Thực trạng đề án xây dựng nông thôn mới của xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam .... So sánh hiện trạng nông thôn tại xã Thanh Thủy trước khi có đề án, nông thôn mới với 19 tiêu
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
KHOA QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI
- -
BÙI THỊ HÀ
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC HIỆN ĐỀ ÁN
NÔNG THÔN MỚI TẠI XÃ THANH THỦY, HUYỆN THANH LIÊM, TỈNH HÀ NAM
Hà Nội, 2015
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
KHOA QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI
- -
BÙI THỊ HÀ
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC HIỆN ĐỀ ÁN
NÔNG THÔN MỚI TẠI XÃ THANH THỦY, HUYỆN THANH LIÊM, TỈNH HÀ NAM
Chuyên ngành: Quản lý đất đai
Mã ngành : 52850103
NGƯỜI HƯỚNG DẪN: TS.NGUYỄN THỊ HỒNG HẠNH
Hà Nội, 2015
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Trong thời gian thực tập tốt nghiệp vừa qua, để hoàn thành được đồ án tốt nghiệp, ngoài sự nỗ lực của bản thân em đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp
đỡ của các tập thể, các cá nhân trong và ngoài trường
Trước hết, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các thầy giáo, cô giáo trong Khoa Quản lý đất đai Trường Đại học Tài nguyên và môi trường Hà Nội đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ em hoàn thành đồ án tốt nghiệp
Đặc biệt, em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới cô giáo TS Nguyễn Thị Hồng Hạnh đã dành thời gian và tâm huyết, tận tình hướng dẫn, giúp đỡ em trong suốt quá trình thực hiện đề tài này
Em xin chân thành cảm ơn UBND xã, phòng địa chính, ban thống kê, chính quyền các thôn cùng toàn thể bà con xã Thanh Thủy đã cung cấp những số liệu cần thiết
và tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ em trong quá trình tìm hiểu nghiên cứu tại địa phương
Cuối cùng, em xin chân thành cảm ơn tới gia đình, người thân, bạn bè đã khích lệ, động viên, giúp đỡ em hoàn thành đồ án tốt nghiệp
Do trình độ và thời gian có hạn nên đồ án không thể tránh khỏi những thiếu sót Vì vậy, em rất mongnhận được sự thông cảm, góp ý của các thầy cô giáo và các độc giả để đồ án của em được hoàn thiện hơn
Em xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày tháng năm 2015
Tác giả đồ án
Bùi Thị Hà
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Em xin cam đoan đây là kết quả nghiên cứu của riêng em Các số liệu, kết quả nêu trong đồ án này là trung thực và chưa từng được dùng để bảo vệ một học vị nào
Em xin cam đoan rằng các thông tin được trích dẫn trong đồ án đều được chỉ rõ nguồn gốc và mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện đồ án này đều đã được cảm
ơn
Hà Nội, ngày tháng năm 2015
Tác giả đồ án
Bùi Thị Hà
Trang 5MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN
DANH MỤC BẢNG
DANH MỤC HÌNH ẢNH
MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ CẦN NGHIÊN CỨU 4
1.1 Cơ sở lý luận 4
1.1.1 Khái niệm nông thôn và xây dựng nông thôn mới 4
1.1.1.1 Khái niệm, đặc trưng cơ bản về nông thôn 4
1.1.1.2 Khái niệm về nông thôn mới, xây dựng nông thôn mới 4
1.1.1.3 Sự khác biệt giữa xây dựng nông thôn trước đây với xây dựng nông thôn mới 5
1.1.2 Sự cần thiết phải xây dựng nông thôn mới 5
1.1.3 Nội dung xây dựng nông thôn mới 6
1.1.4 Đặc trưng của nông thôn mới 6
1.1.5 Mục tiêu xây dựng nông thôn mới 7
1.1.6 Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới 7
1.1.6.1 Ý nghĩa của Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới 7
1.1.6.2 Nội dung Bộ tiêu chí quốc gia Nông thôn mới 8
1.1.7 Nguyên tắc xây dựng nông thôn mới 8
1.2 Cơ sở pháp lý của đề án xây dựng nông thôn mới 9
1.2.1 Các văn bản quy phạm pháp luật của Trung Ương 9
1.2.2 Các văn bản quy phạm pháp luật của địa phương 10
1.3 Cơ sở thực tiễn 11
1.3.1 Xây dựng nông thôn mới ở một số nước trên thế giới 11
1.3.1.1 Sơ lược tình hình phát triển nông thôn ở các nước Tây Âu 11
1.3.1.2 Sơ lược tình hình phát triển nông thôn ở Châu Mỹ mà điển hình là nước Mỹ 13
1.3.1.3 Sơ lược tình hình phát triển nông thôn tại Liên Bang Xô Viết (cũ) và các nước Đông Âu 13
Trang 61.3.1.4 Sơ lược tình hình phát triển nông thôn tại một số nước Châu Á 14
1.3.1.5 Sơ lược tình hình phát triển nông thôn ở một số nước Đông Nam Á 15
1.3.2 Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam 17
1.3.2.1 Quyết định 491/QĐ-TTg ngày 16 tháng 9 năm 2009 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Bộ tiêu chí Quốc gia Nông thôn mới 17
1.3.2.2 Quyết định số 800/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ Phê duyệt “Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 – 2020” 18
1.3.2.3 Vốn và nguồn vốn thực hiện chương trình 19
1.3.2.4 Các giải pháp chủ yếu để thực hiện chương trình 19
1.3.2.5 Phân công quản lý và tổ chức thực hiện 19
CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 20
2.1 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu 20
2.1.1 Đối tượng nghiên cứu 20
2.1.2 Phạm vi nghiên cứu 20
2.2 Nội dung nghiên cứu 20
2.3 Phương pháp nghiên cứu 20
CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 22
3.1 Đặc điểm xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam 22
3.1.1 Điều kiện tự nhiên 22
3.1.1.1 Vị trí địa lý 22
3.1.1.2 Địa hình, địa mạo 22
3.1.1.3 Đặc điểm khí hậu 22
3.1.1.4 Đặc điểm thủy văn 23
3.1.1.5 Các nguồn tài nguyên 23
3.1.2 Đặc điểm kinh tế xã hội 24
3.1.2.1 Điều kiện kinh tế 24
3.1.2.2 Thực trạng hạ tầng xã hội 25
3.1.2.3 Văn hóa – xã hội, giáo dục, y tế 26
Trang 73.2 Thực trạng đề án xây dựng nông thôn mới của xã Thanh Thủy, huyện
Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam 27
3.2.1 So sánh hiện trạng nông thôn tại xã Thanh Thủy trước khi có đề án, nông thôn mới với 19 tiêu chí quốc gia về nông thôn mới 27
3.2.1.1 Quy hoạch và thực hiện quy hoạch (Tiêu chí 1) 32
3.2.1.2 Giao thông (Tiêu chí 2) 33
3.2.1.3 Thủy lợi (Tiêu chí 3) 33
3.2.1.4 Hệ thống điện (Tiêu chí 4) 34
3.2.1.5 Trường học(Tiêu chí 5) 34
3.2.1.6 Cơ sở vật chất văn hóa (Tiêu chí 6) 35
3.2.1.7 Chợ nông thôn (Tiêu chí 7) 36
3.2.1.8 Bưu điện (Tiêu chí 8) 36
3.2.1.9 Nhà ở dân cư (Tiêu chí 9) 36
3.2.1.10 Thu nhập (Tiêu chí 10) 37
3.2.1.11 Hộ nghèo (Tiêu chí 11) 37
3.2.1.12 Cơ cấu lao động (Tiêu chí 12) 37
3.2.1.13 Hình thức tổ chức sản xuất (Tiêu chí 13) 37
3.2.1.14 Giáo dục (Tiêu chí 14) 38
3.2.1.15 Y tế (Tiêu chí 15) 38
3.2.1.16 Văn hóa (Tiêu chí 16) 38
3.2.1.17 Môi trường (Tiêu chí 17) 39
3.2.1.18 Hệ thống chính trị (Tiêu chí 18) 39
3.2.1.19 An ninh trật tự xã hội được giữ vững (Tiêu chí 19) 40
3.2.2 Khái quát đề án quy hoạch xây dựng nông thôn mới xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam đến năm 2020 42
3.2.2.1 Mục tiêu, nguyên tắc xây dựng nông thôn mới của xã Thanh Thủy 42
3.2.2.2 Nguồn vốn của xã Thanh Thủy 44
3.2.2.3 Quy hoạch định hướng phát triển không gian xã Thanh Thủy đến
năm 2020 45
Trang 83.2.2.4 Quy hoạch hạ tầng kinh tế - xã hội - môi trường xã Thanh Thủy,
huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam 54
3.2.2.5 Về văn hóa, xã hội,môi trường 60
3.2.2.6 Củng cố, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở 63
3.2.2.7 An ninh trật tự 63
3.3 Đánh giá kết quả thực hiện đề án xây dựng nông thôn mới tại xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam đến cuối năm 2014 64
3.3.1 Tiến độ thực hiện các tiêu chí quy hoạch nông thôn mới 64
3.3.2 Kết quả thực hiện đề án nông thôn mới 65
3.3.2.1 Quy hoạch và thực hiện quy hoạch (tiêu chí 1) 71
3.3.2.2 Nhóm tiêu chí hạ tầng kinh tế - xã hội 77
3.3.2.3 Kinh tế và tổ chức sản xuất 83
3.3.2.4 Văn hóa –xã hội –môi trường 84
3.3.2.5 Hệ thống chính trị 87
3.3.3 Tác động của quá trình xây dựng nông thôn mới đến kinh tế, xã hội, môi trường và đời sống nhân dân 88
3.3.3.1 Tác động đến phát triển kinh tế - sản xuất 88
3.3.3.2 Tác động đến hoạt môi trường 89
3.3.3.3 Tác động đến văn hóa 90
3.3.3 4 Tác động của đề án đến tính công bằng và tự chủ của người dân 91 3.3.3.5 Ảnh hưởng của xây dựng nông thôn mới tại xã Thanh Thủy đến đời sống người dân 91
3.4 Một số giải pháp đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả xây dựng nông thôn mới 92
3.4.1 Giải pháp về quy hoạch 92
3.4.2 Giải pháp đối với các tiêu chí về hạ tầng - kinh tế - xã hội 93
3.4.2.1 Giao thông 93
3.4.2.2 Thủy lợi 93
3.4.2.3 Điện 93
3.4.2.4 Cơ sở vật chất văn hóa 93
Trang 93.4.2.5 Nhà ở dân cư nông thôn 93
3.4.3 Giải pháp nhằm đạt được các tiêu chí về kinh tế và tổ chức sản xuất94 3.4.4 Giải pháp nhằm đạt được các tiêu chí về Văn hóa – Xã hội – Môi trường 94
3.4.4.1 Giáo dục, đào tạo 94
3.4.4.2 Y tế 95
3.4.4.3 Văn hóa 95
3.4.4.4 Bảo vệ và cải thiện môi trường nông thôn 95
3.4.5 Giải pháp nhằm đạt được các tiêu chí về chính trị 96
3.4.5.1 Củng cố hệ thống chính trị 96
3.4.5.2 Đảm bảo an ninh, trật tự xã hội 96
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 97
4.1 Kết luận 97
4.2 Khuyến nghị 99
4.2.1 Đối với Nhà nước 99
4.2.2 Đối với địa phương 99
4.2.3 Đối với người dân 100
TÀI LIỆU THAM KHẢO 101
PHỤ LỤC 1 VỐN VÀ PHÂN BỔ NGUỒN VỐN 103
Trang 10DANH MỤC VIẾT TẮT
STT TỪ VIẾT TẮT NỘI DUNG
4 VH – TT - DL Văn hóa – Thể thao – Du lịch
7 SX - KD Sản xuất – kinh doanh
9 QĐ - TTg Quyết định thủ tướng Chính Phủ
10 PTNT Phát triển nông thôn
11 CN - TTCN Công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp
Trang 11DANH MỤC BẢNG
1 Bảng 3.1 Tình hình phát triển kinh tế của xã từ năm 2012 - 2014
2 Bảng 3.2 Thực trạng nông thôn theo bộ tiêu chí nông thôn mới tại xã Thanh Thủy trước khi có đề án nông thôn mới
3 Bảng 3.3 Nguồn vốn dự kiến thực hiện đề án nông thôn mới xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam
4
Bảng 3.4 Định hướng phát triển ngành trồng trọt của xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam
đến năm 2020
5 Bảng 3.5 Kế hoạch phát triển ngành chăn nuôi xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam đến năm 2020
6 Bảng 3.6 Kế hoạch phát triển nuôi trồng thủy sản xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam đến năm 2020
7 Bảng 3.7 Kế hoạch phát triển giao thông thủy lợi xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam đến năm 2020
8 Bảng 3.8 Thực trạng nông thôn theo bộ tiêu chí nông thôn mới tại xã Thanh Thủy năm 2014
9 Bảng 3.9 Tình hình sử dụng các loại đất xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam năm 2009 và năm 2014
Trang 12DANH MỤC HÌNH ẢNH
1 Hình 3.1 Cánh đồng hoa màu
2 Hình 3.2 Gặt lúa bằng máy gặt công nghiệp
3 Hình 3.3 Người dân tham gia chăn nuôi gà thương phẩm
4 Hình 3.4: Thanh niên xã tham gia cứng hóa đường giao thông
5 Hình 3.5 Đường giao thông liên xã Thanh Thủy – TT Kiện Khê
6 Hình 3.6 Trường mầm non xã Thanh Thủy
7 Hình 3.7 Người dân được sử dụng Internet
8 Hình 3.8 Thôn Đồng Ao đạt danh hiệu làng văn hóa cấp tỉnh
Trang 131
MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Mục tiêu nông thôn mới hướng đến là không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của dân cư nông thôn, nâng cao dân trí, đào tạo nông dân có trình độ sản xuất cao, có nhận thức chính trị đúng đắn, đóng vai trò làm chủ nông thôn mới Xây dựng một nền nông nghiệp phát triển bền vững theo hướng hiện đại với sản phẩm nông nghiệp đạt năng suất, chất lượng và hiệu quả cao Bên cạnh đó, xã nông thôn mới hướng đến kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội đồng bộ và hiện đại, hệ thống chính trị bền vững, phát triển toàn diện mọi mặt của nông thôn đồng thời giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và bảo vệ môi trường Quá trình xây dựng nông thôn mới làm cho bộ mặt nông thôn đã có nhiều thay đổi, đời sống của người dân được cải thiện Hạ tầng kinh tế - xã hội phát triển rõ rệt, nhất là hệ thống giao thông nông thôn, nhà văn hóa và các công trình phục vụ phúc lợi công cộng Bên cạnh đó, công tác đảm bảo vệ sinh môi trường, việc thực hiện dồn điền đổi thửa và xây dựng các
mô hình phát triển sản xuất cũng có những chuyển biến
Xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm là một trong những địa phương được tỉnh Hà Nam chọn làm xã điểm của tỉnh trong việc triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới vào năm 2009 Để thực hiện mục tiêu này xã Thanh Thủy đã tiến hành xây dựng hạ tầng nông thôn, có cơ cấu kinh tế hợp lý, từng bước mở rộng ngành nghề kinh doanh, hỗ trợ đắc lực cho phát triển kinh tế hộ gia đình Nhờ vậy sau hơn 3 năm thực hiện, nền kinh tế - xã hội của xã Thanh Thủy ngày càng phát triển, đời sống người dân ngày càng được nâng cao
Dự án nông thôn mới được triển khai thực hiện tại xã Thanh Thủy từ năm
2009 tới nay đã có những kết quả nhất định Hầu hết các khâu sản xuất nông nghiệp
đã được cơ giới hóa, mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt Tuy nhiên sau khi thực hiện nông thôn mới xã Thanh Thủy vẫn còn một số tồn tại: “năng lực và kinh nghiệm trong xây dựng nông thôn mới của cán bộ tại xã còn hạn chế, công tác tập huấn, đào tạo kiến thức cho người dân còn gặp khó khăn do trình độ dân trí còn thấp; điều kiện kinh tế một số hộ còn hạn hẹp nên khả năng đóng góp nguồn lực còn hạn chế;
Trang 142
tình trạng dư thừa lao động, thiếu việc làm vẫn phổ biến tại xã…” chúng ta cần phải phân tích và có những biện pháp khắc phục đồng thời là rút ra những kinh nghiệm nhằm đưa huyện Thanh Liêm nói riêng, tỉnh Hà Nam nói chung trở nên vững mạnh
cả về kinh tế, xã hội, môi trường
Xuất phát từ thực tế nêu trên, được sự phân công của khoa Quản lý đất đai – trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội em tiến hành thực hiện đề tài:
“Đánh giá kết quả thực hiện đề án nông thôn mới tại xã Thanh Thuỷ, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam”
2 Mục đích nghiên cứu
- Khái quát chủ chương, chính sách xây dựng nông thôn mới
- Tìm hiểu thực trạng đề án xây dựng nông thôn mới
- Đánh giá kết quả thực hiện đề án nông thôn mới của xã Thanh Thủy – huyện Thanh Liêm – tỉnh Hà Nam đến năm 2015
- Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện đề án xây dựng nông thôn mới xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam
3 Yêu cầu của đề tài
- Nắm được 19 tiêu chí trong Bộ chỉ tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới
- Đánh giá đúng kết quả thực hiện các tiêu chí trên cơ sở thu thập đầy đủ các
số liệu và thông tin liên quan
- Tìm hiểu thực trạng nông thôn mới hiện nay
- Đánh giá thực trạng của quy hoạch nông thôn mới thông qua 19 chỉ tiêu trên địa bàn xã
- Đánh giá được sự ảnh hưởng của việc xây dựng nông thôn mới ở xã tới mọi mặt của xã hội như: Việc làm, mức thu nhập của người dân
- Đề xuất giải pháp để phát huy hiệu quả, khắc phục khó khăn của quá trình xây dựng nông thôn mới
4 Ý nghĩa nghiên cứu đề tài
- Củng cố kiến thức đã được tiếp thu trong nhà trường và những kiến thức thực tế cho sinh viên trong quá trình thực tập tại cơ sở
Trang 153
- Nâng cao khả năng tiếp cận, thu thập và xử lý thông tin của sinh viên trong quá trình nghiên cứu đề tài
- Trên cơ sở đánh giá kết quả thực hiện nông thôn mới từ đó đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả thực hiện đề án xây dựng nông thôn mới xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam