tài liệu linh kiện điện tử hay nhất

CHƢƠNG 1: LINH KIỆN THỤ ĐỘNG1.1 §iÖn trë.1. 2 Tô ®iÖn1.3 Cuén c¶m 31.1 §iÖn trë1.1.1 Kh¸i quát Công dụng:+ Điện trë lµ linh kiÖn dïng ®Ó ng¨n c¶n dßng®iÖn trong m¹ch.+ Dùng để chia điện áp:A to B = 1.5 VA to C = 7.5 VA to D = 17.5 VB to C = 6 VB to D = 16 VC to D = 10 V Ký hiÖu : §¬n vÞ ®o ®iÖn trë:  (¤m), K (Kil« ¤m),M (Mªga ¤m)…1M = 103 k = 1064R R51.1.2. C¸c tham sè kü thuËt ®Æc trng cña®iÖn trë:TrÞ sè ®iÖn trë vµ dung sai+ TrÞ sè cña ®iện trë phô thuéc vµo vËt liÖucản ®iÖn, vµo kÝch thíc cña ®iÖn trë vµ nhiÖt®é m«i trêng.TrÞ sè cña ®iÖn trë ®o b»ng ®¬n vÞ ¤m vµc¸c béi sè cña nã. 6+ Dung sai hay sai sè cña ®iÖn trë: Dung sai biÓu thÞmøc ®é chªnh lÖch cña trÞ sè thùc tÕ cña ®iÖn trë sovíi trÞ sè danh ®Þnh vµ ®îc tÝnh theo %.Dung sai ®îc tÝnh theo c«ng thøc:Rtt : Trị số thực tế của điện trởRdd : Trị số danh định của điện trở100%.. .d dt t d dRR  R7 C«ng suÊt tiªu t¸n cho phÐp: (Pttmax)Khi cã dßng ®iÖn ch¹y qua, ®iÖn trë tiªu t¸nn¨ng lîng ®iÖn díi d¹ng nhiÖt mét c«ngsuÊt:C«ng suÊt tiªu t¸n cho phÐp cña ®iÖn trë Pttmax :lµ c«ng suÊt ®iÖn cao nhÊt mµ ®iÖn trë cã thÓchÞu ®ùng ®îc, nÕu qu¸ møc ®ã ®iÖn trë sÏnãng ch¸y vµ kh«ng dïng ®îc.Víi yªu cÇu ®iÒu kiÖn ®¶m b¶o cho ®iÖn trëlµm viÖc b×nh thêng: Ptt< Pttmax

1

1.1.2 Các tham số kỹ thuật đặc tr-ng của

điện trở:

Trị số điện trở và dung sai

+ Trị số của điện trở phụ thuộc vào vật liệu cản điện, vào kích th-ớc của điện trở và nhiệt

độ môi tr-ờng

Trị số của điện trở đo bằng đơn vị Ôm và

các bội số của nó

+ Dung sai hay sai số của điện trở: Dung sai biểu thị mức độ chênh lệch của trị số thực tế của điện trở so với trị số danh định và đ-ợc tính theo %.

Dung sai đ-ợc tính theo công thức:

Rtt : Trị số thực tế của điện trở

Rdd : Trị số danh định của điện trở

% 100

.

.

d d

d d t

t

R R

R 

- Công suất tiêu tán cho phép: (Pttmax)

Khi có dòng điện chạy qua, điện trở tiêu tánnăng l-ợng điện d-ới dạng nhiệt một côngsuất:

Công suất tiêu tán cho phép của điện trở Pttmax :

là công suất điện cao nhất mà điện trở có thểchịu đựng đ-ợc, nếu quá mức đó điện trở sẽnóng cháy và không dùng đ-ợc

Với yêu cầu điều kiện đảm bảo cho điện trởlàm việc bình th-ờng: Ptt< Pttmax

]

W [

2 2

R

U I

R

P tt  

] / [

10

c

ppm T

R R







-Hệ số nhiệt của điện trở ( TCR)

Hệ số nhiệt của điện trở biểu thị sự thay đổi trị số

của điện trở theo nhiệt độ môi tr-ờng và đ-ợc tính

theo công thức:

Trong đó: R- là trị số của điện trở

 R: là đại l-ợng thay đổi của trị số điện trở khi nhiệt độ thay đổi một l-ợng là  T.

TCR: là trị số biến đổi t-ơng đối tính theo phần triệu của điện trở trên 1oC (viết tắt là ppm/oC).

1.1.3 Phân loại

1.1.3.1 Phân loại theo cấu tạo Cấu tạo

a Điện trở than:

9

cấu tạo từ vật liệu than chì trộn với vật liệu cách điện theo tỉ lệ thích hợp để

có giá trị cần thiết, sau đó ép lại thành thỏi, hai đầu ép vào hai dây kim loại

để làm chân linh kiện Tất cả đƣợc bảo vệ bằng một lớp vỏ phủ gốm hay lớp sơn.

b Điện trở màng

Điện trở màng đƣợc chế tạo bằng cách phủ một lớp màng kim loại (hoặc ôxit kim loại ) lên trên một lõi làm bằng gốm hoặc sứ

c Điện trở dây quấn.

đƣợc làm bằng dây côngtantan (điện trở thấp)

sứ Điện trở đƣợc bao phủ bằng một lớp men

độ chính xác cao, mức tạp âm bé, công suất tiêu thụ lớn nhƣng có nhƣợc điểm là bị giới hạn về tần

số do điện cảm và điện dung tạp tán lớn.

d Chiết áp (biến trở):

là điện trở có thể thay đổi giá trị được

1.1.2.2 Phân loại theo công suất.

- Điện trở thường: là các điện trở có công suấtnhỏ từ 0,125W đến 0,5 W

- Điện trở công suất: là các điện trở có công suấtlớn hơn 1W

4 Carbon resistors change their resistance with

age or if overheated

5 Metal film resistors never change their value,

but are more expensive than carbon

resistors

6 The advantage of wire-wound resistors is

their high power ratings

1.1.4 Cách đọc trị số của điện trở

1.1.4.1 Biểu thị bằng số và chữ

R, K, M: tương ứng với các đơn vị  , K  , M 

Vị trí của chữ thể hiện chữ số thập phân ,

giá trị của số thể hiện giá trị điện trở.

VD: 330R = 330 

1.1.4.2 Biểu thị trị số điện trở bằng các vòng màu.

Màu Giá trị Hệ số nhân

Trường hợp điện trở 4 vòng màu:

- Vòng 1, 2 là vòng giá trị

- Vòng 3 là vòng biểu thị số luỹ thừa của 10

- Vòng 4 là vòng sai số

Trường hợp điện trở 5 vòng màu: 3 vòng

đầu là vòng giá trị, vòng 4 biểu thị số luỹ thừa của 10, vòng 5 biểu thị sai số

19

1.1.5 Một số loại điện trở đặc biệt

1.1.1.1 Điện trở băng

Điện trở băng còn gọi là điện trở mạng, đ-ợc tạo thành bởi sự kết hợp của nhiều điện trở có cùng trị số, chúng đ-ợc nối chung chân với nhau

Hình 2.6 Điện trở băng

• 2.1.5.3 Điện trở nhiệt- Thermistor

• Là điện trở có trị số thay đổi khi nhiệt độ môi tr-ờng thay đổi

Điện trở nhiệt còn đ-ợc gọi là cảm biến nhiệt.

•

• R: giá trị điện trở; T: Nhiệt độ [K]; R0: giá trị điện trở tại nhiệt

độ tiêu chuẩn T0; T0Nhiệt độ tiêu chuẩn [K]; B: hệ số nhiệt

• Có 2 loại điện trở nhiệt.

• Nhiệt trở âm (NTC- Negative Temperature Coefficient

Thermistor): Điện trở giảm khi nhiệt độ tăng.

• Nhịêt trở d-ơng ( PTC-Positive Temperature Coefficient

Thermistor): Điện trở tăng đột ngột khi nhiệt độ tăng

• Để đặc tr-ng cho khả năng phóng nạp điện tích của tụ

điện ng-ời ta đ-a ra khái niệm điện dung Đơn vị đo

điện dung là F (Fara),  F, nF, pF…

• 1F = 10 6  F =109nF = 1012pF

24

Ký hiệu của tụ trên mạch điện:Tụ th-ờng; Tụ có phân cực và_tụ có điện dung thay đổi.

Tụ th-ờng Tụ có phân cực

Tụ có điện dung thay đổi.

_

bằng các lá kim loại rất mỏng.

• Đối với tụ giấy có điện dung nhỏ hơn 0,1  F, điện trở cách điện ít nhất là 5000M  ; còn với tụ giấy có điện dung lớn hơn 0,1  F, điện trở cách điện nhỏ hơn

Phẩm chất của tụ giấy vào khoảng 60-100.

• Tụ giấy dùng để phân đ-ờng, ngăn, nối tầng, lọc

trong những mạch điện tần số thấp.

Tụ mi ca

• Chất cách điện trong tụ mica làm bằng các bản mica chất luợng cao, các bản tụ điện làm bằng các lá kim loại mỏng hay một lớp bạc mỏng tráng lên một mặt của bản mica Tụ điện mica có các bản làm bằng lá kim loại kém ổn định hơn loại tráng một lớp bạc.

• Tụ mica có tổn hao rất bé và điện trở cách điện cao (khoảng 10000 M  ) nên đ-ợc dùng chủ yếu trong

các mạch cao tần, các phần tử cách ly trong các máy rađiô.

2.2.2.3 Tô gèm

CÊu t¹o: gåm mét miÕng gèm nhá h×nh trô hoÆc gièng khuy ¸o hai mÆt ®-îc tr¸ng b¹c, c¸ch

®iÖn víi nhau t¹o thµnh hai m¸ cña tô ®iÖn

(chÊt ®iÖn m«i lµ gèm)

Hình 2.12 Tụ gốm

2.2.2 Cách đọc giá trị, kiểm tra tụ điện

- Ghi b»ng c¸c con sè kh«ng kÌm theo ch÷:

+ NÕu cã 3 ch÷ sè, 2 ch÷ sè ®Çu lµ ch÷ sè cã nghÜa, ch÷ sè cuèi cïng biÓu thÞ sè luü thõa

30

1.2.2.2 Ghi bằng quy luật màu.

Khi tụ điện đ-ợc biểu diễn theo các vạch màu thì giá trị các vạch màu cũng giống nh- điện trở, đơn vị tính của nó là pF

31

2.2.4 Kiểm tra tụ

Dùng đồng hồ vạn năng, đặt ở thang đo điệntrở, thực hiện đo hai lần có đổi que đo nếutrong các lần đo thấy kim lên rồi từ từ quay vềthì chứng tỏ tụ tốt

33

34

2.3.2 Cách đọc giá trị cuộn cảm

Cách đọc giá trị của cuộn cảm t-ơng tự

nh-đọc tụ điện

2.3.3 Đo kiểm tra cuộn cảm

Dùng đồng hồ vạn năng, đặt ở thang đo điệntrở, đo thấy kim kên và đứng yên chứng tỏcuộn dây dẫn điện tốt

36

BÀI TẬP

Quan sát độ sáng của bóng đèn khi lần lƣợt đóng từng khóa K1, K2, K3 Giải thích

Bài 2

38