Phân cụm đa mô hình và ứng dụng trong phân đoạn ảnh viễn thám

Bookmark not defined.. Bookmark not defined.. Bookmark not defined.. Bookmark not defined.. Bookmark not defined.. Bookmark not def 3.1 T ngăquanăv ă nhăvi năthám .... 3.2 Nhuăc uăth căt

I H C QU CăGIAăHÀăN I

BÙIăV NăCHUNG

PHÂNăC Mă AăMÔăHÌNHăVÀă NGăD NGă TRONGăPHÂNă O Nă NHăVI NăTHỄM

LU NăV NăTH CăS ăCÔNGăNGH THÔNGăTIN

HÀăN I - 2016

I H C QU CăGIAăHÀăN I

BÙIăV NăCHUNG

PHÂNăC Mă AăMÔăHÌNHăVÀă NGăD NGă TRONGăPHÂNă O Nă NHăVI NăTHỄM

NgƠnh:ăCôngăngh thôngătin

ChuyênăngƠnh:ăK thu t ph n m m

Mƣăs : 60.48.01.03

LU NăV NăTH CăS ăCÔNGăNGH THÔNGăTIN

NG IăH NG D N KHOA H C:ăTS.ăLêăHoƠngăS n

HÀăN I - 2016

1

L IăC Mă N

hoƠnăthƠnhăt t lu năv nănƠy,ăđ uătiênăemăxinăbƠyăt lòngăbi tă năchơnă thƠnhăvƠăsơuăs căđ n Ti năs ăLêăHoƠngăS n,ăng iăđƣăt nătìnhăvƠătr c ti păh ng

d n em trong su tăquáătrìnhătri năkhaiăvƠănghiênăc uăđ tƠi,ăt oăđi u ki năđ em hoƠnăthƠnhălu năv nănƠy

Th hai, em xinăbƠyăt lòngăbi tă năchơnăthƠnhăt iătoƠnăth cácăth yăcôăgiáoă trongăkhoaăCôngăngh thôngătin,ătr ngă i h căCôngăngh HƠăN i,ă i h c

Qu că giaă HƠă N iă đƣă d y b o t nă tìnhăemă trongăsu tăquáătrìnhă emă h c t p t i khoa

Th ba,ăemăxinăđ c g i l i c mă năt iăcácăth yăcô,ăcácăanhăch vƠăcácăb n trongăTrungătơmăTínhătoánăHi uăn ngăcao,ătr ngă i h c Khoa h c t nhiênăđƣă giúpăđ tôi trong su t th iăgianălƠmălu năv nănƠy

Cu iăcùngătôi xinăchơnăthƠnhăc mă năt iăgiaăđình,ăb năbè,ăđ ng nghi păđƣă

luônăbênăemăc v ,ăđ ngăviên,ăgiúpăđ em trong su tăquáătrìnhăh c t păvƠăth c

hi n lu năv n.ă

M cădùăđƣăc g ngăhoƠnăthƠnhălu năv nătrongăph măviăvƠăkh n ngăchoă phépănh ngăch c ch n s khôngătránhăkh i nh ng thi uăsót.ăEmăr tămongăđ c

s gópăỦăchơnăthƠnhăc a th yăcôăvƠăcácăb năđ emăhoƠnăthi n lu năv năc aămình

Lu năv nănƠyăđ c th c hi năd i s tƠiătr c aăđ tƠiăNAFOSTED,ămƣăs : 102.05-2014.01

XinăchơnăthƠnhăc mă n!

Hà N i, ngày 20 tháng 4 n m 2016

H căviên

BùiăV năChung

2

M CăL C

L IăCAMă OAN 1

L IăC Mă N 1

M CăL C 2

DANHăSỄCHăHÌNHăV Error! Bookmark not defined DANHăM CăCỄCăKụăHI UăVI TăT T Error! Bookmark not defined. L IăM ă U 5

1. T V Nă 5

2 M Că ệCHăC A LU NăV N 5

3 B C C C A LU NăV N 6

CH NGă1:ăT NGăQUANăV ăPHÂNăC M 7

1.1 Kháiăquátăphơnăc m 7

1.2 T ngăquanăcácăthu tătoánăphơnăc mătiêuăbi u 8

1.2.1Phơnăc m c măphơnăho ch 8 1.2.2Phơnăc măphơnăc p Error! Bookmark not defined.

1.2.3Phơnăc m d aătrênăm tăđ Error! Bookmark not defined.

1.2.5Phơnăc măm Error! Bookmark not defined.

1.3 ăđoăphơn c m Error! Bookmark not defined.

1.3.1Adjusted Rand Index Error! Bookmark not defined.

1.3.2Jaccard Index Error! Bookmark not defined.

1.3.3ModifiedăHubert’să ăIndex Error! Bookmark not defined.

1.3.4Dunn’săValidityăIndex Error! Bookmark not defined.

1.3.5Davies-Bouldin Validity Index Error! Bookmark not defined.

1.3.6Normalized Mutual Information Error! Bookmark not defined.

1.3.7Dunn's Index (DI) Error! Bookmark not defined.

3

1.3.8Partition Coefficient (PC) Error! Bookmark not defined.

1.4 K tălu năch ng Error! Bookmark not defined.

CH NGăII:ăPHÂNăC Mă AăMỌăHÌNH Error! Bookmark not defined.

2.1 T ngăquanăv ăh căđaămôăhìnhăvƠăphơnăc măđaămôăhìnhError! Bookmark not defined.

2.1.1H căđaămôăhình Error! Bookmark not defined.

2.2 Thu tătoánăphơnăc măđaămôăhìnhăCSPAă(sCSPA)Error! Bookmark not defined.

2.3 Thu tătoánăphơnăc măđaămôăhìnhăMCLAă(sMCLA)Error! Bookmark not defined 2.4.ăThu tătoánăphơnăc măđaămôăhìnhăHBGFă(sHBGF)Error! Bookmark not defined.

2.5 Thu tătoánăMG Error! Bookmark not defined.

2.5.1Phơnăc m b i cácăthu tătoánăđ n Error! Bookmark not defined.

2.5.2 T ng h păcácăk t qu phơnăc măđ n Error! Bookmark not defined.

2.5.3 iătìmătr ng s thíchăh p Error! Bookmark not defined.

2.5.4 Xácăđ nh k t qu cu iăcùng Error! Bookmark not defined.

2.5.5Mƣăgi Error! Bookmark not defined.

2.6 K tălu năch ng Error! Bookmark not defined.

CH NGăIII:ă NGăD NGăPHÂNă O Nă NHăVI NăTHỄMError! Bookmark not def

3.1 T ngăquanăv ă nhăvi năthám Error! Bookmark not defined.

3.1.1 T ng quan Error! Bookmark not defined.

3.1.2 NguyênălỦăc ăb n c a vi năthám Error! Bookmark not defined.

3.1.3 B c măvƠămáyăch p nh Error! Bookmark not defined.

3.1.4 Phơnălo i nh vi năthám Error! Bookmark not defined.

3.2 Nhuăc uăth căt ăvƠăbƠiătoánăphơnăđo nă nhăvi năthámError! Bookmark not defined.

3.2.1Nhu c u th c t Error! Bookmark not defined.

3.2.1M c đíchă ng d ng Error! Bookmark not defined.

3.2.2 Tiêuăchíăđánhăgiáătheoăch s th c v t Error! Bookmark not defined.

3.3 căt ăd ăli u Error! Bookmark not defined.

4

3.4 Cácăb căphơnăđo nă nh Error! Bookmark not defined.

3.4.1Ti n x lỦă nh Error! Bookmark not defined.

3.4.2Cácăb căchínhăc aăquáătrìnhăphơnăđo n nh.Error! Bookmark not defined.

3.5 Thi tăk ăh ăth ng Error! Bookmark not defined.

3.5.1Ch căn ngăphơnăđo n nh vi năthám Error! Bookmark not defined.

3.5.2Ch căn ngăxemăchiăti t k t qu Error! Bookmark not defined.

3.5.3Ch căn ngăđánhăgiáăch tăl ngăphơnăđo n nh vi năthámError! Bookmark not def

3.6 Minhăh aăch ngătrìnhăđánhăgiáăt ngăh p Error! Bookmark not defined.

3.6.1 Giao di năchínhăc a ng d ng Error! Bookmark not defined.

3.6.2Ch n nh c năphơnăđo n Error! Bookmark not defined.

3.6.3Ch n tham s vƠăthu tătoánăphơnăđo n nh Error! Bookmark not defined.

3.6.4K t qu phơnăđo n nhăvƠăđ đo Error! Bookmark not defined.

3.7 K tăqu ă nhăthuăđ c Error! Bookmark not defined.

3.7.1 nh baolam.img Error! Bookmark not defined.

3.7.2 nh thanhhoa.img Error! Bookmark not defined.

3.8 ánhăgiáăk tăqu ăphơnăđo n Error! Bookmark not defined.

3.9 T ngăk tăch ng Error! Bookmark not defined.

K TăLU N Error! Bookmark not defined.

TƠiăli uăti ngăVi t 11

TƠiăli uăti ngăAnh 11

5

L IăM ă U

1 TăV Nă

Trong nh ngăn măg năđơy,ăcôngăngh thôngătinăđƣăcóănh ng chuy n bi n

m nh m ,ătácăđ ng l năđ n s phátătri n c aăxƣăh i S bùngăn thôngătinăđƣă đemăđ năl ng d li u kh ng l ăChúngătaăcƠngăcóănhuăc uăkhámăpháăkhoăd

li uăđóăph c v cho nhu c uăconăng i, đi uăđóăđòiăh iăconăng i ph i bi t khai thácăd li uăvƠăx lỦăthôngătinăđóăthƠnhătriăth căcóăích.ăă

M t trong nh ng k thu t quan tr ngătrongăquáătrìnhăkhaiăpháăd li uăvƠă

x lỦăd li u l nălƠăk thu tăphơnăc m d li u.ăPhơnăc măđ c bi t hi u qu khi ta khôngăbi t v thôngătinăc aăcácăc m, ho căkhiătaăquanătơmăt i nh ng thu cătínhă

c a c mămƠăch aăbi t ho c bi t r tăítăv nh ngăthôngătinăđó.ăPhơnăc măđ c coi

nh ăm tăcôngăc đ c l păđ xemăxétăphơnăb d li u,ălƠmăb c ti n x lỦăchoă cácăthu tătoánăkhác.ăVi căphơnăc m d li uăcóăr t nhi u ng d ngănh ătrongăl p quy ho chăđôăth ,ănghiênăc uătráiăđ t,ăđ aălỦ,ăkhaiăpháăWebăv.v

NgƠyă nay,ă cùngă v i k thu tă phơnă c m k t h p v iă lỦă thuy t m c a Zadehăph ngăphápăphơnăc m m đƣăvƠăđangăphátătri năvƠăđ c ng d ng r ng rƣiătrongăth c th c ti n,ăăphơnăđo n nh,ăphơnăđo n nh vi năthám, nh n d ng

m tăng i, nh n d ng c ch vƠăđi u b ,ăphơnătíchăr i ro, d báoănguyăc ăpháă

s năchoăngơnăhƠngăvƠănhi uăbƠiătoánăkhác.ăNh ng v năđ chínhăđ căquanătơmă nhi uătrongăphơnăc mănóiăchungăvƠăphơnăm nóiăriêngălƠănơngăcaoăch tăl ng phơnăc m,ătínhătoánăthôngăquaă m t s đ đoă ch tăl ng c th ăv.v.ăđ căápă

d ng trong phơnăđo n nh vi năthámăđaămôăhình.ăVƠătrongăkhuônăkh lu năv nă nƠyăs tìmăhi u v năđ đóătrênăc ăs kh oăsátăm t s thu tătoánăphơnăc măđaămôă hìnhăchoăbƠiătoánăphơnăc m nh vi năthám, c th lƠăthu tătoánăSCPA, MG

2 M Că ệCHăC AăLU NăV N

Trong lu năv nănƠyăchúngătôiăkh oăsátămôtăs thu tătoánăphơnăc m m , c

th lƠăthu tătoán FCM, KFCM, MG, SCPA.ăCácăthu tătoánănƠy s đ căápăd ng choăbƠiătoánăphơnăc m nh vi năthámăđaămôăhình

6

C th v i m tăc ăs d li u m u lƠăb nh v tinh c a m t s khu v c

đ c kh oăsátăkhuăv c B oăLơmăvƠăThanhăHóa.ăQuaăđơy,ătínhăhi u qu c aăcácă thu tătoánăđaămôăhình choăbƠiătoánăphơnăc m nh vi năthám theoăcácătiêuăchíăv

ch tăl ngăvƠăđ đo

3 B ăC CăC AăLU NăV N

Lu năv năg mă3ăch ng,ăcóăph năm ăđ u,ăph năk tălu n,ăph năm căl c,ă

ph nătƠiăli uăthamăkh o.ăCácăn iădungăc ăb năc aălu năv năđ cătrìnhăbƠyătheoă

c uătrúcănh ăsau:

Ch ngă1:ăT ng quan v phơnăc m

Trongă ch ngă nƠy,ă lu nă v nă s trìnhă bƠyă t ng quan v t p m ,ă bƠiă toánă phơnăc măvƠăphơnăc m m vƠăthu tătoánăc ăb n gi i quy t v năđ phơnăc mătrênă

t p m đóălƠăthu tătoánăFuzzyăCăậ Means (FCM), KFCM T thu tătoánănƠyăđ aă

ra thu tătoánăđaămôăhìnhăchoăbƠiătoánăphơnăc m nh vi năthám

Ch ngă2:ăPhơnăc măđaămôăhình

Trongăch ngănƠy,ăt ng quan v h căđaămôăhìnhăvƠăphơnăc măđaămôăhình

Ti p theo, gi i thi u v thu tătoánăđaămôăhìnhăSCPA,ăMCLA,ăHBGFăvƠăMG

Ch ngă3: ng d ngăphơnăđo n nh vi năthám

Trongăch ngănƠy,ăchúngătôiăcƠi đ tăvƠăđánhăgiáăhi uăn ngăcácăthu tătoán đaămôăhình: MGăvƠăSCPA t đơyăth y hi u qu c aăcácăthu tătoánăphơnăc măđaă môăhìnhăchoă nh vi năthám đ c kh ngăđ nh

7

1.1 Kháiăquátăphơnăc m

Phơnăc mălƠăk ăthu t r tăquanătr ngătrongăkhaiăpháăd ăli u,ănóăthu căl pă cácăph ngăphápăh căkhôngăgiámăsáttrongăh cămáy,ănh mătìmăki m,ăphátăhi nă cácăc m,ăcácăm uăd ăli uăt ănhiênăti mă năvƠăquanătr ngătrongăt păd ăli uăl năđ ă

t ăđóăcungăc păthôngătin,ătriăth căchoăvi căraăquy tăđ nh.ă

Cóăr tănhi uăđ nhăngh aăkhácănhauăv ăk ăthu tănƠy,ănh ngăv ăb năch tătaăcóă

th ăhi uphơnăc mălƠăcácăquiătrìnhătìmăcáchănhómăcácăđ iăt ngăđƣăchoăvƠoăcácă

c m,ăsaoăchoăcácăđ iăt ngătrongăcùngăm tăc măt ngăt ănhauăvƠăcácăđ iăt ngă khácăc măthìăkhôngăt ngăt ănhau [1]

M căđíchăc aăphơnăc mălƠătìmăraăb năch tăbênătrongăcácănhómăn iăt iăbênă trongăc aăb ăd ăli uăkhôngăcóănhƣn.ăTuyănhiên,ăkhôngăcóătiêuăchíănƠoălƠăđ că xemălƠăt tănh tăđ ăđánhăgiáăhi uăqu ăc aăphơnătíchăphơnăc m,ăđi uănƠyăph ăthu că vƠoăm căđíchăcu iăcùngăc aăphơnăc măd ăli u.ăDoăđó,ăng iăs ăd ngăph iăcungă

c pătiêuăchu n,ătheoăcáchănh ăv yămƠăk tăqu ăc aăphơnăc măs ăphùăh păv iănhuă

c uăc aăng iăs ăd ngăc n.ă

nh ngh a 1.1

Cho X lƠăm t t p d li u g m N vector: x x 1 , 2 , , xN.ăBƠiătoánăphơnăc m lƠăchiaăt p d li u X, c c m d li u c

Th aămƣnă3ăđi u ki n sau:

 X  ci1z i

Phơnăc măđ căđóngăvaiătròăquanătr ngătrongăcácănghƠnhăkhoaăh c:ă

Th ngăm i:ăPhơnăc măd ăli uăgiúpăcácănhƠăcungăc păbi tăđ cănhómăkhácă hƠngăquanătr ngăcóăcácăđ cătr ngăt ngăđ ngănhauăvƠăđ căt ăh ăt ăcácăm uătrongă

c ăs ăd ăli uăkháchăhƠng.ă

8

- Sinh h c:ăPhơnăc m d li uăđ c s d ngăđ xácăđ nhăcácălo i sinh v t, phơnălo iăcácăGenăv i ch căn ngăt ngăđ ngăvƠăthuăđ căcácăc uătrúcătrongăcácă

m u

- Phơnătíchăd li uăkhôngăgian:ăDoăs đ s c a d li uăkhôngăgianănh ă

d li uă thuăđ c t cácă hìnhă nh ch p t v tinh,ăcácă thi t b y h c ho c h

th ngăthôngătinăđ aălỦă(GIS),ăv.v,ălƠmăchoăng iădùngăr tăkhóăđ ki mătraăcácăd

li uăkhôngăgianăm tăcáchăchiăti t.ăPhơnăc m d li uăcóăth tr giúpăng iădùngă

t đ ngăphơnătíchăvƠăx lỦăcácăd liêuăkhôngăgianănh ănh n d ngăvƠăchi t xu t cácăđ cătínhăho căcácăm u d li uăquanătơmăcóăth t n t iătrongăc ăs d li u khôngăgian.ă

- L p quy ho chăđôăth : Nh n d ngăcácănhómănhƠătheoăki uăvƠăv tríăđ a lỦ,ăv.v, nh m cung c păthôngătinăchoăquyăho chăđôăth

- Nghiênăc uătráiăđ t:ăPhơnăc măđ theoădõiăcácătơmăđ ngăđ t nh m cung

c păthôngătinăchoănh n d ngăcácăvùngănguyăhi m

- aălỦ:ăPhơnăl păcácăđ ng v t, th c v tăvƠăđ aăraăđ cătr ngăc aăchúng

- Khaiăpháă Web:ă Phơnă c m d li uă cóăth khámă pháă cácă nhómă tƠiă li u quan tr ng,ăcóănhi uăỦăngh aătrongămôiătr ngăWeb.ăCácăl pătƠiăli uănƠyătr giúpă cho vi căkhámăpháătriăth c t d li uăWeb,ăkhámăpháăraăcácăm u truy c p c a kháchăhƠngăđ c bi tăhayăkhámăpháăraăc ngăđ ng Web, v.v

1.2 T ngăquanăcácăthu tătoánăphơn c m tiêuăbi u

Cácăk thu tăphơnăc măcóăr t nhi uăcáchăti p c năvƠăcácă ng d ng trong

th c t ,ănóăđ uăh ng t i hai m cătiêuăchungăđóălƠăch tăl ng c aăcácăc măkhámă pháăđ căvƠăt căđ th c hi n c a thu tătoánă[1].ăHi n nay, cácăk thu tăphơnă

c măcóăth phơnălo iătheoăcácăcáchăti p c năchínhăsau:

1.2.1 Phơnăc m c măphơnăho ch

K thu tănƠyăphơnăho ch m t t p h p d li uăcóănăph n t thƠnhăkănhómă choăđ năkhiăxácăđ nh s cácăc măđ c thi t l p S cácăc măđ c thi t l pălƠăcácă

đ c tr ngăđ c l a ch nătr c.ăPh ngăphápănƠyălƠăt t cho vi cătìmăcácăc m

9

hìnhă c uă trongă khôngă giană Euclidean.ă NgoƠiă ra,ă ph ngă phápă nƠyă c ngă ph thu căvƠoăkho ngăcáchăc ăb n gi aăcácăđi m,ăđ l a ch năcácăđi m d li uănƠoă cóăquanăh lƠăg n nhau v i m iăđi m khácăvƠăcácăđi m d li uănƠoăkhôngăcóă quan h ho căcóăquanăh lƠăxaănhauăsoăv i m iăđi măkhác.ăTuyănhiên,ăph ngă phápănƠyăkhôngăth x lỦăcácăc măcóăhìnhăd ng k qu c ho căcácăc măcóăm t

đ cácăđi m d yăđ c.ăCácăthu tătoánăphơnăho ch d li uăcóăđ ph c t p r t l n khiăxácăđ nh nghi m t iă uătoƠnăc c cho v năđ phơnăc m d li u,ădoănóăph i tìmăki m t t c cácăphơnăho chăcóăth đ c.ăChínhăvìăv y,ătrênăth c t th ngăđiă tìmăgi iăphápăt iă uăc c b cho v năđ nƠyăb ngăcáchăs d ng m tăhƠmătiêuă chu năđ đánhăgiáăch tăl ng c a c măc ngănh ăđ h ng d năchoăquáătrìnhătìmă

ki măphơnăho ch d li u.ăNh ăv y,ăỦăt ngăchínhăc a thu tătoánăphơnăc măphơnă

ho ch t iă uăc c b lƠăs d ng chi năl că năthamăăđ tìmăki m nghi m

M t s thu tă toánă phơnă c m theo ti p c nă phơnă ho ch: Thu tă toánă K-Means, thu tătoánăK-Medoids

Thu tătoánăK-Means: ChoăkălƠăs c măsauăkhiăphơnăho ch.ă(1≤ăkă≤ăn,ăv iănălƠă

s đi m trong khôngăgianăgi li u)

Thu tătoánăk-means g mă4ăb c:

B1 Ch n ng uănhiênăkăđi mălƠmătr ngătơmăbanăđ u c a k c m

B2.ăGán (ho căgánăl i) t ngăđi măvƠoăc măcóătr ngătơmăg năđi măđangă xétănh t N uăkhôngăcóăphépăgánănƠoăthìăd ng.ăVìăkhôngăcóăphépăgánănƠoăcóă ngh aălƠăcácăc măđƣă năđ nhăvƠăthu tătoánăkhôngăth c i thi nălƠmăgi măđ phơnă

bi tăh năđ c n a

B3.ăTínhăl i tr ngătơm cho t ng c m

B4 Quay l iăb c 2 Minh h a thu tătoánăv i k=2

10

uăđi m c aăph ngăphápăphơn c m k-means

- ph c t p c a thu tătoánălƠăO (tkn) v iătălƠăs l n l pă(tăkháănh so v i n), k lƠăs c m c năphơnăho ch,ănălƠăs đi mătrongăkhôngăgianăd li u

- K-meansăphùăh p v iăcácăc măcóăd ngăhìnhăc u

Nh căđi m c aăph ngăphápăk-mean

- Khôngăđ m b oăđ tăđ c t iă uătoƠnăc căvƠăk t qu đ u ra ph thu c nhi uăvƠoă

vi c ch năkăđi m kh iăđ u.ăDoăđóăcóăth ph i ch y l i thu tătoánăv i nhi u b

kh iăđ uăkhácănhauăđ cóăđ c k t qu đ t t Trong th c t cóăth ápăd ng thu t gi i di truy năđ phátăsinhăcácăb kh iăđ u

- C n ph iăxácăđ nhătr c s c m

- Khóăxácăđ nh s c m th c s mƠăkhôngăgianăd li uăcó.ăDoăđóăcóăth ph i th

v iăcácăgiáătr kăkhácănhau

- Khóăphátăhi năcácălo i c măcóăhìnhăd ng ph c t păvƠănh tălƠăcácăd ng c m khôngăl i

- Khôngăth x lỦănhi uăvƠăm uăcáăbi t

- Ch cóăth ápăd ngăkhiătínhăđ c tr ngătơm

Thu tătoánăK-Medoids

Thu tătoánăK-MedoidsălƠăc i ti n c a thu tătoánăk-means, k-medoids khácăk-means:

- Chi năl c cho k tr ngătơmăđ uătiên

- Ph ngăphápătínhăđ phơnăbi t

- Ph ngăphápătínhătr ngătơm trong c m

Thu tătoánăK-Medoidsăđ c th c hi năquaăcácăb c sau:

B1: Ch n ng uănhiênăkăđi m O ii(  1, , ) k lƠmătrungătơmă(medoids) banăđ u

c a k c m

TÀIăLI UăTHAMăKH O

11

TƠiăli u ti ng Vi t

[1] Bùiă Côngă C ng, Nguy nă Doƣnă Ph c (2006) H m , m ngă n ronăvƠă

ng d ng, Nhà xu t b n Khoa h c k thu t

[2] Nguy nă ìnhă D ngă (1998).ă BƠiă gi ng: K thu tă vƠă cácă ph ngă phápă

vi năthám Tr ng H M a Ch t

[3] Nguy n Kh c Th i (2011) Giáoătrình:ă nh vi năthám Tr ng H Nông

nghi p Hà N i – 2011

TƠiăli u ti ng Anh

[4] Bezdek, J C (1981) Pattern recognition with fuzzy objective function algorithms Kluwer Academic Publishers

[5] Bezdek, J C., Ehrlich, R., & Full, W (1984) FCM: The fuzzy c-means clustering algorithm Computers & Geosciences, 10(2), 191-203

[6] Dunn, J C (1974) "Well-separated clusters and optimal fuzzy

partitions." Cybernetics and Systems 4(1): 95-104

[7] Davies, D L and Bouldin, D W (1979) "A cluster separation measure." IEEE Transactions on Pattern Analysis and Machine Intelligence 1(2): 95-104 [8] Halkidi, M., Batistakis, Y., et al (2001) "On clustering validation

techniques." Journal of Intelligent Information Systems 17(2): 107-145

[9] Theodoridis, S., Koutroumbas, K., et al (1999) Pattern Recognition, Academic Press

[10] Halkidi, M., Batistakis, Y., et al (2002) "Cluster validity methods: part

I." ACM SIGMOD Record 31(2): 40-45

[11] Zhi-Hua Zhou: ắEnsemble Methods Foundations and Algorithms”, pages

135ậ155.Ensemble