Quản lý, sử dụng vốn tại Tổng Công ty Khoáng sản & Thương mại Hà Tĩnh

Thực tế cho thấy, những năm qua Tổng công ty đã có bước tăng trưởng mạnh mẽ cả về quy mô và hiệu quả hoạt động, đó là minh chứng cụ thể cho thành công trong khai thác, sử dụng vốn, tài s

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

============

NGUYỄN VĂN ĐỨC

QUẢN LÝ, SỬ DỤNG VỐN TẠI TỔNG CÔNG TY KHOÁNG SẢN & THƯƠNG MẠI

HÀ TĨNH

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN TRỊ KINH DOANH

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN TRỊ KINH DOANH

MÃ SỐ : 60 34 05

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS TRẦN ANH TÀI

HÀ TĨNH, NĂM 2007

LỜI NÓI ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Bước vào giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế (Việt Nam chính thức gia nhập WTO cuối năm 2006), một sân chơi lớn, nền kinh tế nước ta đã có thêm nhiều vận hội mới,

song đồng thời cũng làm nảy sinh những khó khăn, thách thức, làm cho sức ép của cạnh tranh ngày càng khốc liệt hơn, đòi hỏi mỗi doanh nghiệp phải nỗ lực tối đa để có thể tồn tại và phát triển Đứng trước yêu cầu đó, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh được coi

là một trong những giải pháp hữu ích nhất giúp doanh nghiệp tạo dựng vị thế vững chắc cho mình Thông qua việc tìm kiếm, lựa chọn biện pháp nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp có nhiều khả năng sử dụng tốt hơn nguồn lực đầu vào có hạn để tạo ra một khối lượng đầu ra hợp lý nhằm đạt được mục tiêu mình

Đối với mỗi doanh nghiệp, mặc dù có được càng nhiều tài sản càng tạo ra lợi thế về

nguồn lực (lợi thế nhờ quy mô), song điều quan trọng là với số tài sản đó họ sẽ quản lý,

sử dụng, phân bổ như thế nào cho hợp lý để phát huy tối đa hiệu quả của nó Nói cách khác, để kinh doanh hiệu quả có vốn thôi thì chưa đủ, mà cách thức quản lý, sử dụng số vốn đó như thế nào để đáp ứng yêu cầu kinh doanh và mang lại hiệu quả của đồng vốn cao nhất mới là điều mà mỗi doanh nghiệp hướng tới

Tổng công ty khoáng sản & thương mại Hà Tĩnh là doanh nghiệp nhà nước hạch toán độc lập, kinh doanh trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ và khai thác, chế biến, xuất khẩu ilmenite, zircon, rutin, cùng nhiều sản phẩm, dịch vụ khác trên địa bàn tỉnh Hà tĩnh, có sản phẩm cung cấp trên cả thị trường trong và ngoài nước, cho nên việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn là yêu cầu tất yếu và cũng là vấn đề luôn được đơn vị ưu tiên chú trọng hàng đầu Thực tế cho thấy, những năm qua Tổng công ty đã

có bước tăng trưởng mạnh mẽ cả về quy mô và hiệu quả hoạt động, đó là minh chứng

cụ thể cho thành công trong khai thác, sử dụng vốn, tài sản của doanh nghiệp Tuy nhiên, nếu so với lợi thế về nguồn lực và mức độ quan tâm ưu tiên đầu tư của các cấp lãnh đạo thì thành quả đó vẫn chưa tương xứng, nói cách khác, vẫn còn những hạn chế trong quản lý, sử dụng vốn kinh doanh cần tiếp tục nghiên cứu, tìm kiếm các giải pháp khắc phục

2 Tình hình nghiên cứu

Về lý luận, nghiên cứu hiệu quả sử dụng vốn là vấn đề không mới và đã có rất nhiều các công trình nghiên cứu khác nhau được công bố Tuy nhiên nghiên cứu hiệu quả sử dụng vốn ở một doanh nghiệp cụ thể là Tổng công ty khoáng sản & thương mại Hà Tĩnh thì hầu như chưa có nghiên cứu nào đề cập một cách toàn diện, có hệ thống

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài là qua việc phân tích, đánh giá thực trạng quản lý vốn

và hiệu quả sử dụng vốn ở doanh nghiệp, đề xuất các giải pháp có tính khả thi nhằm nâng cao hiệu quả sử dung vốn ở TCT khoáng sản & thương mại Hà tĩnh

Để đạt mục đích đó nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài là:

- Hệ thống hoá những vấn đề lý luận cơ bản về vốn và hiệu quả sử dụng vốn trong

doanh nghiệp

- Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý và sử dụng vốn ở Tổng công ty khoáng sản & thương mại Hà Tĩnh trong những năm vừa qua

- Đề ra các giải pháp tăng cường quản lý sử dụng vốn ở Tổng công ty khoáng sản & thương mại Hà Tĩnh

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Không gian nghiên cứu : Tổng công ty khoáng sản & thương mại Hà Tĩnh

- Thời gian nghiên cứu : giai đoạn 2003 - 2005

- Giới hạn nội dung nghiên cứu : Vấn đề quản lý và sử dụng vốn tại Tổng công ty khoáng sản Hà tĩnh có nội dung nghiên cứu rộng, nhiều vấn đề, nhiều cách tiếp cận, song

đề tài chỉ giới hạn phạm vi nghiên cứu cả về lý thuyết cũng như thực tế ở 2 vấn đề chính : công tác quản lý vốn và hiệu quả sử dụng vốn Riêng công tác quản lý vốn cũng chỉ đề cập những vấn đề chủ yếu và được xem là quan trọng ở Tổng công ty khoáng sản & thương mại Hà Tĩnh

5 Phương pháp nghiên cứu

Phù hợp với mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu, luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu chủ yếu sau : phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, phương pháp nghiên cứu tài liệu, điều tra khảo sát, phương pháp phân tích tổng hợp, phương pháp so sánh

6 Các đóng góp mới của luận văn

- Phân tích, đánh giá một cách khoa học, chỉ ra những ưu điểm, nhược điểm về thực trạng quản lý vốn và hiệu quả sử dụng vốn tại Tổng công ty khoáng sản và thương mại

Hà Tĩnh

- Nêu một số giải pháp và kiến nghị chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ở Tổng công ty khoáng sản và thương mại Hà Tĩnh trong thời gian tới

7 Kết cấu đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của đề tài gồm 3 chương :

Chương 1 : Lý luận chung về vốn và hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường

Chương 2 : Thực trạng quản lý vốn và hiệu quả sử dụng vốn ở Tổng công ty khoáng sản và thương mại Hà Tĩnh

Chương 3 : Giải pháp tăng cường quản lý sử dụng vốn ở Tổng công ty khoáng sản

và thương mại Hà Tĩnh

DANH MỤC CÁC BẢNG VÀ SƠ ĐỒ

Trang Bảng 2.1: Tình hình khai thác các nguồn vốn 44 Bảng 2.2: Tình hình phân bổ vốn 46 Bảng 2.3: Diễn biến nguồn vốn và sử dụng vốn 48 Bảng 2.4: Chỉ tiêu phản ánh hiệu quả tổng hợp 51 Bảng 2.5: Chỉ tiêu thực hiện so với kế hoạch 52 Bảng 2.6: Cơ cấu tài sản cố định 54 Bảng 2.7: Tình hình sử dụng tài sản cố định năm 2005 55

Bảng 2.8: Chỉ tiêu đánh giá hiện trạng sử dụng TSCĐ năm 2005 56

Bảng 2.9: Thực trạng hiệu quả sử dụng vốn cố định 57 Bảng 2.10: Cơ cấu vốn lưu động 58

Bảng 2.13: Kỳ thu tiền bình quân 62 Bảng 2.14: Tình hình biến động khoản phải thu 63 Bảng 2.15: Chỉ tiêu hiệu quả sử dụng vốn lưu động 64

Sơ đồ 2.1 : Quy trình tuyển quặng thô 34

Sơ đồ 2.2 : Quy trình chế biến sản phẩm 34

Sơ đồ 2.3 : Mô hình tổ chức Tổng công ty khoáng sản & thương

Sơ đồ 2.4 : Tổ chức bộ máy quản lý tài chính - kế toán 41

MỤC LỤC

Trang

TRANG PHỤ BÌA

LỜI CAM ĐOAN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG VÀ SƠ ĐỒ

LỜI NÓI ĐẦU

Chương 1: Lí luận chung về vốn và hiệu quả sử dụng vốn trong nền

1.1 Vốn và vai trò của vốn trong doanh nghiệp 1 1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của vốn trong kinh doanh : 1

1.1.3 Vai trò của vốn đối với hoạt động SXKD của doanh nghiệp : 8

1.2.2 Quản lý vốn lưu động : 11 1.2.3 Quản lý các nguồn tài trợ ngắn hạn : 16 1.3 Hiệu quả sử dụng vốn trong doanh nghiệp : 17 1.3.1 Khái niệm hiệu quả sử dụng vốn : 17 1.3.2 Phương pháp phân tích hiệu quả sử dụng vốn : 18 1.3.3 Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng vốn: 19

1.3.4 Các nhân tố ảnh hưởng hiệu quả sử dụng vốn : 25

Chương 2 : Thực trạng quản lý vốn và hiệu quả sử dụng vốn tại

31

Tổng công ty khoáng sản & thương mại Hà Tĩnh

2.1 Tổng quan về Tổng công ty khoáng sản & thương mại Hà Tĩnh 31 2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển Tổng công ty khoáng sản &

2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ của Tổng công ty khoáng sản & thương mại

2.1.3 Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh của Tổng công ty khoáng

2.1.4 Cơ cấu tổ chức của Tổng công ty khoáng sản & thương mại Hà

2.2 Thực trạng quản lý và sử dụng vốn tại Tổng công ty khoáng sản &

2.2.1 Thực trạng công tác quản lý vốn tại Tổng công ty Khoáng sản &

2.2.2 Thực trạng hiệu quả sử dụng vốn của Tổng công ty Khoáng sản &

2.3 Đánh giá hiệu quả sử dụng vốn tại Tổng công ty khoáng sản &

2.3.1 Những kết quả đạt được 65 2.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân 67

Chương 3: Giải pháp tăng cường quản lý vốn và nâng cao hiệu quả

sử dụng vốn tại Tổng công ty khoáng sản & thương mại Hà Tĩnh 72 3.1 Định hướng hoạt động của Tổng công ty khoáng sản & thương mại

3.1.1 Những thuận lợi và khó khăn 72 3.1.2 Định hướng hoạt động của Tổng công ty khoáng sản & thương mại

3.2 Giải pháp quản lý vốn và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn tại Tổng

công ty khoáng sản & thương mại Hà Tĩnh 76 3.2.1 Tăng cường hiệu quả quản lý chi phí trong quản lý và SXKD 76 3.2.2 Huy động vốn phục vụ sản xuất kinh doanh : 77 3.2.3 Nâng cao chất lượng công tác kế toán, thống kê, tài chính và phân

tích tài chính trong doanh nghiệp 78 3.2.4 Đổi mới công tác quản trị doanh nghiệp 80 3.2.5 Nâng cao trình độ chuyên môn cho người lao động 81 3.2.6 Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động quản lý 82 3.2.7 Nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ 83 3.2.8 Giải pháp quản lý và sử dụng vốn cố định 83 3.2.9 Giải pháp quản lý và sử dụng vốn lưu động 86

KẾT LUẬN TÀI LIỆU THAM KHẢO

CHƯƠNG 1

LÍ LUẬN CHUNG VỀ VỐN VÀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN

TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

1.1 Vốn và vai trò của vốn trong doanh nghiệp

1.1.3 Khái niệm và đặc điểm của vốn trong kinh doanh

Vốn là gì?

Để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp cần phải có các yếu tố đầu vào hay nói một cách khác là cần phải có những phương tiện cần thiết để thực hiện quá trình sản xuất kinh doanh Những yếu tố đầu vào hay phương tiện cần thiết đó, dù là tiền, lao động, hay các phương tiện khác đều phải được cấu thành bởi lao động quá khứ Đó chính là vốn của doanh nghiệp Như vậy, vốn là điều kiện tiên quyết có ý nghĩa quyết định đến quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

Cùng với sự phát triển của lịch sử và tuỳ theo góc độ, quan điểm nghiên cứu, xuất hiện các khái niệm khác nhau về vốn Xin đề cập một số quan điểm về vốn như sau:

* Quan điểm của Kácmác: Theo Mác bản thân tiền không phải là tư bản, tiền chỉ biến

thành tư bản trong những điều kiện nhất định, khi chúng được sử dụng để bóc lột sức lao động của người làm thuê

Qua nghiên cứu quá trình sản xuất giá trị thặng dư, Mác đã đi đến định nghĩa “vốn chính là tư bản, là giá trị mang lại giá trị thặng dư” và Mác gọi công thức chung T-H-T’

là công thức chung của tư bản

Trong quá trình nghiên cứu tư bản, Mác đã phân tư bản thành 2 bộ phận là tư bản bất biến và tư bản khả biến Tư bản bất biến là điều kiện không thể thiếu được để sản xuất ra giá trị thặng dư, còn tư bản khả biến có vai trò quyết định trong quá trình đó vì nó chính

là bộ phận tư bản đã lớn lên Sự phân chia này đã giúp Mác vạch rõ thực chất bóc lột tư bản chủ nghĩa, chỉ có lao động làm thuê mới tạo ra giá trị thặng dư cho nhà tư bản

* Quan điểm của A.Smith: A.Smith coi tư bản là điều kiện vật chất cho sản xuất của

mọi xã hội Nó tồn tại vĩnh viễn, mọi ngành sản xuất đều có tư bản cố định và tư bản lưu

động Tuy nhiên, ông còn nhầm lẫn trong việc xác định các yếu tố của tư bản cố định và

tư bản lưu động

* Quan điểm của Samuelson : Samuelson là một đại diện tiêu biểu của học thuyết

kinh tế hiện đại, ông cho rằng đất đai và lao động là các yếu tố ban đầu sơ khai, còn vốn

và hàng hoá vốn là yếu tố kết quả của sản xuất Vốn bao gồm các loại hàng hoá lâu bền được sản xuất ra và được sử dụng như các yếu tố đầu vào hữu ích trong quá trình sản xuất sau đó

“Vốn là giá trị tài sản xã hội bao gồm tiền, tài sản hữu hình và vô hình có thể quy ra giá trị, nó được khai thác và huy động từ các nguồn lực xã hội, nhằm sử dụng vào đầu tư, kinh doanh đưa lại hiệu quả kinh tế xã hội” Vốn là một phạm trù kinh tế rộng, song trong giới hạn đề tài luận văn này chỉ nghiên cứu vốn kinh doanh đối với doanh nghiệp

Vốn kinh doanh của doanh nghiệp được hiểu là số tiền ứng trước để thoả mãn các yếu tố đầu vào của doanh nghiệp

Có thể hiểu rõ hơn vốn thông qua một số đặc trưng sau:

+ Vốn là một hàng hoá vì nó có giá trị và giá trị sử dụng

- Giá trị của vốn được biểu hiện ở chi phí mà chúng ta bỏ ra để có được nó

- Giá trị sử dụng của vốn thể hiện ở việc ta sử dụng nó để đầu tư vào quá trình sản xuất kinh doanh (mua SLĐ, TLSX )

+ Vốn là hàng hoá đặc biệt bởi vì có sự tách biệt giữa quyền sử dụng và quyền sở hữu nó Khi mua nó, chúng ta chỉ có quyền sử dụng chứ không có quyền sở hữu nó Mặt khác tính đặc biệt còn được thể hiện ở chỗ nó không bị hao mòn trong quá trình sử dụng

mà còn có khả năng tạo ra giá trị lớn hơn bản thân nó Điều này vô cùng có ý nghĩa đối với các nhà quản trị doanh nghiệp là làm sao trong quá trình sản xuất kinh doanh phải phát huy cao nhất hiệu quả sử dụng vốn để đem lại giá trị thặng dư hay lợi nhuận tối đa cho doanh nghiệp

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 André Barbier - Jacques Proutat (1993), Phân tích tài chính dành cho chủ ngân hàng, Viện khoa học ngân hàng, Hà Nội

2 Bộ tài chính (2005), Chính sách và chế độ tài chính đối với doanh nghiệp, Nhà

xuất bản tư pháp, Hà nội

4 David Begg, (1995), Kinh tế học1, 2, Nhà xuất bản giáo dục, Hà Nội

5 Hồ Ngọc Cẩn (2006), Những quy định mới về công tác quản lý tài chính trong các đơn vị hành chính sự nghiệp và doanh nghiệp, Nhà xuất bản Tài chính, Hà Nội

6 Ngô Thế Chi (2001), Đọc, lập, phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp, Nhà xuất

bản thống kê, Hà nội

7 Lưu Thị Hương Giang (2003), Giáo trình Tài chính doanh nghiệp, Nhà xuất bản thống kê, Hà Nội

8 Vũ Duy Hào (2000), Những vấn đề cơ bản về quản trị tài chính doanh nghiệp, Nhà

xuất bản thống kê, Hà nội

9 Vũ Duy Hào, Đàm Văn Huệ, Nguyễn Quang Ninh (1997), Quản trị tài chính doanh nghiệp, Nhà xuất bản thống kê, Hà nội

10 Trần Thị Thái Hà (2005), Đầu tư tài chính, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà

Nội, Hà Nội

11 Ngô Quỳnh Hoa (2004), 101 câu hỏi về quản lý tài chính và sử dụng vốn trong doanh nghiệp, Nhà xuất bản lao động-xã hội, Hà Nội

12 Đàm Văn Huệ (2006), Hiệu quả sử dụng vốn trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ,

Nhà xuất bản Đại học kinh tế quốc dân, Hà nội

13 Nguyễn Ngọc Hùng (1999), Giáo trình Tài chính-tiền tệ, Nhà xuất bản thống kê,

Hà Nội

14 Lưu Thị Hương - Vũ Duy Hào, (1994), Những vấn đề cơ bản về tài chính doanh nghiệp, sách chuyên khảo, Nhà xuất bản thống kê

15 Nguyễn Thế Khải, (1997), Phân tích hoạt động kinh tế của doanh nghiệp - Nhà

xuất bản Tài chính, Hà Nội

16 Nguyễn Văn Nam (2002), Giáo trình quản trị tài chính doanh nghiệp, Nhà xuất bản

tài chính, Hà nội

17 Lưu Hằng Nga (2003) – Một số ý kiến về tổ chức kế toán quản trị trong các doanh nghiệp, tạp chí kiểm toán số 2

18 Tổng công ty khoáng sản và thương mại Hà tĩnh (2002 – 2006), Báo cáo tài chính các năm từ 2002 đến 2006

19 Tổng công ty khoáng sản và thương mại Hà tĩnh (2005), Báo cáo chính trị của Đảng bộ Tổng công ty khoá III nhiệm kỳ 2006 – 2010

20 Tổng công ty khoáng sản và thương mại Hà tĩnh (2006), Điều lệ tổ chức và hoạt động của Tổng công ty khoáng sản thương mại Hà tĩnh theo mô hình công ty mẹ – công

ty con

21 Trang Web Bộ tài chính : http://www.mof.gov.vn

22 Trang Web Tổng công ty khoáng sản và thương mại Hà tĩnh : http://www.mitraco.com.vn