Để góp phần khắc phục những tồn tại trên và đột phá vào một h-ớng mới, tôi chọn đề tài nghiên cứu “Một số biện pháp quản lý việc thiết kế và sử dụng trang Web học tập trong môi tr-ờng dạ
Trang 1§¹i häc quèc gia Hµ néi
khoa s- ph¹m
- -
NguyÔn ®¨ng ch©u
Mét sè biÖn ph¸p qu¶n lý viÖc thiÕt kÕ
vµ sö dông trang Web häc tËp
trong m«i tr-êng d¹y häc ®a ph-¬ng tiÖn
ë tr-êng Cao §¼ng tµi nguyªn vµ m«i tr-êng hµ néi
LuËn v¨n th¹c sÜ qu¶n lý gi¸o dôc
Hµ Néi - 2006
Trang 2§¹i häc quèc gia Hµ néi
khoa s- ph¹m
=====***=====
NguyÔn §¨ng Ch©u
Mét sè biÖn ph¸p qu¶n lý viÖc thiÕt kÕ
vµ sö dông trang Web häc tËp trong m«i tr-êng d¹y häc ®a ph-¬ng tiÖn
ë tr-êng Cao §¼ng tµi nguyªn vµ m«i tr-êng hµ néi
LuËn v¨n th¹c sü qu¶n lý gi¸o dôc
Chuyªn ngµnh: Qu¶n lý gi¸o dôc M· sè : 60 14 05
Ng-êi h-íng dÉn khoa häc: TS Ng« Quang S¬n
Hµ Néi – 2006
Trang 3Mở đầu
1 Lý do chọn đề tài
Cuộc cách mạng khoa học công nghệ phát triển ngày càng nhanh và đã b-ớc sang một giai đoạn mới Tri thức và thông tin trở thành yếu tố hàng đầu và là nguồn tài nguyên có giá trị nhất Trong bối cảnh đó, giáo dục trở thành nhân tố quyết định nhất đối với sự phát triển kinh tế xã hội Các n-ớc trên thế giới kể cả các n-ớc phát triển cũng nh- các n-ớc đang phát triển đều coi giáo dục - đào tạo là nhân tố quyết
định sự phát triển nhanh và bền vững của mỗi quốc gia UNESCO cũng chỉ rõ:
“Không có một sự tiến bộ và thành đạt nào có thể tách khỏi sự tiến bộ và thành đạt trong lĩnh vực giáo dục của mỗi quốc gia “ Đào tạo lực l-ợng lao động đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội, giáo dục đóng vai trò hết sức quan trọng không chỉ trong việc truyền thụ các tri thức, hình thành kĩ năng, kĩ xảo mà còn trong cả sự hình thành và phát triển một nhân cách toàn diện cho ng-ời học Trong bối cảnh đó
đổi mới giáo dục và đào tạo đã và đang diễn ra trên qui mô toàn cầu, tạo nên những biến đổi sâu sắc trong nền giáo dục thế giới Cùng với vấn đề đổi mới mục tiêu và nội dung dạy học theo h-ớng hiện đại hoá, cuộc cách mạng về ph-ơng pháp dạy học đang diễn ra theo 3 h-ớng chính: tích cực hoá, cá biệt hoá và công nghệ hoá nhằm nâng cao chất l-ợng và hiệu quả dạy học nói riêng, giáo dục và đào tạo nói chung
Một phần của Công nghệ hoá ở đây chính là việc phát triển và ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông (CNTT&TT), môi tr-ờng dạy học đa ph-ơng tiện vào quá trình dạy học Hội thảo Quốc tế về giảng dạy đại học đ-ợc tổ chức tại Pari (10/1998) đã khẳng định “… Đặc biệt coi trọng trang bị các thiết bị giảng dạy chuyên ngành đối với các môn học ở trình độ cao phù hợp với nhu cầu xã hội và giảng dạy nhờ vào công nghệ mới về thông tin và truyền thông” Đây là thời cơ và thách thức của nền giáo dục các n-ớc chậm phát triển trong đó có Việt Nam
Trang 4Trong “ Chiến l-ợc phát triển giáo dục 2001 – 2010” của Chính phủ đã nhận
định: “ Sự đổi mới và phát triển giáo dục đang diễn ra ở qui mô toàn cầu tạo cơ hội tốt để giáo dục Việt Nam nhanh chóng tiếp cận với các xu thế mới, tri thức mới, những cơ sở lý luận, ph-ơng thức tổ chức, nội dung giảng dạy hiện đại và tận dụng các kinh nghiệm quốc tế để đổi mới và phát triển” Chỉ thị số 58-CT/TW của Bộ Chính trị (khoá VIII) khẳng định: “ ứng dụng và phát triển CNTT là nhiệm vụ -u tiên trong chiến l-ợc phát triển kinh tế - xã hội, là ph-ơng tiện chủ lực để đi tắt đón
đầu, rút ngắn khoảng cách phát triển so với các n-ớc đi tr-ớc Mọi lĩnh vực hoạt
động kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh quốc phòng đều phải ứng dụng CNTT để phát triển“ Chỉ thị số 29/2001/CT-BGD&ĐT về tăng c-ờng giảng dạy, đào tạo và ứng dụng CNTT trong ngành giáo dục giai đoạn 2001-2005 nêu rõ: “ CNTT và đa ph-ơng tiện sẽ tạo ra những thay đổi lớn trong hệ thống quản lý giáo dục, trong chuyển tải nội dung ch-ơng trình đến ng-ời học, thúc đẩy cuộc cách mạng về ph-ơng pháp dạy và học“
Là tr-ờng cao đẳng của Bộ Tài nguyên và Môi tr-ờng đào tạo nhân lực thực hiện nhiệm vụ quản lý tài nguyên của đất n-ớc Tr-ờng cao đẳng Tài nguyên và Môi tr-ờng Hà Nội, từ nhiều năm nay đã triển khai đổi mới nội dung, ch-ơng trình
và ph-ơng pháp giảng dạy trong tất cả các Khoa, ngành đào tạo trong tr-ờng bảo
đảm phù hợp với thực tiễn đề ra Về ph-ơng pháp giảng dạy, với đặc thù là tr-ờng
đào tạo đa ngành bao gồm: các ngành quản lý tài nguyên; kỹ thuật và công nghệ phục vụ điều tra và quản lý tài nguyên Nhiều môn học có mô hình động phức tạp, th-ờng xuyên phải cập nhật kiến thức, công nghệ mới (công nghệ môi tr-ờng, công nghệ thông tin, công nghệ trắc địa, bản đồ, .) Vì vậy khi áp dụng các ph-ơng pháp dạy học truyền thống đã không mang lại hiệu quả cao Để hỗ trợ cho việc đổi mới ph-ơng pháp dạy học, nhiều năm qua Nhà tr-ờng đã đầu t- kinh phí để mua sắm thiết bị dạy học hiện đại, khuyến khích ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông vào dạy học nh- xây dựng giáo án điện tử và gần đây cùng với sự ra
đời tự phát của một vài trang Web hỗ trợ học tập một số môn trong các ngành, việc
Trang 5thiết kế và sử dụng trang Web học tập đã đ-ợc đặt ra tại khoa Công nghệ thông tin, Tuy nhiên, vì đang ở giai đoạn ban đầu vừa làm vừa rút kinh nghiệm, nên Nhà tr-ờng còn nhiều lúng túng, bị động trong quá trình quản lý việc thiết kế và sử dụng trang Web học tập, ch-a có biện pháp quản lý hữu hiệu
Để góp phần khắc phục những tồn tại trên và đột phá vào một h-ớng mới, tôi chọn đề tài nghiên cứu “Một số biện pháp quản lý việc thiết kế và sử dụng trang Web học tập trong môi tr-ờng dạy học đa ph-ơng tiện nhằm nâng cao
2 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu đề xuất một số biện pháp quản lý việc thiết kế và sử dụng trang Web học tập trong môi tr-ờng dạy học đa ph-ơng tiện nhằm nâng cao chất l-ợng dạy học ở tr-ờng cao đẳng Tài nguyên và Môi tr-ờng Hà Nội
3 Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt đ-ợc mục đích nghiên cứu, đề tài đặt ra một số nhiệm vụ nghiên cứu sau:
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý việc thiết kế và sử dụng trang Web học tập trong môi tr-ờng dạy học đa ph-ơng tiện
- Tìm hiểu thực trạng công tác quản lý việc thiết kế và sử dụng trang Web học tập trong môi tr-ờng dạy học đa ph-ơng tiện ở tr-ờng cao đẳng Tài nguyên và Môi tr-ờng Hà Nội
- Đề xuất một số biện pháp khả thi để quản lý việc thiết kế và sử dụng trang Web học tập trong môi tr-ờng dạy học đa ph-ơng tiện nhằm nâng cao chất l-ợng dạy học ở tr-ờng cao đẳng Tài nguyên và Môi tr-ờng Hà Nội
Trang 64 Khách thể và đối t-ợng nghiên cứu
4.1 Khách thể nghiên cứu
Thiết kế và sử dụng trang Web học tập trong môi tr-ờng dạy học đa ph-ơng tiện nhằm nâng cao chất l-ợng dạy học ở tr-ờng Cao đẳng Tài nguyên và Môi tr-ờng Hà Nội
4.2 Đối t-ợng nghiên cứu
Một số biện pháp quản lý việc thiết kế và sử dụng trang Web học tập trong môi tr-ờng dạy học đa ph-ơng tiện ở tr-ờng cao đẳng Tài nguyên và Môi tr-ờng Hà Nội
5 Giả thuyết khoa học
Nếu đề ra đ-ợc các biện pháp quản lý việc thiết kế và sử dụng các trang Web học tập trong môi tr-ờng dạy học đa ph-ơng tiện phù hợp thì sẽ nâng cao đ-ợc chất l-ợng dạy học ở tr-ờng cao đẳng Tài nguyên và Môi tr-ờng Hà Nội
6 Phạm vi nghiên cứu
Do thời gian hạn chế, nên đề tài này chỉ tập trung nghiên cứu hoạt động quản lý việc thiết kế và sử dụng trang Web học tập trong môi tr-ờng dạy học đa ph-ơng tiện ở tr-ờng cao đẳng Tài nguyên và Môi tr-ờng Hà Nội
7 Ph-ơng pháp nghiên cứu
7.1 Nhóm ph-ơng pháp nghiên cứu lý thuyết
Thu thập thông tin quản lý việc thiết kế và sử dụng trang Web học tập trong môi tr-ờng dạy học đa ph-ơng tiện để từ đó phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá, khái quát hoá và đánh giá để xây dựng cơ sở lý luận cho luận văn
- Nghiên cứu các quan điểm giáo dục của Đảng và Nhà n-ớc ta
Trang 7- Nghiên cứu các văn bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Tài nguyên và Môi tr-ờng và tr-ờng cao đẳng Tài nguyên và Môi tr-ờng Hà Nội có liên quan đến thiết bị dạy học, đổi mới ph-ơng pháp dạy học, ứng dụng CNTT&TT trong quá trình dạy học
7.2 Nhóm ph-ơng pháp nghiên cứu thực tiễn
+ Dùng ph-ơng pháp điều tra để thu thập những thông tin về thực trạng công tác quản lý việc thiết kế và sử dụng trang Web học tập, qua đó đánh giá công tác quản lý việc thiết kế và sử dụng trang Web học tập trong môi tr-ờng dạy học đa ph-ơng tiện ở tr-ờng cao đẳng Tài nguyên và Môi tr-ờng Hà Nội
+ Ph-ơng pháp chuyên gia: gặp gỡ, trao đổi lấy ý kiến của các chuyên gia về quản lý thiết kế và sử dụng trang Web học tập trong môi tr-ờng dạy học đa ph-ơng tiện
+ Ph-ơng pháp bổ trợ: Quan sát trực tiếp các giờ giảng ở các phòng học đa ph-ơng tiện; phỏng vấn và trò chuyện với sinh viên, giáo viên, cán bộ quản lý,… để rút
ra đ-ợc những nhận xét, những đánh giá về công tác quản lý việc thiết kế và sử dụng trang Web học tập trong môi tr-ờng dạy học đa ph-ơng tiện của Nhà tr-ờng
7.3 Những ph-ơng pháp hỗ trợ khác
Ph-ơng pháp thống kê toán học để xử lý các số liệu khảo sát
Trang 8Ch-ơng 1 Cơ sở lý luận của công tác quản lý việc thiết
kế và sử dụng trang Web học tập trong môi
tr-ờng dạy học đa ph-ơng tiện
1.1 Một số khái niệm cơ bản
1.1.1 Khái niệm về Quản lý
Theo quan điểm duy vật lịch sử thì lịch sử phát triển của xã hội loài ng-ời trải qua
5 giai đoạn, ở mỗi giai đoạn có một hình thái kinh tế xã hội đặc thù và có một đặc tr-ng
về tổ chức, quản lý xã hội Ngay từ khi sơ khai tổ chức sinh hoạt và lao động của loài ng-ời đã mang tính cộng đồng, cho đến khi xuất hiện các tổ chức thị tộc, bộ lạc vấn đề tổ chức xã hội và quản lý xã hội chính thức đ-ợc ra đời cùng với sự quản lý và phân chia lao
động,
Trong lịch sử xã hội học, hoạt động quản lý gắn liền và đ-ợc xem nh- là một
bộ phận của khoa học lao động, khoa học tổ chức, xã hội học nghề nghiệp,
Khái niệm “ quản lý” đ-ợc định nghĩa theo nhiều cách khác nhau dựa trên cơ
sở những cách tiếp cận khác nhau, vừa là khoa học vừa là nghệ thuật đang là vấn đề thu hút nhiều sự quan tâm Sau đây là một số định nghĩa về “ quản lý ” :
Theo quan điểm của lý thuyết hệ thống, quản lý là “ ph-ơng thức tác động có
chủ đích của chủ thể quản lý lên hệ thống, bao gồm hệ thống các quy tắc, các ràng buộc về hành vi đối với mọi đối t-ợng ở các cấp trong hệ thống nhằm duy trì tính trội hợp lý của cơ cấu và đ-a hệ thống sớm đạt tới mục tiêu.”
Theo quan điểm của điều khiển học, quản lý là "chức năng của những hệ có
tổ chức, với bản chất khác nhau (sinh học, xã hội, kỹ thuật ) nó bảo toàn cấu trúc các hệ, duy trì chế độ hoạt động Quản lý là một tác động hợp quy luật
Trang 9khách quan, làm cho hệ vận hành và phát triển”
Trong bài giảng cao học: “ Cơ sở khoa học Quản lý trong quản lý giáo dục” - Nguyễn Quốc Chí-Nguyễn Thị Mỹ Lộc đã trích dẫn:
- Theo F.W.Tay lor (nhà quản lý ng-ời Mỹ 1856 - 1915) Ông cho rằng
“Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng, chính xác cái gì cần làm và làm cái đó bằng
ph-ơng pháp tốt nhất và rẻ nhất” , đ-ợc thể hiện cụ thể qua bốn nguyên tắc quản
lý của ông [21, tr.16]
- Theo H.Fayol (1841-1925 ), kỹ s- ng-ời Pháp - Ông quan niệm: “ Quản lý hành chính là kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ huy, phối hợp và kiểm tra” [21, tr.18];
và đ-ợc thể hiện trên 14 nguyên tắc quản lý của ông Trong học thuyết quản lý của mình H Fayol đ-a ra 5 chức năng cần thiết của một nhà quản lý là:
Dự báo và lập kế hoạch; Tổ chức; Chỉ huy; Phối hợp; Kiểm tra và sau này
đ-ợc kết hợp thành 4 chức năng: Lập kế hoạch; Tổ chức; Chỉ đạo; Kiểm tra
Đề cập đến vấn đề quản lý, tác giả Đặng Vũ Hoạt và tác giả Hà Thế Ngữ cho
rằng: "Quản lý là một quá trình định h-ớng, quá trình có mục tiêu, quản lý một
hệ thống nhằm đạt đ-ợc những mục tiêu nhất định” [16, tr.29]
Tác giả Nguyễn Văn Lê quan niệm: “ Quản lý là một hệ thống xã hội, là
khoa học và nghệ thuật tác động vào từng thành tố của hệ thống bằng những ph-ơng pháp thích hợp, nhằm đạt các mục tiêu đề ra cho hệ và từng thành tố của hệ” [17, tr.6]
Những quan niệm về quản lý trên đây tuy có cách tiếp cận khác nhau nh-ng nhận thấy chúng đều bao hàm một nghĩa chung, đó là:
- Quản lý là các hoạt động thiết yếu đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân,
đảm bảo hoàn thành các công việc và là ph-ơng thức tốt nhất để đạt đ-ợc mục tiêu chung của tập thể
- Quản lý là quá trình tác động có định h-ớng, có tổ chức của chủ thể quản lý lên đối t-ợng quản lý thông qua các cơ chế quản lý, nhằm sử dụng có hiệu quả
Trang 10cao nhất các nguồn lực trong điều kiện môi tr-ờng biến động để hệ thống ổn định, phát triển, đạt đ-ợc những mục tiêu đã định
Nh- vậy, quản lý là một quá trình tác động có tổ chức, có h-ớng đích của chủ thể quản lý tới đối t-ợng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra
Quản lý bao giờ cũng tồn tại với t- cách là một hệ thống, bao gồm các thành phần:
+ Chủ thể quản lý: (ng-ời quản lý, tổ chức quản lý) đề ra mục tiêu dẫn dắt
điều khiển các đối t-ợng quản lý để đạt tới mục tiêu định sẵn
+ Khách thể quản lý (đối t-ợng quản lý): Con ng-ời (đ-ợc tổ chức thành một
tập thể, một xã hội ), thế giới vô sinh (các trang thiết bị kỹ thuật ), thế giới hữu
sinh (vật nuôi, cây trồng )
+ Cơ chế quản lý: Những ph-ơng thức mà nhờ đó hoạt động quản lý đ-ợc
thực hiện và quan hệ t-ơng tác qua lại giữa chủ thể quản lý và khách thể quản lý
đ-ợc vận hành điều chỉnh
+ Mục tiêu chung: Cho cả đối t-ợng quản lý và chủ thể quản lý, đây là căn
cứ để chủ thể quản lý tạo ra các hoạt động quản lý
Với khái niệm này, về bản chất quá trình quản lý có thể đ-ợc biểu diễn d-ới dạng sơ đồ sau:
Thông tin
Sơ đồ 1.1: Bản chất quá trình quản lý
Kế hoạch
Chỉ đạo
Trang 11tài liệu tham khảo
1 Đặng Quốc Bảo Khoa học tổ chức và quản lý, một số vấn đề lý luận và
thực tiến NXB Thống kê, 1999
2 Bộ Chính trị Chỉ thị số 58-CT/TW ngày 17-10-2000 (khoá VIII) Về đẩy
mạnh ứng dụng và phát triển CNTT phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá
3 Bộ Chính trị Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 30-3-1991 về Khoa học và
công nghệ trong sự nghiệp đổi mới
4 Bộ Giáo dục và Đào tạo Luật giáo dục 2005 NXB chính trị quốc gia,
2005
5 Bộ giáo dục và đào tạo Nâng cao chất l-ợng đào tạo bậc đại học đáp ứng
sự nghiệp CNH-HĐH đất n-ớc NXB Hà Nội, 1995
6 Chính phủ Báo cáo về tình hình giáo dục, 2004
7 Chiến l-ợc phát triển giáo dục 2001 – 2010 NXB Giáo dục, 2002
8 Nguyễn Phúc Châu Bài giảng Quản lý nhà tr-ờng Tr-ờng Cán bộ quản lý
GD & ĐT, 2002
9 Đảng cộng sản Việt Nam Văn kiện hội nghị lần thứ 3 BCH TW khoá VIII
NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội 1997
10 Đảng cộng sản Việt Nam Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX
NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2001
11 Vũ Cao Đàm Ph-ơng pháp luận - Nghiên cứu khoa học Nhà xuất bản
Khoa học kỹ thuật, 2005
12 Đỗ Ngọc Đạt Bài giảng lý luận dạy học hiện đại NXB ĐH Quốc Gia Hà
Nội, 2000
13 Tô Xuân Giáp Ph-ơng tiện dạy học (h-ớng dẫn chế tạo và sử dụng) NXB
Đại học và GDCN, 1992
14 Phạm Minh Hạc Một số vấn đề giáo dục học và khoa học giáo dục Hà
Nội, 1998
