Sức Mạng Của Lòng Từ (The Power Of Compassion)

Sáu gi chi u tôi dùng trà.. Source: Sidney Piburn 1993, The Dalai Lama, A Policy of Kindness, Snow Lion Publications, Ithaca, New York, USA... Ngay trong ngày ngài ra đ i, tôi đã b o h n

Ph t L ch 2551

S c M nh

C a Lòng T

(The Power of Compassion)

Nguyên tác: His Holiness Dalai Lama

và tìm đ c nh t T p sách nh này đ c n hành trong mùa Ph t n n m nay, là m t món quà khiêm

t n kính dâng t ng đ n c t Lai L t Ma nhân chuy n vi ng th m Úc n m nay và c ng đ chia s b c thông đi p t bi c a Ngài đ n v i m i ng i trong bi n đ i phi n l y và kh đau này Xin ch p tay nguy n c u cho x s Tây T ng s m tìm l i đ c n n đ c l p t do, đ mang l i h nh phúc m no cho

ng i dân Tây T ng và c ng đ c t Lai L t Ma th 14 có c h i tr v c h ng sau nhi u th p niên s ng l u vong n c ngoài

1

Ph t s ng Tây T ng

Pico Iyer (ghi chép)

êm Hy Mã L p S n vang lên ti ng chó s a Ánh sáng l p lòe bên kia s n đ i D i vòm tr i sao, trên l i mòn t m t i gi a nh ng hàng thông, m t nhóm ng i hành h ng trong y ph c t t i đang b c

đi, mi ng l m b m c u kinh Ngay tr c lúc r ng đông, khi nh ng đ nh núi tuy t phía sau nhu m màu

h ng đ m, đám đông bên ngoài ngôi chùa Namgyal ba t ng Dharamsala, mi n B c n , tr nên yên l ng M t ng i có t ng m o m nh m , l ng h i khòm b c vào đ a đôi m t sáng nhìn kh p m i

ng i, khuôn m t hoan h v i n c i r ng không t t trên môi Tháp tùng theo sau ngài là các t ng s

m c áo đ th m và đ u đ i mão màu vàng V m i đ n đi th ng lên đi n Ph t N i đó, các v ph tá ng i nghiêm trang phía tr c ngài Khi m t tr i ló d ng, ti ng tù và vang v ng c m t vùng thung l ng bên

d i, c t Lai L t Ma ch trì m t nghi l đón m ng n m m i, n m con R ng t

Vào ngày mùng hai T t Losar, h i m ng xuân m i c a Tây T ng, v Ph t s ng c a kho ng m i

b n tri u ng i v ti p ki n công chúng n tám gi sáng, đoàn ng i đ n vi ng th m ngài đ ng thành

m t hàng dài n a d m d c theo con đ ng núi quanh co bên ngoài ngôi nhà g thoáng khí c a ngài vùng núi H là nh ng ng i s n c c phong tr n trong nh ng chi c m r ng vành, nh ng ng i Tây

Ph ng đ tóc dài, nh ng bé gái m c nh ng b áo l a đ p nh t, t t c sáu ngàn dân làng, và hàng ngàn

ng i khác n a Ti p đó là ba m i ng i khách v i y ph c bám b i đ ng v a r i kh i Tây T ng đ ng chen chúc bên trong ngôi nhà Khi trông th y v lãnh t l u vong c a mình l n đ u tiên sau g n ba m i

n m, h li n oà lên khóc n c n , r i nh ng ti ng s t s t sau đó Trong su t nh ng kho nh kh c đó, Tenzin Gyatso, nhà lãnh đ o th quy n và giáo quy n c a Tây T ng, hóa thân c a B Tát Quán Th Âm qua danh hi u t Lai L t Ma th 14, m t dòng truy n th a không gián đo n k t 597 n m qua, v n tr m

t nh an nhiên

Sau đó ngài gi i thích r ng, Tây T ng l Losar th ng đ c c hành trên sân th ng c a cung

đi n Potala cao m i ba t ng, v i nh ng cái bánh n ng đ c bày ra cho m i ng i “M i n m tôi l i

th c s lo ng i khi nhìn ng i ta c nhào t i l y bánh Th nh t là toà nhà lâu đ i có th s p đ b t c lúc nào và th hai, có th có m t ng i nào đó r i t trên nóc nhà xu ng d i đ t Bây gi vi c đó di n

ra đây l ng l h n nhi u” Gi ng nói c a ngài tr nên tr m m thân tình

T n m 1959, cu c n i d y c a ng i Tây T ng ch ng l i nh ng l c l ng chi m đóng c a Trung

Qu c đã đ a đ n vi c c t Lai L t Ma ph i s ng l u vong n , nh ng tinh th n c a n n tín

ng ng c truy n, có tính ch t nh truy n c tích, v n còn s ng m nh m Dharamsala này n i tr c kia v n là đ n lính c a chính quy n thu c đ a Anh Qu c, cách th đô New Delhi 250 cây s v h ng

B c đây, v i m t nhà tiên tri qu c gia, m t l t ma có quy n n ng làm m a, m t s y s , m y nhà chiêm tinh và m t n i các g m b n ng i, c t Lai L t Ma, là hóa thân c a t t c nh ng gì mà ngài đã làm

k t khi b c lên ngai s t Lhasa vào n m lên b n tu i

Nh ng dù “Ng i b o h x tuy t” (Protector of the Land of Snows) có t t c nh ng nét huy n bí

c a v ng qu c huy n di u mà ng i Tây Ph ng t ng t ng l i và đ t tên là Shangri-la, ngài v n là

m t nhà lãnh đ o trong cõi gi i tr n t c này T n m m i l m tu i ngài bu c ph i lo toan v i nh ng nhu

c u c a nhân dân ngài tr c nh ng m u đ đ i ngh ch c a B c Kinh, Washington và New Delhi Tình

tr ng luôn luôn nóng b ng đó đã đi t i c c đi m trong mùa thu v a qua khi ng i Tây T ng n i d y Lhasa, chính quy n Trung Qu c đã gi t ch t ba m i hai ng i, c t Lai L t Ma m cu c h p báo

l n đ u tiên c a ngài Dharamsala, và Qu c H i Hoa K nh t trí lên án hành đ ng c a Trung Qu c

Nh ng cu c n i d y đã b c phát trong m y tu n v a qua, nh ng ngay c tr c đó, v tu s Ph t Giáo khiêm t n này đã th y mình không ch là bi u t ng tinh th n n i k t m t tr m ngàn ng i Tây T ng l u vong v i sáu tri u ng i v n s ng d i ách th ng tr c a Trung Qu c mà còn là m t nhân v t lãnh đ o v chính tr cho x s n a Ngài c i vui v và nói “ c t Lai L t Ma th 14 có l là ng i n i ti ng

nh t trong t t c các v t Lai l t Ma N u ng i Trung Hoa đã đ i x v i ng òi Tây T ng gi ng nh

ng i anh em th c s thì có l v t lai L t Ma này không n i ti ng nh v y Vì th , t t c là nh có

ng i Trung Hoa” M t ngài sáng lên m t cách châm bi m

c t Lai L t Ma đ c xem là hóa thân c a B Tát Quán Th Âm, đi u hành m t chính ph l u vong, là m t ti n s siêu hình h c Nh ng có l đi u k di u duy nh t v ngài chính là tính nhân b n thành

th c và m nh m n i ngài V i phong thái riêng, v Ph t s ng qua hình nh quen thu c v i đôi gi y màu nâu cùng b y m u đ th m c a mình, và c p m t v n có nét tinh ngh ch mà thu u th i t ng làm cho các l t ma c a mình ph i h t ho ng vì tài ch i trò tr n tìm ngh ch ng m Ngài thích ch m sóc v n hoa,

ng m b y chim r ng, s a ch a nh ng chi c đ ng h , máy thu thanh và nh t là hành thi n t nh t a Và ngay c đ i v i nh ng k đã gi t t i m t tri u hai tr m ngàn ng i dân c a ngài và phá h y sáu ngàn hai

tr m n m m i b n ngôi t vi n c a Tây T ng, ngài v n tha th cho h Ngài nói: “Là nh ng hành gi tu

theo giáo lý i Th a, chúng ta c u nguy n m i ngày đ phát tri n m t lo i tâm t bi vô gi i h n Vì v y không có lý do gì đ nuôi d ng lòng thù h n ng i Trung Qu c Chúng ta hãy phát kh i đ i bi tâm đ i

v i h ”

V Ph t v ng th m i b n c a Tây T ng ra đ i trong m t gia đình nông dân ngôi làng nh Takster vào n m 1935 Khi ngài đ c hai tu i, m t phái đoàn t ng s tìm đ n ngôi nhà nh c a ngài do có

s xu t hi n c a nh ng d u hi u nh : m t xác ch t có v nh c đ ng, linh c m t h thiêng và nh ng đám mây lành, cho th y ngài là hóa thân m i c a v th n ch c a Tây T ng Hai n m sau đó, sau khi tr i qua nh ng cu c tr c nghi m ph c t p, chú bé đã đ c m t phái đoàn g m m y tr m ng i cung th nh v

th đô Lhasa đó ngài s ng xa gia đình cùng v i ng i anh trai trong cung đi n Potala r ng l n v i m t ngàn c n phòng và h c m t khóa giáo lý kéo dài m i tám n m Lên b y tu i, ngài ti p phái đoàn c a

T ng Th ng M Franklin Roosevelt và c u nguy n tr c hai m i ngàn t ng s Nh ng lúc đó ngài v n là

m t l t ma tí hon bình th ng, thích ch y quanh cung đi n trên chi c xe h i đ p và đùa ngh ch v i các anh em ru t c a mình, Tenin Choegyal, em trai c a c t Lai L t Ma nh l i “ M t ngày mùa hè, vào

n m tôi đ c b y tu i, m tôi đ a tôi đ n cung đi n mùa hè Norbulingka đ th m c t Lai L t Ma Khi chúng tôi t i n i, ngài đang t i n c nh ng cây ki ng c a mình, và ngài đã ch a ngay vòi n c vào tôi”

C ng trong kho ng th i gian đó, l t ma tí hon tinh ngh ch l n đ u tiên bi u l nh ng n ng khi u v khoa h c c a mình Ngài t h c nh ng nguyên t c c a đ ng c n và t s a ch a cái máy phát đi n c a Cung i n Potala khi nào nó tr c tr c Ngài ch đ c phép nhìn ra th gi i bên ngoài qua t m màn l a

c a chi c ki u b ng vàng c a mình, vì v y ngài dùng máy chi u đ xem nh ng cu n phim mà ngài thích

nh lo t phim “Tarzan”, phim “Henry V, vua Anh Qu c”, và nh t là nh ng cu n phim thu hình chính th

đô Lhasa Ngài nh l i là mình th ng trèo lên nóc đi n Potala l y ng vi n v ng kính và thích thú quan sát nh ng c dân c a th đô Lhasa đang sinh ho t trong đ i s ng h ng ngày c a h

N m 1950, s cô l p c a “viên ng c nh ý”(“Wish-Fulfilling Gem”) và v ng qu c mi n núi c a ngài b phá h y khi quân Trung Qu c t n công t tám h ng khác nhau B t ng nhà lãnh đ o nh tu i này ph i h c m t khóa c p t c v chính tr , đ r i đ n B c Kinh th ng thuy t v i Chu Ân Lai (Zhou

Enlai) và Mao Tr ch ông (Mao Zedong) Cu i cùng, vào tháng ba n m 1959, khi m t cu c đ ng đ đ m máu di n ra v i ba m i ngàn ng i Tây T ng d ng mãnh vùng lên ch ng l i s cai tr hung b o c a Trung Qu c, c t Lai L t Ma đã quy t đ nh tr n kh i cung đi n mùa hè, hóa trang thành m t ng i lính th ng và leo qua nh ng r ng núi cao nh t th gi i Hai tu n sau, b b nh tiêu ch y và ng i trên l ng

m t con trâu yak, “V th l nh hoa sen tr ng” (“Holder of the White Lotus) đã đi vào đ t n nh m t

ng i l u vong cùng v i tám ch c ngàn ng i dân Tây T ng khác

K t đó ngài đã ph i s ng v i s c g ng gi th ng b ng trên s i dây chính tr th gi i Ngài là

m t v khách c a m t qu c gia mu n ngài gi im l ng và là m t k đ ch c a qu c gia mà nhi u n c trên

th gi i đang ve vãn Không n n chí, c t Lai L t Ma đã t ch c n m m i hai khu đ nh c c a

ng i Tây T ng n và Nepal c ng nh thi t l p nh ng vi n b o t n ngh thu t, kinh sách và y h c truy n th ng c a Tây T ng Trong m y n m sau đó, ngài b t đ u đi vòng quanh th gi i gi ng nh m t v Giáo Hoàng c a Ph t Giáo đ di n thuy t i h c Harvard, Hoa K , ti p ki n c Giáo Hoàng John Paul đ nh và g p các tín đ PG trên kh p th gi i, dù h là nông dân th t h c hay là di n viên (di n viên

đi n nh ng i M Richard Gere ng i b t đ u nghiên c u PG t n m 1982) Ngài mu n luôn luôn nhìn th y nh ng ph ng di n tích c c c a đ i s ng, ngài c m th y r ng s l u vong c ng có nh ng m t

t t c a nó “Khi chúng tôi Tây T ng, có nh ng ho t đ ng nghi l chi m nhi u th i gi mà th c ch t không có ý ngh a gì nhi u T t c nh ng chuy n đó bây gi không còn n a Tôi ngh nh v y là t t Bây

gi thì không c n đ n nh ng hình th c bên ngoài n a”

Nhi u ng i Tây T ng thu c th h tr mu n v lãnh đ o c a h có nhi u tính chi n đ u h n H

ng h đ ng l i b o đ ng, vì h nh n xét r ng có h n ba ngàn tù nhân chính tr ch riêng mi n trung Tây T ng và chính quy n Trung Qu c đã đ a ít nh t là ba tr m ngàn binh s đ n đ chi m đóng “nóc nhà

c a th gi i” Nh ng c t Lai L t Ma v n ch tr ng đ ng l i ôn hòa Ngài trình bày: “Khi tâm trí

b s sân h n ng tr thì nó có th tr nên điên lo n Ng i ta s không th quy t đ nh đúng và không th trông th y s th t Nh ng n u bình t nh và an đ nh ng i ta s trông th y s v t đúng nh th t Tôi ngh

r ng các nhà chính tr c n ph i có lo i kiên nh n này Ch ng h n, so v i các nhà lãnh đ o tr c đây c a Liên Xô thì ông Gorbachev là ng i bình t nh h n nhi u và do đó ho t đ ng c a ông h u hi u h n”

Tuy nhiên, hi u hòa không có ngh a là th đ ng, ngài nói ti p “r t cu c ng i Trung Qu c s ph i

nh n th c r ng Tây T ng là m t qu c gia riêng bi t N u Tây T ng đã luôn luôn th t s là m t ph n c a Trung Qu c thì dù mu n hay không mu n, ng i Tây T ng c ng ph i s ng v i s ki n này Nh ng s

th t không ph i nh v y, do đó chúng ta có t t c nh ng lý do đ đòi h i quy n l i c a mình”

c t Lai L t Ma dành nhi u th i gi đ suy ngh v vi c Ph t Giáo Tây T ng có th d y nh th nào và có th h c nh th nào t nh ng n n giáo thuy t khác Ch ng h n ngài tin r ng Ph t Giáo có th

h ng d n cho ch ngh a Marx bi t cách thi t l p m t ch ngh a xã h i đích th c “không b ng võ l c mà

b ng lý lu n, b ng m t s luy n t p tâm trí r t nh nhàng, b ng s phát tri n tâm t bi” Ngài nhìn th y

nhi u đi m t ng đ ng gi a ni m tin c a ngài và tâm lý h c, v tr h c, th n kinh h c, khoa h c, xã h i

h c và v t lý h c Ngài nói: “Có nhi u đi u mà ng i đ t Ph t chúng ta nên h c t nh ng phát hi n

m i nh t c a khoa h c Và các nhà khoa h c có th h c t nh ng giáo lý c a Ph t Giáo Chúng ta ph i làm công vi c nghiên c u và r i ti p nh n nh ng k t qu N u không phù h p v i nh ng k t qu tr c nghi m thì chính nh ng l i gi ng c a Ph t c ng ph i b lo i b ”

S c p ti n c a ngài có khi làm cho ng i Tây T ng hoang mang, dù h là nh ng ng i s n sàng t

b m ng s ng vì v lãnh đ o c a mình Trong b n hi n pháp s th o mà ngài đã so n vào 1963, v Ph t

v ng đã cho vào đó m t đi u trái ng c v i c mu n c a ng i dân Tây T ng, có th làm cho ngài b lên án ó là vi c ngài đang xét l i cách th c m i đ ch n v Dalai Lama k t c, có l b ng m t cu c b u

c gi ng nh c a Tòa Thánh Vatican c a Ky Tô Giáo v y, ho c ch n theo tu i tác, bãi b t t c nh ng

t p quán tìm ki m v hóa thân tái sanh “Tôi ngh r ng đã đ n lúc, dù không nh t thi t ph i có quy t đ nh

th t s m, nh ng c ng ph i có s b t đ u m t cu c th o lu n có tính cách chính th c h n, đ ng i dân

có th chu n b t t ng cho vi c này”

Trong lúc đó, nhà lãnh đ o l u vong ti p t c s ng m t đ i s ng đ n gi n, vô v k , gi ng nh giáo

lý Trung o c a Ph t Giáo, không tranh ch p v i th gian và c ng không b th gian nh h ng Ngài

v n không ch u ng i hàng gh h ng nh t trên các chuy n bay và v n luôn t xem mình là m t “t ng s

đ n s ” (simple Buddhist monk) Dù là m t trong nh ng h c gi uyên bác nh t và là m t trong nh ng

ng i trí tu nh t c a t t c các n n tri t h c trên th gi i, ngài có tài thu tóm giáo thuy t c a mình thành

m t đi u th c d ng trong sáng, nh đã k t tinh trong t a đ cu n sách xu t b n n m 1984 c a ngài “ T

Bi, Quang Minh và Trí Tu ” (Kindness, Clarity and Insigh) do nhà xu t b n Snow Lion n hành Ngài

nói “Tôn giáo th c s c a tôi là lòng t bi” (My true religion is kindness) ây là m t đi u không may

m n cho chính ph Trung Qu c khi h đ ng ph i m t ng i nh c t Lai L t Ma B c Kinh đã ph báng ngài khi g i ngài là “thây ma chính tr , th ph và ph n b i” (political corpse, bandit and traitor),

“tên đ t tay dính máu, s ng b ng th t ng i (red-handed butcher who subsisted on people’s flesh)

Nh ng b t c ai g p c t Lai L t Ma c ng c m th y s n ng m, nhân ái và t bi c a ngài

i v i m t ng i ngoài, đ i s ng c a m t v Ph t s ng có v r t cô đ n Thêm n a, trong m y n m qua

g n nh t t c nh ng ng i thân c n c a ngài, nh t là v giáo s c a chính ngài, v giáo s ph tá, m và anh c a ngài, là ng i x a kia đã ch i đùa v i ngài, đ u đã l n l t qua đ i Nh ng c ng nh m i đi u khác, c t Lai L t Ma ch p nh n th c t i m t cách sâu s c nh t Ngài nói: “B n c qua đ i, b n m i

xu t hi n i u này c ng gi ng nh ngày tháng v y Ngày tháng c trôi qua, ngày m i xu t hi n i u quan tr ng là làm cho nó có ý ngh a: m t ng i b n đ y ý ngh a hay m t ngày đ y ý ngh a”

2

M t ngày sinh ho t

Vanya Kewley ghi chép

Tôi th c d y đúng b n gi , tôi b t đ u m t th i công phu khuya th trì th n chú Ngagjhinlab Tôi nguy n

hi n dâng nh ng gì tôi làm đ c trong su t m t ngày qua hành đ ng, l i nói, ý ngh c a tôi, t t c nh

m t s c ng hi n, m t ph ng cách s ng tích c c đ giúp đ ng i khác.Gi ng nh nh ng t ng s khác, tôi nghiêm trì m t l i phát nguy n an b n th đ o, không s h u b t c th gì thu c v cá nhân Phòng

ng c a tôi ch có m t cái gi ng, và hình nh đ u tiên tôi nhìn th y sau khi th c d y là khuôn m t c a

c Ph t t pho t ng có t th i Kyirong th k th 17, b c t ng này là m t trong s r t ít mà tôi mang theo đ c khi đào thoát kh i s báng b c a Trung Qu c Khí tr i l nh khi tôi th c d y, vì chúng tôi đang trên đ cao 7000 b , nên tôi t p th d c m t chút cho m, ti p đó r a m t và khoác th t nhanh chi c y vào ng i

C ng nh t t c t ng s khác, tôi m c y màu nâu đ th m Lo i v i này không làm t ch t li u t t, và chi c y đ c ch p vá l i t nhi u m nh N u v i đ c làm t v t li u t t và li n m t m nh thì có th bán

đ ki m l i, s ki n này không th x y ra cho các t ng s i u đó c ng c thêm tri t h c c a chúng tôi trong vi c lo i b s đ m nhi m v t ch t c a th gian trong đ i s ng tu t p c a mình Tôi hành thi n cho

đ n n m gi r i và l Ph t sau đó Chúng tôi có m t pháp tu t p đ c bi t đ nh c nh , quán xét v nh ng

l i l m c a chính mình trong đ i s ng và phát l sám h i nh ng gì đã vi ph m và c ng nh nguy n c u cho chúng sinh đ c an l c

Tr i h ng đông, n u th i ti t t t, tôi ra th m khu v n ây là th i gian r t đ c bi t trong ngày đ i v i tôi Tôi nhìn lên b u tr i và th y nh ng ngôi sao xa xa, tôi có m t c m giác th t k l , nh n ra tính không c a v tr v n h u S nh n th c này đ c ng i đ t Ph t g i là vô th ng Tôi c m th y d

ch u và r t th giãn ôi lúc tôi không suy ngh gì c , ch thích th h ng cái không khí trong lành c a

bu i ban mai và l ng nghe nh ng ngôn ng c a các loài chim

Ti p đó, Th y Penjor hay Th y Loga, xu t thân t Tu Vi n Namgyal, nh ng v đã s ng bên c nh tôi t 28

n m qua, mang th c n đi m tâm cho tôi Th c đ n b a sáng c a tôi th ng pha tr n m t n a Tây T ng

và n a kia là Tây Ph ng, Tsampa, bánh mì làm t lúa m ch và cháo Tôi v a n sáng và v a b n r n

l ng nghe tin t c th gi i qua ch ng trình radio c a đài BBC

Sau đó kho ng sáu gi tôi vào m t phòng khác và hành thi n đ n chín gi Xuyên su t gi hành thi n, t t

c đ t Ph t đ u n l c và phát tri n lòng t bi, bao dung và tha th Tôi hành thi n kho ng sáu ho c b y

l n trong m t ngày

T chín gi cho đ n tr a, tôi đ c và h c kinh Ph t o Ph t là tôn giáo r t uyên thâm, m c dù tôi đã nghiên c u Ph t đi n su t c cu c đ i mình, nh ng v n còn có nhi u th đ h c au đ n thay cho dân

t c c a chúng tôi, nh ng b n kinh c và nh ng b n kinh chép tay đã b ng i Trung Qu c h y di t h t

s ch Tr c khi có s xâm chi m c a ng i Trung Qu c, chúng tôi đã có trên 6000 t vi n và Ph t h c

vi n Bây gi ch còn 37 t vi n mà thôi

Tôi c ng c g ng đ c nh ng tài li u v các b c Th y ng i Tây Ph ng Tôi mu n h c thêm v tri t h c

và khoa h c Tây Ph ng c bi t là môn v t lý h t nhân, thiên v n h c và sinh v t th n kinh h c Các nhà khoa h c Tây Ph ng th ng vi ng th m và th o lu n cùng v i tôi v m i liên h gi a tri t h c Ph t giáo và các ngành chuyên môn c a h , ho c so sánh công vi c c a h trên ch c n ng trí óc và kinh nghi m tu t p c a ng i Ph t t nh ng trình đ khác nhau

Tôi th ng th c d y và sau gi hành thi n, tôi gi i lao b ng cách đi làm nh ng vi c l t v t nh n p đi n cho máy thu thanh, s a ch a m t cái gì đó T tu i u th tôi b quy n r mãnh li t v i nh ng th thu c

v c khí, nh ng đ ch i có g n đ ng c , nh ng chi c xe h i nh , nh ng chi c máy bay, nh ng đ v t này th ng đ c kh o sát r t t m qua bàn tay c a tôi Chúng tôi có m t máy chi u phim t i th đô Lhasa, nó thu c v c t Lai L t Ma th 13 Chi c máy này đ c m t l t ma g c ng i Trung Qu c coi ngó, nh ng khi v này viên t ch không ai bi t s a ch a.Vì th tôi ph i t h c cách làm th nào đ chi c máy có th làm vi c tr l i Nh ng cái h c c a tôi là t mày mò, vì đ n gi n tôi không đ c đ c

b n h ng d n Tôi ch nói đ c ti ng Tây T ng Vì th , nh m t thói quen tôi hay làm vi c v t nh s a

nh ng th linh tinh nh đ ng h đeo tay, đ ng h treo t ng, đ ng h đ bàn ho c tr ng cây trong nhà kính Tôi yêu c cây hoa lá nói chung, đ c bi t các lo i hoa phi y n, hoa u t kim h ng và theo dõi chúng

l n lên m i ngày

úng m i hai gi r i tr a, tôi dùng ng trai Tôi không ph i là ng i n chay m c dù tôi thích n l m Tôi n nh ng th mà tôi đ c cho ôi khi có món thupka, súp v i bánh mì, th nh tho ng có món momo, bánh bao v i th t h p, và skabaklep, bánh mì chiên v i nhân th t bên trong

Bu i chi u tôi có cu c h p chính th c v i các thành viên n i các c a chính ph Tây T ng l u vong (Bka’zhag) ho c các đ i di n t các c quan khác c a chính ph Nh ng th ng thì có nh ng ng i đ n

t Tây T ng, có ho c không có gi y phép c a chính quy n Trung Qu c H u h t h đ u tr n ch y kh i Tây T ng, h đã d ng c m b ng qua nh ng đ ng đèo cao vút c a dãy Hy Mã L p S n đ cao m i

H th ng đem con cháu c a h đ n đây H cho tôi bi t đó là con đ ng duy nh t h có th h c đ c

ti ng m đ Tây T ng, truy n th ng v n hóa và tín ng ng n i đây mà thôi Chúng tôi g i nh ng tr em vào làng thi u nhi Tây T ng Nh ng thanh niên l n h n mu n tr thành t ng s thì đ c g i vào tu vi n

c a chúng tôi mi n nam n

M c dù nhân dân Tây T ng mu n tôi tr v c h ng, nh ng tôi nh n đ c tin t c t trong n c là tôi không nên tr v quê nhà trong hoàn c nh hi n t i H không mu n tôi làm m t k bù nhìn c a ng i Trung Qu c nh Lama Panchen đây trong th gi i t do, tôi có th làm ích l i h n cho dân t c tôi nh

là m t phát ngôn nhân, nói lên ti ng nói t do cho dân t c tôi Tôi có th ph c v t t h n cho x s tôi t

n c ngoài

ôi khi Jetsun Pema, em gái tôi, ng i ho t đ ng trong làng thi u nhi Tây T ng, đ n đ th o lu n v công vi c c a làng Nh t t c các t ng s khác, tôi không g p nhi u thành viên trong gia đình, cha m tôi qua đ i, ng i anh l n h n tôi, Thubten Norbu, là m t giáo s T ng Ng i H c Bloomington, ti u bang Indiana, Hoa K và Gyalo Thondup, m t th ng gia đang làm vi c H ng Kông Bu n thay, ng i

anh k tôi, Lobsang Samden (xem hình bên d i) đã m t cách đây hai n m Chúng tôi r t thân v i nhau Anh y t ng s ng, h c và chia s nh ng vui bu n c a cu c s ng cùng v i tôi cung đi n Potala Tr c khi qua đ i, anh t ng làm vi c trung tâm y t Tôi nh anh y l m

Sáu gi chi u tôi dùng trà Nh m t t ng s , tôi không n t i B y gi t i tôi xem tivi, có b a không may

h phát ch ng trình ngh lu n Nh m t ng i t Amritsar và m t ng i khác t Pakistan, không nghe

gì đ c, tôi không bi t ti ng Punjab ho c ti ng Urdu Nh ng th nh tho ng có m t phim ti ng Anh Tôi thích lo t phim tài li u v v n minh Tây Ph ng c a BBC và các ch ng trình v th gi i t nhiên khác

Sau đó tôi hành thi n l n cu i trong ngày và đi ng lúc tám gi r i ho c chín gi t i Nh ng n u có m t

tr ng đâu đó, tôi ngh r ng nó đang nhìn xu ng dân t c c a tôi đang b giam c m bên trong x Tây

T ng Tôi c m n, dù r ng tôi là m t ng i t n n, tôi t do đây, t do nói ti ng nói đ giúp đ cho

ng i dân c a tôi Tôi nguy n c u c H Pháp c a x s Tây T ng, Quán Th Âm B Tát (Avalokitesvara) t bi gia h cho Tây T ng s m thoát c nh kh n cùng này Không có gi th c gi c nào

mà tôi không ngh đ n hoàn c nh c a ng i dân n c tôi đang b giam hãm trong tình tr ng b t c ngay bên trong thành l y c a h

Source: Sidney Piburn (1993), The Dalai Lama, A Policy of Kindness, Snow Lion Publications, Ithaca, New York, USA

3

Bài do ký gi John Avedon ph ng v n

L i ng i d ch: c t Lai L t Ma 14, tên th t là Tenzin Gyatso, là m t nhà lãnh đ o th quy n và giáo quy n c a nhân dân Tây T ng Ngài chào đ i t i làng Taktser, vùng ông B c Tây T ng vào ngày 6 tháng 7 n m 1935 ( t H i) trong m t gia đình nông dân Ngài đ c th a nh n là Dalai Lama vào n m 2

tu i theo truy n th ng Tây T ng nh là hóa thân c a c t Lai L t Ma th 13 Ngài đ c t n phong

t c v Dalai Lama vào ngày 22 tháng 2 n m 1940 t i Lhasa, th đô c a Tây T ng, chính th c là ng i lãnh đ o chính tr và tôn giáo cho 6 tri u ng i Tây T ng Tuy nhiên ngài đã th a k t c v Dalai Lama trong m t giai đo n b p bênh nh t c a toàn b l ch s v i danh hi u cao quý này, vì Trung C ng đã xâm chi m Tây T ng và ngài đã đ n t n n ti u bang Dharamsala, mi n B c n c n Ð t n m 1959 T

đó, ngài đã ng h tri t đ cho chính sách b t b o đ ng, ngay c nh ng lúc đ i đ u v i nh ng cu c t n công kh ng khi p nh t Chính vì th mà n m 1989, ngài đ c trao gi i th ng Nobel v hòa bình Hi n nay, c ng trong thân ph n ng i t n n, ngài th ng xuyên đi đ n nhi u mi n đ t trên th gi i đ kêu g i hòa bình, đ r i khi có th , ngài nói lên ti ng nói t do gi i phóng cho dân t c Tây T ng T ngày 6 đ n ngày 16 tháng 6 n m 2007 này, c t Lai L t Ma s vi ng th m Úc Châu, đây là chuy n th m Úc l n

th n m c a Ngài đ gi ng d y Ph t Pháp M i ng i đang trông đ i s xu t hi n c a ngài D i đây là bài ph ng v n c a John Avedon, m t ký gi ng i M c a t p chí New York Time, s giúp quý đ c gi

bi t thêm v cu c đ i c a v Ph t v ng này, bài ph ng v n này đ c th c hi n vào n m 1989 sau khi ngài lãnh gi i th ng Nobel v hòa bình.

John Avedon: Khi đ c công nh n là t Lai L t Ma, c m giác đ u tiên c a ngài là gì? Ngài th y đi u

gì x y ra cho mình?

Dalai Lama: Tôi r t h nh phúc Tôi r t thích s ki n này Tr c khi ng i ta tìm tôi, tôi đã th ng nói

v i m tôi r ng tôi s đi t i Lhasa (th đô c a Tây T ng) Tôi th ng ng i th chân hai bên b u c a s , làm ra v nh đang c i ng a đ n Lhasa Lúc đó tôi còn r t nh , nh ng tôi nh rõ chuy n này Tôi mu n

đi v Lhasa M t chuy n khác mà tôi đã không nói trong t p t truy n (in l n đ u tiên n m 1961), là sau

khi tôi ra đ i, có hai con qu bay đ n đ u trên mái nhà chúng tôi Chúng đ n vào m i bu i sáng, đ u đó

m t lúc r i bay đi i u này r t đáng chú ý, vì đã có nh ng hi n t ng t ng t x y ra trong th i gian

m i chào đ i c a các v t Lai L t Ma th nh t, th b y, th tám và th m i hai Sau khi các v đó ra

đ i, có hai con qu bay đ n đ u tr c nhà Trong tr ng h p c a tôi, lúc đ u không có ai đ ý, nh ng

m i đây, kho ng ba n m tr c, khi tôi nói chuy n v i m tôi, bà đã nh l i chuy n này Bà đã nhìn th y hai con qu bay t i đ u tr c nhà vào m i sáng s m và m t lúc lâu chúng l i bay đi Bu i t i sau khi đ c

t Lai L t Ma th nh t ra đ i, b n c p đ t nh p vào nhà gia đình ngài Cha m ngài b ch y đ l i đ a

tr Ngày hôm sau, khi tr v nhà, h tìm th y em bé trong m t góc nhà, có m t con qu đ ng tr c nhà

đ b o v V sau, khi c t Lai L t Ma th nh t l n lên và tu t p có k t qu , trong lúc thi n quán, ngài ti p xúc tr c ti p v i các v th n h pháp Mahakala ( i H c Thiên) Lúc đó ngài Mahakala đã nói

r ng “M t ng i nh ngài đang làm công vi c ho ng d ng Ph t pháp, c n ph i có m t v b o h nh

c t Lai L t Ma, n m 2 tu i

tôi Ngay trong ngày ngài ra đ i, tôi đã b o h ngài” (somebody like you who is upholding the Buddhist teaching needs a protector like me Right on the day of your birth, I helped you) Nh v y chúng ta th y

rõ ràng có s liên quan gi a Mahakala, nh ng con qu và các v t Lai L t Ma

M t chuy n n a x y ra mà m tôi nh r t rõ là ngay sau khi tôi đ n Lhasa, tôi đã nói r ng r ng c a tôi trong m t chi c h p trong tòa nhà nào đó cung đi n mùa hè Norbulingka Khi h m chi c h p đó

ra, b r ng c a v t Lai l t Ma th 13 đang n m đó Tôi đã ch vào cái h p và nói r ng r ng c a ta đ y, nh ng bây gi thì tôi không còn nh gì v chuy n đó c Nh ng ký c m i c a th xác này m nh

h n Quá kh đã tr nên m nh t h n, tôi không nh gì c tr khi đ c

bi t ra s c g i l i m t ký c nh th

John Avedon: Ngài có nh lúc đ c sinh ra hay tr ng thái trong bào thai tr c đó không?

Dalai Lama: Tôi không nh lúc đó Khi còn nh tôi c ng không nh gì Nh ng hình nh có m t d u

hi u nh bên ngoài Tr s sinh th ng ra đ i v i hai m t nh m, còn tôi thì ra đ i v i hai m t m , có th

đi u này cho th y chút ít tr ng thái tâm trí t nh th c trong bào thai

John Avedon: Lúc còn nh ngài ngh gì v vi c mình đ c nh ng ng i l n đ i x nh m t nhân v t quan tr ng? Ngài có lo s vì s kính tr ng nh v y không?

Dalai Lama: Ng i Tây T ng là m t dân t c th c t , nh ng ng i Tây T ng l n tu i không bao gi đ i

x v i tôi nh v y Tôi c ng r t t tin Trên đ ng đi đ n Lhasa l n đ u tiên, vùng đ ng b ng Debuthang, v B c S Nechung t i đ ch ng th c thêm tôi là ng i đ c ch n đúng i cùng v i v này

là m t “geshay” già, r t đ c kính tr ng và đã đ t ch ng ng cao Tr ng Loseling c a Tu Vi n Drepung V ti n s này r t quan tâm đ n vi c tôi có ph i đúng là ng i c n ph i tìm hay không Ph m sai

l m trong vi c tìm v t Lai L t Ma là đi u nguy hi m V này là m t t ng s nh ng không ph i là m t viên ch c c a chính ph Ông y đi vào l u n i tôi có m t v i m t nhóm ng i t i th m, và xác quy t

r ng tôi đúng là ng i c n tìm Nh v y, dù có m t s ng i già nghiêm kh c, mu n s vi c ph i ch c

ch n, tôi c ng đã hành x t t và đã chinh ph c đ c h (c i) Tôi không bao gi c m th y khó ch u trong v trí c a mình

John Avedon: Kho ng gi a n m m i sáu tu i đ n m i tám tu i, sau khi n m quy n l c chính tr th

t c, ngài có thay đ i gì không?

Dalai Lama: Có, tôi đã thay đ i m t chút Tôi đã tr i qua nhi u h nh phúc c ng nh đau bu n T s

tr ng thành c a cu c s ng, t nh ng v n đ n y sinh đ có thêm kinh nghiêm, tôi đã thay đ i K t qu là con ng i mà ông đang th y bây gi (c i)

John Avedon: Khi v a t i tu i tr ng thành ngài có tâm tr ng nh th nào? Nhi u ng i tr i qua m t

th i k khó kh n khi nh n th y mình đã là m t ng i l n i u này có x y ra v i ngài không?

Dalai Lama: Không, cu c đ i c a tôi trôi đi m t cách đ u đ n Tôi h c hai bu i m i ngày, còn nh ng lúc khác thì ch i đùa (c i) n n m m i ba tu i, tôi b t đ u h c tri t h c, pháp s , tranh lu n, và th

pháp Tôi h c nhi u h n tr c T t c đ u là nh ng vi c h ng ngày và d n d n tôi c ng quen v i nh ng

vi c này Có khi tôi đ c ngh hè Nh ng k ngh này r t d ch u, h nh phúc Anh c a tôi, Losang Samten luôn tr ng h c nh ng trong nh ng th i gian đó anh c ng t i th m tôi C ng có khi m tôi mang lo i bánh mì đ c bi t quê h ng, t nh Amdo, đ n cho tôi Bánh này r t dày và ngon, do m tôi t tay làm

John Avedon: Khi tr ng thành ngài có d p nào g p cha c a ngài hay không?

Dalai Lama: Cha tôi qua đ i n m tôi m i ba tu i

John Avedon: Có v ti n nhi m nào ngài đ c bi t chú ý hay có m t s liên quan riêng nào đ n ngài không?

Dalai Lama: c t Lai L t Ma th m i ba Ngài đã c i ti n nhi u nh ng tiêu chu n h c các Ph t

h c vi n Ngài khuy n khích r t nhi u nh ng h c sinh thành tâm Ngài ng n c n nh ng ng i thi u n ng

l c mà l i mu n ti n thân trong t ng đoàn, mu n tr thành s tr ng hay nh ng m c tiêu khác V

ph ng di n này ngài r t nghiêm kh c Ngài c ng làm l truy n gi i cho m y ch c ngàn t ng s ó là hai thành t u tôn giáo chính y u c a đ i ngài Ngài không ban nhi u l truy n pháp, c ng không thuy t pháp nhi u i v i đ t n c thì ngài đã có nh ng t t ng l n và đã quan tâm và c i cách v hành chánh, đ c

bi t là đ i v i nh ng vùng xa, làm sao đ công vi c hành chánh nh ng n i đó đ c t t Ngài r t chú

tr ng t i vi c đi u hành chính ph m t cách có hi u qu h n Ngài còn chú ý nhi u đi u t ng t

John Avedon: Trong cu c đ i ngài nh ng bài h c riêng hay nh ng thách th c n i tâm l n nh t c a ngài

là gì? Nh ng ch ng nghi m nào có nh h ng nhi u nh t đ n s phát tri n cá nhân c a ngài?

Dalai Lama: V ch ng nghi m tâm linh thì tôi có m t s ch ng ng tánh không (sunya/emptiness) nào

đó, m t th c m giác, ch ng nghi m, và ph n l n là b đ tâm, t bi i u này giúp nhi u đi u cho tôi

Có th nói r ng nó đã làm cho tôi tr thành m t con ng i m i Tôi v n đang ti n xa h n, đang c g ng

Nó giúp tôi có thêm s c m nh n i tâm, có can đ m và d ch p nh n hoàn c nh h n ó là m t trong

nh ng kinh nghi m l n nh t c a tôi

John Avedon: V m t b đ tâm thì ngài đang nói đ n s ti n b thêm v ch ng ng hay ngài mu n nói

đ n nhân t liên quan nào đó bên ngoài?

Dalai Lama: Chính y u là v s tu t p bên trong C ng có th có nh ng nguyên nhân hay hoàn c nh bên

ngoài Nh ng nhân t bên ngoài có th đã đóng góp m t ph n trong vi c gây d ng m t c m giác nào đó

v b đ tâm Nh ng chính y u là t s tu t p n i tâm

John Avedon: Ngài có th k ra m t kho nh kh c đ c bi t nào đó trong quá trình tu t p c a mình không?

Dalai Lama: V thuy t tánh không, thuy t tánh không tr c tiên, r i c m giác b đ tâm… vào kho ng

1965 hay 1966, trong kho ng th i gian đó ây th c s là chuy n riêng t i v i m t hành gi chân chính thì nh ng đi u này ph i đ c gi kín

John Avedon: Vâng, s không đ c p v nh ng ch ng nghi m sâu xa nh t c a ngài, nh ng còn nh ng s

ki n trong đ i ngài; nh ng s ki n này đã có nh h ng nh th nào đ i v i ngài trong vi c hình thành nhân cách? Ngài đã tr ng thành nh th nào qua nh ng kinh nghi m này?

Dalai Lama: Tr ng thành nh m t ng i l u vong là đi u h u ích Tôi s ng g n v i th c t h n H i tôi còn Tây T ng v i t cách m t v t Lai L t Ma, tôi đã c g ng s ng m t cách th c t , nh ng ph n nào vì hoàn c nh nên đã có m t kho ng cách nh t đ nh gi a tôi và đ i s ng bên ngoài, tôi có ph n b cô

l p v i th c t i Và r i khi tr thành m t ng i t n n, m t ng i m t n c, đó l i là c h i t t đ tôi có thêm kinh nghi m, và nó c ng giúp tôi có thêm lòng c ng quy t hay s c m nh n i tâm

John Avedon: Khi tr thành ng i t n n, đi u gì đã giúp ngài có đ c s c m nh này? Có ph i là vi c

m t đ a v và t qu c c a ngài ch ng?Hay là s ki n dân chúng th ng kh xung quanh ngài? Ngài có

đ c yêu c u lãnh đ o nhân dân c a ngài theo m t đ ng l i khác v i cách ngài đã quen thu c hay không?

Dalai Lama: Làm ng i t n n, th t s là m t tình th nguy hi m và tuy t v ng Lúc đó m i ng i ph i

đ i phó v i th c t i ó không ph i là lúc v cho r ng m i vi c đ u t t đ p Và đó là m t đi u khó kh n

Ng i ta c m th y mình d n thân vào th c t i Trong th i thanh bình m i vi c đ u trôi ch y Ngay c khi

có m t s c nào đó, ng i ta c ng du di nh m i chuy n đ u t t Nh ng trong th i khó kh n th c s , khi

có bi n c l n, thì ng i ta không th nào cho r ng m i chuy n đ u t t, ph i r ch ròi tình tr ng x u là

x u Khi tôi tr n kh i cung đi n mùa hè Norbulingka thì tình th th t nguy hi m Chúng tôi đã b ng qua

g n nh ng doanh tr i c a quân đ i Trung Qu c M t tr m ki m soát n m ngay trên b sông bên kia Kho ng hai hay ba tu n tr c khi tôi tr n đi, chúng tôi đã có tin t c ch c ch n là ng i Trung Qu c đã chu n b đ y đ đ t n công chúng tôi V n đ ch còn là ngày gi mà thôi

John Avedon: Lúc đó ngài v t qua sông Kyichu và g p nhóm du kích quân Khamba đang đ i ngài

đó, ngài có gi quy n lãnh đ o tr c ti p hay không? Trong cu c tr n ch y c a ngài, ai là ng i ra nh ng quy t đ nh?

Dalai Lama: Ngay khi r i kh i Lhasa, chúng tôi đã l p m t nhóm bên trong, m t y ban đ th o lu n

m i vi c Tôi và tám ng i khác

John Avedon: Có ph i vi c làm cho m i ng i nh t trí là ý ki n c a ngài?

Dalai Lama: úng Nh ng ng i đ c đ l i phía sau Lhasa c ng l p m t y Ban Nhân Dân, m t hình th c h i đ ng cách m ng (revolutionary council) T t nhiên đ i v i Trung Qu c thì đây là y ban

ph n cách m ng Trong vòng vài ngày, h thành l p y ban đó, do nhân dân đ c và y ban này đ a ra

m i quy t đ nh Tôi đã g i m t b c th đ n đ phê chu n y ban đó Trong y ban nh nh ng ng i

ch y tr n cùng v i tôi, m i đêm chúng tôi th o lu n nh ng đi m th c ti n Lúc đ u, k ho ch c a chúng tôi là thi t l p b ch huy mi n nam Tây T ng Vào ngày 24 tháng t n m 1959, tôi c ng cho th t ng Nehru c a n bi t r ng chúng tôi đã thành l p chính ph lâm th i c a Tây T ng, chuy n t Lhasa t i

mi n nam Tây T ng Tôi thông báo đi u này m t cách t nhiên cho th t ng Ông y h i nao núng (c i), nh ng ông y nói “chúng tôi s không công nh n chính ph c a ngài” Dù chính ph này đã đ c thành l p trong khi còn bên trong Tây T ng và lúc đó tôi đã bên n r i

John Avedon: Tôi mu n h i v vi c ngài là hóa thân c a B Tát i Bi Quán Th Âm (Chenrezi/Avalokitesvara) Ngài có c m ngh gì v đi u này?Ngài th a nh n rõ ràng đi u này hay còn có quan đi m nào khác?

Dalai Lama: Tôi khó có th nói m t cách xác quy t Tôi không th nói chính xác đ c, tr khi tôi ra s c tham thi n, nh p đ nh quán t ng v l i cu c đ i c a mình trong t ng h i th m t Chúng tôi tin có b n

lo i tái sinh Th nh t là lo i thông th ng, trong đó sinh linh không th quy t đ nh s tái sinh c a mình

Lo i tái sinh th hai là c a m t v Ph t toàn giác, ch c n hóa hi n m t thân v t ch t đ ti p t c công vi c giáo hóa chúng sinh Trong tr ng h p này, rõ ràng ng i y là m t v Ph t Lo i tái sinh th ba là c a

m t ng i đã t ng có nh ng thành t u tâm linh trong quá kh , có kh n ng ch n l a, hay ít nh t c ng có

th tác đ ng đ n đ a đi m và hoàn c nh tái sinh Lo i tái sinh th t đ c g i là hi n l s gia h , tr ng

h p này ng i tái sinh đ c ban n gia h v t ngoài kh n ng thông th ng, đ làm nh ng vi c l i ích,

nh gi ng d y chân lý gi i thoát cho ng i khác c tái sinh lo i này là do trong các ki p quá kh

ng i đó đã có ý nguy n m nh m giúp đ chúng sinh Dù có th thu c vào m t lo i tái sinh nào đó,

nh ng tôi không th nói ch c là mình thu c lo i nào

John Avedon: V vai trò th c ti n Quán Th Âm B Tát mà ngài đang lãnh nh n, ngài có c m ngh gì?

Ch có m t ít ng i đã đ c xem là thiêng liêng v m t này hay m t khác S m ng này là m t gánh n ng hay là m t đi u thú v ?

Dalai Lama: Vai trò này r t h u ích, vì qua đó tôi có th mang l i l i ích l n lao cho ng i khác Vì v y

mà tôi thích vai trò Quán Th Âm, và tôi quen thu c v i v trí này D dàng th y r ng đi u này giúp ích

cho nhi u ng i, và rõ ràng là tôi có nhân duyên đ lãnh nh n vai trò này Và c ng rõ ràng là có nhân duyên v i nhân dân Tây T ng nói riêng Ông hãy xét đi u này, trong nh ng hoàn c nh t tr c đ n nay

c a chúng tôi, ph i nói là tôi r t may m n Tuy nhiên s may m n nào c ng ph i có nh ng g c r và lý do

c a nó Do ti m n ng c a nghi p l c c ng nh nguy n l c đã giúp tôi đ m đ ng s m ng này V

ph ng di n này, trong cu n “Nh p B Tát o”(Engaging in the Bodhisattva Deeds), Lu n S Shantideva nói: “khi nào còn tr i còn đ t và còn luân h i, tôi nguy n l i n i này đ c u kh đ sinh”(as long as space exists, and so long as there are migrators in cyclic existence, may I remain – removing their suffering) Tôi có th nguy n nh v y trong cu c đ i này và bi t mình đã có ý nguy n y trong nh ng ki p tr c

John Avedon: V i m c tiêu bao la nh v y làm đ ng l c, ngài đ i phó nh th nào v i nh ng h n ch riêng t , nh ng gi i h n thu c v con ng i?

Dalai Lama: Lu n s Shantideva c ng nói “N u c Ph t toàn giác không th làm v a lòng chúng sinh thì làm sao ta có th làm đ c?”(If the blessed Buddha cannot please all sentient beings, then how could I) Ngay c m t đ ng giác ng có trí tu và quy n n ng vô h n và có ý nguy n c u đ chúng sinh thoát

kh c ng không th gi i tr nghi p cá nhân c a m i ng i đ c

John Avedon: Ph i ch ng đi u này đã làm ngài không c lo khi trông th y c nh kh c a sáu tri u dân Tây T ng, nh ng ng i mà ngài có trách nhi m trong m t ch ng m c nào đó?

Dalai Lama: ng l c c a tôi h ng v toàn th chúng sinh Tuy nhiên, m t m t khác tôi c ng h ng

v nh ng ng i dân Tây T ng N u m t v n đ có th gi i quy t đ c, có th s a đ i đ c, thì không có

gì ph i lo ngh N u không th s a đ i đ c thì lo l ng c ng b ng không Lo ngh không có m t chút ích

l i nào c

John Avedon: Nhi u ng i c ng nói nh v y, nh ng ít có ng i nào làm theo Ngài luôn luôn ngh nh

v y hay ngài đã ph i h c d n d n đi u này?

Dalai Lama: Quan đi m này đ c phát tri n t s tu luy n n i tâm Nói chung thì s đau kh luôn t n

t i Trong ch ng m c nào đó, ng i ta ph i g p nh ng nghi p qu x u mà mình đã t o ra trong quá kh qua thân, kh u, ý; mà ngay b n ch t c a con ng i c ng là đau kh Theo quan đi m c a tôi, không ch

có m t mà còn có nhi u nhân t khác nhau tác đ ng Trên quan đi m th c th gây ra đau kh , thì nh tôi

đã nói, n u nó có th s a ch a đ c thì không vi c gì ph i lo ngh N u không th s a đ i đ c thì lo ngh c ng không ích l i gì Trên quan đi m nhân qu thì đau kh là h u qu c a ác nghi p do chính mình

t o ra trong quá kh ch không ph i do ai khác Nh ng nghi p x u này không bao gi tàn l i n u mình không tu t p ngay t bây gi Ác nghi p s sinh ra qu x u n u mình không dùng thi n nghi p đ xóa m

Ng i ta không bao gi g p nh ng nghi p qu báo ng nào không do chính mình t o ra Sau cùng, v

m t b n ch t c a kh đau là do tính ch t c a n m u n t o thành, đ a đ n s kh l y cho thân và tâm

N m u n, g m s c, th , t ng, hành và th c, là n n móng c a đau kh Ch ng nào còn có thân n m u n thì ng i ta còn ph i ch u đau kh Xét m t cách sâu xa thì khi chúng tôi b m t đ c l p và ph i s ng x

l quê ng i, chúng tôi ch u nh ng lo i kh đau nào đó, còn khi chúng tôi tr v Tây T ng và giành l i

n n đ c l p t ch thì c ng s có nh ng lo i kh đau khác phát sinh B n ch t c a đ i s ng là nh v y

Ng i ta có th cho tôi là bi quan, nh ng tôi không bi quan, mà đây là tri t lý hi n th c c a Ph t Giáo (Buddhist realism) Giáo lý này giúp chúng tôi đ i di n v i m i hoàn c nh c a ki p ng i Có l n, khi

n m m i ngàn ng i thu c b t c Thích Ca (Sakya) b gi t, Ph t Thích Ca đã không đau kh , ngài đ ng

t a vào m t g c cây và nói r ng “Hôm nay ta h i bu n vì n m m i ngàn ng i thu c b t c c a ta b

gi t” (I am a little sad today because fifty thousand of my clans men were killed) c Ph t đã không quá xúc đ ng vì s ki n này Nh v y đó, ông th y ch (c i), đó là nghi p qu c a h c Ph t không th làm gì đ c cho h c Nh ng ý ngh nh v y làm cho tôi m nh m h n và n ng đ ng h n ây không

ph i là s qu n trí hay s thoái chí khi đ i di n v i kh đau v n có trong b t c hoàn c nh nào

John Avedon: Tôi đ ý th y ngài làm v n và s a ch a nh ng đ đi n t đ gi i trí?

Dalai Lama: À, đó là nh ng thú vui c a tôi, đ gi t th i gi y mà (c i) Khi th y mình có th s a ch a

đ c m t món đ gì đó thì tôi hài lòng th c s H i nh tôi đã tháo tung nh ng món đ ra, vì tôi tò mò

mu n bi t nh ng th máy móc đó ho t đ ng ra sao Tôi mu n bi t bên trong cái đ ng c có cái gì

Nh ng bây gi tôi ch tìm cách s a nh ng cái gì b h ng mà thôi

John Avedon: Th còn chuy n làm v n?

Dalai Lama: Làm v n Dharamsala là chuy n g n nh b t kh Dù c g ng cách m y thì mùa m a đ n

m i th c ng tiêu tan h t Ông c ng bi t đ i s ng tu s là r t đáng hài lòng, r t h nh phúc B ng ch ng là

nh ng ng i hoàn t c nói r ng h luy n ti c giá tr c a đ i s ng tu hành Nhi u ng i đã nói v i tôi r ng

n u không có s tu hành thì đ i s ng s r t khó kh n và ph c t p V i v con, ng i ta có th có h nh phúc trong m t th i gian nào đó Nh ng v lâu v dài thì s có nh ng v n đ t nhiên xu t hi n Ng i ta

s b m t m t n a s đ c l p và t do N u khi t b s đ c l p c a mình đ n m tr i s đ i r c r i mà có

m t l i ích hay m t ý ngh a nào đó thì vi c này c ng x ng đáng N u đây là hoàn c nh có ích l i cho

ng i khác thì nh v y c ng t t S r c r i kia tr nên có giá tr , b ng ng c l i thì qu th t không x ng đáng đ theo đu i

John Avedon: Nh ng n u không có cha m thì s không có chúng ta đây đ nói chuy n này

Dalai Lama: Tôi không nói r ng có con cái là đi u x u, hay m i ng i nên đi tu h t i u đó là b t kh (c i) Tôi ngh r ng n u ng i ta s ng m t cách đ n gi n thì s th a mãn s xu t hi n n s gi n d là nhân t quan tr ng đ a đ n h nh phúc c a con ng i Ít mu n, bi t đ và th a mãn nh ng gì mình đang

có, đó là đi u quan tr ng Có b n đi u giúp ng i ta tr thành m t ng i cao c , đó là th a mãn v i

nh ng th c ph m nào mình có Th a mãn v i y ph c b ng v i v n, hay ch p nh n b t c m t th y ph c nào, không mu n nh ng y ph c c u k hay màu s c r c r Th a mãn v i ch và v a đ đ trú n ng

m a, và sau cùng là hoan h t b tr ng thái tâm mê mu i và gây d ng nh ng tr ng thái tâm t nh th c trong thi n đ nh

Source: Sidney Piburn (1993), The Dalai Lama, A Policy of Kindness, Snow Lion Publications, Ithaca, New York, USA

4

S C M NH C A LÒNG T

Bài do Michael Toms ph ng v n c c t Lai L t Ma

L i d n: c t Lai L t Ma th 14, Tenzin Gytso, m t dòng các v qu c tr ng Ph t Giáo hóa thân

c a Tây T ng, có t th k th 14, là m t nhà lãnh đ o tinh th n hi n đ i, ng i đã bi u l ý th c và s quan tâm sâu xa đ n nh ng v n đ xã h i ngày nay Sinh ra trong m t gia đình nông dân, vào n m lên hai tu i, ngài đ c công nh n là hóa thân c a c t Lai L t Ma th 13, v n là v ti n nhi m c a ngài, theo truy n th ng Tây T ng c t Lai L t Ma đ c xem là nhà lãnh đ o chính tr , tôn giáo và tâm linh c a nhân dân Tây T ng

Không gi ng các v ti n nhi m c a mình, ngài đã đi nhi u n i th gi i Tây Ph ng, g p các nhà lãnh

đ o tôn giáo c ng nh th t c Tây Úc, B c M , Liên Xô và Á Châu Trong nh ng chuy n du hành các

n c, ngài đã m nh m v n đ ng s hi u bi t và tôn tr ng l n nhau gi a các tôn giáo Ngài đã tham d

vô s l n nh ng bu i h i ngh liên tôn, chia s thông đi p v b n ph n toàn c u, tình yêu và lòng t bi

T chuy n vi ng th m Tây Ph ng l n đ u tiên, ti ng t m c a ngài nh m t h c gi và m t s gi c a hòa bình đã gia t ng đ u đ n Các đ i h c và h c vi n Tây Ph ng đã trao t ng ngài nhi u gi i th ng hòa bình và b ng ti n s danh d khi công nh n nh ng cu n sách xu t s c và tri t lý Ph t Giáo c a ngài,

c ng nh s lãnh đ o c a ngài trong vi c ph ng s cho lý t ng t do và hòa bình

Vào ngày 5 tháng m i n m 1989, ngài đ c trao gi i Nobel v hòa bình y ban Nobel tuyên b “ c

t Lai L t Ma đã kiên đ nh ch ng l i vi c dùng võ l c Ngài ng h gi i pháp không b o đ ng trên s khoan dung và tôn tr ng l n nhau” i v i ng i Tây T ng, c t Lai L t Ma là hi n thân tín

ng ng c a h , là bi u t ng có tính cách qu c gia c a h , và là ni m hy v ng dành l i n n đ c l p t

do c a h i v i th gi i, ngài là ng i đ c ng h và kính tr ng m t cách thành tâm vì lòng t bi, công lý và hòa bình th gi i c a ngài

Michael Toms, ng i th c hi n cu c ph ng v n này

Tr c khi nh n gi i Nobel hòa bình ít lâu, ngài đ n th m Trung M và Costa Rica l n đ u tiên và tham

d cu c h i ngh liên tôn quan tr ng l n đ u tiên đ c t ch c Trung M T i h i ngh “Tìm ý ngh a đích th c c a hòa bình”, Ngài là m t di n gi chính cùng v i T ng Th ng Oscar Aricas c a Costa Rica,

ng i c ng đ c t ng gi i th ng Nobel hòa bình Trong h i ngh này Michael Toms (Sáng l p viên và giám đ c New Dimension Radio California, USA) đã ph ng v n ngài t i m t n tu vi n Ky Tô Giáo,

n i ngài l u trú, ngo i ô th đô San Jose, Costa Rica

Michael Toms: Ngài có c m t ng gì v Costa Rica?

c t Lai L t Ma: Tôi th y đ t n c này r t đ p Ng i dân đây có v không v i vã nh New York và nh ng n i khác Qu c gia này không có l c l ng quân s , không s n xu t v khí Tôi ngh r ng

nh ng đi u này r t quan tr ng, vì m i ng i đây có đ t cách đ nói v hòa bình, gi i tr quân b , c

g ng gi m s n xu t v khí và ng ng thi đua võ trang Tôi th c s c m ph c vì h đã có đ ng l i này t

th p niên b n m i Lúc đó tôi không th y ai th c hi n lo i ý t ng này Nh ông c ng bi t, s vi c r t

ph c t p vào lúc đó trong th p niên b n m i và th p niên n m m i, trong th chi n th hai Vì v y đi u này gây nhi u n t ng cho tôi Tôi c m th y chúng ta có th h c nhi u đi u t kinh nghi m c a qu c gia này

Michael Toms: Ngài ngh gì v vi c Ph t Giáo c ng hi n cho đ i s ng con ng i trong th i đ i này?

Ph t Giáo mang l i nh ng gì cho chúng ta ngày nay?

c t Lai L t Ma: Tôi ngh r ng Ph t Giáo c ng nh b t c tôn giáo nào khác, có nh ng ti m n ng

đ đóng góp, chính y u là qua an l c n i tâm và b ng vi c thay đ i quan ni m s ng c a chúng ta đ i v i

ng i khác và đ i v i môi tr ng Tôi ngh đó là nh ng gì mà Ph t Giáo có th đóng góp M t đi u đ c

bi t quan tr ng c a Ph t Giáo là lý thuy t gi i thích v s s ng M i s v t có tính cách t ng đ i M i

s v t đ u tùy thu c l n nhau ó là cách nhìn th gi i r t l i ích cho chúng ta N n kinh t hi n đ i là

m t thí d r t đi n hình v s tùy thu c vào nhau Hôm n tôi n tr a v i c T ng Giám M c c a qu c gia này Ngài nói r ng đây ng i ta tr ng chu i đ bán sang Hoa K , còn Hoa K thì xu t c ng lúa mì sang qu c gia này ó là m t s trao đ i v i nhau và m i th khác trên đ i này c ng luôn tùy thu c vào nhau nh v y đó

M t ph ng di n khác c a tri t lý Ph t Giáo mà tôi ngh có s quan tr ng đ c bi t là ý t ng s v t có tính ch t t ng đ i Th ng luôn luôn đ c tìm th y kho ng gi a tr ng và đen hay gi a t t và

x u Ng i ta không th nói: “ ây là k thù c a mình” và th y k thù đó x u m t tr m ph n tr m Ng i

ta c ng không th nói: “đây là b n c a mình” và th y ng i b n đó t t m t tr m ph n tr m Không th có

nh v y đ c V c n b n thì hai tr ng h p này ch là m t Cách quán xét s vi c nh v y giúp r t nhi u cho ng i ta gi m b t sân h n Tôi luôn luôn nói “hãy nói chuy n v i m i ng i” Các nhà tôn

giáo không nên ch ngh đ n vi c truy n bá tôn giáo c a mình mà nên ngh đ n vi c h có th đóng góp bao nhiêu cho loài ng i

Michael Toms: Ngài th y th nào v vi c giao ti p và m i liên h gi a Ph t Giáo và Thiên Chúa Giáo

x này và th gi i Tây Ph ng nói chung?

c t Lai L t Ma: Có th nói m i liên h gi a các tôn giáo trong m y n m qua đã đ c c i thi n nhi u, đ c bi t là gi a Ph t Giáo Tây T ng và Thiên Chúa Giáo Hai bên có m i liên h thân m t h n nhi u Hai bên đã có s hi u bi t sâu xa h n nhi u c Giáo Hoàng John Paul đ nh và tôi đã có d p

th o lu n v i nhau v đi u này Tôi c ng đã th o lu n v n đ này v i nhi u nhân v t quan tr ng khác trong c ng đ ng Thiên Chúa và Tin Lành Giáo Tôi ngh r ng chúng tôi đã gây d ng nh ng m i liên h

r t t t và thân m t Và nh v y r t h u ích cho vi c h c h i l n nhau Chúng tôi đã h c đ c nhi u đi u

t truy n th ng Thiên Chúa Giáo, v n r t có l i ích và th c t ng th i, các huynh đ bên Thiên Chúa Giáo c ng h c đ c m t vài pháp tu c a Ph t Giáo đ s d ng trong đ i s ng, nh pháp t bi và tha th , liên quan đ n s chú tâm và luy n tâm ó là Samatha hay thi n đ nh, pháp tr tâm Pháp tu này trong

Ph t Giáo, trong tri t lý ông Ph ng, v n còn là m t truy n th ng s ng đ ng và hi u qu Tôi ngh r ng

đi u này có ích l i cho m t s hành gi Thiên Chúa Giáo c a chúng ta

Michael Toms: Vào n m 1968, Thomas Merton đ n th m Á Châu, đó là chuy n vi ng th m đ u tiên c a ông ngoài Hoa K Ông y là m t tu s Thiên Chúa Giáo r t chú ý đ n Ph t Giáo Tây T ng Ngài nh

đi u gì v cu c g p g c a v i Thomas Merton?

c t Lai L t Ma: ó là m t cu c g p g r t thú v Và c ng do g p đ c ông y mà s hi u bi t c a tôi v Thiên Chúa Giáo đã m r ng, tôi th c tâm kính tr ng h n n a đ i v i các hành gi Thiên Chúa Giáo và s đóng góp c a h cho nhân lo i Tôi xem Thomas Merton là chi c c u v ng ch c n i li n ông

và Tây T khi ông qua đ i đ t ng t, tôi c m th y mình ph i ch u m t s m t mát l n lao Tôi ngh ông ta

đã đóng góp nhi u cho s hi u bi t và liên h thân m t gi a Ph t Giáo Tây T ng và Thiên Chúa Giáo

Michael Toms: Ngài đã nói v lòng t bi s n sinh ra s can đ m n i tâm và an l c n i tâm Ngài có th

gi i thích thêm v đi u này không?

c t Lai L t Ma: T bi là quan tâm đ n ng i khác, đ n toàn th chúng sanh Và t bi không ph i

ch là đ ng c m hay th ng h i, mà là ý mu n làm m t vi c gì đó đ giúp đ T bi m r ng tâm trí c a chính b n thân và c a ng i khác T bi t đ ng phát sinh c m giác th y r ng ng i khác là m t ph n

c a chính mình Tôi ngh r ng nh ng đi u này r t ích l i cho chúng ta V i lòng t bi thì không có rào

c n; s lo s và nghi ng đ c gi m thi u, chính vì th mà b n có thêm can đ m và ý chí

Michael Toms: Nhi u ng i c m th y hoang mang và nh b d n ép khi h nhìn ra th gi i bên ngoài v i bao nhiêu v n đ r c r i H c m th y r ng mình không th làm gì đ c Làm sao m t cá nhân nh bé có

th t o m t s thay đ i trong m t th gi i v i quá nhi u r c r i? Ngài có gì đ nói v đi u này ch ng?

c t Lai L t Ma: Nh ng v n đ c a th gi i ngày nay không ph i đ t ng t phát sinh Chúng có th

đã xu t hi n t hai n m tr c cho đ n hai th k tr c, và r i ngày hôm nay nó đ a đ n ch chúng ta

V y đi u c n ph i làm bây gi là gi m thi u hay gi i tr nh ng v n đ c a chúng ta, và vi c này có th

c ng m t kho ng m t tr m n m C n ph i có th i gian, vì tính ch t c a s thay đ i là tr i qua th i gian

V c n b n thì nhi u chuy n x u này chính y u là do con ng i t o ra N u không mu n nh ng v n đ này t n đ ng, chúng ta ph i c g ng thay đ i chúng Không có ng i nào khác đây đ lo cho chúng, mà chính m i ng i chúng ta ph i đ i di n v i v n n n y Không có cách nào khác M i cá nhân ph i kh i

s Tr c h t là m t ng i, r i nh ng ng i khác tham d , cho đ n khi có hàng tr m, hàng ngàn ng i Sau cùng là xã h i loài ng i, c ng đ ng nhân lo i M t s thay đ i l n s không di n ra vì n l c c a

m t cá nhân, mà ch có th có đ c b ng n l c ph i h p c a nhi u cá nhân

Michael Toms: Ngài th y sao v nh ng gì x y ra Trung Qu c vào tháng sáu n m 1989 có liên quan

đ n nh ng gì x y ra Tây T ng? Ngài th y sao v t ng lai c a Tây T ng liên quan đ n bi n đ ng đó

c t Lai L t Ma: Trong lúc này chính ph Trung Qu c có chính sách c ng r n nên chính sách c a

Tây T ng c ng v y Nh ng có m t cái gì khác so v i nh ng gì di n ra Trung Qu c Tôi ngh đó là m t

s ki n quan tr ng trong l ch s c a chúng tôi M t đi u gây n t ng cho tôi là m c dù nhân dân Trung

Qu c, đ c bi t là các sinh viên, đã đ c nuôi d ng và đ c giáo d c trong xã h i c ng s n, v n có tính

b o đ ng, nh ng h đã thành tâm và nghiêm ch nh làm theo ch tr ng b t b o đ ng c a Mahatma Gandhi ó là m t đi u r t đáng chú ý i v i tôi đi u này đã ch ng minh r ng b t b o đ ng g n v i

b n tính c a con ng i, hay tinh th n con ng i h n là nh ng gì mà ng i ta th ng ngh

Sinh viên Trung Qu c hoàn toàn b t b o đ ng trong khi đòi h i có thêm t do dân ch và b t tham

nh ng Tôi th y đi u này quá đ p Và dù trong lúc này h thua, nh ng tôi ngh r ng h đã gây ch n đ ng

l n lao trong lòng ng i dân Trung Qu c V i tinh th n m nh m và đ ng l c thành tâm c a h , tôi ngh đây ch là v n đ th i gian tr c khi ý nguy n c a h thành t u Và tôi c u nguy n cho m c tiêu c a h Trung Qu c là n c đông dân nh t th gi i Là tu s Ph t Giáo, khi tôi c u nguy n cho chúng sinh, nh

v y, m t ph n l n s c u nguy n c a tôi bao g m c Trung Qu c, và vì n c này có dân s l n nh t Ngay c nh ng chuy n nh c ng có th có hi u ng trong x đó, vì nó nh h ng đ n nhi u ng i nh

v y – h n m t t sinh linh

Michael Toms: Trên đây là cu c ph ng v n c t Lai L t Ma đ c th c hi n Costa Rica vào tháng sáu n m 1989 R i đ n tháng m i n m 1989 ngài đã d n đ u đoàn t ng ni m trong l Lhasang truy n

th ng c a Tây T ng có m c đích c u ph c cho đ a ph ng L đ c c hành trên núi Tamalpais, th

tr n Marin, thu c mi n b c San Francisco, ti u bang California, Hoa K Có nhi u ng i nói r ng thi t

h i do đ ng đ t gây ra vùng v nh San Francisco ít h n đáng k so v i kh n ng tàn phá c a nó là vì có

cu c vi ng th m c a ngài ngay tr c khi v đ ng đ t x y ra

Tôi đã có c h i h i ngài m t câu h i trong m t cu c h p báo đ c t ch c ngay sau bu i l Lhasang Tôi h i ngài v s đ n v i nhau gi a ông và Tây, và đi u này th c s có ý ngh a gì?

c t Lai L t Ma: Nh tôi đã nói tr c đây, nh ng vi c này là m t s thay đ i r t t t, m t s phát tri n tích c c m t giai đo n nào đó trong s phát tri n c a m t xã h i, m t ch đ đ c đoán, c ng r n,

có th ho t đ ng t t M t thí d v đi u này là cu c cách m ng Nga di n ra và m t cu c cách m ng c ng

s n Trung Hoa Trong m t th i gian nào đó nó v n hành t t Nh ng tôi ngh r ng dù ch đ hay lý t ng này có ti m n ng xuyên phá ch đ tr c nó, nh ng nó có r t ít đ c ng hi n nh m t l i s ng m i có ý ngh a i v i tôi, lý do r t rõ ràng Nh ng phong trào cách m ng này phát xu t chính y u t s thù ghét

ch không ph i t tình yêu

C nhiên, loài ng i ngày nay có nh ng ti n b v tình th ng đ ng lo i và quan tâm l n nhau i v i

nh ng ng i lao đ ng và nh ng ng i ít quy n l i, nh ng ti n b này có th có v r t t t Nh ng hãy so sánh s thù ghét và quy n l c v i tình th ng yêu, so sánh l c thù ghét v i s c m nh c a lòng t bi Tôi ngh r ng l c thù ghét có th là sáu m i, b y m i hay tám m i ph n tr m, còn lòng t bi ch là hai

đ u óc phân bi t h n, bi t nh n xét s vi c đúng h n Khi s vi c tr nên quá nguy hi m, r c r i và đáng

s , đi u này làm cho con ng i phát tri n ý th c c a mình, V th bom nguyên t đã đánh th c c v ng hòa bình th gi i c a loài ng i Sau th chi n th hai nhi u ng i ngh r ng m t th chi n th ba s x y

ra, không th tránh đ c Nh ng vì m i đe d a c a v khí h t nhân nên ng i ta có ý th c nhi u h n Và

đó là hy v ng c a chúng ta

V môi tr ng thì c ng gi ng nh v y Chúng ta th y môi tr ng đang b phá h y D u hi u c a s phá

h y này đã xu t hi n i u này c ng giúp loài ng i phát tri n ý th c i v i lãnh v c tôn giáo, tôi c ng

c m th y ý th c con ng i đang gia t ng Nhân danh nh ng tôn giáo khác nhau, con ng i đã ch u đau

kh và gây nhi u đau kh cho nhau B ng vi c gây d ng ý th c v các tôn giáo khác, chúng ta có th m

m t và m tâm c a mình ra đ khoan dung nhìn vào thông đi p c a các tôn giáo khác nhau

L i k t: c t Lai L t Ma là khuôn m u t bi cho m i ng i chúng ta ây là m t ng i đã m t gia đình, b n bè và t qu c c a mình – h n m t tri u ng i Tây T ng đã m t m ng t khi ng i Trung Qu c chi m đóng vào n m 1959 – và đi u này đã x y ra v i m t qu c gia ch có d i n m tri u dân, nh ng ngài v n nêu g ng nh ng đi u lý t ng mà ngài v n nói v i chúng ta

V i m t xã h i toàn c u nh ngày nay, c t Lai L t Ma c ng nói v s quan tr ng c a vi c nh n ra tính đ ng nh t bên trong t t c m i ng i, không phân bi t tôn giáo, ch ng t c hay đ a v xã h i c a h

Rõ ràng là nh n th c này b t đ u tr nên quen thu c v i m i chúng ta Khi chúng ta bi t th c hành tâm t

bi nhi u h n trong đ i s ng h ng ngày c a mình thì th gi i c ng s đ i thay

Source: Michael Toms (1998) Buddhism in the West, New Dimensions, Hay House, California, USA

5

NH NG BÌNH DI N C A TÂM LINH

Bài gi ng c a c t Lai L t Ma

Hai bình di n tâm linh

Th a các anh ch em, tôi mu n nói v đ tài nh ng giá tr tâm linh qua vi c đ nh ngh a hai bình di n ho t

đ ng tâm linh hay tôn giáo

b t đ u tôi xin nói r ng, m c tiêu chính y u c a con ng i là chúng ta mu n có m t đ i s ng h nh phúc T t c chúng ta đ u mu n có h nh phúc Chúng ta đ u m u c u đ đ t đ c h nh phúc, đó là đi u

t nhiên ó là m c đích trong cu c s ng c a chúng ta Lý do r t rõ ràng khi không còn hy v ng v i đ i

s ng này, chúng ta tr nên đau kh , bu n chán và có th còn ngh đ n chuy n t t n a Vì v y s s ng

c a chúng ta b t r sâu trong s hy v ng hay mong c u Dù không có gì b o đ m r ng t ng lai s mang

l i m t cái gì đó, nh ng vì có hy v ng nên chúng ta v n ti p t c s ng Vì th có th nói r ng m c tiêu trong đ i s ng c a chúng ta là h nh phúc

Con ng i không ph i là nh ng s n ph m c a máy móc Chúng ta còn có m t cái gì đó v t lên trên kh i

v t ch t Chúng ta có tình c m và kinh nghi m Vì v y ch có s th a mãn v v t ch t không thôi thì không đ Chúng ta c n có m t cái gì sâu xa h n, m t th mà tôi th ng g i là tình yêu con ng i, hay lòng t bi V i tình yêu nhân lo i hay lòng t bi, t t c nh ng l i th v t ch t mà chúng ta đã có s n có

th có tính ch t xây d ng và có th t o ra nh ng k t qu t t Nh ng n u không có tình yêu nhân lo i thì

l i th v t ch t kia không giúp cho chúng ta có s an l c h nh phúc S th t là sung mãn v v t ch t mà thi u v ng tình yêu ch có th t o ra thêm nh ng v n đ r c r i mà thôi Vì v y tình yêu nhân lo i hay lòng t bi là chìa khóa đ a đ n h nh phúc c a cu c đ i

Bình di n tâm linh th nh t:

Giá tr các tôn giáo trên th gi i đ i v i loài ng i

i v i m i ng i kh p n i, bình di n th nh t c a tâm linh là ni m tin vào m t trong nh ng tôn giáo

c a th gi i Tôi ngh r ng m i tôn giáo trên th gi i đ u có m t vai trò quan tr ng Nh ng đ cho nh ng tôn giáo này có s đóng góp h u hi u cho l i ích c a loài ng i, c n ph i xem xét hai nhân t quan tr ng sau đây:

Nhân t th nh t là m i tín đ c a các tôn giáo - t c là chính chúng ta - ph i tu t p m t cách thành tâm Giáo lý tôn giáo ph i là m t ph n g n li n v i đ i s ng c a chúng ta, và không nên phân cách v i đ i

s ng Có khi chúng ta đ n nhà th hay chùa đ c u nguy n hay phát tâm, sùng tín, và r i đi ra kh i tôn nghiêm đó, đ i s ng c a chúng ta không liên h gì đ n tôn giáo đó n a ây không ph i là cách th c hành tôn giáo đúng đ n Giáo ngh a c a tôn giáo ph i g n li n v i chúng ta dù chúng ta đang n i đâu Giáo lý c a tôn giáo mà chúng ta đã tin theo ph i có m t ngay trong đ i s ng c a chúng ta đ khi nào chúng ta th c s c n có s ban n hay s c m nh n i tâm, nh ng giáo lý đó s có s n trong nh ng lúc nh

v y Vì th m i khi chúng ta g p m t s khó kh n nào đó, nh ng giáo lý đó s có m t, vì chúng luôn hi n

di n Ch khi nào tôn giáo tr thành m t ph n g n li n v i đ i s ng c a chúng ta thì tôn giáo đó m i th c

s có hi u qu

Chúng ta c ng c n ph i ch ng nghi m sâu xa h n ý ngh a và giá tr tinh th n c a truy n th ng tôn giáo mình theo, chúng ta c n ph i bi t nh ng giáo lý đó không ch m c tri th c mà còn ph i qua ch ng nghi m sâu xa Có khi chúng ta hi u nh ng giáo lý tôn giáo khác nhau m t cách phi n di n hay ch

m c tri th c Không có s c m nh n sâu xa h n thì hi u qu c a tôn giáo s b gi i h n V y chúng ta

ph i tu t p m t cách chí thành và tôn giáo ph i tr thành m t ph n c a đ i s ng c a chúng ta

S quan tr ng c a m i liên h m t thi t gi a các tôn giáo

Nhân t th hai là liên quan nhi u đ n s t ng tác gi a các tôn giáo Ngày nay vì có s gia t ng nh ng

bi n đ i k thu t và tính ch t c a n n kinh t th gi i, chúng ta tùy thu c l n nhau nhi u h n tr c kia Các qu c gia, các l c đ a đã có s giao ti p v i nhau ch t ch h n Th c t là đ i s ng c a m t khu v c trên th gi i tùy thu c vào s s ng còn c a nh ng khu v c khác Vì v y th gi i đã tr nên g n g i h n, tùy thu c vào nhau nhi u h n K t qu là có thêm s t ng tác gi a m i ng i Trong hoàn c nh nh v y

ý t ng đa nguyên gi a các tôn giáo là đi u r t quan tr ng Tr c đây các c ng đ ng s ng phân cách nhau và các tôn giáo xu t hi n m t cách t ng đ i đ n đ c, ý t ng cho r ng ch có m t tôn giáo mà mình tin theo là r t h u d ng, nh ng ngày nay tình tr ng y đã thay đ i, và hoàn c nh c ng đã khác bi t

Vì v y chúng ta c n ph i ch p nh n s th t là có s hi n h u c a nhi u tôn giáo khác nhau, và đ phát tri n s tôn tr ng l n nhau th c s gi a các tôn giáo, ph i có s ti p xúc m t thi t gi a các tôn giáo đó Nhân t th hai này s làm cho các tôn giáo c a th gi i có hi u qu nhi u h n trong vi c làm l i ích cho loài ng i

H i tôi còn Tây T ng, tôi không ti p xúc v i các tín ng ng khác, thái đ c a tôi đ i v i tôn giáo đã không tích c c l m Nh ng ngay khi tôi có c h i ti p xúc v i nh ng ng i thu c các tín ng ng khác và

h c đ c t s ti p xúc tr c ti p và t kinh nghi m, thái đ c a tôi đ i v i các tôn giáo khác đã thay đ i Tôi đã nh n ra r ng các tôn giáo khác có ích l i nhi u cho loài ng i và m i tôn giáo đ u có ti m n ng đóng góp cho vi c thi t l p m t th gi i t t đ p h n Trong m y th k v a qua, các tôn giáo đã đóng góp nhi u cho phúc l i c a loài ng i và ngay c ngày nay v n có đông đ o tín đ c a Ky Tô Giáo, H i Giáo,

Do Thái Giáo, Ph t Giáo, n Giáo và các tôn giáo khác Hàng tri u ng i đang nh n đ c l i ích t các tôn giáo này

M t thí d v s g p g gi a nh ng ng i thu c các tín ng ng khác nhau là vi c tôi g p Linh M c Thomas Merton đã làm cho tôi nh n ra r ng ông là m t ng i có nh ng đ c tính tuy t v i M t l n khác tôi g p m t tu s Ky Tô Giáo khác Monserrat, m t trong nh ng tu vi n n i ti ng c a Tây Ban Nha Tôi

đ c bi t v tu s này đã n tu trên m t qu đ i ngay phía sau tu vi n Khi tôi đ n th m tu vi n, ông ra

kh i am th t và xu ng đ i đ g p tôi Tôi nh n th y ti ng Anh c a ông ta còn d h n ti ng Anh c a tôi

i u này làm cho tôi có thêm can đ m đ nói chuy n v i ông ta Chúng tôi đ i di n v i nhau và tôi h i

“trong m y n m nay ngài làm gì trên qu đ i đó?”, ông ta nhìn tôi r i tr l i “chiêm nghi m v lòng t

bi và bác ái” Khi nghe m y l i này và qua ánh m t c a ông ta tôi hi u đ c ý t ng c a ông Tôi th c s khâm ph c con ng i này và nh ng ng i gi ng nh ông ta Nh ng cu c g p g nh v y giúp tôi kh ng

đ nh r ng t t c các tôn giáo c a th gi i đ u có ti m n ng s n sinh nh ng ng i t t, dù tri t lý và giáo thuy t c a các tôn giáo đó có khác nhau M i tôn giáo đ u có thông đi p giá tr c a mình đ truy n cho

m i ng i

Theo quan đi m c a Ph t Giáo thì ý ni m v m t đ ng sáng t o là vô lý, cách phân tích nhân duyên c a

Ph t Giáo làm cho ng i không theo Ph t Giáo c m th y khó hi u ý ni m v l i d y này Tuy nhiên chúng ta không th o lu n nh ng v n đ v tri t lý đây i m quan tr ng đây là đ i v i nh ng ng i tin theo nh ng giáo lý mà trong đó chính y u là tin vào m t đ ng sáng t o, đi u này có nhi u hi u qu Theo nh ng truy n th ng đó, con ng i do Th ng t o ra Thêm n a, nh nh ng ng i b n Ky Tô

Giáo c a tôi đã cho tôi bi t, h không ch p nh n thuy t luân h i, và do đó h không tin là ng i ta s có

nh ng ki p quá kh và nh ng ki p s ng t ng lai H ch ch p nh n m t ki p hi n t i này mà thôi H cho r ng ki p s ng này là do Th ng t o ra, và ý t ng đó làm cho h có c m giác g n g i v i

Th ng Giáo lý quan tr ng nh t c a h là Th ng mu n h có đây, vì v y t ng lai c a h đ u tùy thu c vào đ ng sáng t o, chính vì th mà đ ng toàn n ng đ c xem là thiêng liêng và t i th ng nên

nh ng ng i nói “tôi kính yêu Th ng ”, nh ng không bi u l tình yêu chân th t đ i v i đ ng lo i là

đi u đáng nghi ng Ng i tin vào Th ng ph i bi u l s thành tâm kính yêu Th ng c a mình qua s yêu th ng tr c ti p dành cho đ ng lo i, Cách th hi n này gây n t ng m nh có ph i th không?

V y chúng ta xét m i tôn giáo t nhi u góc đ khác nhau v i cùng m t cách, không ch t quan đi m tri t

lý c a mình mà t nhi u quan đi m khác nhau, chúng ta s th y ch c ch n r ng t t c các tôn giáo l n đ u

có ti m n ng c i thi n con ng i i u này là hi n nhiên Qua s ti p xúc thân m t v i nh ng ng i thu c các tín ng ng khác, chúng ta có th phát tri n m t thái đ d c m thông và tôn tr ng l n nhau đ i

v i các tôn giáo khác Vi c ti p xúc thân m t v i các tôn giáo khác nhau giúp tôi h c đ c nh ng ý t ng

m i, nh ng pháp th c hành m i, nh ng ph ng pháp hay k thu t m i mà tôi có th ph i h p v i pháp môn tu t p c a chính mình T ng t , m t s nh ng ng i b n Ky Tô Giáo đã ch p nh n m t s pháp tu nào đó c a Ph t Giáo, thí d nh pháp tr tâm và nh ng ph ng pháp phát tri n lòng khoan dung, t bi

và tình yêu th ng Chúng ta s đ t đ c nhi u l i ích khi tín đ c a các tôn giáo đ n v i nhau đ làm công vi c trao đ i theo lo i này Thêm vào s hòa h p gi a h là nh ng chính tr gia và các nhà lãnh đ o

c a các qu c gia th ng nói v “s ng chung” và “đ n v i nhau” T i sao nh ng ng i theo tôn giáo c a chúng ta không nói đ c nh v y? Tôi ngh r ng đã đ n lúc nên chia s và th c hành Thí d , Assisi vào n m 1987, các nhà lãnh đ o và đ i bi u c a các tôn giáo đã g p nhau đ c u nguy n cùng v i nhau,

dù tôi không bi t ch c “c u nguy n” có ph i là t ng chính xác đ di n t nghi th c c a t t c các tôn giáo hay không Nh ng đi u quan tr ng đây là các đ i bi u c a các tôn giáo đã đ n v i nhau m t đ a

đi m và c u nguy n theo ni m tin c a mình i u này đã x y ra và tôi ngh r ng đây là m t s ki n r t tích c c Tuy v y, chúng ta v n c n có thêm n l c cho vi c phát tri n s hòa h p và thân thi n gi a các tôn giáo, vì n u không có n l c đó, nh ng v n đ gây chia r loài ng i s v n t n t i

N u tôn giáo đ c xem là ph ng thu c duy nh t đ gi m thi u s tranh ch p gi a loài ng i, nh ng chính ph ng thu c đó l i tr thành m t ngu n tranh ch p n a, rõ ràng là m t tai h a Ngày nay c ng

nh trong quá kh , nh ng cu c tranh ch p đã di n ra nhân danh tôn giáo vì nh ng khác bi t ni m tin, đây

là đi u r t đáng bu n Nh ng nh tôi đã nói, n u chúng ta suy ngh m t cách r ng rãi và sâu xa h n m t chút, chúng ta s nh n th y r ng tình tr ng trong quá kh hoàn toàn khác v i ngày nay Chúng ta không còn cô l p n a mà tùy thu c l n nhau Vì v y ngày nay đi u quan tr ng là nh n th c m i liên h thân m t

gi a các tôn giáo là thi t y u, đ các c ng đ ng tôn giáo khác nhau có th làm vi c v i nhau và t o n l c chung đ mang l i l i ích cho loài ng i

V y, m t m t là s thành tâm và ni m tin trong tu t p tôn giáo, và m t m t khác là s khoan dung và s

h p tác gi a các tôn giáo, hai đi u này là bình di n th nh t c a giá tr th c hành tâm linh cho loài ng i

Bình di n th hai: t bi nh là m t tôn giáo toàn c u:

Bình di n th hai quan tr ng h n m c th nh t, b i vì dù m t tôn giáo có th thâm di u đ n đâu, tôn giáo

đó c ng ch đ c m t s ng i r t gi i h n ch p nh n Ph n l n c a sáu t ng i trên hành tinh chúng ta không th c hành m t tôn giáo nào h t Theo truy n th ng c a gia đình, h có th xem mình là tín đ c a

tôn giáo này hay tôn giáo khác: “Tôi là ng i n Giáo” “Tôi theo Ph t Giáo”, “Tôi là tín đ Ky Tô Giáo”, nh ng bên trong đa s c a nh ng ng i này không th c hành m t tín ng ng nào c i u này không ph i là t i l i, m t ng i có tin theo m t tôn giáo hay không, đó là quy n cá nhân c a ng i đó

T t c các v th y v đ i ngày x a nh Ph t Thích Ca, Mahavira, Jesus Christ, và Mohamed, đã không th làm cho toàn th loài ng i h ng tâm đ n tôn giáo S th t là không ai có th làm đ c đi u này Nh ng

ng i “không tin” đó có đ c g i là vô th n hay không thì không ph i là đi u quan tr ng Th t v y, theo

m t s h c gi Tây Ph ng thì nh ng tín đ Ph t Giáo c ng là vô th n, vì h không tin có m t đ ng sáng

t o Vì v y, có nh ng khi tôi dùng thêm m t t ng n a đ mô t nh ng ng i không tin này, đó là “c c đoan” Tôi g i h là nh ng ng i không tin c c đoan H không ch không tin mà còn có quan đi m c c đoan cho r ng tôn giáo không có giá tr gì c Tuy nhiên chúng ta ph i nh r ng nh ng ng i này c ng là

m t ph n c a nhân lo i, và gi ng nh t t c m i ng i, h c ng mu n có h nh phúc và có đ i s ng an

l c ây m i là đi m quan tr ng

Tôi ngh r ng n u ng i ta v n c là ng i không tin vào tâm linh thì c ng không tai h i gì, nh ng khi

ng i ta là m t ph n c a nhân lo i, còn là m t con ng i thì ng i ta v n c n đ n tình c m c a con

ng i, lòng t bi c a loài ng i ây chính là giáo lý c t t y c a t t c các truy n th ng tôn giáo Không

có tình c m con ng i thì ngay c nh ng tín đi u tôn giáo c ng có th tr thành lo i hình có tính ch t h y

di t Nh v y bên trong h u h t các tôn giáo, đi u c t y u là t m lòng t t Tôi xem tình c m con ng i hay lòng t bi, chính là tôn giáo toàn c u, tôn giáo ph quát Dù có tín ng ng hay không tín ng ng, ai

c ng c n có tình c m con ng i và lòng t bi, b i vì t bi giúp cho ta có s c m nh n i tâm, hy v ng và an

l c tâm trí V y, đ i v i m i ng i, đây là tính ch t không th thi u v ng

Chúng ta hãy xét s h u ích c a lòng t t trong đ i s ng h ng ngày Khi th c d y vào bu i sáng, n u chúng ta có tâm tr ng t t, có c m giác n ng m, thì trong ngày hôm đó cánh c a n i tâm c a chúng ta t

đ ng m ra Ngay khi c m t ng i không thân thi n xu t hi n chúng ta c ng không c m th y phi n lòng

mà l i còn có th nói nh ng l i t t đ p nào đó v i ng i đó Chúng ta có th trò chuy n v i ng i l đó

và có th có m t cu c đàm tho i có ý ngh a Nh ng trong m t ngày khi tâm tr ng c a chúng ta không hoan h và chúng ta có c m giác khó ch u, thì ngày đó cánh c a n i tâm c a chúng ta t đ ng đóng bít

l i H u qu là dù g p ng i b n thân nh t chúng ta c ng c m th y không d ch u và c ng th ng nh

th ng Nh ng thí d này cho th y thái đ bên trong c a chúng ta t o ra nh ng khác bi t l n trong đ i

s ng h ng ngày nh th nào Vì v y đ t o b u không khí d ch u trong tâm trí, trong gia đình và trong

c ng đ ng, chúng ta ph i nh n th c r ng ngu n g c c a b u không khí d ch u đó là bên trong m i cá nhân, bên trong m i con ng i chúng ta Ngu n g c đó là lòng t t, t bi hay tình yêu con ng i

M t khi chúng ta t o b u không khí d ch u và thân thi n, nó s t đ ng giúp gi m tr s lo âu và s hãi

Nh v y chúng ta d có thêm b n bè và d có thêm nh ng n c i Dù sao chúng ta c ng là nh ng sinh

v t có đ i s ng h p qu n xã h i N u không có b n bè và nh ng n c i thì đ i s ng c a chúng ta s tr nên khó kh n h n, c m giác cô đ n s hành h chúng ta ó là quy lu t t nhiên, t c là theo lu t t nhiên, chúng ta tùy thu c vào ng i khác đ s ng còn N u trong m t hoàn c nh nào đó, có m t đi u gì không

n trong tâm t , chúng ta có thái đ đ i ngh ch v i ng i khác, v n là nh ng ng i mà chúng ta tùy thu c, làm sao chúng ta có đ c an l c và h nh phúc Theo b n tính c a con ng i hay lu t t nhiên, thì tình c m và lòng t bi là chìa khóa m c a h nh phúc

Y h c ngày nay nói r ng tr ng thái tâm d ch u hay an l c n i tâm c ng có ích l i cho s c kh e c th chúng ta N u tâm trí luôn xao đ ng s làm h i đ n s c kh e, an l c n i tâm là đi u r t quan tr ng Th xác v t ch t c ng bi t c m nh n và đáp ng tình c m con ng i và an l c n i tâm

B n tính con ng i

Khi nhìn vào b n tính con ng i, chúng ta th y tính ch t c a con ng i hi n hòa nhi u h n là thù h n Thí d khi xem xét nh ng đ ng v t khác, chúng ta th y nh ng loài có tính hi u hòa h n thì có c u trúc c

th t ng ng v i tính ch t đó, còn nh ng loài thú s n m i thì có thân hình phát tri n tùy theo tính hung

b o c a chúng Hãy so sánh loài c p v i loài nai, chúng có c u trúc c th r t khác nhau Khi so sánh thân

th con ng i v i nh ng sinh v t khác, chúng ta th y con ng i gi ng con nai và con th h n là gi ng con c p R ng c a chúng ta c ng gi ng nh r ng c a nai và th và không gi ng nh r ng c p, móng tay

c a chúng ta là m t ví d khác, chúng ta không th b t n i m t con chu t ch b ng móng tay c a mình

T t nhiên vì có trí thông minh c a loài ng i, chúng ta có th ch t o và dùng nh ng công c đ làm nhi u vi c, thí d đ s n b t nh ng loài v t khác V y con ng i thu c lo i đ ng v t hi n hòa ch không thu c lo i ác thú Tôi ngh r ng đây là b n ch t c a loài ng i, nh c u trúc c th con ng i đã cho th y

t nhu c u c n thi t Th gi i đang có s gia t ng khuynh h ng v ý th c toàn c u Trong hoàn c nh

hi n t i m t m i liên h m t thi t gi a các qu c gia đã tr thành nhân t c a s s ng còn c a loài ng i

Vì v y ngày nay đi u c n y u là ý ni m trách nhi m toàn c u d a trên t bi và ý th c v tình huynh đ

gi a m i ng i Th gi i có đ y nh ng s mâu thu n v ý th c h , v tôn giáo, và c nh ng s xung đ t ngay bên trong gia đình do b t đ ng ý ki n, V y nh ng s xung đ t này có nhi u nguyên nhân khác nhau,

k c nh ng nguyên nhân bên trong b n thân c a chúng ta

Nh ng m i chúng ta có ti m l c và kh n ng đ n v i nhau trong s hòa h p T t c nh ng đi u khác ch

có tính ch t t ng đ i Có nhi u nguyên nhân gây ra s đ i đ ch hay tranh ch p, nh ng c ng có nhi u

gi i pháp đ a đ n s th ng nh t và hòa h p ã đ n lúc cùng h ng đ n m c tiêu h p nh t đây c ng

ph i nói đ n tình c m gi a m i ng i Thí d , có th b n có lý t ng hay ý ki n tôn giáo khác m t ng i nào đó N u b n tôn tr ng quy n t do c a ng i đó và thành th c có thái đ t bi đ i v i ng i đó thì ý

ki n c a ng i đó có phù h p v i b n hay không không là đi u quan tr ng n a Khi ng i đó tin vào ý

ki n c a mình, khi ng i đó nh n đ c s l i ích t ý ki n y thì đó là quy n tuy t đ i c a ng i y V y chúng ta ph i tôn tr ng quy n c a ng i khác và ch p nh n s ki n có nh ng ý ki n khác v i mình Trong lãnh v c kinh t c ng v y, ng i ta ph i tôn tr ng nh ng ng i c nh tranh v i mình, mi n là h không dùng nh ng ph ng cách b t h p pháp Khi chúng ta có cái nhìn r ng rãi d a trên lòng t bi, s

vi c s tr nên d dàng h n Xin nh c l i m t l n n a, t bi là nhân t chính y u

Phi quân s hóa

Hi n t i tình tr ng th gi i đã l ng d u đáng k Bây gi chúng ta có th ngh và nói m t cách nghiêm

ch nh v phi quân s hóa N m n m tr c đây, hay ch m i hai n m tr c đây, ng i ta khó có th ngh

đ n đi u này, nh ng bây gi chi n tranh l nh gi a Liên Xô c và Hoa K đã qua r i i v i Hoa K , tôi luôn luôn nói v i nh ng ng i b n M c a tôi r ng “s c m nh c a các b n không ph i là v khí h t nhân

mà là ý t ng cao quý v t do và dân ch c a các v t ph c a các b n” Khi tôi vi ng th m M qu c vào n m 1991, tôi đã có c h i g p c u t ng th ng George Bush Lúc đó chúng tôi th o lu n v Tr t T

Th Gi i M i (A New World Order) và tôi nói v i ông y r ng “m t tr t t th gi i m i là đi u r t t t Tôi không th nói ch c ch n nh v y v m t tr t t th gi i m i mà không có lòng t bi”

Tôi tin r ng đã đ n lúc ngh và nói v phi quân s hóa ã có m t d u hi u v s gi m thi u v khí, và

l n đ u tiên, phi h t nhân hóa T ng b c m t, chúng ta th y s gi m thi u v khí, và tôi ngh r ng m c tiêu c a chúng ta là làm cho th gi i không có v khí n a Nh ng đi u này không có ngh a là chúng ta nên h y b m i hình th c v trang Có th chúng ta c n gi l i m t chút nào đó, vì luôn luôn có nh ng

ng i và nh ng nhóm trong chúng ta có ý đ nh x u phòng b và gi an ninh, chúng ta có th thi t l p

m t h th ng v i nh ng l c l ng c nh sát qu c t do khu v c đi u hành, không nh t thi t là ph i thu c

v m t qu c gia mà đi u khi n t p th và đ c m t t ch c nh Liên Hi p Qu c hay m t t ch c qu c t

t ng t giám sát Nh v y khi không có s n v khí, s không có nguy c đ i đ ch quân s gi a các qu c gia và c ng s không có nh ng cu c n i chi n

Cho đ n nay chi n tranh v n là m t ph n c a l ch s loài ng i, nh ng tôi ngh r ng đã đ n lúc ph i thay

đ i nh ng t t ng d n đ n chi n tranh Có nh ng ng i xem chi n tranh là m t cái gì vinh quang, h ngh r ng chi n tranh có th làm cho h tr thành anh hùng Thái đ thiên v chi n tranh này qu th t là sai l m M i đây m t phóng viên nói v i tôi “Ng i Tây Ph ng r t s ch t, còn ng i ông Ph ng có

v ít s h n” (Westerners have a great fear of death, but Easterners seem to have very little fear death) Tôi đáp v i gi ng n a đùa “Tôi th y có l đ i v i ng i Tây Ph ng, chi n tranh và quân đ i là nh ng

đi u r t quan tr ng Chi n tranh có ngh a là ch t, vì ng i ta gi t nhau ch không vì nh ng nguyên nhân

t nhiên Nh v y có th nói ng i Tây Ph ng chính là nh ng ng i không s ch t, vì h a thích chi n tranh Ng i ông Ph ng chúng tôi, đ c bi t là ng i Tây T ng, không ngh đ n chi n tranh Chúng tôi không có quan ni m v chi n tranh, vì chi n tranh là h y di t, là ch t, là th ng vong và kéo theo nh ng

kh đau khác Vì v y đ i v i chúng tôi, ý t ng chi n tranh r t tiêu c c Nh v y có ngh a là ng i ông

Ph ng s ch t h n ng i Tây Ph ng” Vì nh ng nguyên nhân nào đó ý t ng chi n tranh c a loài

ng i chúng ta không đúng Vì v y đã đ n lúc đ suy ngh m t cách nghiêm túc v phi quân s hóa Tôi đã suy ngh nhi u v vi c này trong khi và sau khi chi n tranh vùng v nh Ba T di n ra T t nhiên nhi u ng i đã bu c t i Sadam Hussein và rõ ràng Saddam Hussein1đã ph m l i Ông y đã làm nhi u

đi u sai l m H n n a, ông y là m t nhà đ c tài, mà m t ch đ đ c tài thì là m t s sai l m Tuy nhiên,

n u không có quân đ i, không có v khí thì làm sao Saddam Hussein có th hành đ ng nh m t nhà đ c tài nh v y? Ai cung c p nh ng v khí y? Ng i cung c p v khí c ng ph i ch u trách nhi m M t s

qu c gia Tây Ph ng nào đó đã cung c p v khí cho ông y mà không ngh đ n h u qu

Ch ngh đ n ti n, đ n l i nhu n t vi c bán v khí là đi u th t kinh kh ng Có l n tôi g p m t ng i Pháp đã s ng nhi u n m Beirut, th đô c a Lebanon Bà ta bu n bã nói v i tôi r ng trong cu c bi n

đ ng Beirut, m t đ u c a thành ph có nh ng ng i bán v khí đ ki m l i, và m i ngày, đ u kia

c a thành ph có nh ng ng i vô t i b gi t ch t t nh ng v khí y T ng t , m t bên hành tinh này chúng ta có nh ng ng i s ng giàu sang b ng ngh bán v khí trong khi bên kia nh ng ng i vô t i b

gi t t nh ng viên đ n vô tình V y tr c h t ph i ng ng bán v khí Có lúc tôi nói đùa v i nh ng ng i

b n Th y i n c a tôi r ng “Ôi các ông th t là tuy t v i Trong giai đo n cu i c a cu c chi n, các ông

gi th trung l p, và các ông luôn xem tr ng nhân quy n và hòa bình th gi i R t t t, nh ng các ông l i bán nhi u v khí quá Nh v y có ph i là h i mâu thu n hay không?”

1 Saddam Hussein (1937-2006) là t ng th ng Irag t n m1979 đ n 2003, đã b chính quy n Irag treo c ngày 30-12-2006 Khi phóng viên

c a AP h i, c t Lai L t Ma đã ph n đ i quy t đ nh này, ngài nói “ Tôi ph n đ i vi c treo c , con ng i c n chung s ng trong hòa bình

nh ng b o l c không ph i là gi i pháp đ đ t đ c đi u đó, Ph t giáo tin r ng m i hình th c b o l c đ u là sai l m” (chú thích c a ng i

d ch)

Vì v y k t chi n tranh vùng V nh, tôi đã th nguy n v i chính mình r ng cho đ n cu i đ i tôi s đóng góp cho vi c đ y m nh ý t ng phi quân s hóa Còn v t qu c c a tôi thì tôi đã nh t quy t ngh r ng trong t ng lai, Tây T ng s ph i là m t khu v c hoàn toàn phi quân s M t l n n a, đ th c hi n phi quân s hóa, nhân t then ch t là lòng t bi

K t lu n: ý ngh a c a t bi

Tôi đã nói nhi u v t bi mà không gi i thích ý ngh a chính xác c a t ng này Tôi mu n k t lu n b ng

vi c gi i thích ý ngh a c a t bi, v n là t ng th ng b hi u l m Lòng t bi đích th c không d a trên ý

t ng và ý mu n c a riêng mình, mà d a trên quy n l i c a ng i khác: dù ng i khác là b n thân hay

k thù, n u ng i đó mu n hòa bình và h nh phúc hay mu n thoát kh i kh đau, chúng ta s th c s quan tâm đ n v n đ ng i đó ó là lòng t bi đích th c

Thông th ng khi chúng ta quan tâm đ n m t ng i b n thân, chúng ta cho đó là t bi ây không ph i là

t bi mà là m t hình th c tham ái Trong hôn nhân nh ng c p v ch ng s ng lâu dài v i nhau là không vì tham ái, dù tham ái th ng có m t, mà vì có lòng t bi Nh ng cu c hôn nhân s ng n ng i n u không có

t bi mà ch có c m xúc tham ái d a trên v ng ni m và ý mu n c a riêng mình Khi gi a nh ng ng i

b n thân ch có s tham ái thì ngay c nh ng v n đ nh c ng làm cho ng i ta thay đ i ý t ng khi có

s thay đ i thì tham ái không còn, vì s tham ái đó ch d a trên v ng ni m và mong c u

Không th có t bi mà không có tham ái, và t ng t không th có s n i gi n mà không có s ghét b , vì

v y chúng ta ph i nh n rõ s khác nhau gi a t bi và tham ái, gi a n i gi n và ghét b S phân bi t rõ ràng này có ích l i trong đ i s ng h ng ngày c a chúng ta, và trong n l c ti n đ n hòa bình th gi i c a chúng ta Tôi xem đây là nh ng giá tr tâm linh c n b n cho h nh phúc c a m i ng i, dù là ng i có tín

ng ng hay là ng i không có tín ng ng

6

T NH GIÁC V CÁI CH T

His Holiness Dalai Lama gi ng

Ngay trong khi đang d t v i

đang có đ c “Nh t th t nh n thân, v n ki p b t ph c”, có ngh a là m t khi thân này m t r i thì v n

ki p khó mà có l i đ c Nên ki p làm ng i này là có ý ngh a vì do s ng trong đ i này con ng i có th thành t u đ c k t qu quan tr ng mà mình mong mu n

Phân tích s ch t không có ngh a là đ mình s ch t, mà là đ bi t giá tr c a đ i ng i quý báu này, trong khi s ng ng i ta có th th c hành nhi u pháp môn quan tr ng Thay vì s ch t, b n c n ph i suy

ng m r ng khi cái ch t đ n g n, mình s m t c h i t t đ tu t p Nh v y suy ng m v s ch t s mang

l i thêm n ng l c cho vi c tu t p c a b n

B n c n ph i ch p nh n r ng s ch t là đi u t t y u trong cu c đ i này c Ph t đã kh ng đ nh r ng

“m t n i không có s ch t, là n i không có th t, không có trên h không, không có trong bi n c , c ng không có c trong núi r ng”

N u ch p nh n r ng s ch t là m t ph n c a đ i s ng thì khi cái ch t đ n g n, b n s có th đ i di n nó

d dàng h n

Khi m i ng i bi t m t cách sâu xa ngay trong tâm mình r ng s ch t s đ n nh ng tránh suy ngh đ n

nó, rõ ràng là không hi u bi t và không có l i ích i u này c ng đúng khi m i ng i ch p nh n r ng tu i già là m t ph n c a cu c đ i, không mu n có tu i già và tránh ngh v nó Thái đ nh v y đ a đ n s không chu n b v tâm trí và khi tu i già đ n, m i th s r t khó kh n

Nhi u ng i đã già r i nh ng v n làm nh là mình còn tr l m Nhi u l n khi g p l i nh ng ng i b n lâu n m, thí d nh m t s ngh s nh ng n c nh Hoa K , tôi nói “chào ông b n già” Ý c a tôi là

chúng ta đã bi t nhau t lâu ch tôi không nói t i chuy n ‘già nua’ Nh ng khi tôi chào nh v y, m t s

ng i đã ch nh l i tôi m t cách m nh m : “chúng ta không có già, chúng ta là b n lâu n m” Th c s h

đã già, v i nh ng s i lông đang m c ra hai l tai, m t d u hi u c a tu i già, nh ng h khó ch u v i tu i già Nh v y là thi u suy ngh v s đ i

Tôi th ng ngh v cu c đ i t i đa là m t tr m n m c a m t đ i ng i, mà so v i tu i th c a trái đ t này thì đ i s ng c a con ng i có là bao Trong m t đ i ng n ng i này, con ng i nên c g ng s ng c n th n không gây ra kh đau cho mình và ng i khác i s ng này r t quý báu không nên t o ra s h y di t mà nên đ c dành cho nh ng ho t đ ng có tính cách xây d ng, hay ít nh t c ng không làm t n h i đ n ng i

khác ho c gây kh đau r c r i cho h Nh v y nh ng tháng n m ng n ng i c a chúng ta nh m t du khách trên hành tinh này s có ý ngh a N u m t du khách đ n th m m t n i nào đó trong m t th i gian

ng n mà gây ra nhi u r c r i, nh v y là sai l m Nh ng n u nh m t du khách, b n làm cho ng i khác

h nh phúc trong kho ng th i gian h n h p này, nh v y là khôn ngoan, và b n r i kh i n i này đ đ n n i khác b n s c m th y h nh phúc N u b n qu y phá, dù chính b n không g p khó kh n nào trong th i gian n i này, nh ng b n s t h i chính mình trong th i gian n i đây mình đã làm đ c cái gì

Cu c đ i m t tr m n m, ph n đ u là tr th , ph n cu i là tu i già, th ng gi ng nh m t con v t, ch có

n và l n ra ng Kho ng gi a kéo dài vài ch c n m có th s ng m t cách có ý ngh a c Ph t nói:

“N a cu c đ i ng i ta ng M i n m s ng trong tu i th Hai m i n m s ng trong tu i già Trong

m i n m còn l i, đau bu n, than th và lo ngh , chi m nhi u th i gian, và hàng tr m th b nh t t l y đi nhi u th i gian h n n a”

làm cho cu c đ i có ý ngh a, hãy vui v ch p nh n tu i già và cái ch t nh m t ph n c a cu c đ i mình M i ng i g p khó kh n ngh đ n cái ch t nh ng l i d dàng trong tham lam, gây thêm r c r i, và

có ý làm t n h i ng i khác

Chúng ta th y nh ng con ng i đ c xem là nh ng nhân v t l n, nh các b c vua chúa, xây nh ng lâu đài và nh ng tòa nhà cao c, chúng ta th y rõ ràng trong tâm trí c a h cho r ng h s s ng mãi trong

cu c đ i này H u qu c a s t l a d i này là có thêm đau kh và thêm r c r i cho nhi u ng i khác

i v i nh ng ng i không tin có đ i s ng t ng lai, vi c suy ng m v th c t i c ng có ích l i và có tính khoa h c Vì con ng i, tâm trí c ng nh t t c nh ng hi n t ng đ u có nhân duyên khác cùng thay đ i trong t ng phút giây, đi u suy ng m này d n đ n kh n ng phát tri n b n thân theo h ng t t N u đ i

s ng này không bao gi đ i thay thì chúng ta s mãi mãi ch u s kh đau Khi ta bi t r ng v n v t luôn

bi n đ i thì dù ta đang tr i qua m t giai đo n r t khó kh n, ta v n có th tìm th y ni m an i trong s hi u

bi t r ng tình tr ng đó s không nh v y mãi mãi Vì v y không có vi c gì ph i tuy t v ng

V n m ng t t c ng không tr ng c u, và nh v y khi s vi c t t đ p đ n v i mình, mình không nên tham

mu n quá nhi u Ý t ng cho r ng m i th s không bao gi thay đ i là m t sai l m tai h i.Thí d , dù ta

ch p nh n là có nh ng ki p sau, ta ch ngh đ n hi n t i và xem t ng lai ít quan tr ng h n Nh v y ta s

b l m t c h i t t khi cu c s ng c a ta đang có th i gi r nh r i và nh ng đi u ki n thu n l i đ tu t p

nh ng pháp môn l i ích S hi u bi t rõ ràng v giáo lý vô th ng luôn là đi u t t cho chúng ta

Do nh n th c đ c đ i s ng là vô th ng, con ng i có ý th c v k lu t và có s nhi p ph c tâm trí c a mình K lu t hay tu luy n không có ngh a là c m k , mà có ngh a là có s gi ng co gi a l i ích dài h n

và l i ích ng n h n, b n hy sinh ích l i ng n h n và ch n l i ích dài lâu v sau ây là s t k lu t phát

xu t t s có ý th c v lu t nhân qu nghi p báo Thí d đ cho bao t c a tôi h i ph c sau c n b o b nh

m i đây, tôi tránh dùng nh ng th c n có ch t chua và đ u ng l nh dù nh ng món này có v ngon mi ng

và h p d n Lo i k lu t này có m c đích phòng v C ng nh gi ng nh v y, vi c suy ng m v s ch t

đ a đ n s t k lu t hay t ki m ch , t phòng v , ch không ph i là s tr ng ph t

Loài ng i có đ ti m n ng đ t o ra nh ng đi u t t, nh ng đ có th s d ng tr n v n ti m n ng này,

c n ph i có s t do Ch ngh a đ c tài là ch ng ng i cho s phát tri n này b túc, t do cá nhân có ngh a là b n không trông c y vào m t cái gì t bên ngoài và không đ i ch hi u l nh c a ng i khác, mà

b n t có sáng ki n Vì v y c Ph t th ng nói đ n “gi i thoát cá nhân”, có ngh a là t gi i thoát, không qua m t t ch c nào M i cá nhân ph i t o d ng t ng lai t t đ p cho chính mình T do và ch ngh a cá nhân đòi h i ph i có s t k lu t N u nh ng đi u này b l i d ng cho nh ng c m xúc phi n não thì s có

nh ng h u qu tai h i T do và s t k lu t ph i đi đôi v i nhau

M r ng t m m t

Theo Ph t Giáo thì m c tiêu cao nh t c a m i hành gi là đ c thành Ph t qu đ có n ng l c c u đ chúng sanh Tuy nhiên, m t m c thành t u trung bình có th gi i thoát hành gi kh i chu trình sinh, lão,

b nh và t , đ y đau kh , m t m c thành t u th p h n nh ng v n có giá tr ch làm cho các ki p s ng

t ng lai c a hành gi thu n l i h n T vi c làm thay đ i các ki p s ng c a mình cho t t h n, hành gi

có th đ t đ c gi i thoát đ r i cu i cùng s ch ng thành Ph t qu Tr c h t t m m t c a b n m r ng bao g m các ki p t ng lai, và r i, do hi u bi t v n m ng c a mình, t m m t c a b n m r ng thêm, đ bao g m thêm các ki p luân h i Sau cùng s hi u bi t này có th m r ng đ n nh ng ng i khác, qua ý nguy n t bi mong cho chúng sanh thoát kh và lo i tr nguyên nhân đ a đ n kh đau Lòng t bi này là

n n t ng thúc đ y b n phát nguy n tu t p đ thành Ph t

B n ph i có s quan tâm đ n nh ng ph ng di n sâu h n c a đ i s ng đ có nh h ng đ n các ki p

t ng lai, h u có th hi u tr n v n tính ch t c a kh đau và ki p luân h i Ti p theo s hi u bi t v luân

h i đau kh này là đi u ki n c n ph i có đ phát tri n tr n v n lòng t bi C ng có th t gi ng nh v y,

ng i Tây T ng chúng tôi đang tìm cách đ t đ c m t m c đ t tr Tây T ng đ có th ph c v t t cho ng i dân t t h n, nh ng chúng tôi c ng đang c g ng đ có đ i s ng n đ nh trong tình tr ng s ng

l u vong n S thành t u m c tiêu l n t tr tùy thu c vào s thành t u t m th i có đ i s ng l u vong n đ nh nói trên

Nh ng b t l i c a s không có ý th c v s ch t

Bi t r ng mình s ch t, đó là đi u l i ích T i sao? N u không có ý th c v s ch t, b n s không đ ý đ n

vi c tu t p mà ch s ng m t cách vô ngh a, không tìm hi u nh ng thái đ và hành vi nào gây ra đau kh

và nh ng lo i nào đ a đ n phúc l c

N u không ngh r ng mình có th ch t s m, b n s r i vào o t ng th ng t n r ng “còn lâu mình m i

ch t” (I’ll die later on, later on) Khi đ n lúc cu i cùng, dù có c g ng thành t u m t đi u giá tr nào đó,

b n s không còn s c l c n a Nhi u ng i Tây T ng gia nh p tu vi n khi còn tr đ h c kinh đi n,

nh ng khi đ n lúc tu t p th c s thì kh n ng c a h có ph n thi u h t ó là vì h không hi u đúng giáo

lý vô th ng

N u sau khi suy ngh v ph ng pháp tu t p, b n quy t đ nh áp d ng pháp tu nh p th t m y tháng hay

m y n m, nh v y b n đã ng d ng đ c nh n th c v lý vô th ng c a mình Nh ng n u quy t đ nh mau chóng đó không đ c duy trì b i vi c quán ni m tính ch t h y di t c a vô th ng thì vi c tu t p c a

b n s nh t phai đi ó là lý do có nh ng ng i nh p th t nhi u n m nh ng vi c tu t p không có nh

h ng gì đ n đ i s ng c a h sau đó Quán ni m vô th ng không nh ng thúc đ y vi c tu t p c a b n mà còn ti p thêm n ng l ng cho b n n a

N u có ý th c m nh v tính t t y u và tính b t ng c a cái ch t thì b n v n đ ng đ c t bên trong, gi ng

nh có m t ng i b n c nh cáo mình v y, “hãy c n th n, hãy thành tâm, m t ngày n a đã trôi qua” (Be

careful, be earnest, another day is passing)

Có th b n xu t gia s ng trong tu vi n Nh v y b n đã có pháp danh và y ph c c a ng i tu s B n s có

nh ng ho t đ ng b n r n ít h n B n s thay đ i thái đ v i đ i s ng, h ng s chú tâm c a mình đ n

nh ng m c tiêu xa h n Còn b ng ng c l i b n ti p t c b n tâm đ n nh ng chuy n phù phi m c a th gian nh n ngon, m c đ p, ch sang tr ng, nói chuy n nh m nhí, có nhi u bè b n và ng i thân quen,

k c t o ra nhi u k thù n u có ai đó làm đi u gì mà b n không thích và đ a đ n xung đ t và r i tranh

ch p v i nhau, nh v y b n không có gì t t h n tr c đây, lúc ch a xu t gia, và có l còn t h n tr c đó

n a Nên nh , n u ch tránh nh ng sinh ho t phù phi m vì s các b n đ ng tu đánh giá th p mình thì

c ng ch a đ , mà ph i có s chuy n hóa t bên trong i u này đáng cho ch v t ng ni c ng nh ng i

c s t i gia ghi nh và áp d ng vào vi c tu t p

Có l b n đã quen có ý t ng th ng t n, ngh r ng mình còn lâu m i ch t và khi còn s ng, c n ph i có

nh ng thú vui thông th ng nh ng i khác Do mu n h ng th trong đ i s ng hi n t i, dù ít có ý ngh a lâu dài, b n s n sàng dùng nh ng ph ng ti n thi u đ o đ c đ có đ c nh ng gì mình mu n, nh cho vay l y lãi c t c , l i d ng b n bè, ki n t ng… đ có nhi u h n nh ng nhu c u l i d ng cho đ i s ng

Vì b n đã ch n l i s ng nh v y nên ti n b c tr nên h p d n h n là h c đ o lý, và ngay c khi b n mu n

tu t p, b n c ng không chú ý nhi u đ n vi c y N u m t trang sách r i xu ng đ t, có th b n ng n ng i

l m nó lên, nh ng n u m t t gi y b c r i xu ng đ ng thì s vi c l i khác đi N u g p nh ng ng i đã

c ng hi n cu c đ i mình cho nh ng m c tiêu sâu xa, có th b n ngh t t v s c ng hi n đó, nh ng ch có

th thôi Còn n u b n g p m t ng i m c qu n áo sang tr ng, phô bày s giàu có, có th b n s kh i tâm thèm mu n, b n c u mong mình c ng s đ c nh v y, và r t cu c b n s làm b t c đi u gì đ đ t đ c

ng i mà b n không a, và b n tìm cách đ theo đu i nh ng c m xúc não phi n này Khi đã đ n ch này,

dù có nghe nói v nh ng pháp tu chân chánh, b n c ng s l ng l và b qua Su t ki p luân h i t vô th cho đ n ngày nay, b n đã quen có nh ng xúc c m phi n não, nh ng bây gi b n có thêm pháp phù phi m

Nh v y tình tr ng tr nên t h i h n, làm cho b n xa cách v i nh ng gì th c s ích l i h n

B lôi kéo b i s tham mu n, b n s không bao gi tìm th y s hài lòng B n không làm cho ng i khác

h nh phúc, và ch c ch n không làm cho chính mình h nh phúc Khi tr nên v k h n v i nh ng cái “c a mình” thì b t c ng i nào can thi p vào c ng t c kh c tr nên m c tiêu gi n d c a b n Dù b n xem

tr ng nh ng ng i b n thân c a mình và nh ng ng i thân c a mình, nh ng h không th giúp gì cho

b n lúc sinh ra và lúc mình qua đ i

B n ra đ i m t mình và r i s ra đi m t mình N u vào ngày b n qua đ i, m t ng i b n có th đi cùng thì s bám gi vào b n bè có giá tr , nh ng không th có chuy n đó Khi b n tái sanh trong m t hoàn

c nh hoàn toàn xa l , n u nh ng ng i b n trong ki p tr c có th giúp đ m t đi u gì đó thì c ng là m t

s liên h có giá tr , nh ng s ki n này không th x y ra V y mà trong kho ng th i gian gi a lúc ra đ i

và lúc ch t, kéo dài m y ch c n m, nh ng ng i b n đó là “b n c a mình”, “anh ch em c a mình” S

ch p th không đúng ch này đã không đ a đ n l i ích gì c , mà ch t o thêm tham sân si mà thôi

Khi quá tham ái v i nh ng ng i mình a thích và c ng quá sân h n v i nh ng ng i mình ghét Khi sinh ra đ i, b n không bi t ai là ai h t Dù t t c chúng ta đ u mu n có h nh phúc và không mu n đau

kh , nh ng b n v n thích m t s ng i và ngh “h là b n c a mình” và ghét m t s ng i “nh ng ng i này là k đ ch c a mình” B n g n nhãn hi u và bi t danh cho h r i kh i tâm tham ái ho c sân h n Nh

v y thì có giá tr gì? Không có giá tr gì c V n đ đây là mình dành quá nhi u n ng l c cho nh ng chuy n phù phi m c a cu c đ i này Nh ng giá tr tâm linh l n lao l i b b quên tr c nh ng đi u nh nhen nh th

N u b n không tu t p, và khi s p qua đ i b n đ c vây quanh v i nh ng ng i b n và nh ng ng i đã làm vi c cùng v i b n, thay vì có m t ng i nào đó nh c nh b n v vi c tu t p tâm linh, đ o đ c, rõ ràng chính b n đã mang l i s r c r i cho mình S sai l m này c a b n là b n không có ý th c v vô th ng

L i ích c a t nh giác v giáo lý vô th ng

Tuy nhiên, n u b n ph i đ i đ n gi phút cu i m i th m thía s th t r ng mình s ch t, và b n nh n đ nh

m t cách th c t tình tr ng c a mình ngay bây gi , b n s không b chi ph i b ng nh ng m c tiêu phù phi m n a B n s không l đ nh v i nh ng m c tiêu quan tr ng lâu dài B n nên quy t đ nh ngay t đ u

là mình s ch t, và hãy tìm hi u nh ng đi u giá tr th c s N u ghi nh là đ i s ng trôi qua r t nhanh,

b n s trân quý th i gian và s làm nh ng gì có giá tr V i ý th c m nh m v s ch t t t y u s đ n v i mình, b n s th y mình c n ph i tu t p, chuy n hóa tâm trí, và không lãng phí th i gi v i nh ng thú vui

t n u ng đ n chuy n phi m v chi n tranh, nh ng cu c tình lãng m n và v đ i t c a ng i khác

H t th y chúng sanh đ u mu n mình h nh phúc và không mu n kh đau Chúng ta dùng nhi u k thu t khác nhau đ gi i tr nh ng đau kh l n c ng nh nh Loài ng i chúng ta bi t th c hành nh ng

ph ng pháp tu t p s m trong đ i c a mình đ tránh đau kh v sau Trong cu c đ i, nh ng ng i có tu

và nh ng ng i không tu đ u tìm cách gi m b t m t s n i kh và gi i tr nh ng n i kh khác, có khi còn dùng s đau đ n nh làm ph ng ti n v t qua đau kh l n và đ t đ c m t lo i h nh phúc nào đó

M i ng i đ u c g ng lo i tr đau đ n bên ngoài, nh ng có m t ph ng pháp khác đ gi i tr đau kh

m c sâu xa h n, nh m t i vi c gi m thi u hay di t tr đau kh trong nh ng ki p t ng lai, và h n n a,

gi i tr t t c m i hình th c đau kh cho chính mình c ng nh cho chúng sinh Ph ng pháp này g i là tu

t p tâm linh

Nh ng ph ng pháp này bao g m s đi u ch nh thái đ Nh v y, v c n b n, tu t p có ngh a là đi u

ch nh t t ý ngh c a mình Trong ti ng Sanskrit, tu t p tâm linh đ c g i là “Dharma”, ngh a là “cái n m

gi ” i u này có ngh a là do đi u ch nh nh ng thái đ x u, b n thoát kh i m t m c kh đau và nh v y

đ c “gi l i” kh i s đau kh đó Vi c tu t p tâm linh này có công n ng b o v b n thân mình và ng i khác, kh i r i vào h sâu c a sinh t kh đau

T vi c đ u tiên hi u tình tr ng c a mình trong vòng luân h i và tìm cách gi mình l i kh i đau kh , b n truy n đ t s ch ng ng c a mình cho ng i khác và phát kh i lòng t bi, t c là nguy n c u giúp chúng sinh thoát kh Dù ch là m t sinh linh, b n có lý do chính đáng đ ch n con đ ng giúp đ nhi u sinh linh khác, nh ng c ng có m t đi u khác, đó là do chú tâm đ n l i ích c a ng i khác, chính b n s c m

th y h nh phúc h n Có lòng t bi, b n s b t s đau kh c a chính mình và gia t ng s c m nh n i tâm

tôi k cho b n nghe v m t thí d nh , m i đây tôi B o Tràng (Bodhgaya), tôi b b nh nhi m trùng đ ng ru t mãn tính Trên đ ng đ n b nh vi n tôi c m th y r t đau, và đ nhi u m hôi Xe c a chúng tôi đi qua khu v c núi Kên kên (t c là Linh Th u S n) và vùng này dân làng r t nghèo Nói chung thì Bihar là m t ti u bang nghèo, nh ng nghèo nh t là vùng này Tôi không trông th y m t tr em

đi h c Ch có s nghèo kh và b nh t t Tôi nh r t rõ m t bé trai b b i li t, đeo nh ng thanh k p kim

lo i r sét hai chân và hai tay ch ng n ng Rõ ràng là không có ai trông em bé Tôi r t xúc đ ng M t

ch khác, tôi th y có m t ông già m t quán trà bên đ ng, ch m c m t m nh v i b n, té xu ng đ t, và

n m luôn đó ch không có ai giúp đ đ ng d y Sau đó tôi đ c đ a vào b nh vi n, tôi c ngh ng i v

nh ng gì mình v a trông th y, suy ng m r ng th t đáng bu n khi đây tôi đ c nhi u ng i s n sóc, còn

nh ng ng i kh n kh ngoài kia thì không có ai Tôi ngh đ n đi u đó và quên đi n i đau c a mình Dù

m hôi đang đ ra, tôi ch ngh đ n nh ng ng i khác

Nh v y dù th xác c a tôi ch u nhi u đau đ n (có m t l th ng đ ng ru t) và tôi không th ng đ c, tâm trí c a tôi đã không lo s N u tôi đã chú tâm vào b nh t t c a mình thì ch làm cho tình tr ng t h i

h n mà thôi ây là m t ví d t kinh nghi m nh c a b n thân tôi v thái đ t bi có ích l i cho c b n thân, làm quên đi ph n nào s đau đ n th xác c a mình, làm b t lo s , dù ng i khác không nh n đ c

s l i ích tr c ti p

Lòng t bi giúp cho chúng ta có thêm s c m nh, và v i s can đ m đó, chúng ta s an t nh nh nhàng

h n Khi t m m t r ng m c a chúng ta bao g m c s th ng kh c a vô s chúng sanh, thì s đau kh

c a b n thân mình có v quá bé nh

Source: His Holiness Dalai Lama, Jeffrey Hopkins (2002) Advice on Dying and living a Better life, Atria Book, New York, USA

29-và o H u An H u Tony Th ch (giám đ c công ty Triumph Tour) h ng d n cùng v i 38 Ph t

t t Melbourne, 6 t Sydney, 1 t Perth và 5 đ n t Texas, Cali, M Qu c Th c ra đã có đ n 65

ng i đ ng ký tham d chuy n đi này, nh ng gi phút chót g p ch ng duyên nh ngã b nh,

ng i thân m t, không đ tài chánh… nên đã cancel trong s nu i ti c, mong r ng trong t ng lai Tu Vi n s t ch c nh ng chuy n đi chiêm bái khác, đ nh ng Ph t t này cùng tham d Vì

r ng trong Kinh i Ni t Bàn, Ph t t ng d y:“Sau khi ta di t đ , n u các thi n nam tín n có đ o tâm ngh t ng đ n Nh Lai, cách hay nh t là đ n chiêm bái b n đ ng tâm quan tr ng nh t, đó là

v n Lâm T Ni, n i Ph t đ n sinh; B o Tràng, n i Ph t thành đ o; v n L c Uy n, n i

Ph t chuy n pháp luân và Câu Thi Na, n i Ph t nh p ni t bàn N u ai đ n b n n i này thành tâm chiêm bái và đ nh l s đ c nhi u ph c báu nh đ c g p l i chính Nh Lai v y, và c ng nh công đ c này mà sau khi m ng chung, ng i y s đ c tái sanh vào c nh gi i an lành” Qu th t

v y, đích thân đ n chiêm bái t đ ng tâm t i n là c m ngàn đ i c a ng i đ t Ph t, và nay c m đó đã bi n thành s th t cho 51 ng i trong phái đoàn này Ngay trong ngày đ u tiên, phái đoàn đã góp l i m t s ti n là $20.000 Úc Kim, $1.200 M Kim cùng v i $1000 Úc kim

do quý Ph t t nhà g i cúng, t t c s ti n này đ c chia đ u cúng d ng t t c các n i mà phái đoàn đ n chiêm bái và đ nh l Phái đoàn đã tuân th đúng theo gi gi c quy đ nh: 4-5-6, có ngh a là th c chúng 4 gi sáng, 5 gi đi m tâm và 6 gi lên xe, d ng nh h u h t th i gian n phái đoàn đ u áp d ng đúng th i khóa này, dù khó kh n cho nhi u đ t , th c khuya d y

s m không n i, nh ng r i m i th đ u đi qua nh nhàng, vì t t c đ u hi u r ng mình đi chiêm bái Ph t tích ch không ph i đi ngh mát, v l i t Ph t tích này đ n ph tích khác cách nhau quá

xa, n u ng quá ngon gi c, th c d y quá tr a, kh i hành tr thì đ n n i s quá t i, s r t nguy

hi m n u phái đoàn v đ n n i tr i s p t i Phái đoàn ph i thành kính trân tr ng bi t n 4 v tài

x ng i n , đ c xem là nh ng tài x gi i nh t th gi i, h lái xe bus c ng nh lái xe đ p, quá nguy hi m, nh ng không gây tai n n, nhi u ng i cho r ng vì cu c s ng c a h quá nghèo

kh , h không màng ngh đ n t ng lai, ch chú ý cao đ đ ki m s ng trong gi phút hi n t i, chính vì th mà h đ t đ c m c đ t p trung và t nh giác ngay trong gi phút hi n t i đ không gây ra b t c tai h a nào cho mình và cho ng i khác.

S thành t u c a chuy n đi hành h ng này, phái đoàn ph i c m ni m tri n đ n s c v n c a

TT Tâm Ph ng, Tr Trì Tu Vi n Qu ng c, ng i đã quan tâm, nh c nh đ m i vi c trong chuy n di n ra thông su t và nh nhàng Phái đoàn c ng c m n o h u Di u An, đã làm b ng tên/nametag và o h u Thi n Lý đã v t m b ng rôn đ phái đoàn ch p hình l u ni m, đánh

d u nh ng ngày ng n ng i không bao gi quên trên x Ph t.

Phái đoàn đã vi ng th m và đ nh l đ y đ 4 Ph t tích quan tr ng trong cu c đ i c a c Ph t,

đó là V n Lâm T Ni (Lumbini), n i Ph t đ n sanh, n m g n th tr n Siddharth Nagar, ti u

qu c Nepal; B o Tràng (Bodhgaya), n i Ph t thành o t i ti u bang Bihar, n ; V n

Nai L c Uy n (Sarnath), n i Ph t nói bài Pháp đ u tiên, nay thu c ti u bang Uttar Pradesh và

đ c bi t là Câu Thi Na (Kushinagar), n i c Ph t nh p Ni t bàn Ngoài b n thánh tích trên, phái đoàn đã l n l t đ n t n n i, th y t n m t và đ nh l chiêm bái nhi u thánh tích khác nh : Linh Th u S n, n i Ph t thuy t Bát Nhã Kinh 22 n m, K Viên T nh Xá t i thành Xá V , B o Tháp t ng ni m n i trà t kim thân c Ph t, B o Tháp th Xá L i Ph t (do Vua A Xà Th xây d ng), B o Tháp th Tôn Gi A Nan (thành T Xá Ly), B o Tháp th Tôn Gi Vô Não (Angulimala), B o Tháp t ng ni m Tr ng gi C p Cô c, B o Tháp t ng ni m nàng Tu Xà

a (ng i dâng bát s a cúng Ph t), n i giam gi Bình Sa V ng, Kh H nh Lâm, n i Ph t tu

t p 6 n m, V n Thu c c a danh y K à; Cô nhi vi n Tu Xà a (Sujata) t i Kh H nh Lâm, Phóng Sanh và ng m m t tr i m c trên sông H ng Phái đoàn c ng đã vi ng th m và cúng d ng

5 ngôi chùa VN trên đ t Ph t nh : Chùa Vi t Nam Ph t Qu c Lâm T Ni, Chùa Linh S n – Lumbini; Chùa Linh S n – Kusinagar; Chùa Ki u àm Di – Vaishaly và Trung Tâm Tu H c Viên Giác – Bodhgaya.

Ngoài ra các Thánh Tích đã gây n t ng cho phái đoàn trong chuy n đi này là Câu Thi Na, Tinh

Xá Trúc Lâm, i H c Na Lan à và c t Lai L t Ma, xin ghi l i đôi dòng c m ni m n i đây

đ chia s cùng v i đ i chúng Tr c h t là Thành Câu Thi Na, n i Ph t b l i thân t đ i sau khi giáo hóa cõi gi i ta bà này, hi n nay n i này g i là Kushinara ho c Kasia, cách thành ph Gorakhpur 55 cây s , n m phía đông ti u bang Uttar Pradesh, cách V n Lâm T Ni kho ng 175 cây s , cách B o Tràng trên 300 cây s , cách Thành Xá V 274 cây s và cách Thành Ba La

N i 170 cây s Phái đoàn đ n đây kho ng 3 gi chi u ngày 11-11-2006, ngày th 5 c a chuy n đi chiêm bái Phái đoàn xu ng xe và đi kinh hành và ni m danh hi u c B n S t ngoài c ng chính

C nh trí bu i chi u n i này r t đ p và yên t nh l th ng, cây c i v n xanh t i, nh t là nh ng cây

Sa La hi n v n còn n i khu r ng u t ch này Qu n th ki n trúc khu thánh tích này r t l m t, chánh đi n th tôn t ng Ni t Bàn có nét ki n trúc nh m t lâu đài hình kh i Âu châu, ch không gi ng nh m t ngôi chùa có dáng d p c truy n th ng th y Á ông, phía sau ngôi chánh

đi n là m t B o Tháp to l n th xá l i c a c Ph t do b t c Mallas n i này xây d ng đ tôn

th , b o tháp này đ c xây kín xung quanh nên không th vào bên trong đ chiêm bái xá l i đ c Phái đoàn kinh hành vào bên trong Chùa i Ni t Bàn, và v n ti p t c đi nhi u ba vòng quanh Tôn

T ng i Ni t Bàn, c Th Tôn n m trong t th ki t t ng, m t h ng ra c a chánh phía Nam, đ u quay v h ng B c, tay ph i c a Ngài lót xuôi theo gò má ph i, còn cánh tay trái đ c

đ t xuôi trên hông trái, hai chân c a Ngài ch ng x p lên nhau r t ngay th ng, nghiêm trang Pho

t ng có chi u dài g n 10 mét, đ c tôn trí trên m t cái b hình ch nh t cao trên kho ng 6 t c Khuôn m t c a c Th Tôn r t đ p nh ng sao bu n quá, có l Ng i bu n cho chúng sinh v n

ti n l mang mang, v n điêu linh trong bi n kh sinh t luân h i mà không bi t đ ng v Th y

tr ng phái đoàn đã xúc đ ng khi ph ph c n m vóc sát đ t đ nh l tr c tôn t ng, d ng nh

51 đ t trong phái đoàn đã khóc trong gi phút thiêng liêng này, Th y tr ng đoàn đã tác b ch

tr c c Th Tôn trong n c m t “ c Ph t là ng i đ u tiên trong loài ng i báo tr c ngày

di t đ 730 ngày Qu th t v y, n m 78 tu i, trong m t th i pháp t i Thành T Xá Ly, Ph t đã báo cho đ i chúng bi t Ngài s thu n theo dòng sinh di t t ng t c c a th gian mà nh p di t vào n m

80 tu i Ngài d y r ng Ph t đ c kim cang thân, còn b vô th ng ho i, hu ng nh ng ng i th gian, các pháp h u vi là vô th ng, các con hãy tinh t n tu t p đ mau đ t đ c gi i thoát c

Ph t b t đ u kh i hành chuy n đi cu i cùng c a đ i Ngài t núi Linh Th u thành V ng Xá,

n c Ma Ki t à (nay là Bihar), Ngài b ng qua sông H ng đ đ n thành T Xá Ly, t i đây c

Ph t tham d mùa an c cu i cùng c a đ i mình cùng v i các đ t , sau 3 tháng ki t h , c Th

Tôn l i lên đ ng đi ti p đ n Bhandagrama và Hatthigrama, khi đ n làng Pava, Ngài đã th th c

b a cu i, m t bát cháo n m, do ông Thu n à (Cunda) cúng d ng Sau b a n này c Ph t đã ngã b nh, không bi t có ph i do bát cháo hay do thân t đ i c a Ngài đã đ n h i ph i tr v cho t

đ i, c Th Tôn đã c m th y pháp th c a ngài khi m an h n bao gi h t, nên Ngài ph i ngh chân đ n hai m i l n tr c khi v đ n khu r ng Sala này n n i c Ph t b o Tôn gi A Nan

tr i ng a c gi a hai cây Sala trong khu r ng thu c thành Câu Thi Na, đây là m t trong t đ ng tâm, n i đây t ng là kinh đô c a ng i Mallas, chính t i n i này c Ph t đã th h i cu i cùng và

đi vào cõi gi i vô d Ni t Bàn đúng vào ngày tr ng tròn tháng Vaishakha theo l ch n , t c là kho ng tháng t ho c tháng n m theo Tây l ch T i n i đây c Ph t đã nói Kinh Di Giáo, đ l i

l i di chúc cu i cùng c a mình, Ngài đã ân c n nh c nh hàng đ t r ng: “Sau khi Nh Lai di t đ ,

các con ph i trân tr ng tôn kính t nh gi i, nh mù t i mà đ c m t sáng, nghèo nàn mà đ c vàng

ng c Ph i bi t t nh gi i là đ c th y cao c c a các th y N u Nh Lai đ i thì c ng không khác gì

t nh gi i y”… “Các con ph i ý th c toàn b cu c đ i là chuy n bi n vô th ng, có k t h p thì có tan

rã, đ ng lo bu n gì c Ng c l i, cu c đ i nh th nên các con ph i n l c tinh t n đ s m c u t đ , đem ánh sáng trí tu di t tr h c ám vô minh V tr qu th t mong manh, không có m t th chi b n

b Nh Lai đ c di t đ thì c ng nh tr đ c m t c n b nh kh ng khi p”… “các con hãy th ng

nh t tâm, n l c c n c u tu giác gi i thoát Toàn th v tr , d u pháp bi n đ ng hay pháp b t đ ng,

đ u là tr ng thái b t an và tan rã Thôi, các con hãy yên l ng, không nên nói n a Thì gi s p h t,

Nh Lai mu n di t đ ” Sau đó các đ t trong phái đoàn thành kính đ ng t ng bài Kinh Ý Ngh a

Ni t Bàn và ng i t nh tâm m i phút quanh tôn t ng Ni t Bàn Hình nh ai c ng mu n ng i lâu thêm m t chút n a đ đ c ‘n p’ thêm chút n ng l ng t c Th Tôn, nh ng t t c đ u ph i

r i khòi n i này trong s luy n ti c vì phài nh ng ch cho phái đoàn khác vào chiêm bái Có th nói đây là pho t ng Ph t Ni t Bàn đ p nh t và linh thiêng nh t trên tr n gian, vì pho t ng này

đã đ c hàng tri u đ t Ph t kh p n m châu b n b v t n n i đây, chiêm bái và đ nh l , ch c

ch n vì v y mà pho t ng có m t s c m nh vô hình toát ra t bên trong và ph trùm xu ng v n

v t xung quanh, nghe nói b t c ai b c vào n i chánh đi n này đ u r i n c m t khi đ nh l tôn

t ng, và đây là m t s th t Thi t ngh hàng Ph t giáo đ trên kh p th gi i nên v đây m t l n đ

đ nh l c Th Tôn đ t ng nh đ n công h nh đ sinh c a Ng i Và n u mu n t c tôn t ng

Ni t Bàn đ chiêm ng ng ph ng th t i qu c gia c a mình, xin quý ngài, quý v hoan h v gi ng

y nh pho t ng này, vì ch có pho t ng t i n i đây m i có t th n m nghiêng cát t ng nh lúc

c Th Tôn nh p di t cách đây đúng hai ngàn n m tr m n m m i n m Có nhi u pho t ng

Ni t Bàn VN, và nhi u qu c gia khác trên th gi i, nh t là các qu c gia nh Lào, Thái Lan t c

t ng Ni t Bàn m t v oai nghiêm (v i t th Ph t n m nghiêng và ch ng tay lên gò má, ch không

đ bàn tay xuôi theo gò má nh t th nguyên th c a c Th Tôn lúc th hi n Ni t Bàn t ng t i

n ) c bi t pho t ng này đã đ c ngài Haribhadra, m t t ng s th i Kumargupta 455), t c kho ng th k th 5 sau Tây l ch, đích thân t c pho t ng đ c đáo tuy t m này đ t ng

(413-ni m c Th Tôn Khi nghe k l i tình tr ng b n b c t ng g ch bên trong ngôi chùa i Ni t Bàn này đang trong tình tr ng xu ng c p và h h ng, TT Thích Tâm Ph ng, đã kh i phát thi n tâm mu n trùng tu b ng cách lót g ch men ho c tô v s n ph ch l i b n b c t ng này đ b o t n

c ng nh t ng v trang nghiêm cho ngôi đi n Ph t, chúng tôi đang liên l c Ban Qu n Lý Ph t Tích này đ Tu Vi n Qu ng c th c hi n đ c công vi c này trên x Ph t

Ph t tích th hai gây n t ng là Trúc Lâm T nh Xá thành V ng Xá, phái đoàn đ n đây sau khi dùng tr a Khách s n Rajgir, n i có m t phòng phát hành Ph t c r t đ p nh ng h i đ t ti n Tinh xá Trúc Lâm v n là v n th ng uy n c a Vua T n Bà Sa La (Bimbisara/Bình Sa V ng),

nh ng sau khi quy y Tam B o, ông đã dâng cúng khu v n trúc này cho c Ph t đ làm tinh xá

ây là tinh xá đ u tiên c a PG c Ph t cùng các đ t c a mình đã tr i qua ba mùa an c ki t h (t h th nhì đ n h th t ) t i khu v n này Dù đã trôi qua trên hai ngàn n m tr m n m, ngày nay nh ng b i trúc đây v n còn xanh t i, h n c v n trong v t nh ngày nào, phái đoàn đã

kinh hành ni m Ph t quanh b h đ t ng ni m đ n hình nh x a kia c a c Th Tôn và t ng đoàn sinh ho t t i n i này c bi t t i thánh tích này, phái đoàn đã g p m t nhóm Ph t t ng i

n đ n t ti u bang Bombay c ng v đây chiêm bái, nhóm Ph t t này đã cung th nh Nguyên

T ng vi ng th m Bombay và h c ng phát tâm cúng d ng 5 m u đ t đ Nguyên T ng xây

d ng Ph t c nh t i Bombay, n i ch a có chùa PG c bi t ti u bang Bombay hi n t i có r t nhi u ng i n đã tr v v i PG, nh ng không có T ng s h ng d n, nh ng ng i con Ph t n i này r t c n đ c s quan tâm d n d t c a T ng oàn

a đi m khác gây xúc đ ng cho phái đoàn là Ph tích i H c Na-Lan- à (Ruins of Nalanda University) v n đ c xây d ng vào kho ng th k th 2 tr c Tây L ch trên 1 khu đ t thênh thang

r ng 14 m u, đ c xem là tr ng đ i h c đ u tiên và l n nh t th gi i Tr ng đ i h c kh ng l này n m ngo i ô thành V ng Xá (Rajgir) và nhi u b c anh tài Ph t giáo đã đ c đào t o t i n i này nh T s Long Th , ngài Mã Minh, ngài Vô Tr c, ngài Th Thân, pháp s Huy n Trang

c bi t ngài Long Th t ng theo h c và sau đó tr thành vi n tr ng t i đ i h c này Th i k vàng son c a Nalanda là t th k th 2 đ n th k th 8 R i th k 12, quân H i Giáo xâm chi m

n và i H c Na Lan à không n m ngoài m c tiêu h y di t c a h , 10.000 t ng s đã ngã

xu ng m t cách bi hùng d i chi c g m l nh lùng c a h vì t t c thà ch u ch t ch không y u hèn ch p nh n cu n kinh Koran c a ngo i đ o, máu c a quý ngài đã nhu m đ n n g ch và ch y thành su i trong kh p Nalanda ngày y Theo truy n thuy t th vi n c a Nalanda và tàng kinh các

đã b phóng h a thiêu h y trong ba tháng tr i Hình nh tang th ng đó d ng nh v n còn hi n

h u đâu đó khi phái đoàn b c chân vào thánh đ a này, có nhi u đ t đã b t khóc khi nh đ n

nh ng cái ch t bi tráng b o v Chánh Pháp c a quý h c t ng n m x a Phái đoàn hành h ng c a

Tu Vi n Qu ng c đã kinh hành t ng ni m đ n s hy sinh vì đ o c a quý ngài n m x a trong

ni m xúc đ ng dâng trào c nguy n đ i h c Na Lan à s có ngày ph c h ng tr l i đ mang ánh sáng giác ng đ n cho muôn loài

Và k t thúc chuy n đi chiêm bái n , phái đoàn đã đ n t n n i xa xôi, đó là Dharamsala, quê

h ng th 2 c a c t Lai L t Ma, đúng 9 gi sáng ngày 18-11-2006, phái đoàn đã t t u t i Dharamsala đ đ nh l c t Lai L t Ma th 14, phái đoàn đã m t 2 ngày đ ng b ng xe bus đ

đ n đ c n i này, Dharamsala n m trên đ nh núi thu c vùng B c n, nên đ ng leo núi quá khó

kh n và nguy hi m, nh ng nh có tu, nên cu i cùng phái đoàn đã đi đ n n i v ch n an toàn n đây r i, m i hay s c ch u đ ng c a c t Lai L t Ma và ng i dân Tây T ng không có ngôn

ng nào có th di n t đ c, đ ng đi đã xa xôi cách tr , ch c ch n đ i s ng đây càng khó kh n

h n, nh ng k th c Dharamsala đây đã tr thành m t “living holy place”, “m t thánh đ a s ng”

so v i các ph tích khác t i n nh l i tác b ch c a Th y tr ng oàn th a v i Ngài, vì n i đây

có s hi n di n c a m t Living Buddha, m t v Ph t s ng, nên c th gi i, nh t là th gi i ph ng Tây, đ u chú ý và đ xô v n i này, đ chiêm ng ng, đ tu t p, đ làm t thi n, và c ng đ chia s

n i kh đau c a ng i dân Tây T ng v n đ n t n n t i đây t n m 1959 Phái đoàn đã có ph c duyên đ c vào th m vi ng và đ nh l Ngài nh đã book tr c đây c n m, dù v a t Nh t B n v , tuy b n r n và m t m i, nh ng Ngài đã hoan h ti p phái đoàn đ n t ph ng xa, Ngài đã yêu c u phái đoàn t ng bài Bát Nhã Tâm Kinh b ng ti ng Vi t tr c khi Th y tr ng đoàn có l i tác b ch

và Ngài có l i giáo t chúc phúc Trong d p này i c Tr ng phái đoàn đã dâng t ng đ n Ngài

t p sách “ T Bi & Nhân Cách” c ng nh t p “K Y u Tu Vi n Qu ng c” Phái đoàn đã cúng

d ng Ngài $1000 M Kim và $1500 Úc Kim đ gieo m t chút ph c đi n Tam B o v i v Ho t

Ph t c t Lai L t Ma đã t ng m i ng i trong phái đoàn m t chi c kh n tr ng Katag và m t pho t ng Ph t Thích Ca b ng đ ng m vàng, ai n y đ u hoan h vui m ng và đ c ch p l u ni m

t ng nhóm nh v i Ngài Xin ch p tay nguy n c u cho Ngài pháp th khinh an, m i Ph t s c a Ngài đ u đ c viên thành và nh t tâm c u nguy n n n hòa bình cho dân t c Tây T ng s m thi t