Một số biện pháp quản lý chương trình đào tạo hệ Cao đẳng góp phần nâng cao chất lượng đào tạo tại trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘIKHOA SƯ PHẠM LÊ QUỐC THÀNH MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO HỆ CAO ĐẲNG GÓP PHẦN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG DU LỊCH HÀ NỘI LU

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA SƯ PHẠM

LÊ QUỐC THÀNH

MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO HỆ CAO ĐẲNG GÓP PHẦN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO TẠI

TRƯỜNG CAO ĐẲNG DU LỊCH HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

MÃ SỐ: 60.14.05

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS TRẦN KHÁNH ĐỨC

HÀ NỘI - THÁNG 10 NĂM 2006

LỜI CÁM ƠN

Trước hết, cho phép tôi được bày tỏ lời cám ơn chân thành đến Ban Chủ nhiệm, các Thầy, Cô giáo cùng toàn thể cán bộ công nhân viên Khoa Sư phạm - Đại học Quốc gia Hà Nội đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong thời gian học tập và nghiên cứu tại Khoa Tôi xin cám ơn sâu sắc tới các Thầy, Cô giáo đã trực tiếp truyền đạt tri thức khoa học, kinh nghiệm cho lớp Cao học Quản lý Giáo dục khóa 3

Tôi cũng xin chân thành cám Ban Giám Hiệu, các phòng, khoa chức năng và đồng nghiệp cũng như các bạn sinh viên cao đẳng khóa 1, 2 trong Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi tham gia và hoàn thành khóa học bổ ích này

Tôi cũng xin chân thành cám ơn gia đình tôi đã tạo điều kiện cho tôi có thời gian nghiên cứu để hoàn thành luận văn khóa học

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Thầy giáo PGS.TS Trần Khánh Đức, người đã trực tiếp hướng dẫn tôi thực hiện đề tài khoa học một cách tận tình

Do kinh nghiệm và phương pháp nghiên cứu khoa học còn thiếu cùng với quá trình thực hiện đề tài còn gặp nhiều khó khăn cho nên chắc chắn không tránh khỏi những sai sót, khiếm khuyết Chính vì vậy, tôi rất mong muốn được các Thầy,

Cô giáo, Ban Chủ nhiệm khoa sư phạm cũng như bạn bè đồng nghiệp tham gia đóng góp ý kiến để đề tài được hoàn chỉnh hơn để có thể ứng dụng hiệu quả hơn trong hoạt động giảng dạy tại Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội, qua đó đóng góp một phần nhỏ bé của mình vào việc quản lý hoạt động đào tạo của Nhà trường trong tình hình mới và góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực cho ngành Du lịch Việt Nam nói chung

Hà nội, tháng 10 năm 2006

TÁC GIẢ

Lê Quốc Thành

MỤC LỤC

Trang

Mở đầu 5

1 Lý do chọn đề tài 5

2 Mục đích nghiên cứu 6

3 Nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể

6 4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

6 5 Giả thuyết khoa học 6

6 ý nghĩa của luận văn 6

7 Phương pháp nghiên cứu 7

8 Cấu trúc của luận văn 7

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO 8 1.1 Một số khái niệm cơ bản

8 1.1.1 Quản lý

8 1.1.2 Đào tạo 9

1.1.3 Chương trình đào tạo 9

1.1.4 Chất lượng 10

1.1.5 Chất lượng đào tạo 12 1.2 Cơ sở lý luận về quản lý và quản lý chương trình đào tạo 12

1.2.1 Quản lý giáo dục

12

18

1.3 Các cơ sở pháp lý quản lý chương trình đào tạo hệ cao đẳng 24 1.3.1 Luật Giáo dục 2005 24 1.3.2 Điều lệ trường cao đẳng 25 1.3.3 Chương trình khung 27 1.3.4 Quy chế ban hành kèm theo quyết định số

04/1999/QĐ-BDG&ĐT

28

1.3.5 Quy chế ban hành kèm theo quyết định số

25/2006/QĐ-BDG&ĐT

31

Chương 2: Thực trạng đào tạo và quản lý chương trình đào tạo hệ

cao đẳng tại Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội

34

2.1 Khái quát về Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội

34

2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển 34

37

2.1.3 Cơ cấu tổ chức và quy mô của trường

40

2.1.4 Quy mô, chất lượng đào tạo 43 2.1.5 Hệ thống cơ sở vật chất sư phạm 44 2.2 Thực trạng quản lý chương trình đào tạo hệ cao đẳng tại

Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội

47

2.2.1 Nhận thức của đội ngũ cán bộ công nhân viên nhà trường 47

2.2.2 Phân cấp tổ chức quản lý chương trình đào tạo 48

2.2.3 Tổ chức thiết kế chương trình 49

2.2.4 Chỉ đạo thực hiện chương trình (Lập kế hoạch, chỉ đạo) 52

2.2.5 Giám sát, đánh giá chương trình 57

Chương 3: Một số biện pháp quản lý chương trình đào tạo hệ cao đẳng tại Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội 61 3.1 Căn cứ để xây dựng biện pháp 61

3.1.1 Yêu cầu phát triển của ngành Du lịch trong giai đoạn mới

61 3.1.2 Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam giai đoạn 2001 - 2010 63

3.1.3 Chiến lược phát triển của trường 64

3.1.4 Thực tiễn công tác quản lý hệ cao đẳng 65

3.2 Những biện pháp quản lý 65

3.2.1 Nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộ công nhân viên nhà trường 65 3.2.2 Chỉ đạo xây dựng chương trình chi tiết 68

3.2.3 Tập huấn đội ngũ giáo viên tham gia giảng dạy 70

3.2.4 Lập kế hoạch đào tạo và tổ chức thực hiện 72

3.2.5 Quản lý giáo án 73

3.2.6 Xây dựng giáo trình, tài liệu tham khảo 75

3.2.7 Đánh giá, hoàn thiện nội dung chương trình 77

3.3 Kết quả thăm dò về tính khả thi của các giải pháp 79

Kết luận và khuyến nghị 81

1 Kết luận 81

2 Khuyến nghị 81

TÀI LIỆU THAM KHẢO 83

PHỤ LỤC 85

MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX đã xác định "đưa ngành du lịch trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước" Đến Nghị quyết đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X tiếp tục khẳng định “Tiếp tục mở rộng và nâng cao chất lượng các ngành dịch vụ truyền thống như vận tải, thương mại, du lịch, ngân hàng, bưu chính viễn thông” và “Khuyến khích đầu tư phát triển và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động du lịch, đa dạng hóa sản phẩm và các loại hình du lịch” Trong điều kiện và hoàn cảnh thực tế của đất nước ta hiện nay, vấn

đề đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực phục vụ du lịch đóng một vai trò hết sức quan trọng Các chuyên gia trong lĩnh vực du lịch và khách sạn đã tổng kết rằng

”việc xây dựng được khách sạn 5 sao không khó, nhưng nếu con người không đủ tầm và trình độ để phục vụ trong khách sạn 5 sao thì sau 1-2 năm khách sạn sẽ trở thành 1-2 sao” Trong lĩnh vực dịch vụ, con người phục vụ mang tính chất quyết định việc làm hài lòng hay không hài lòng khách, cho dù cơ sở vật chất kỹ thuật còn yếu kém, nhưng thái độ phục vụ nhiệt tình, tận tình với khách, có nghiệp vụ chuyên môn cao chắc chắn khách sẽ hài lòng Để có người phục vụ như vậy đòi hỏi phải đào tạo và bồi dưỡng họ trên những tiêu chuẩn sau: trình độ chuyên môn (kỹ năng nghề nghiệp), năng lực giao tiếp, ý thức tổ chức kỷ luật và khả năng ngoại ngữ Đặc biệt đối với những người làm quản lý trực tiếp trong các bộ phận của quá trình phục vụ khách du lịch Những người này không chỉ cần có những tiêu chuẩn như những người phục vụ mà cần phải có những kiến thức về quản lý và điều hành cụ thể

Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội được thành lập từ ngày 27/10/2003, trước

đó Nhà trường đào tạo nghề du lịch ở trình độ trung cấp chuyên nghiệp và dạy nghề Từ khi được nâng cấp lên thành trường Cao đẳng, Nhà trường được giao thêm chức năng đào tạo cử nhân thực hành nghề du lịch Để đáp ứng được nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực cho ngành du lịch và xứng đáng là trường đầu ngành của

Du lịch Việt Nam, Nhà trường cần phải đổi mới, hoàn thiện ở rất nhiều lĩnh vực, một trong những lĩnh vực đó là chương trình đào tạo

Là một cán bộ làm công tác quản lý đào tạo của trường, bản thân tôi cảm thấy hứng thú, quan tâm đến việc quản lý chương trình đào tạo, đặc biệt là hệ cao đẳng, vì đây là chương trình đào tạo hoàn toàn mới đối với nhà trường nói riêng và

ngành du lịch nói chung Chính vì vậy tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Một số biện pháp quản lý chương trình đào tạo hệ cao đẳng góp phần nâng cao chất lượng đào tạo tại Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội”

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Tìm ra những biện pháp quản lý chương trình đào tạo góp phần nâng cao chất lượng dạy và học hệ cao đẳng tại Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội

3 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU CỤ THỂ

3.1 Nghiên cứu những vấn đề lý luận liên quan đến đề tài

3.2 Phân tích, đánh giá thực trạng chương trình đào tạo và quản lý chương trình đào tạo hệ cao đẳng tại Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội

3.3 Đề xuất những biện pháp quản lý chương trình đào tạo hệ cao đẳng góp phần nâng cao chất lượng đào tạo tại Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội

4 KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU

Khách thể nghiên cứu: Quá trình đào tạo hệ cao đẳng tại Trường Cao đẳng

Du lịch Hà Nội

Đối tượng nghiên cứu: Công tác quản lý chương trình đào tạo hệ cao đẳng góp phần nâng cao chất lượng đào tạo tại Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội

5 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Muốn nâng cao chất lượng, phát huy được hiệu quả của việc đào tạo hệ cao đẳng tại Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội cần sử dụng các biện pháp, quản lý khoa học đồng bộ chương trình đào tạo hệ cao đẳng tại Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội

Nếu có các biện pháp quản lý khoa học đồng bộ chương trình đào tạo hệ cao đẳng thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo tại Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội

6 Ý NGHĨA CỦA LUẬN VĂN

Đây là luận văn đầu tiên nghiên cứu về các biện pháp quản lý chương trình đào tạo hệ cao đẳng góp phần nâng cao chất lượng đào tạo tại Trường Cao đẳng

Du lịch Hà Nội Đề tài cung cấp một số các biện pháp quản lý để các cán bộ quản

lý đào tạo, quản lý học sinh - sinh viên cũng như giáo viên tại trường có thể vận dụng vào thực tế

7 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

7.2 Phương pháp điều tra - khảo sát

7.3 Phương pháp phân tích, tổng hợp

7.4 Phương pháp chuyên gia

7.5 Phương pháp thống kê toán học

8 CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN

Luận văn được cấu trúc thành 3 phần

1 Mở đầu

Chương 1: Cơ sở lý luận quản lý chương trình đào tạo

Chương 2: Thực trạng đào tạo và quản lý chương trình đào tạo hệ cao đẳng

tại Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội

Chương 3: Một số biện pháp quản lý chương trình đào tạo hệ cao đẳng tại

Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội

2 Kết luận và khuyến nghị

3 Phần phụ lục

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO 1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1 Quản lý

Từ trước đến nay, trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, con người muốn tồn tại và phát triển đều phải dựa vào sự nỗ lực của một tổ chức, từ một

nhóm nhỏ đến phạm vi rộng lớn hơn ở tầm quốc gia, quốc tế và đều phải thừa nhận

và chịu một sự quản lý nào đó Các Mác viết: " Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên qui mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hoà những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó Một người độc tấu vĩ cầm tự điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng"  1, tr 480  Như vậy quản lý xuất hiện khi có một hoạt động tập thể, hay nói cách khác với nghĩa rộng hơn, hoạt động mang tính xã hội hoá nhằm đạt tới các mục tiêu chung Ngay từ ngày đầu xuất hiện, xã hội loài người, cuộc sống thực tế đã buộc người ta phải cố kết với nhau để sống, phải lao động tập thể, dùng sức mạnh tập thể để chinh phục thiên nhiên, phục vụ con người và để đảm bảo cho xã hội tồn tại và phát triển đã phải quản lý, song đây là một sự quản lý mang tính bản năng, hình thành dần qua kinh nghiệm của cuộc sống

Trong thuyết quản lý khoa học, Taylor đã đưa ra một định nghĩa khá chi tiết và

rõ ràng khi ông cho rằng: "Quản lý là biết được chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau đó hiểu rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất"  9, tr

34  Henry Fayol đưa ra định nghĩa về quản lý hành chính: "Quản lý hành chính là dự đoán và lập kế hoạch, tổ chức, điều khiển, phối hợp và kiểm tra" 9, tr 36  Qua định nghĩa này, Henry Fayol đã đưa ra năm chức năng cơ bản của quản lý như chính định nghĩa đã nêu ra, đó là một cống hiến quan trọng về mặt khoa học để xác định các chức năng quản lý sau này Năm chức năng quản lý bao gồm: lập kế hoạch, tổ chức, điều khiển, phối hợp và kiểm tra

Ngày nay, thuật ngữ quản lý đã trở nên phổ biến nhưng chưa có một định nghĩa thống nhất Có người cho rằng quản lý là một hoạt động thiết yếu nhằm bảo đảm phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được mục đích của nhóm Có tác giả

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1999

2 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2006

3 Nguyễn Đức Chính (chủ biên), Kiểm định chất lượng trong giáo dục đại học, Nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội, 2002

4 Chiến lược phát triển giáo dục 2001 - 2010, Nhà xuất bản giáo dục, 2002

5 Luật Giáo dục, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005

6 Raja Roy Singh, Nền giáo dục cho thế kỷ hai mươi mốt: Những triển vọng của Châu Á - Thái Bình Dương, Chương trình Châu á Thái Bình Dương về cách tân giáo dục vì sự phát triển, Hà Nội, 1994

7 Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Cơ sở khoa học quản lý, Bài giảng Khoa Sư phạm Đại học Quốc gia Hà Nội, 1996, bổ sung và sửa chữa 1998 - 2000 -

2002

8 GS.TSKH Vũ Ngọc Hải - PGS.TS Trần Khánh Đức đồng chủ biên, Hệ

thống giáo dục hiện đại trong những năm đầu thế kỷ XXI (Việt Nam và thế giới), Nhà xuất bản giáo dục, 2003

9 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Quyết định số 56/2003/QĐ-BGD&ĐT về việc ban hành Điều lệ trường cao đẳng, ngày 10/12/2003

10 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Quyết định số 23/2004/QĐ-BGD&ĐT về việc Ban hành Bộ chương trình khung giáo dục đại học khối ngành Kinh tế - Quản trị Kinh doanh trình độ đại học, cao đẳng, ngày 29/07/2004

11 Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội, Quyết định số 860/CĐDL-ĐT về việc ban hành Chương trình đào tạo hệ Cao đẳng năm 2004, ngày 01/10/2004

12 Hệ thống một số văn bản quản lý nhà nước và nội bộ về quản lý và hoạt động đào tạo, Hà Nội 5/2004

13 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Quyết định số 04/1999/QĐ-BGD&ĐT về việc Ban hành qui chế tổ chức đào tạo, kiểm tra, thi và công nhận tốt nghiệp và cao đẳng hệ chính qui, ngày 11/02/1999

14 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Quyết định số 25/2006/QĐ-BGD&ĐT về việc Ban hành qui chế đào tạo đại học, cao đẳng hệ chính quy, ngày 26/06/2006

15 Trần Khánh Đức, Xây dựng hệ mục tiêu và thiết kế xây dựng chương trình đào tạo, Tạp chí Khoa học Giáo dục, Số 7, 8 năm 2006

16 Nguyễn Đức Chính, Tập bài giảng Chương trình đào tạo và đánh giá chương trình đào tạo, Khoa Sư phạm, Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội 2004

17 Nguyễn Ngọc Hùng, Luận án tiến sỹ, Các giải pháp đổi mới quản lý dạy học thực hành theo tiếp cận năng lực thực hiện cho sinh viên sư phạm kỹ thuật, Khoa

Sư phạm, Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội 2005

18 Đào Thị Hồng Thủy, Luận văn thạc sỹ, Xây dựng đội ngũ giảng viên nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội trong giai đoạn hiện nay, Khoa Sư phạm, Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội 2004

19 Từ điển Giáo dục học, Nhà xuất bản Từ điển Bách khoa, Hà Nội 2001

20 Vũ Cao Đàm, Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, NXB Khoa học và kỹ thuật, Hà nội 2002

21 Chiến lược phát triển Du lịch Việt Nam giai đoạn 2001 - 2010, Tổng cục Du lịch Việt Nam, Hà nội tháng 10/2001

22 Phát triển con người: Từ quan niệm đến chiến lược hành động, NXB Chính trị Quốc gia, Hà nội 1999

23 Tư duy mới về phát triển con người- NXB Chính trị Quốc gia, Hà nội, 2000

24 Đề tài “Cơ sở khoa học về đào tạo và bồi dưỡng cán bộ - giáo viên” Tổng cục

Du lịch Việt Nam, Hà Nội 2000

25 Chairing An Academic Department- Sage Publications International

Education Oaks London Newdelhi, 1995

26 Higher Education Staff Development : directions for 21st Century

UNESCO, 1994