Một số vấn đề pháp lý về hợp đồng mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa ở Việt Nam

Kháiăquátăv ăh păđ ngămuaăbánăhàngăhoáăquaăs ăgiaoăd chă hàngăhoá .... Kháiăquátăphápălu tăv ăh păđ ngămuaăbánăhàngăhoáăquaăs ă g iaoăd chăhàngăhoá .... Quyăđ nhăv ăch ăth ăh păđ ngămuaă

I H C QU C GIA HÀ N I

KHOAăLU T

MAIăNGUY TăMINH

MéT Sè VÊN §Ò PH¸P Lý VÒ HîP §åNG MUA B¸N HµNG HãA

QUA Së GIAO DÞCH HµNG HãA ë VIÖT NAM

LU NăV NăTH CăS ăLU TăH C

I H C QU C GIA HÀ N I

KHOAăLU T

MAI NG UY TăMINH

MéT Sè VÊN §Ò PH¸P Lý VÒ HîP §åNG MUA B¸N HµNG HãA

QUA Së GIAO DÞCH HµNG HãA ë VIÖT NAM

Chuyên ngành: Lu tăkinhăt

Mã s : 60 38 01 07

LU NăV NăTH CăS ăLU TăH C

Ng iăh ngăd năkhoaăh c:ăTS.ăNGUY NăTH ăY N

M CăL C

Trang Trang ph bìa

L i cam đoan

M c l c

Danh m c các t vi t t t

Danh m c các b ng

M ă U 4

Ch ngă 1 : M Tă S ă V Nă ă Lụă LU Nă V ă H Pă NGă MUAă

BỄNăHÀNGăHịAăQUAăS ăGIAOăD CHăHÀNGăHịAError! Bookmark n 1.1 Kháiăquátăv ămuaăbánăhàngăhoáăquaăs ăgiaoăd chăhàngăhoáError! Bookmar

1.1.1 Khái ni m Error! Bookmark not defined

1.1.2 c đi m Error! Bookmark not defined

1.2 Kháiăquátăv ăh păđ ngămuaăbánăhàngăhoáăquaăs ăgiaoăd chă

hàngăhoá Error! Bookmark not defined

1.2.1 Khái ni m, đ c đi m c a các h p đ ng mua bán hàng hoá qua

s giao d ch hàng hoá Error! Bookmark not defined

1.2.2 Khái ni m, đ c đi m c a các h p đ ng có liên quan đ n ho t

đ ng mua bán hàng hoá qua s giao d ch hàng hoáError! Bookmark not defined 1.3 Kháiăquátăphápălu tăv ăh păđ ngămuaăbánăhàngăhoáăquaăs ă

g iaoăd chăhàngăhoá Error! Bookmark not defined

Ch ngă 2: TH Că TR NGă PHỄPă LU Tă V ă H Pă NGă MUAă

BỄNăHÀNGăHOỄăQUAăS ăGIAOăD CHăHÀNGăHOỄă ă

VI TăNAM Error! Bookmark not defined

2.1 Quyăđ nhăv ăch ăth ăh păđ ngămuaăbánăhàngăhóaăquaă S ă

giaoăd chăhàngăhóa vàăcácăh păđ ngăcóăliênăquanăđ năho tă

đ ngămuaăbánăhàngăhóaăquaăS ăgiaoăd chăhàngăhóaError! Bookmark not def

2.1.1 Ch th c a h p đ ng k h n, h p đ ng quy n ch nError! Bookmark not def

2.1.2 Ch th c a h p đ ng y thác, h p đ ng môi gi iError! Bookmark not defined 2.2 Q uyăđ nhăv ăđ iăt ngăh păđ ngămuaăbánăhàngăhóaăquaăS ă

giaoăd chăhàngăhóaăvàăcácăh păđ ngăcóăliênăquanăđ năho tă

đ ngămuaăbánăhàngăhóaăquaăS ăgiaoăd chăhàngăhóaError! Bookmark not def

2.2.1 i t ng c a h p đ ng k h n Error! Bookmark not defined

2.2.2 i t ng c a h p đ ng quy n ch nError! Bookmark not defined

2.2.3 i t ng c a h p đ ng y thác, h p đ ng môi gi iError! Bookmark not defi 2.3 Quyăđ nhăv ăn iădungăh păđ ngămuaăbánăhàngăhóaăquaăS ă

giaoăd chăhàngăhóaăvàăcácăh păđ ngăcóăliênăquanăđ năho tă

đ ngămuaăbánăhàngăhóaăquaăS ăgiaoăd chăhàngăhóaError! Bookmark not def

2.3.1 N i dung c a h p đ ng k h n Error! Bookmark not defined

2.3.2 N i dung c a h p đ ng quy n ch n Error! Bookmark not defined

2.3.3 N i dung c a h p đ ng y thác, h p đ ng môi gi iError! Bookmark not defined 2.4 Quyăđ nhăv ăhìnhăth căh păđ ngămuaăbánăhàngăhóaăquaăS ă

giaoăd chăhàngăhóaăvàăcácăh păđ ngăcóăliênăquanăđ năho tă

đ ngămuaăbánăhàngăhóaăquaăS ăgiaoăd chăhàngăhóaError! Bookmark not def

2.4.1 Hình th c c a h p đ ng k h n, h p đ ng quy n ch nError! Bookmark not def

2.4.2 Hình th c c a h p đ ng y thác, h p đ ng môi gi iError! Bookmark not defi 2.5 Quyăđ nhăv ăgiaoăk tăh păđ ng,ăđi uăki năhi uăl căc aăh pă

đ ng,ăth căhi năh păđ ngăc aăh păđ ngămuaăbánăhàngăhóaă

quaăS ăgiaoăd chăhàngăhóaăvàăcácăh păđ ngăcóăliênăquanăđ nă

ho tăđ ngămuaăbánăhàngăhóaăquaăS ăgiaoăd chăhàngăhóaError! Bookmark n

2.5.1 Giao k t h p đ ng, đi u ki n có hi u l c c a h p đ ng mua

bán hàng hóa qua S giao d ch hàng hóa và các h p đ ng có

liên quan đ n ho t đ ng mua bán hàng hóa qua S giao d ch

hàng hóa Error! Bookmark not defined

2.5.2 Th c hi n h p đ ng mua bán hàng hóa qua S giao d ch hàng

hóa và các h p đ ng có liên quan đ n ho t đ ng mua bán hàng

hóa qua S giao d ch hàng hóa Error! Bookmark not defined

2.6 Quyă đ nhăv ăx ălýăviă ph mă vàăgi iă quy tă tranhăch pă h pă

đ ngămuaăbánăhàngăhóaăquaăS ăgiaoăd chăhàngăhóaăvàăcácă

h pă đ ngă cóă liênă quană đ năho tă đ ngă muaă bánă hàng hóaă

quaăS ăgiaoăd chăhàngăhóa Error! Bookmark not defined

Ch ngă 3 : M Tă S ă KI Nă NGH ă NH Mă HOÀNă THI Nă PHỄPă

LU TăV ăH Pă NGăMUAăBỄNăHÀNGăHOỄăQUAăS ă

GIAOăD CHăHÀNGăHOỄ Error! Bookmark not defined

3.1 Ki năngh ăhoànăthi năcácăquyăđ nhăphápălu tăv ăh păđ ngă

muaăbánăhàngăhóaăquaăS ăgiaoăd chăhàngăhóaError! Bookmark not defined.

3.1.1 Hoàn thi n các quy đ nh pháp lu t v khái ni m h p đ ng mua

bán hàng hóa qua S giao d ch hàng hóaError! Bookmark not defined

3.1.2 Hoàn thi n các quy đ nh pháp lu t v ch th h p đ ng mua

bán hàng hóa qua S giao d ch hàng hóaError! Bookmark not defined

3.1.3 M r ng quy đ nh pháp lu t v hàng hóa v i t cách là đ i

t ng h p đ ng mua bán hàng hóa qua S giao d ch hàng hóaError! Bookmar 3.2 M tă s ă gi iă phápă khácă nh mă nângă caoă hi uă qu ă ápă d ngă

phápălu tăv ăh păđ ngămuaăbánăhàngăhóaăquaăS ăgiaoăd chă

hàngăhóa Error! Bookmark not defined

K TăLU N Error! Bookmark not defined

DANHăM CăTÀIăLI UăTHAMăKH O 11

M ă U

1 Tínhăc păthi tăc aăđ ătàiănghiênăc u

T xa x a, con ng i đã phát sinh các nhu c u trao đ i hàng hóa nh m

th a mãn nhu c u thi t y u hàng ngày c ng nh cho các m c đích th ng m i Cùng v i th i gian, th tr ng trao đ i hàng hóa v t ch t (physical – cash market) ngày càng phát tri n nh ng đây v n là th tr ng ti m n nhi u r i ro Vì

th , đ h n ch nh ng r i ro bi n đ ng giá b t th ng trên th tr ng hàng hóa,

nh ng th ng nhân đã b t đ u ký k t v i nhau các h p đ ng không ph i là các hàng hóa, s n ph m tr c ti p giao ngay mà ch thông qua các h p đ ng cam k t mua bán, còn vi c giao hàng và nh n ti n đ c th c hi n trong t ng lai T đó

d n hình thành nên th tr ng mua bán hàng hóa t ng lai (futures market)

Th tr ng mua bán hàng hóa t ng lai có l ch s phát tri n lâu dài hàng th k , t vi c trao đ i, mua bán các h p đ ng m t cách t phát ngoài

S giao d ch hàng hóa, đ n nay vi c mua bán trao đ i h u h t đ c ti n hành

t i m t n i quy đ nh có t ch c là các S giao d ch hàng hóa Tr i qua th i gian, ho t đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH ngày càng nh n nh p v i nhi u S giao d ch l n trên th gi i nh CBOT (Chicago Board of Trade) Chicago, NYBOT (New York Board of Trade) New York, LIFFE (London International Financial Futures and options Exchange) c a London, TOCOM (Tokyo Commodity Exchange) c a Nh t B n, SICOM (Singapore Commodity Exchange) c a Singapore, i Liên và Th ng H i c a Trung Qu c…Theo

đó, m t kh i l ng không nh các h p đ ng đ c mua bán qua các SGDHH này đã t o nên m t th tr ng mua bán hàng hóa t ng lai h t s c sôi đ ng,

t n t i song song v i th tr ng mua bán hàng hóa giao ngay nh m h n ch

t i đa nh ng r i ro cho các ch th tham gia th tr ng

Vi t Nam, chúng ta đã hình thành đ c m t s SGDHH nh Trung

tâm giao d ch th y s n C n Gi (Cangio ATC), Sàn giao d ch h t đi u, Sàn giao d ch Sacom – STE, S giao d ch Hàng hóa và Cà phê Buôn Mê Thu t (BCCE), S giao d ch hàng hóa Vi t Nam (VNX), S giao d ch hàng hóa INFO (INFO COMEX)… Tuy nhiên, s l ng các h p đ ng mua bán qua các

S giao d ch khá ít i và vì nhi u lý do khác nhau mà các sàn giao d ch này,

có sàn đã đóng c a, có sàn đang trong tình tr ng ho t đ ng c m ch ng Ho t

đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH cho đ n nay v n là m t khái ni m khá

xa l v i ng i dân, nh ng nhà s n xu t, th m chí c các nhà đ u t M c dù chúng ta đã có nh ng quy đ nh pháp lu t đi u ch nh trong Lu t Th ng m i

2005, Ngh đ nh 158/2006/N -CP ngày 28 tháng 12 n m 2006 c a Chính ph quy đ nh chi ti t Lu t Th ng m i v ho t đ ng mua bán hàng hóa qua S giao d ch hàng hóa và m t s v n b n h ng d n khác, nh ng nh ng quy đ nh này m i ch d ng l i quy đ nh các khái ni m c b n, thành l p và ch c n ng

c a s giao d ch, ch th , quy n và ngh a v c a các ch th … tham gia vào

ho t đ ng mua bán thông qua s giao d ch Theo đó, vi c đi u ch nh các n i dung liên quan đ n các h p đ ng mua bán hàng hóa qua s giao d ch hàng hóa đ c đ c p r t h n ch V i mong mu n nghiên c u m t cách đ y đ , toàn di n nh ng v n đ lý lu n và th c ti n v h p đ ng mua bán hàng hóa

qua s giao d ch hàng hóa, tác gi đã l a ch n đ tài “M t s v n đ pháp lý

v h p đ ng mua bán hàng hóa qua S giao d ch hàng hóa Vi t Nam”

làm đ tài lu n v n th c s c a mình

Trên c s phân tích m t cách đ y đ và có h th ng, lu n v n đã làm

rõ đ c các v n đ lý lu n liên quan đ n các h p đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH; đ ng th i, trình bày đ c th c tr ng pháp lu t đi u ch nh các h p

đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH Vi t Nam trên c s liên h v i pháp

lu t c a m t s n c trên th gi i T đó lu n v n đ a ra m t s khuy n ngh

nh m hoàn thi n các quy đ nh c a pháp lu t đi u ch nh h p đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH

2 iăt ngăvàăph măviănghiênăc u

h p đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH và tham kh o pháp lu t m t s

qu c gia trên th gi i v lo i h p đ ng này

- Ph m vi nghiên c u: h p đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH nói

riêng và th tr ng mua bán hàng hóa t ng l i nói chung là m t v n đ khá

ph c t p, không ch đ n thu n các quy đ nh c a pháp lu t mà còn liên quan

đ n các y u t kinh t , tài chính khác Tuy nhiên, trong khuôn kh lu n v n

t t nghi p, tác gi ch xem xét các v n đ lý lu n liên quan đ n h p đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH d i góc đ lu t h c; t đó đi sâu làm rõ các quy

đ nh c a pháp lu t v h p đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH Vi t Nam

và th c ti n áp d ng

3 M cătiêuăvàănhi măv ănghiênăc u

3.1 M c tiêu nghiên c u

H p đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH là m t trong nh ng hình

th c h p đ ng th ng m i u vi t, tuy nhiên, các quy đ nh c a pháp lu t

Vi t Nam v h p đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH đ c đ c p r t h n

ch Trong t ng lai, quá trình h i nh p kinh t qu c t c a Vi t Nam ngày càng sâu r ng, theo đó ho t đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH c n đ c phát tri n m nh m h n Vì v y, vi c nghiên c u m t cách có h th ng và toàn di n pháp lu t v h p đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH là đi u vô cùng quan tr ng

M c tiêu t ng quát c a đ tài là cung c p cho đ c gi m t nghiên c u sâu s c các v n đ pháp lý v h p đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH theo quy đ nh c a pháp lu t Vi t Nam; qua đó ch ra nh ng m t tích c c, h n ch còn t n t i và đ xu t nh ng ki n ngh hoàn thi n pháp lu t v v n đ này

3.2 Nhi m v nghiên c u

Trên c s m c tiêu t ng quát đã nêu trên, Lu n v n t p trung vào m t s nhi m v nghiên c u nh sau:

- Nghiên c u nh ng v n đ lý lu n chung nh t v ho t đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH;

- Khái quát nh ng v n đ v h p đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH và pháp lu t v h p đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH m t cách có h th ng;

- Phân tích các quy đ nh c a pháp lu t Vi t Nam v h p đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH trên c s liên h v i pháp lu t c a m t s qu c gia trên th gi i;

- Ch ra nh ng m t tích c c, h n ch còn t n t i và đ xu t nh ng ki n ngh hoàn thi n pháp lu t

4 Tìnhăhìnhănghiênăc u

Tuy chúng ta đã ban hành các quy đ nh đi u ch nh v ho t đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH nói chung và các h p đ ng c a lo i hình mua bán này nói riêng nh ng các quy đ nh này còn khá m i m Vi t Nam

Th c t đã có các công trình nghiên c u v lo i hình này, có th k đ n

m t s công trình sau:

- B Th ng m i – Vi n nghiên c u th ng m i (2000), “Th tr ng hàng hóa giao sau”, NXB Lao đ ng, Hà N i;

- Bùi Thanh Lam (2006), Giao d ch h p đ ng t ng lai trong pháp lu t

c a m t s n c trên th gi i và nh ng ng d ng c n thi t vào Vi t Nam,

Lu n v n th c s Lu t h c, Tr ng i h c Lu t Hà N i, Hà N i;

- Nguy n Th Dung (2007), “H p đ ng k h n và h p đ ng quy n ch n trên th tr ng hàng hóa giao sau”, T p chí Lu t h c, s 10/2007, tr.09 – 13;

- Nguy n Th Y n (2011), “Pháp lu t đi u ch nh ho t đ ng mua bán hàng hóa qua S giao d ch hàng hóa Vi t Nam”, Lu n án ti n s Lu t h c,

Tr ng i h c Lu t Hà N i, Hà N i;

- Nguy n Vi t Tý (2010), “Quan ni m v th tr ng hàng hóa giao sau

và mua bán hàng hóa qua S giao d ch hàng hóa”, T p chí Lu t h c, s

1/2010, tr.64;

- Tr ng i h c Kinh t TP HCM (2011), “Xây d ng th tr ng giao sau hàng hóa phòng ng a r i ro bi n đ ng giá”, Báo cáo t ng k t đ tài khoa

h c và công ngh c p B , TP H Chí Minh;

Các công trình trên đã đi sâu phân tích, làm sáng t b n ch t và c ch

ho t đ ng c a th tr ng hàng hóa t ng lai nói chung, ho t đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH nói riêng ng th i, các công trình này c ng nêu lên các quan đi m cá nhân nh m b sung và hoàn thi n h n các quy đ nh c a pháp lu t Vi t Nam v ho t đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH trong th c

ti n áp d ng

5 Tínhăm iăvàănh ngăđóngăgópăc aăđ ătài

Tuy chúng ta đã có nh ng công trình nghiên c u v lo i hình mua bán hàng hóa qua SGDHH v i giá tr lý lu n và th c ti n sâu s c nh ng các công trình nghiên c u trên nghiên c u ch y u v ho t đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH nói chung, mà ch a có nh ng nghiên c u riêng chuyên bi t v các

lo i h p đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH M t khác, s l ng các công trình nghiên c u v hình th c mua bán hàng hóa này t i Vi t Nam v n còn quá ít so v i b n ch t ph c t p v n có c a lo i hình mua bán hàng hóa t ng lai Tr i qua quá trình áp d ng các quy đ nh pháp lu t trong vi c xây d ng và hình thành th tr ng mua bán hàng hóa qua SGDHH Vi t Nam, đ c bi t các quy ch pháp lý đi u ch nh v h p đ ng mua bán hàng hóa trong lo i hình giao d ch này đã b c l nhi u thi u sót, v ng m c m i c n ph i s a đ i và

b sung Vì th c n có s nghiên c u k p th i và c p nh t h n

Lu n v n đã h th ng hóa đ c m t s v n đ lý lu n c b n v mua bán hàng hóa và h p đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH; đ ng th i khái

quát pháp lu t v h p đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHHH

Lu n v n phân tích và đánh giá m t cách chi ti t các quy đ nh c a pháp

lu t v h p đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH Vi t Nam qua các v n b n

hi n hành T đó ch ra nh ng u đi m, m t s t n t i trên c s đánh giá tính

đ y đ , k p th i, kh thi, phù h p c a các quy đ nh này v i th c ti n áp d ng Trên c s đó lu n v n đã đ a ra các ki n ngh nh m hoàn thi n các quy đ nh pháp lu t v h p đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH Vi t Nam

6 N iădung,ăđ aăđi măvàăph ngăphápănghiênăc u

6.1 N i dung nghiên c u

Nh đã nói trên, h p đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH là m t v n

đ khá ph c t p và có th nghiên c u nhi u khía c nh, tuy nhiên trong khuôn kh lu n v n t t nghi p th c s lu t h c, lu n v n ch t p trung vào tìm

hi u 3 v n đ l n:

- T ng quan v h p đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH và pháp lu t

v h p đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH

- Th c tr ng pháp lu t Vi t Nam v h p đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH Vi t Nam

- M t s ki n ngh hoàn thi n pháp lu t v h p đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH Vi t Nam

Ngoài ra, lu n v n còn tìm hi u các quy đ nh v v n đ này trong pháp lu t m t s n c khác trên th gi i đ so sánh, làm sáng t h n v n đ

c n nghiên c u; t đó ki n ngh m t s gi i pháp hoàn thi n pháp lu t và nâng cao hi u qu pháp lý c a h p đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH

Vi t Nam hi n nay

6.2 Ph ng pháp nghiên c u

đ t đ c m c tiêu nghiên c u pháp lu t v h p đ ng mua bán hàng hóa qua SGDHH Vi t Nam, trong khi th c hi n đ tài, tác gi đã s d ng c