v kho ng t o hình chi ti t có đ ng tr c cong c a các tác gi , k t

qu cho th y, t o hình b ng công ngh DTT t c p phôi m c đ bi n d ng ph n vành

và đ co ph n vành là th p h n so v i ph ng pháp d p t o hình thông th ng (hình

1.42, hình 1.50)

Hình 1.42 M c đ kỨo ph n vành DTT c p phôi so v i d p truy n th ng [57]

Hình 1.43 So sánh m c đ bi n d ng ph n vành [57]

T k t qu nghiên c u, tác gi đư ng d ng đ ch t o th nghi m thành công

chi ti t thanh ngang (cross member) và chi ti t giá treo (suspension) c a xe ôtô Nghiên c u v nh h ng c a hình d ng phôi, công b [52] đư kh ng đ nh, kích

th c, hình d ng phôi có nh h ng r t l n đ n k t qu t o hình, kích th c phôi h p

lý không nh ng tránh đ c hi n t ng nh n, rách mà còn ti t ki m đ c v t li u Tác

gi th c nghi m v i 03 phôi khác nhau, v i biên d ng phôi h p lý (phôi 2) chi ti t

d p không b phá h y (phôi 1) và nh n ph n chuy n ti p gi a các m t (phôi 3), hình

1.44

Hình 1.44 nh h ng c a biên d ng phôi đ n quá trình t o hình [52]

b) Nghiên c u v ng su t d và hi n t ng đàn h i trong quá trình t o hình

Gi i pháp đi u khi n l c ch n: L c ch n (l c đóng khuôn) có vai trò r t quan

tr ng trong DTT c p phôi, v i giá tr l c ch n phù h p, phôi có th d dàng đ c kéo

vào lòng c i tránh hi n t ng nh n, rách gây nên ph ph m.Trong công ngh d p

th y t nh, v n đ khó kh n nh t t o l c ch n đ l n đ ch ng nh n và làm kín L c

ch n đ làm kín ng n không cho ch t l ng rò rì, đ ng th i c ng là tr l c c n tr vi c

kéo phôi ph n vành ch n vào lòng c i Gi i pháp đi u khi n l c ch n t i các khu

v c khác nhau (ch n đa đi m) đư đ c đ c p đ n trong các tài li u [16, 34], thông

qua các xilanh ch n và sensor đ c b trí trên ph n vành, l c ch n s đ c đi u khi n

t i u đ phôi d dàng ch y vào lòng c i, h th ng này s làm gi m m c đ bi n

m ng và đi u khi n vi c phân b bi n m ng t i các khu v c trên chi ti t sao cho phù

h p, hình 1.46

Hình 1.46 ả th ng ch n đa đi m [16]

Ngoài ra tài li u [16] còn trình bày gi i pháp làm kín b ng cách đi u khi n áp

l c tác d ng lên gio ng đ làm kín, khi đó l c ch n trên ph n vành s gi m do ch

làm nhi m v ch ng nh n, do đó m c đ bi n m ng s gi m, hình 1.47:

Hình 1.47 ả th ng đi u khi n áp l c gio ng làm kín [16]