1 Ch ngă1: D UăHI UăPHÁPăLụăC AăT IăR AăTI NăTHEOăQUYă NH C AăB ăLU TăHỊNHăS ăVI TăNAMăN Mă1999Error!. D uăhi uăphápălỦăc aăt iăr aăti nătheoăquyăđ nhăc aăBLHSă Vi tăNamăn mă1999 .... B
Trang 1I H C QU C GIA HÀ N I
KHOAăLU T
GIANGăTH ăTH O
SO S¸NH QUY §ÞNH CñA Bé LUËT H×NH Sù VIÖT NAM
Vµ QUY §ÞNH CñA Bé LUËT H×NH Sù MéT Sè N¦íC
VÒ TéI RöA TIÒN
LU NăV NăTH CăS ăLU TăH C
HÀăN Iă- 2016
Trang 2I H C QU C GIA HÀ N I
KHOAăLU T
GIANGăTH ăTH O
SO S¸NH QUY §ÞNH CñA Bé LUËT H×NH Sù VIÖT NAM
Vµ QUY §ÞNH CñA Bé LUËT H×NH Sù MéT Sè N¦íC
VÒ TéI RöA TIÒN
Chuyên ngành:ăLu tăhìnhăs ăvƠăt ăt ngăhìnhăs
Mã s : 60 38 01 04
LU NăV NăTH CăS ăLU TăH C
Ng iăh ngăd năkhoaăh c:ăPGS.TSăD NGăTUY TăMIÊN
HÀăN Iă- 2016
Trang 3M CăL C
Trang Trang ph bìa
L i cam đoan
M c l c
Danh m c t vi t t t
M ă U 1
Ch ngă1: D UăHI UăPHÁPăLụăC AăT IăR AăTI NăTHEOăQUYă
NH C AăB ăLU TăHỊNHăS ăVI TăNAMăN Mă1999Error! Bookmark not d 1.1 D uăhi uăphápălỦăc aăt iăr aăti nătheoăquyăđ nhăc aăBLHSă
Vi tăNamăn mă1999 Error! Bookmark not defined
1.1.1 Khách th c a t i r a ti n Error! Bookmark not defined
1.1.2 M t khách quan c a t i r a ti n Error! Bookmark not defined
1.1.3 M t ch quan c a t i r a ti n Error! Bookmark not defined
1.1.4 Ch th c a t i r a ti n Error! Bookmark not defined
1.2 ngăl iăx ălỦăc aăt iăr aăti nătheoăquyăđ nhăc aăB ălu tă
hìnhăs ăn mă1999 Error! Bookmark not defined
1.2.1 Kho n 1 i u 251 Error! Bookmark not defined
1.2.2 Kho n 2 i u 251 Error! Bookmark not defined
1.2.3 Kho n 3 i u 251 Error! Bookmark not defined
1.3 Soă sánhă quyă đ nhă c aă B lu tă hìnhă s ă n mă 1999ă v iă quiă
đ nhăc aăB ălu tăhìnhăs ăn mă2015ăv ăt iăr aăti nError! Bookmark not defined.
K T LU N CH NG 1 Error! Bookmark not defined
Ch ngă 2: SOă SÁNHă QUYă NHă V ă T Iă R Aă TI Nă THEOă
QUIă NHăC A B ăLU TăHỊNHăS ăVI TăNAMăHI Nă
C Aă M Tă S ă QU Că GIA THU Că H ă TH NGă LU Tă
TH ÀNHăV NăVÀăH ăTH NGăÁNăL Error! Bookmark not defined
2.1 Soăsánhăquiăđ nhăc aăB ălu tăhìnhăs ăVi tăNamăn mă1999ă
v iăquiăđ nhăc aăB ălu tăhìnhăs ăTrungăQu c,ăTh yă i nă
(thu căh ăth ngălu tăthƠnhăv n)ăv ăt iăr aăti nError! Bookmark not defined.
Trang 42.1.1 So sánh qui đ nh c a B lu t hình s Vi t Nam v i qui đ nh
c a B lu t hình s Trung Qu c v t i r a ti nError! Bookmark not defined
2.1.2 So sánh qui đ nh c a B lu t hình s Vi t Nam v i qui đ nh
c a B lu t hình s Th y i n v t i r a ti nError! Bookmark not defined
2.2 Soăsánhăquyăđ nhăc aăB ălu tăhìnhăs ăVi tăNamăn mă1999ă
v iăquyăđ nhăc aăphápălu tăhìnhăs ăM ăvƠăCanadaă(thu că
h ăth ngăánăl )ăv ăt iăr aăti n Error! Bookmark not defined
2.2.1 So sánh quy đ nh c a BLHS Vi t Nam n m 1999 v i quy đ nh
c a pháp lu t hình s M v t i r a ti nError! Bookmark not defined
2.2.2 So sánh quy đ nh c a B lu t hình s Vi t Nam n m 1999 v i
quy đ nh c a B lu t hình s Canada v t i r a ti nError! Bookmark not defined.
K T LU N CH NG 2 Error! Bookmark not defined
B ăLU TăHỊNHăS ăVI TăNAMăV ăT IăR AăTI NError! Bookmark not def 3.1 C ăs ălỦălu năvƠăth căti năc aăvi căc năthi tăhoƠnăthi năquyă
đ nhăc aăB ălu tăhìnhăs ăv ăt iăr aăti nError! Bookmark not defined
3.1.1 C s lý lu n Error! Bookmark not defined
3.1.2 C s th c ti n Error! Bookmark not defined
3.2 BƠiăh căkinhănghi măv ăl păphápăhìnhăs ăt ăvi căsoăsánhăv iă
B ălu tăhìnhăs ăTrungăQu căvƠăTh yă i n,ăM ăvƠăCanadaError! Bookmark
3.2.1 BƠi h c kinh nghi m v l p pháp hình s t vi c so sánh v i
B lu t hình s Trung Qu c vƠ Th y i nError! Bookmark not defined
3.2.2 BƠi h c kinh nghi m v l p pháp hình s t vi c so sánh v i
pháp lu t hình s c a M vƠ Canada Error! Bookmark not defined
3.3 Nh ngăđ ăxu tăc ăth Error! Bookmark not defined
K T LU N CH NG 3 Error! Bookmark not defined
K TăLU N Error! Bookmark not defined
DANHăM CăTÀIăLI UăTHAMăKH O 7
Trang 51
1 Tínhăc păthi tăc aăđ ătƠi
R a ti n lƠ hƠnh vi nguy hi m cho xƣ h i đƣ xu t hi n t lơu trên th
gi i Cùng v i quá trình toƠn c u hoá vƠ s phát tri n c a đ i s ng xƣ h i, hƠnh vi r a ti n ngƠy cƠng l n v quy mô, đa d ng, tinh vi v cách ti n hƠnh Trong b i c nh xƣ h i Vi t Nam hi n nay, khi mƠ đ i s ng kinh t - xƣ h i ngƠy cƠng phát tri n m nh m , t i ph m r a ti n c ng ngƠy m t phát tri n Không ch gơy thi t h i nghiêm tr ng cho n n kinh t , r a ti n còn nh h ng
l n đ n an ninh qu c gia, tác đ ng nghiêm tr ng đ n s trong s ch vƠ hoƠn
ch nh c a h th ng tƠi chính qu c gia H n th n a, t i ph m r a ti n không
ch t n t i trong m t qu c gia mƠ còn phát tri n, lan r ng ra kh i biên gi i
qu c gia vƠ mang tính qu c t Vì th , r a ti n đ c xem lƠ lo i t i ph m không biên gi i, có nh h ng lơu dƠi, th m chí l ng đo n kinh t , chính tr
qu c gia vƠ khu v c Trên th c t , ho t đ ng r a ti n r t tinh vi, vi c phát
hi n, đi u tra t i ph m nƠy c c k ph c t p
L n đ u tiên đ c t i ph m hoá trong BLHS n m 1999, hƠnh vi r a
ti n có tên g i lƠ t i h p pháp hoá ti n, tƠi s n do ph m t i mƠ có ( i u 251 BLHS 1999) Sau đó, t i danh nƠy đ c s a đ i v i tên g i m i lƠ t i r a ti n
t i BLHS s a đ i, b sung n m 2009 vƠ có hi u l c ngƠy 01/01/2010 Cùng
v i s ra đ i c a Lu t phòng, ch ng r a ti n, t đó cho đ n nay, Vi t Nam
m i ch xét x duy nh t m t v án v t i ph m nƠy (N m 2006, ToƠ án nhơn dơn TP HƠ N i đƣ xét x v Phan V n C n v t i h p pháp ti n, tƠi s n do
ph m t i mƠ có B cáo đƣ b k t án 1 n m tù nh ng cho h ng án treo M t
s v án r a ti n khác tuy đƣ b phát hi n Vi t Nam nh ng do nhi u lí do khác nhau nên đƣ không b xét x t i Vi t Nam Ví d nh v án Lê Th
Ph ng Mai, Vi t Ki u M Lê Th Ph ng Mai c m đ u m t b ng nhóm t i
Trang 62
ph m buôn bán ma tuý Canada vƠ M Lê Th Ph ng Mai đƣ b C c đi u tra Liên bang M (FBI) b t vƠ xét x t i M Quá trình đi u tra c a FBI cho
th y, Lê Th Ph ng Mai đƣ r a 25 tri u đô la Khánh HoƠ thông qua vi c
đ u t kinh doanh b t đ ng s n t i t nh nƠy) i u nƠy cho th y còn t n t i b t
c p trong qui đ nh c a BLHS hi n hƠnh v t i danh nƠy c ng nh th c ti n áp
d ng Trong khi đó, nhi u n c trên th gi i, ho t đ ng xơy d ng vƠ áp
d ng pháp lu t hình s đ i v i t i ph m nƠy đƣ khá phát tri n vƠ đ t đ c nhi u b c ti n đáng k trong phòng, ch ng r a ti n Do đó, nghiên c u, so sánh quy đ nh v t i r a ti n theo qui đ nh c a lu t hình s Vi t Nam v i quy
đ nh c a pháp lu t hình s m t s qu c gia trên th gi i, t đó đ a ra các đ
xu t c th đ hoƠn thi n qui đ nh c a BLHS Vi t Nam v t i r a ti n lƠ r t
c n thi t V i lí do đó, em đƣ ch n vƠ nghiên c u đ tƠi “So sánh quy đ nh
c a BLHS Vi t Nam và quy đ nh c a BLHS m t s n c trên th gi i v t i
r a ti n” lƠm lu n v n th c s c a mình v i mong mu n góp ph n nh bé vƠo
vi c hoƠn thi n các quy đ nh c a BLHS v t i r a ti n, góp ph n vƠo công
cu c đ u tranh phòng ch ng t i ph m nói chung vƠ đ u tranh phòng ch ng t i
ph m nƠy nói riêng
2.ăTìnhăhìnhănghiênăc uăđ ătƠi
D i góc đ lu t hình s , trong th i gian qua đƣ có m t s công trình nghiên c u sau có liên quan đ n đ tƠi:
* V lu n v n th c s lu t h c có các công trình sau:
+ “T i h p pháp hoá ti n, tài s n do ph m t i mà có trong lu t hình s
Vi t Nam”; tác gi Nguy n Tri u Nh Th ng, i h c qu c gia HƠ N i,
n m 2008;
+ “Vi t Nam v i ngh a v pháp lý thành viên nhóm Châu Á - Thái Bình
D ng v ch ng r a ti n (APG)”; tác gi Nguy n Th Thúy Ng c, i h c
qu c gia HƠ N i, n m 2009;
Trang 73
+ “Hoàn thi n quy đ nh v t i r a ti n trong Lu t Hình s Vi t Nam trên c s kinh nghi m qu c t ”; tác gi Tr n V n Tuơn, i h c qu c gia HƠ
N i, n m 2013
+ “Pháp lu t v phòng, ch ng r a ti n trong ho t đ ng ngân hàng -
Th c tr ng và h ng hoàn thi n”, tác gi TƠo Thu Minh Nguy t, i h c lu t
HƠ N i, n m 2009;
+ “T i r a ti n d i góc đ so sánh lu t”; tác gi Nguy n Th Vơn
Anh, i h c lu t HƠ N i, n m 2012;
đ ng ngân hàng Vi t Nam”, tác gi Bùi Th H ng, i h c lu t HƠ N i,
n m 2012;
* V bài vi t đ ng trên t p chí có các công trình sau:
tác gi Nguy n H u Thanh, T p chí Lu t h c - Tr ng i h c Lu t HƠ N i,
S 6/2001, tr 36 - 41;
Nông Xuơn Tr ng, T p chí Ki m sát - Vi n Ki m sát nhơn dơn t i cao, S 5/2005, tr 52 - 54;
khó kh n trong th c ti n và đáp ng yêu c u h i nh p qu c t , tác gi
Nguy n V n HoƠn, T p chí Ki m sát - Vi n Ki m sát nhơn dơn t i cao, S 4/2009, tr 56 - 61;
+ Phòng ch ng r a ti n Vi t Nam trong b i c nh h i nh p kinh t
qu c t ; tác gi V ng Tinh M ch T p chí Nghiên c u l p pháp - V n phòng
Qu c h i, S 7/2009, tr 48 - 51;
Trang 84
Vi t Nam, tác gi V n T o, T p chí Ngơn hƠng - Ngơn hƠng nhƠ n c Vi t
Nam, S 1/2010, tr 31 - 39;
và m t s v n đ c n chú ý khi áp d ng, tác gi ng Thu Hi n, T p chí Dơn
ch vƠ Pháp lu t - B T pháp, S 5/2010, tr 19 - 25;
đ nh c a chu n m c qu c t v t i r a ti n, tác gi D ng Tuy t Miên, T p
chí ToƠ án nhơn dơn, s 4/2011
Các công trình trên các m c đ khác nhau đƣ nghiên c u v t i r a
ti n d i góc đ lu t hình s tƠi v t i r a ti n nghiên c u d i góc đ
so sánh đƣ có m t s tác gi tìm hi u, tuy nhiên, cho đ n nay ch a có tác gi nƠo nghiên c u, so sánh m t cách t ng th v t i r a ti n theo qui đ nh c a BLHS Vi t Nam v i m t s qu c gia có pháp lu t hình s phát tri n thu c hai h th ng pháp lu t đi n hình trên th gi i lƠ h th ng lu t thƠnh v n (Civil Law) vƠ h th ng án l hay còn g i lƠ h th ng thông lu t (Common Law), t đó đ xu t ki n ngh , góp ph n hoƠn thi n qui đ nh t ng ng c a
BLHS Vi t Nam Vì l đó, tác gi đƣ ch n đ tƠi “So sánh quy đ nh c a BLHS Vi t Nam và quy đ nh c a BLHS m t s n c trên th gi i v t i r a
ti n” lƠm lu n v n th c s c a mình
3.ăM căđíchănghiênăc uăc aăđ ătƠi
Lu n v n s góp ph n lƠm sáng t nh ng v n đ lý lu n v t i r a ti n trên c s nghiên c u qui đ nh c a BLHS Vi t Nam hi n hƠnh, so sánh v i quy đ nh t ng ng c a BLHS c a m t s qu c gia đi n hình thu c hai h
th ng pháp lu t l n nh t trên th gi i C th lƠ BLHS Trung Qu c vƠ Thu
i n thu c h th ng lu t thƠnh v n (Civil Law); BLHS c a M vƠ Canada thu c h th ng án l (Common Law); t đó đ xu t nh ng ki n ngh c th góp ph n hoƠn thi n quy đ nh c a BLHS n c ta v t i danh nƠy
Trang 95
4.ăNhi măv ănghiênăc u
đ t đ c m c đích trên, tác gi đ t ra nh ng nhi m v nghiên
c u sau:
- Nghiên c u quy đ nh c a BLHS Vi t Nam hi n hƠnh v t i r a ti n (có s liên h v i qui đ nh c a BLHS n m 2015)
- Nghiên c u so sánh quy đ nh c a BLHS Vi t Nam hi n hƠnh v t i
r a ti n v i qui đ nh t ng ng c a BLHS Trung Qu c vƠ Thu i n (thu c
h th ng lu t thƠnh v n), đ ng th i, c ng so sánh v i qui đ nh BLHS c a M
vƠ Canada (thu c h th ng án l ), t đó xem xét, h c t p kinh nghi m l p pháp hình s c a các qu c gia nƠy khi qui đ nh v t i r a ti n
- xu t, ki n ngh nh m hoƠn thi n quy đ nh c a BLHS Vi t Nam v
t i danh nƠy
5.ăPh măviănghiênăc uăc aăđ ătƠi
Lu n v n đ c nghiên c u d i góc đ lu t hình s và so sánh lu t
Tác gi s t p trung nghiên c u các quy đ nh c a BLHS Vi t Nam hi n hƠnh
v d u hi u pháp lý vƠ đ ng l i x lí đ i v i t i r a ti n, có s liên h v i qui đ nh c a BLHS n m 2015 v t i r a ti n; so sánh v i quy đ nh nƠy c a BLHS Vi t Nam v i BLHS c a m t s qu c gia đi n hình lƠ BLHS Trung
Qu c vƠ Thu i n (thu c h th ng lu t thƠnh v n), BLHS c a M vƠ Canada (thu c h th ng án l )
6.ăTínhăm iăc aăđ ătƠi
Lu n v n lƠ công trình nghiên c u c p đ th c s nghiên c u chuyên sơu, t ng đ i toƠn di n d i góc đ so sánh lu t trên c s nghiên c u qui
đ nh c a BLHS Vi t Nam hi n hƠnh v t i r a ti n trong s so sánh v i BLHS c a m t s qu c gia có pháp lu t hình s phát tri n thu c hai h th ng pháp lu t đi n hình trên th gi i lƠ h th ng lu t thƠnh v n (Civil Law) vƠ h
th ng án l (Common Law)
Trang 106
7.ăPh ngăphápălu năvƠăph ngăphápănghiênăc u
- nghiên c u lu n v n, tác gi s d ng ph ng pháp lu n c a ch ngh a Mác Lênin (ch ngh a duy v t bi n ch ng vƠ ch ngh a duy v t l ch s ),
t t ng H Chí Minh vƠ nh ng ch tr ng, đ ng l i c a ng, NhƠ n c
v đ u tranh phòng ch ng t i ph m, v chính sách hình s nói chung
- Tác gi s d ng các ph ng pháp nghiên c u sau: ph ng pháp so sánh, ph ng pháp phơn tích, t ng h p, ph ng pháp l ch s …
8.ăK tăc uăc aălu năv n
NgoƠi ph n m đ u, k t lu n vƠ danh m c tƠi li u tham kh o, n i dung
c a lu n v n g m 3 ch ng:
Ch ng 1: D u hi u pháp lý vƠ đ ng l i x lí c a t i r a ti n theo
quy đ nh t i BLHS Vi t Nam n m 1999
Ch ng 2: So sánh quy đ nh v t i r a ti n theo qui đ nh c a BLHS
Vi t Nam hi n hƠnh v i quy đ nh t ng ng c a BLHS
m t s qu c gia đi n hình thu c h th ng lu t thƠnh v n vƠ
h th ng án l
Ch ng 3: Ph ng h ng hoƠn thi n quy đ nh c a BLHS Vi t Nam
hi n hƠnh v t i r a ti n
Trang 117
DANHăM CăTÀIăLI UăTHAMăKH O I.ăTƠiăli uăti ngăVi t
1 B Công an - B Qu c phòng - B T pháp - Ngơn hƠng NhƠ n c Vi t
Nam - Vi n Ki m sát nhơn dơn t i cao - Tòa án nhơn dơn t i cao (2011),
Thông t liên t ch s
09/2011/TTLT-BCA-BQP-BTP-NHNNVN-VKSNDTC-TANDTC ngày 30/11/2011 h ng d n áp d ng quy đ nh
c a BLHS v t i ch a ch p ho c tiêu th tài s n do ng i khác ph m
t i mà có và t i r a ti n, HƠ N i
2 L ng Long Bình (2014), “M t s đ xu t hoƠn thi n quy đ nh v t i
r a ti n trong BLHS Vi t Nam”, T p chí Tòa án nhân dân - Tòa án nhân dân t i cao, (3), tr 4-8
3 Nguy n Hòa Bình (2004), u tranh phòng ch ng t i ph m r a ti n
Vi t Nam, NXB Công an nhơn dơn
4 Canada, B lu t hình s
5 Chính ph (2013), Ngh đ nh 116/2013/N -CP ngày 04/10/2013 quy đ nh
chi ti t thi hành m t s đi u c a Lu t phòng, ch ng r a ti n, HƠ N i
6 Lê ng Doanh, Tr n Th H ng Nh n (2010), “Tìm hi u v t i ph m
r a ti n ậ m t s v n đ lý lu n vƠ th c ti n”, T p chí Tòa án nhân dân, (19), tr 1-4
7 FATF (2004), L c l ng đ c nhi m tài chính v ch ng r a ti n FATF,
40+9 khuy n ngh v ch ng r a ti n và tài tr cho kh ng b
8 Ph ng HƠ (2009), “Kh ng ho ng tƠi chính m đ ng cho ho t đ ng r a
ti n b t h p pháp”, T p chí kinh t châu Á - Thái Bình D ng, (259)
9 Ngô V n Hi n (2013), R a ti n và các gi i pháp phòng ch ng r a ti n
Vi t Nam, H c vi n tài chính
10 Nguy n Minh Hi n (2013), Phòng ng a t i ph m r a ti n Vi t Nam,
NXB Công an nhơn dơn
Trang 128
11 ng Thu Hi n (2010), “T i ph m r a ti n trong lu t s a đ i b sung
m t s đi u c a BLHS vƠ m t s v n đ c n chú ý khi áp d ng”, T p chí Dân ch và Pháp lu t - B T pháp, (5), tr 19-25
12 Nguy n ình Hòa (2006), “R a ti n vƠ cu c chi n ch ng r a ti n trên th
gi i vƠ Vi t Nam hi n nay”, T p chí Kinh t và phát tri n, (106), tr 34-37
13 Nguy n V n HoƠn (2009), “S a đ i, b sung quy đ nh c a BLHS v
t i r a ti n góp ph n tháo g khó kh n trong th c ti n vƠ đáp ng yêu
c u h i nh p qu c t ”, T p chí Ki m sát - Vi n Ki m sát nhân dân t i
cao, (4), tr 56-61
14 Di u HoƠng (2007), “Ph ng th c r a ti n Vi t Nam vƠ kinh nghi m
phòng ch ng”, T p chí Ngân hàng Ngo i th ng, (3), tr 23-26
15 H i đ ng ph i h p ph bi n, giáo d c pháp lu t Trung ng (2014),
“Ch đ Pháp lu t v phòng, ch ng r a ti n”, c san tuyên truy n pháp lu t, (01)
16 Nguy n Công H ng, Nguy n V n HoƠn, Nguy n Thanh Trúc (2008),
Báo cáo so sánh h th ng pháp lu t Vi t Nam v i 40 khuy n ngh và 9 khuy n ngh đ c bi t c a l c l ng đ c nhi m tài chính, NXB HƠ N i
17 Liên h p qu c (1988), Công c v ch ng buôn bán b t h p pháp các
ch t ma túy và ch t h ng th n n m 1988 (Công c Viên)
18 Liên h p qu c (1999), Công c v ch ng tài tr cho kh ng b
19 Liên h p qu c (2000), Công c Liên h p qu c v ch ng t i ph m có
t ch c xuyên qu c gia n m 2000 (Công c Palermo)
20 Liên h p qu c (2003), Công c Liên h p qu c v ch ng tham nh ng
21 V ng Tinh M ch (2009), “Phòng ch ng r a ti n Vi t Nam trong b i
c nh h i nh p kinh t qu c t ”, T p chí Nghiên c u l p pháp - V n phòng Qu c h i, (7), tr 48-51