Skkn một số kinh nghiệm của bản thân nhằm giáo dục học sinh chưa ngoan ở lớp chủ nhiệm

Có thể nói rằng, công tác chủ nhiệm lớp trong nhà trường nói chung và trường trung học phổ thông THPT nói riêng hiện nay là công việc nhiều giáo viên hay né tránh vì có lẽ đây là một nhi

TỔ SỬ - ĐỊA - GD

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ KINH NGHIỆM CỦA BẢN THÂN NHẰM GIÁO DỤC HỌC SINH CHƯA NGOAN

Ở LỚP CHỦ NHIỆM.

Người thực hiện : Trần Thị Yến

Chức vụ : Tổ trưởng

Năm thực hiện: 2015

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Trong quá trình công tác, mỗi người thầy đều từng bước đúc kết cho mình những kinh nghiệm bổ ích để nâng cao hiệu quả công tác Bản thân tôi cũng đã rất để tâm đến việc rút ra các kinh nghiệm riêng của mình, những điều liên quan đến việc giảng dạy, công tác chủ nhiệm

Có thể nói rằng, công tác chủ nhiệm lớp trong nhà trường nói chung

và trường trung học phổ thông (THPT) nói riêng hiện nay là công việc nhiều giáo viên hay né tránh vì có lẽ đây là một nhiệm vụ mà người thầy gặp nhiều khó khăn trong hoàn cảnh đạo đức xã hội có nhiều diễn biến phức tạp, trong khi đó bạo lực học đường đang là mối quan tâm không riêng của Ngành giáo dục, mà đã trở thành vấn đề cả xã hội đều phải lo lắng trăn trở Vấn đề ngăn chặn bạo lực học đường được bàn đến trong cả phiên họp của Quốc Hội, các trường học, được mọi người rất quan tâm Tôi từng băn khoăn, trăn trở: Do đâu mà số học sinh chưa ngoan ở các lớp có chiều hướng tăng? Các kinh nghiệm, biện pháp tôi đã và đang giáo dục học sinh lớp chủ nhiệm đã thực sự hiệu quả chưa? Với tình hình chung hiện nay, phải xử trí thế nào để đạt được mục tiêu hình thành nhân cách học sinh toàn diện về Đức - Trí - Thể - Mỹ?

Những năm gần đây, về lý luận cũng như thực tế đã có nhiều nghiên cứu về vấn đề giáo dục học sinh chưa ngoan Tuy nhiên, hiện tại vẫn chưa

có sự nghiên cứu đầy đủ nào để tạo ra sự định hướng thống nhất về hình thức, biện pháp giáo dục có hiệu quả

Xuất phát từ tình hình thực tế của nhà trường nói chung, lớp chủ

nhiệm nói riêng, tôi xin nêu “Một số kinh nghiệm của bản thân nhằm giáo

dục học sinh chưa ngoan ở lớp chủ nhiệm” mà tôi đã tích lũy được trong

quá trình công tác ở trường THPT Lê Hoàn và học hỏi từ đồng nghiệp với mong ước được góp phần vào việc giảm dần số lượng học sinh chưa ngoan,

nâng cao hiệu quả đào tạo của nhà trường.

3 PHẠM VI VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

- Phạm vi nghiên cứu: Trong giới hạn của đề tài tôi chỉ mong muốn ghi lại những ý tưởng, những câu chuyện mang tính chất giáo dục và những biện pháp đã thực hiện trong công tác chủ nhiệm nói riêng và giảng dạy nói chung mà mình đã làm trong thời gian công tác tại trường THPT Lê Hoàn

- Đối tượng nghiên cứu: Học sinh lớp chủ nhiệm qua các năm học( từ năm học 2009-2010 đến nay.)

Năm học Lớp TS

HS Nam Nữ

Dân tộc kinh

Dân tộc khác Ghi chú 2009-2010 12A5 39 28 11 39 0

2010-2011 11C1 41 19 22 39 02 Jarai 2011-2012 12C1 41 20 21 39 02 Jarai 2014-2015 12C4 35 07 28 34 01 Jarai

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- Thu thập thông tin

- Tổng hợp- rút kinh nghiệm

- Điều tra, khảo sát thực tế

-Thống kê, đọc và nghiên cứu các tài liệu liên quan

PHẦN II NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ TÍNH THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

Học sinh chưa ngoan đều có chung nhưng biểu hiện đó là: học tập

sa sút, ý thức tổ chức kỉ luật kém, có những hành vi vô lối với giáo viên và bạn bè

Sau nhiều năm làm công tác chủ nhiệm, tôi nhận thấy học sinh thích khuyên bảo nhẹ nhàng hơn là trách phạt Giáo viên chủ nhiệm(GVCN) phải biết khi nào cứng rắn và khi nào mềm dẻo để xử lý các tình huống Vì thế, ngoài năng lực chuyên môn GVCN còn là một nhà tâm lý, hiểu thấu đáo những suy nghĩ, tâm tư của học trò Nhiều lúc, GVCN phải tự đặt mình vào

vị thế của học sinh để hiểu được hành vi và thái độ của các em với cương

vị là người trong cuộc Và cũng có những lúc, GVCN đóng vai trò như một quan tòa có lập luận sắc bén, biết cầm cân nảy mực và đặc biệt là phải quang minh chính đại, không thiên vị một ai

Nếu trước đây học sinh rất chăm ngoan, luôn nghe lời thầy cô thì bây giờ có nhiều em ngỗ ngược, luôn muốn tự khẳng định mình Vì thế, một GVCN muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình trước hết phải thực sự thương yêu học sinh, coi các em như người thân của mình Khi đã có tình yêu thương thì người thầy sẽ hiểu và biết cách dạy học sinh, ngược lại các

em quý mến giáo viên của mình hơn Chỉ khi tình yêu thương đặt đúng chỗ, học sinh mới cảm nhận được tình cảm từ trái tim thầy cô Nói cách khác, giữa thầy và trò luôn có sự đồng điệu về tâm hồn

Trên thực tế, cùng một học sinh chưa ngoan nhưng đối với thầy cô này thì em chống đối còn với thầy cô khác lại phục tùng và nghe lời, rõ ràng điều quan trọng không phải là học sinh đã phạm lỗi ra sao mà nằm ở chỗ các em đã nhìn thấy lỗi của mình như thế nào? Làm được điều này chính là nhờ sự thu phục nhân tâm của GVCN

II CÁC GIẢI PHÁP TỔ CHỨC THỰC HIỆN

1 Tìm hiểu và nắm vững học sinh về mọi mặt để làm cơ sở đề ra những biện pháp giáo dục có hiệu quả.

Nắm vững học sinh là nhiệm vụ đầu tiên, tối cần thiết để đưa ra các biện pháp giáo dục phù hợp Là một công việc mà giáo viên chủ nhiệm phải bắt tay tìm hiểu ngay từ đầu và thường xuyên trong suốt quá trình Để làm được điều đó, giáo viên chủ nhiệm cần phải phối hợp với nhiều lực lượng để tìm hiểu, phải tham gia nhiều hoạt động cùng học sinh để nắm bắt

Bước vào năm học khi được nhà trường phân công làm công tác chủ nhiệm lớp tôi thường liên hệ với văn phòng nhà trường để lấy thông tin học sinh thông qua hồ sơ dự tuyển

Đối với học sinh tuyển mới tôi cho học sinh viết sơ bộ thông tin lý lịch

Đối với học sinh cũ tôi tìm hiểu thông tin qua giáo viên chủ nhiệm năm trước Khi tìm hiểu rõ học sinh tôi xây dựng phương án giáo dục Đầu tiên tôi phát cho mỗi em một phiếu sau để các em tự điền thông tin:

EM TỰ GIỚI THIỆU VỀ BẢN THÂN

1 Họ và tên……….………

2 Học sinh trường( năm học trước)………

3 Họ và tên cha:………

4 Nghề nghiệp:………

5 Họ và tên mẹ:………

6 Kết quả học tập bậc THCS:………

7 Sở thích:………

………

8 Bạn thân nhất:………

………

9 Môn học em yêu thích nhất:………

10 Môn học em cảm thấy khó nhất:………

11 Em mong muốn gì ở giáo viên chủ nhiệm năm nay:…

………

………

………

12 Địa chỉ nhà em:……….…

………

………

13 Khi cần liên lạc SĐT:………

Thông qua phiếu này, kết hợp với tìm hiểu thực tế, tìm hiểu qua hồ sơ tôi

có được những thông tin chính xác và đầy đủ nhất để ghi vào sổ chủ nhiệm

và quan trọng hơn là tôi đã hiểu một phần về những học sinh mà sắp tới tôi

sẽ quản lý

2 Xác định nguyên nhân dẫn đến tình trạng học sinh chưa ngoan

a Nguyên nhân khách quan

Đức Cơ là huyện biên giới nằm phía Tây của tỉnh Gia Lai, có vị trí địa lý đặc biệt quan trọng, giáp với nước bạn Campuchia, có cửa khẩu quốc

tế Lệ Thanh, điều kiện kinh tế của vùng còn gặp nhiều khó khăn, đa số gia đình học sinh sống bằng nghề nông, nhiều cha mẹ học sinh phải đi làm ăn

xa, để con em tự quản lý gia đình

Sự phát triển của mạng Internet về nông thôn, nhiều điểm chat, chơi game online mọc lên ở lân cận trường học và trên đường đi học của nhiều học sinh

b Nguyên nhân chủ quan

* Về phía học sinh

Sự thiếu hụt về tri thức, học kém một vài môn nào đó do mất căn

bản từ đó các em chán nản, có những hành vi, cử chỉ không phù hợp với đạo đức xã hội Sự lôi kéo của bạn bè vào những hoạt động không hiết thực hoặc có thể chỉ một phút ham chơi trò chơi điện tử, học sinh ấy đã xài hết tiền học phí rồi dẫn đến lo sợ bỏ học

Một số học sinh kết bạn và đi chơi với các thanh thiếu niên hư hỏng ở bên ngoài nhà trường cộng với sự tác động của những tiêu cực xã hội

* Về phía gia đình

Do điều kiện kinh tế gia đình khó khăn, eo hẹp nên các em thường xuyên

bỏ học vô lý do để làm thêm kiếm tiền cho gia đình nhưng nguyên nhân quan trọng hơn cả là do thiếu sự quan tâm đến việc học của con cái mình phó mặc việc giáo dục cho nhà trường Việc giáo dục các em đâu phải do nhà trường mà cần có sự phối hợp hài hòa với các môi trường giáo dục

khác Makarenco đã nói “ Các vị cha mẹ nào nghĩ rằng chỉ có nhà trường

và xã hội chịu trách nhiệm giáo dục văn hóa thực sự, còn gia đình hoàn toàn không làm gì được trong lĩnh vực này là rất sai lầm.”

Từ việc xác định được nguyên nhân chủ yếu, tôi tin rằng phần việc còn lại hoàn toàn không khó khăn với một thầy cô tâm huyết với nghề, có tấm lòng yêu thương các em nhằm giúp các em có thể khắc phục những khó khăn, thay đổi được những suy nghĩ chưa đúng

3 Chủ động phối hợp với các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường

a Với Ban giám hiệu, Đoàn trường, Hội đồng khen thưởng, kỉ luật.

Trong một số trường hợp đặc biệt, GVCN cần phối hợp với Ban giám hiệu nhà trường để cùng nhau có biện pháp giáo dục các em Chúng

ta không nên tự tin cho rằng chỉ một mình thôi sẽ có đủ bản lĩnh cảm hóa, giáo dục các em chưa ngoan, hậu quả sẽ khôn lường nếu như chúng ta rơi vào trạng thái bất lực, khi đó sẽ là quá muộn để có thể sự phối hợp giáo dục

các em này và lúc này chính chúng ta sẽ là người đẩy các em ra xa hơn môi trường giáo dục phổ thông

Nhằm giáo dục học sinh trên tinh thần dân chủ, công bằng, bản thân các em học sinh nói chung và các em học sinh chưa ngoan nói riêng rất cần được khích lệ kịp thời hay có thể là những biện pháp răn đe hợp lí Mọi hình thức khen thưởng, kỉ luật thiếu khách quan đều làm giảm sự nỗ lực phấn đấu của học sinh, thậm chí đưa học sinh đến chỗ tự do vô kỉ luật hơn nữa Chẳng hạn, khen thưởng không công bằng sinh ra ganh tị, nhụt chí phấn đấu, suy nghĩ sai về nhà trường, nương tay trước những sai trái của học sinh, không đưa ra Hội đồng kỉ luật sẽ làm cho các em coi thường mọi

kỉ cương của nhà trường, tiếp tục thao túng làm ảnh hưởng xấu đến những học sinh khác

Chính từ những phân tích trên mà sự phối hợp với Ban giám hiệu, Đoàn trường và Hội đồng khen thưởng, kỉ luật là rất quan trọng để giáo viên chủ nhiệm hoàn thành tốt nhiệm vụ giáo dục học sinh của mình

b Với giáo viên bộ môn trên lớp

Đây là một yêu cầu không thể thiếu, bởi giáo viên bộ môn có nhiều thời gian làm việc với các em, nên nắm được các em nhiều nhất, thông qua

họ chúng ta hiểu học sinh mình nhiều hơn cả về năng lực học tập, cả về ý thức thái độ và họ cũng rất cần chúng ta tạo cho họ một môi trường học tập tốt nhất trên cơ sở lớp có nề nếp, mỗi học sinh tích cực góp phần cho những tiết học tăng thêm hứng thú và hiệu quả

c Với cha mẹ học sinh

Cùng với nhà trường, các bậc phụ huynh học sinh thuộc những nghề nghiệp khác nhau, trình độ hiểu biết xã hội, hoàn cảnh kinh tế khác nhau … nhưng là những người có quan tâm lớn nhất, mong mỏi nhiều nhất sự tiến

bộ của con em mình khi đến trường học tập Tuy nhiên, đối với phụ huynh của học sinh chưa ngoan khi tiếp xúc với họ, điều cần tránh là không nên gay gắt, dồn dập việc báo cáo và phê bình con em họ, vì hơn ai hết họ

đã từng nghe nhiều lời ca thán và đã biết rõ con em mình Điều đó sẽ không

có tác dụng gì mà ngược lại làm mất đi ý nghĩa của sự hợp tác, phối hợp giáo dục Vì vậy, cần phải giao tiếp ở góc độ cởi mở một cách hết sức tâm

lý và tế nhị nhưng chân tình, tạo cho phụ huynh học sinh một sự tin tưởng, một tình cảm gần gũi, thân mật, một thái độ tận tâm hợp tác để giáo dục con em họ trở thành người tốt

4 Những yêu cầu không thể thiếu của một giáo viên chủ nhiệm

a Yêu cầu về phẩm chất

GVCN không chỉ trang bị cho mình những kiến thức cần thiết cho việc giảng dạy, những vốn sống sâu sắc về con người, cuộc đời… người GVCN còn cần phải rèn luyện cho chính mình đạt những phẩm chất đạo đức có tính chuẩn mực để trên cơ sở đó, mới có thể nhắc nhở, uốn nắn học sinh Từ hành vi, ngôn ngữ, cách cư xử, cách suy nghĩ, đánh giá những sự việc trong cuộc sống, những thói quen trong sinh hoạt… tất cả luôn cần được người GVCN tự xem xét, điều chỉnh để có thể không ngừng hoàn thiện mình trong mắt học trò Trước mọi sai lầm, vi phạm của học sinh, GVCN cần hết sức bình tĩnh, bao dung và độ lượng để xem xét, giải quyết,

xử lý vấn đề Với một học sinh lười, một học sinh chưa ngoan… chúng ta không nên ảo tưởng là các em sẽ tiến bộ ngay sau vài lần nhắc nhở hay xử phạt của GVCN Có khi, các em vẫn tiếp tục lười, tiếp tục phạm lỗi lầm với mức độ liên tục hơn, nghiêm trọng hơn - như một cách thách thức, một cách khẳng định mình với bạn bè, thầy cô và mọi người Chính ở những khoảnh khắc này, người GVCN cần thể hiện rõ bản lĩnh và năng lực sư phạm của mình

b Yêu cầu về kỹ năng

Các em học sinh cấp III đang ở lứa tuổi còn nhiều biến đổi tâm sinh

lý Không còn là trẻ con để cần được vỗ về chăm sóc, nhưng cũng chưa là người lớn để tự mình giải quyết mọi tình huống Để khẳng định mình, các

em dễ có những hành xử bột phát, bất ngờ mà chính các em cũng chưa ý

thức một cách đầy đủ hậu quả sẽ đến Vì vậy, một sự định hướng đúng đắn

để giúp các em hình thành tính cách của mình sau này, là điều hết sức quan trọng khi các em còn ngồi trên ghế nhà trường Không chỉ truyền đạt kiến thức trong học tập, các em cần được trao đổi mọi điều về chính bản thân,

về những gì chân - thiện - mỹ trong cuộc sống Đằng sau tất cả mọi kiến thức, kỹ năng… cần trang bị và rèn luyện,

Ngoài những yêu cầu trên, còn một yêu cầu tuy không được đặt ra trong các văn bản nhưng nó lại chi phối tất cả, đó chính là cái “tâm” của người giáo viên Không có một tấm lòng, mọi công việc sẽ chỉ là hình thức

Và như vậy, yêu thương chăm sóc các em không chỉ là mệnh lệnh mà còn

là một nhu cầu không thể thiếu của trái tim người thầy cô giáo, đặc biệt là người giáo viên chủ nhiệm

Chính tâm huyết và trách nhiệm sẽ giúp cho giáo viên chủ nhiệm có được năng lực “cảm hóa” học sinh nói chung, học sinh chưa ngoan nói riêng Đó là năng lực gây ảnh hưởng trực tiếp của mình đến với học sinh về mặt tình cảm và ý chí Tâm huyết và trách nhiệm nằm trong nhân cách của người thầy giáo Giáo viên chủ nhiệm phải dùng nhân cách của mình để tác động vào học sinh, giáo dục các em nên người Đây chính là dùng nhân cách để giáo dục nhân cách

Tóm lại, với những yêu cầu và biện pháp nêu trên, hy vọng rằng công tác giáo dục học sinh chưa ngoan sẽ có những bước chuyển biến mới Tuy nhiên việc giáo dục nhân cách cho học sinh không thể thành công trong một sớm một chiều, bởi giáo dục là cả một quá trình và không thể chỉ thực hiện bởi giáo viên chủ nhiệm, Ban Giám Hiệu và các tổ chức đoàn thể trong trường Chính vì vậy chỉ có sự gắn kết của các bậc phụ huynh, các tổ chức xã hội cùng quan tâm ủng hộ nhà trường và tham gia công tác giáo dục học sinh chưa ngoan mới có thể tin tưởng đạt được kết quả tích cực và bền vững

3 KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC CỦA ĐỀ TÀI

a Kết quả chung

* Học lực

Năm

học

Tổn

S

S

S

S

S

S

2009-2010

39H

0

12,8

%

2

1 1

28,2

0

%

2 8

71,8

%

2010-2011

41H

0

%

2 7

65,9

%

1 4

34,2

0

%

4

2011-2012

41H

0

%

1 1

26,8

%

2 8

68,3

0

%

3 9

95,1

%

2014-2015 35hs 0 0

2 7

77,1

0

%

3 4

97,1

%

Trong các năm học học sinh lớp chủ nhiệm luôn đạt giải cao trong các kì thi học sinh giỏi cấp tỉnh như: 01 giải KK môn Tiếng Anh qua mạng, 08 giải KK giải Toán, Vật Lý, Hóa Học trên máy tính cầm tay, 01 giải Ba môn Toán HSG cấp Tỉnh, 01 giải KK môn Hóa Học HSG cấp Tỉnh, 01 giải nhất cuộc thi Olympia cấp trường

* Hạnh kiểm

Năm

học

Tổng

S

S

S

2009-2010

39H

s

1 5

38,5

48,7

12,8

2010-2011

41H

s

3 9

95,1

2011-2012

41H

s

3 6

87,8

12,2

2014-2015

35hs 3

0

85,7

%

5 14,3

%