Hoàn thiện pháp luật về bảo hiểm tiền gửi của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

Trần Thị Hũa Bỡnh Năm bảo vệ: 2008 Abstract: Phõn tớch những vấn đề lý luận về tiền gửi và bảo hiểm tiền gửi, chỉ rừ mục đớch, vai trũ của bảo hiểm tiền gửi đối với nền kinh tế, phõn

Hoàn thiện phỏp luật về bảo hiểm tiền gửi của

Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

Bựi Hữu Toàn

Khoa Luật Luận văn ThS ngành: Luật Kinh tế; Mó số: 60 38 50 Người hướng dẫn: TS Trần Thị Hũa Bỡnh

Năm bảo vệ: 2008

Abstract: Phõn tớch những vấn đề lý luận về tiền gửi và bảo hiểm tiền gửi, chỉ rừ mục

đớch, vai trũ của bảo hiểm tiền gửi đối với nền kinh tế, phõn tớch cỏc quy định của phỏp luật Việt Nam về bảo hiểm tiền gửi như: chủ thể trong quan hệ bảo hiểm tiền gửi và cỏc quy định phỏp luật liờn quan đến tiền gửi : loại tiền, hạn mức, phớ bảo hiểm và chi trả bảo hiểm, đưa ra một số đỏnh giỏ về thực trạng và 10 kiến nghị nhằm hoàn thiện phỏp luật tiền gửi trong giai đoạn hiện nay

Keywords: Bảo hiểm tiền gửi; Luật kinh tế; Phỏp luật Việt Nam

Content

Lời nói đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Cùng với sự phát triển của nền kinh tế đất n-ớc, hoạt động của hệ thống ngân hàng Việt Nam đã đạt đ-ợc những kết qủa đáng khích lệ Qua đó, hệ thống ngân hàng phần nào đã khẳng

định đ-ợc vị trí của mình với vai trò cung cấp vốn cho nền kinh tế Trong quá trình phát triển đó, các sản phẩm- dịch vụ mà ngân hàng mang lại cho nền kinh tế ngày càng đa dạng và phong phú hơn Tuy nhiên, hoạt động đ-ợc xem là cơ bản và quan trọng nhất của các ngân hàng là huy động vốn từ công chúng bằng cách nhận tiền gửi d-ới những hình thức nhất định và sử dụng khoản tiền

đó để cấp vốn cho các chủ thể khác đang có nhu cầu sử dụng trong nền kinh tế Nh- vậy, có thể nói một cách khái quát rằng, hoạt động cơ bản của các ngân hàng là đi vay để cho vay- đây là căn nguyên chính dẫn đến nguy cơ rủi ro luôn tiềm ẩn đối với hoạt động ngân hàng Mặt khác, đặc tr-ng lớn nhất của hoạt động ngân hàng so với các loại hình doanh nghiệp khác là tính hệ thống rất cao Do vậy, khi xảy ra rủi ro, đổ vỡ của một ngân hàng rất có thể sẽ dẫn đến đổ vỡ của cả một hệ thống, thậm chí còn có thể gây hoảng loạn cho cả một nền kinh tế Để đối phó với vấn đề này, Việt Nam cũng giống nh- các quốc gia khác đã áp dụng nhiều biện pháp thông qua việc ban

hành các quy định của pháp luật nhằm đem lại sự an toàn ở mức độ cao nhất có thể trong hoạt

động ngân hàng

Xét ở một khía cạnh khác, để bảo đảm cho sự bình ổn trong hoạt động của các ngân hàng, không thể không tính đến việc bảo vệ sự an toàn cho ng-ời gửi tiền Bởi lẽ, chính ng-ời gửi tiền

là đối tác cung cấp vốn cho ngân hàng- một l-ợng vốn đóng vai trò quyết định đến l-ợng tiền mà các ngân hàng có thể sử dụng để cấp cho nền kinh tế

Nh- vậy, vấn đề bảo vệ ng-ời gửi tiền và bảo vệ sự an toàn, bền vững trong hoạt động của các ngân hàng phải đ-ợc xem xét một cách đồng thời và luôn có mối quan hệ biện chứng với nhau Do vậy, bảo hiểm tiền gửi xuất hiện đ-ợc xem nh- hoạt động kết hợp hài hoà lợi ích, một mặt bảo vệ lợi ích của ng-ời gửi tiền, mặt khác tạo điều kiện thuận lợi cho sự tồn tại và phát triển

an toàn, bền vững của hệ thống ngân hàng

Nhu cầu đó của nền kinh tế chính là lý do khách quan làm xuất hiện một lĩnh vực pháp luật mới- pháp luật về bảo hiểm tiền gửi ở Việt Nam, vấn đề bảo hiểm tiền gửi đ-ợc đề cập từ năm

1994 theo quyết định số101/TCQĐ- BH về việc ban hành quy tắc bảo hiểm trách nhiệm của quỹ tín dụng nhân dân đối với các khoản tiền có kỳ hạn- đây là văn bản pháp luật đầu tiên của Việt Nam về bảo hiểm tiền gửi Tuy nhiên, bảo hiểm tiền gửi trong giai đoạn này chỉ là một trong những nghiệp vụ kinh doanh của Bảo Việt- một doanh nghiệp chuyên kinh doanh các loại bảo hiểm th-ơng mại

Sau đó, hoạt động bảo hiểm tiền gửi đ-ợc tách thành một hoạt động độc lập và mang tính chuyên biệt theo Nghị định số 89/1999/NĐ- CP ngày 01 tháng 09 năm 1999 về bảo hiểm tiền gửi

và hoạt động này đ-ợc thực hiện bởi tổ chức Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam, tổ chức này đ-ợc thành lập theo Quyết định số 218/1999/QĐ- TTg ngày 09 tháng 11 năm 1999 Tiếp đến, ngày 16 tháng

03 năm 2000, Ngân hàng Nhà n-ớc Việt Nam đã ban hành Thông t- số 03/2000/TT- NHNN h-ớng dẫn thi hành Nghị định số 89/1999/NĐ- CP về bảo hiểm tiền gửi Sau một thời gian áp dụng, Nghị định số 89/1999/NĐ- CP đã bộc lộ những hạn chế nhất định nên ngày 24 tháng 08 năm 2005 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 109/2005/NĐ- CP về việc sửa đổi, bổ sung một

số điều của Nghị định số 89/1999/NĐ- CP và ngày 25 tháng 04 năm 2006 Ngân hàng Nhà n-ớc Việt Nam đã ban hành Thông t- số 03/2006/TT- NHNN thay thế cho Thông t- số 03/2000/TT- NHNN

Nh- vậy, có thể nhận thấy, các quy định của pháp luật về bảo hiểm tiền gửi Việt Nam là lĩnh vực pháp luật mới và khá quan trọng trong hệ thống các quy định của pháp điều chỉnh các quan hệ phát sinh trong lĩnh vực tài chính- ngân hàng Mặc dù là lĩnh vực pháp luật mới đ-ợc hình thành tại Việt Nam nh-ng pháp luật về bảo hiểm tiền gửi đã dần đ-ợc hoàn thiện và phần nào đáp ứng đ-ợc yêu cầu của thực tiễn nền kinh tế

Tuy nhiên, tất cả các văn bản pháp luật của Việt Nam hiện hành mới chỉ tồn tại ở dạng văn bản d-ới luật, tính pháp điển ch-a cao, ch-a tạo ra hành lang pháp lý ổn định, ch-a đồng bộ và phù hợp với các văn bản pháp luật khác có liên quan và có nhiều quy định đã bộc lộ sự không phù hợp so với đòi hỏi của thực tiễn Mặt khác, hoạt động bảo hiểm tiền gửi ở Việt Nam đã có đ-ợc

sự phát triển nhất định trong giai đoạn thử nghiệm kể từ năm 1999 đến nay và đặc biệt hơn, trong giai đoạn hiện nay, khi chúng ta ngày càng hội nhập kinh tế quốc tế một cách sâu, rộng thì nhu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật nói chung và pháp luật về bảo hiểm tiền gửi nói riêng càng trở nên cần thiết Điều đó có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn Do vậy, chúng tôi mạnh dạn lựa chọn

đề tài “Hoàn thiện pháp luật về bảo hiểm tiền gửi của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay” làm

đề tài cho luận văn tốt nghiệp cao học

2 Tình hình nghiên cứu

Liên quan đến bảo hiểm tiền gửi và pháp luật về bảo hiểm tiền gửi đã có một vài đề tài nghiên cứu Ví dụ như: “Các giải pháp phát triển hoạt động bảo hiểm tiền gửi ở Việt Nam”- TS

Nguyễn Thị Kim Oanh; “Pháp luật về bảo hiểm tiền gửi của Việt Nam”- Th.S Nguyễn Vân Hoài;

TS Lê Thị Thu Thuỷ- “Xây dựng pháp luật về bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền”- Tạp chí nghiên cứu lập pháp- Số 6 năm 2007; TS Lê Thị Thu Thuỷ- “Mô hình bảo hiểm tiền gửi trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế”- Tạp chí Luật học- Số 12 năm 2007 Tuy nhiên, tất cả những

đề tài nghiên cứu đó hoặc là đi nghiên cứu sâu về hoạt động bảo hiểm tiền gửi, chính sách bảo hiểm tiền gửi d-ới giác độ kinh tế hoặc là có nghiên cứu về pháp luật bảo hiểm tiền gửi nh-ng ở giai đoạn tr-ớc đó mà hiện nay các quy định của pháp luật về bảo hiểm tiền gửi đã có nhiều sự thay đổi hoặc là chỉ đề cập đến một khía cạnh của pháp luật về bảo hiểm tiền gửi Do vậy, chúng tôi nhận thức rằng cần thiết phải nghiên cứu một cách toàn diện các quy định của pháp luật về

bảo hiểm tiền gửi của Việt Nam hiện hành, đánh giá thực trạng các quy định và phân tích những

đòi hỏi của thực tiễn để đ-a ra những kiến nghị góp phần hoàn thiện pháp luật về bảo hiểm tiền

gửi của Việt Nam trong giai đoạn ngày nay

3 Mục đích nghiên cứu của luận văn

Mục đích nghiên cứu của luận văn là phân tích những vấn đề lý luận về tiền gửi và bảo hiểm tiền gửi, chỉ rõ mục đích, vai trò của bảo hiểm tiền gửi đối với nền kinh tế Trên cơ sở chỉ ra

sự cần thiết phải có sự điều chỉnh của pháp luật đối với hoạt động bảo hiểm tiền gửi, phân tích các quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về bảo hiểm tiền gửi và đánh giá thực trạng các quy định để từ đó chỉ ra những bất cập và đ-a ra những kiến nghị góp phần hoàn thiện pháp luật

về bảo hiểm tiền gửi của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay sao cho phù hợp với yêu cầu của sự phát triển và hội nhập quốc tế

4 Đối t-ợng và phạm vi nghiên cứu

Đối t-ợng nghiên cứu của đề tài là các quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về bảo hiểm tiền gửi- lĩnh vực pháp luật điều chỉnh hoạt động bảo hiểm tiền gửi ở Việt Nam, xác định mối liên hệ của các quy định này trong tổng thể các các quy định của pháp luật về tài chính- ngân hàng Trong phạm vi luận văn này, chúng tôi không đi sâu tìm hiểu tất cả các vấn đề về bảo hiểm tiền gửi mà chỉ đi sâu phân tích khía cạnh pháp lý, cơ sở lý luận và nội dung các quy định của pháp luật Việt Nam về bảo hiểm tiền gửi, đồng thời có tham khảo thêm các quy định của pháp luật một số n-ớc về lĩnh vực bảo hiểm tiền gửi nh- pháp luật về bảo hiểm tiền gửi của Hàn Quốc, pháp luật về bảo hiểm tiền gửi của Mỹ để từ đó, đ-a ra những kiến nghị mang tính khoa học thể hiện quan điểm của mình nhằm hoàn thiện pháp luật về bảo hiểm tiền gửi của Việt Nam

5 Ph-ơng pháp nghiên cứu

Để có thể thực hiện việc nghiên cứu đề tài nhằm đạt đ-ợc những mục đích nêu trên, chúng tôi sử dụng chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử làm cơ sở ph-ơng pháp luận Bên cạnh đó, chúng tôi có sử dụng một số ph-ơng pháp nghiên cứu cụ thể nh- ph-ơng pháp thống kê, ph-ơng pháp so sánh, ph-ơng pháp phân tích- tổng hợp để làm sáng tỏ những nội dung của đề tài

6 Bố cục của luận văn

Ngoài lời nói đầu, kết luận, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn bao gồm ba ch-ơng đ-ợc bố cục nh- sau:

Ch-ơng 1: Tổng quan về bảo hiểm tiền gửi

Ch-ơng 2: Pháp luật Việt Nam về bảo hiểm tiền gửi

Ch-ơng 3: Một số kiến nghị góp phần hoàn thiện pháp luật về bảo hiểm tiền gửi của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

Ch-ơng 1

Tổng quan về bảo hiểm tiền gửi

Ch-ơng này gồm 3 phần, trình bầy các vấn đề sau:

1.1 Khái niệm, mục đích, vai trò của bảo hiểm tiền gửi

ở phần này, Luận văn phân tích những vấn đề lý luận về tiền gửi và sự cần thiết phải bảo

hiểm tiền gửi để từ đó đ-a ra khái niệm bảo hiểm tiền gửi Theo đó, Bảo hiểm tiền gửi là thoả

thuận giữa tổ chức bảo hiểm tiền gửi với tổ chức nhận tiền gửi, theo đó tổ chức bảo hiểm tiền gửi sẽ thực hiện thanh toán thay tổ chức nhận tiền gửi khi tổ chức nhận tiền gửi đó chấm dứt hoạt động và mất khả năng thanh toán tiền gửi cho ng-ời gửi tiền

Sau khi đ-a ra định nghĩa về bảo hiểm tiền gửi, chỉ ra sự khác biệt cơ bản của bảo hiểm tiền gửi so với các loại bảo hiểm khác thông qua việc phân tích những đặc điểm của bảo hiểm tiền gửi, Luận văn tiếp tục phân tích mục đích và vai trò của bảo hiểm tiền gửi đối với nề kinh tế

Về mục đích của bảo hiểm tiền gửi: Luận văn chỉ ra và phân tích 4 mục đích của bảo

hiểm tiền gửi

Thứ nhất: Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ng-ời gửi tiền

Thứ hai: Bảo vệ các trung gian thanh toán Thứ ba: Tạo điều kiện tồn tại và phát triển đối với các tổ chức tín dụng có quy mô nhỏ và

mới thành lập

Thứ t-: Khắc phục hậu quả khi xảy ra sự cố trong hoạt động của các tổ chức tham gia bảo

hiểm

Về vai trò của bảo hiểm tiền gửi: Luận văn chỉ ra và phân tích 3 vai trò của bảo hiểm tiền

gửi

Một là: Bảo hiểm tiền gửi góp phần mang lại niềm tin của công chúng đối với hệ thống

ngân hàng

Hai là: Bảo hiểm tiền gửi là nhân tố quan trọng cho sự phát triển hệ thống ngân hàng

Ba là: Bảo hiểm tiền gửi góp phần tích cực cho việc huy động tiền gửi tạo nền tảng vững

chắc cho việc đầu t- phát triển

1.2 Quá trình hình thành và phát triển của bảo hiểm tiền gửi

ở phần 1.2 này, Luận văn trình bày quá trình hình thành và phát triển của hoạt động bảo hiểm tiền gửi của các n-ớc trên thế giới, trong đó có Việt Nam Theo đó, bảo hiểm tiền gửi là hoạt động đ-ợc hình thành từ khá sớm mà khởi đầu là hoạt động bảo vệ ngầm của Ngân hàng Trung -ơng hoặc của Chính phủ đối với các khoản tiền gửi nhằm bảo vệ ng-ời gửi tiền khi xảy ra

đổ vỡ của các ngân hàng Dần dần hoạt động bảo vệ ngầm này đ-ợc chuyển thành hoạt động bảo hiểm công khai, toàn bộ quá trình này đ-ợc giao cho một tổ chức thực hiện đó là tổ chức bảo hiểm tiền gửi Hoạt động bảo hiểm công khai này đ-ợc xuất hiện đầu tiên năm 1829 tại Mỹ, còn

ở Việt Nam, vấn đề bảo hiểm tiền gửi đ-ợc hình thành từ năm 1994

1.3 Sự điều chỉnh của pháp luật đối với bảo hiểm tiền gửi

Trong phần 1.3 này, Luận văn xuất phát từ cơ sở lý luận để chỉ rõ sự cần thiết phải có sự tác

động của pháp luật đối với hoạt động bảo hiểm tiền gửi Thông qua việc đối chiếu với pháp luật một số n-ớc trên thế giới điều chỉnh hoạt động bảo hiểm tiền gửi nh- Mỹ, Hàn Quốc để đi đến khẳng định rằng việc hình thành nên một lĩnh vực pháp luật mới là hết sức cần thiết đối với đòi hỏi của thực tiễn nền kinh tế đất n-ớc Sự ra đời của lĩnh vực pháp luật này nhằm điều chỉnh các

quan hệ phát sinh trong hoạt động bảo hiểm tiền gửi góp phần lấy lại và củng cố niềm tin của ng-ời gửi tiền, đồng thời góp phần tạo dựng sự phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng

Ch-ơng 2

pháp luật Việt Nam về bảo hiểm tiền gửi

Trong ch-ơng này, Luận văn trình bày hai nội dung đó là: l-ợc sử quá trình hình thành và phát triển của pháp luật Việt Nam về bảo hiểm tiền gửi và phân tích các quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam về bảo hiểm tiền gửi Cụ thể nh- sau:

2.1 Quá trình hình thành và phát triển của pháp luật Việt Nam về bảo hiểm tiền gửi

Trong phần này, Luận văn chỉ ra sự ra đời của pháp luật về bảo hiểm tiền gửi ở Việt Nam xuất phát từ mong muốn củng cố niềm tin từ công chúng đối với hoạt động ngân hàng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ng-ời gửi tiền sau sự tan vỡ của một loạt hợp tác xã tín dụng nông thôn và quỹ tín dụng Trên cơ sở đó thiết lập sự an toàn trong quá trình hoạt động của hệ thống ngân hàng

Luận văn chỉ ra rằng, văn bản đầu tiên điều chỉnh việc bảo hiểm khoản tiền gửi của ng-ời gửi tiền là quyết định số 101/1994/TCQĐ- BH ngày 01 tháng 02 năm 1994 của Bộ tr-ởng Bộ tài chính về việc ban hành quy tắc bảo hiểm trách nhiệm của quỹ tín dụng nhân dân đối với các khoản tiền gửi có kỳ hạn Sau đó, Nhà n-ớc tiếp tục ban hành một số văn bản pháp luật điều chỉnh hoạt động bảo hiểm tiền gửi nh- sau:

- Nghị định số 89/1999/NĐ- CP ngày 01 tháng 09 năm 1999 của Chính phủ về bảo hiểm tiền gửi;

- Quyết định số 218/1999/QĐ-TTg ngày 09 tháng 11 năm 1999 của Thủ t-ớng Chính phủ

về việc thành lập tổ chức bảo hiểm tiền gửi Việt Nam;

- Quyết định số 75/2000/QĐ- TTg ngày 28 tháng 06 năm 2000 của Thủ t-ớng Chính phủ

về việc ban hành điều lệ tổ chức và hoạt động của Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam;

- Thông t- số 03/2000/TT- NHNN ngày 16 tháng 03 năm 2000 của Ngân hàng Nhà n-ớc Việt Nam h-ớng dẫn thi hành Nghị định số 89/1999/NĐ- CP;

- Thông t- số 12/TT- NHNN ngày 23 tháng 12 năm 2003 về việc sửa đổi, bổ sung một số nội dung trong Thông t- số 03/2000/TT- NHNN;

- Nghị định số 109/2005/NĐ- CP ngày 24 tháng 08 năm 2005 của Chính phủ về việc sửa

đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 89/1999/NĐ- CP;

- Thông t- số 03/2006/TT- NHNN ngày 25 tháng 04 năm 2006 của Ngân hàng Nhà n-ớc Việt Nam thay thế cho Thông t- số 03/2000/TT- NHNN

2.2 Các quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam về bảo hiểm tiền gửi

2.2.1 Các quy định về chủ thể trong quan hệ bảo hiểm tiền gửi

2.2.1.1 Tổ chức bảo hiểm

Trong nội dung 2.2.1.1 này, Luận văn phân tích các quy định của pháp luật hiện hành về tổ chức bảo hiểm tiền gửi Việt Nam nh-:

- Vị trí pháp lý của Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam;

- Quyền và nghĩa vụ cơ bản của Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam;

- Cơ cấu tổ chức của Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam;

2.2.1.2 Tổ chức tham gia bảo hiểm

Trong phần này, Luận văn phân tích những quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về

tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi Theo đó, pháp luật về bảo hiểm tiền gửi Việt Nam quy định việc tham gia bảo hiểm tiền gửi là nghĩa vụ bắt buộc đối với các tổ chức có nhận tiền gửi của ng-ời gửi tiền Những tổ chức này bao gồm

- Các tổ chức tín dụng theo quy định của Luật các tổ chức tín dụng;

- Các tổ chức khác không phải là tổ chức tín dụng nh-ng đ-ợc phép thực hiện một số hoạt

động ngân hàng theo quy định của pháp luật;

- Chi nhánh ngân hàng n-ớc ngoài đang hoạt động tại Việt Nam

2.2.1.3 Đối t-ợng đ-ợc thụ h-ởng bảo hiểm tiền gửi

Trong phần này, Luận văn phân tích các quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về vấn

đề ng-ời đ-ợc thụ h-ởng bảo hiểm tiền gửi Theo đó, giống với hầu hết các n-ớc trên thế giới, chủ thể đ-ợc thụ h-ởng trong quan hệ bảo hiểm tiền gửi đ-ợc xác định trên tiêu chí ng-ời gửi tiền Ng-ời gửi tiền thuộc đối t-ợng đ-ợc thụ h-ởng quyền lợi bảo hiểm tiền gửi là khách hàng có gửi tiền tại tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi mà pháp luật quy định đ-ợc bảo hiểm Những ng-ời này không phải đóng góp phí bảo hiểm, không phải đóng góp tài chính cho tổ chức bảo hiểm tiền gửi nh-ng có quyền yêu cầu tổ chức bảo hiểm tiền gửi chi trả tiền cho mình khi có sự kiện bảo hiểm phát sinh Theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành thì đối t-ợng đ-ợc thụ h-ởng quyền lợi bảo hiểm tiền gửi là:

- Cá nhân;

- Hộ gia đình;

- Tổ hợp tác;

- Doanh nghiệp t- nhân;

- Công ty hợp danh

2.2.2 Các quy định của pháp luật liên quan đến tiền đ-ợc bảo hiểm

2.2.2.1 Loại tiền đ-ợc bảo hiểm

Trong nội dung này, Luận văn phân tích các quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về việc xác định loại tiền gửi nào sẽ đ-ợc bảo hiểm Theo đó, tiền gửi đ-ợc bảo hiểm là tiền gửi bằng đồng Việt Nam của ng-ời gửi tiền là cá nhân, hộ gia đình, tổ hợp tác, doanh nghiệp t- nhân

và công ty hợp danh gửi tại các tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi, ngoại trừ những tr-ờng hợp sau:

- Tiền gửi của ng-ời gửi tiền là cổ đông sở hữu trên 10% vốn điều lệ hoặc nắm giữ trên 10% vốn cổ phần có quyền bỏ phiếu của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi đó;

- Tiền gửi của ng-ời gửi tiền là thành viên Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát, Tổng giám

đốc (Phó tổng giám đốc) của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi đó;

- Tiền gửi dùng để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ của ng-ời gửi tiền;

- Tiền mua giấy tờ có giá vô danh do tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi phát hành

2.2.2.2 Hạn mức chi trả bảo hiểm

Trong nội dung này, Luận văn phân tích các hình thức chi trả bảo hiểm đang đ-ợc các n-ớc trên thế giới áp dụng đó là: chi trả toàn bộ số tiền gửi cùng với lãi hoặc chi trả bảo hiểm theo hạn mức nhất định

Về vấn đề này, ở Việt Nam pháp luật về bảo hiểm tiền gửi quy định hạn múc chi trả bảo hiểm tiền gửi là 50 triệu đồng (bao gồm cả gốc và lãi) đối với một chủ thể tại một tổ chức nhận

tiền gửi có tham gia bảo hiểm

2.2.2.3 Phí bảo hiểm

Trong nội dung 2.2.2.3 này, Luận văn phân tích vấn đề phí bảo hiểm tiền gửi theo quy định của pháp luật Việt Nam trên cơ sở đối chiếu với với mức phí bảo hiểm tiền gửi của một số n-ớc trên thế giới

Theo đó, pháp luật hiện hành của Việt Nam quy định mức phí bảo hiểm tiền gửi mà các tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi phải nộp là 0,15% một năm trên tổng số tiền gửi và mức phí này

đ-ợc áp dụng chung cho tất cả các tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi Đồng thời, pháp luật về bảo hiểm tiền gửi Việt Nam hiện hành cũng quy định rõ thời hạn nộp phí bảo hiểm, trách nhiệm của tổ chức tham gia bảo hiểm khi không thực hiện đúng về số l-ợng phí và thời hạn nộp phí

2.2.2.4 Chi trả tiền bảo hiểm

Trong phần này, Luận văn làm rõ việc chi trả tiền bảo hiểm tiền gửi xảy ra khi nào và đ-ợc tiến hành theo một trình tự, thủ tục nào Theo đó, việc chi trả bảo hiểm tiền gửi đ-ợc thực hiện theo những b-ớc sau:

- B-ớc 1: Lập hồ sơ gửi tổ chức bảo hiểm tiền gửi

- B-ớc 2: Thẩm định hồ sơ

- B-ớc 3: Thông qua ph-ơng án chi trả tiền bảo hiểm

- B-ớc 4: Thực hiện ph-ơng án chi trả tiền bảo hiểm

Ch-ơng 3 Một số kiến nghị góp phần hoàn thiện pháp luật về bảo hiểm tiền gửi của Việt Nam trong

giai đoạn hiện nay

Trong ch-ơng này, Luận văn chỉ rõ thực trạng của pháp luật Việt Nam hiện hành về bảo hiểm tiền gửi, đ-a ra những cơ sở để khẳng định viêc hoàn thiện pháp luật về bảo hiểm tiền gửi là thực sự cần thiết và trên cơ sở đó, Luận văn đ-a ra một số kiến nghị góp phần hoàn thiện pháp luật của Việt Nam về bảo hiểm tiền gửi trong giai đoạn hiện nay Cụ thể nh- sau:

3.1 Thực trạng pháp luật Việt Nam về bảo hiểm tiền gửi và sự cần thiết phải hoàn thiện trong giai đoạn hiện nay

3.1.1 Thực trạng pháp luật Việt Nam về bảo hiểm tiền gửi

Trong phần này, Luận văn chỉ rõ thực trạng của pháp luật Việt Nam hiện hành về bảo hiểm tiền gửi Điều đó đ-ợc thể hiện ở một số khía cạnh nh- sau:

Thứ nhất: Đối với tổ chức nhận bảo hiểm tiền gửi

Thứ hai: Vấn đề áp dụng hỗ trợ tài chính đối với tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi

Thứ ba: Vấn đề xác định vai trò của tổ chức bảo hiểm tiền gửi trong tr-ờng hợp thanh lý tổ

chức tham gia bảo hiểm tiền gửi

Thứ t-: Về chủ thể đ-ợc thụ h-ởng quyền lợi bảo hiểm

Thứ năm: Về việc xác định trình tự thủ tục để tham gia bảo hiểm tiền gửi cũng nh- xác

định việc chấm dứt bảo hiểm tiền gửi

Thứ sáu: Về hạn mức chi trả bảo hiểm

Thứ bảy: Về loại tiền đ-ợc bảo hiểm

Thứ tám: Về phí bảo hiểm tiền gửi

Thứ chín: Về vấn đề kiểm tra, giám sát của tổ chức bảo hiểm tiền gửi đối với tổ chức tham

gia bảo hiểm tiền gửi

Thứ m-ời: Về việc ngăn ngừa và khắc phục khủng hoảng

Thứ m-ời một: Vấn đề xác định thẩm quyền xử lý các vi phạm của tổ chức tham gia bảo

hiểm tiền gửi

Thứ m-ời hai: Vấn đề xử lý vi phạm và giải quyết tranh chấp phát sinh trong quan hệ bảo

hiểm tiền gửi

3.1.2 Sự cần thiết phải hoàn thiện pháp luật về bảo hiểm tiền gửi của Việt Nam trong giai

đoạn hiện nay

Trong nội dung này, Luận văn khẳng định rằng việc hoàn thiện pháp luật về bảo hiểm tiền gửi trong giai đoạn hiện nay là hết sức cần thiết Điều đó đ-ợc thể hiện thông qua một số cơ sở nh- sau:

Một là: Định h-ớng phát triển kinh tế- xã hội nói chung và định h-ớng phát triển ngành tài

chính- ngân hàng nói riêng trong giai đoạn hiện nay

Hai là: Trong điều kiện hiện nay, khi chúng ta đang hội nhập kinh tế quốc tế một cách sâu,

rộng thì đòi hỏi phải có sự đổi mới, cải tổ một cách mạnh mẽ về hệ thống pháp luật nói chung và pháp luật về tài chính- ngân hàng nói riêng

Ba là: Pháp luật về bảo hiểm tiền gửi Việt Nam là lĩnh vực pháp luật mới đ-ợc hình thành ở

Việt Nam kể từ năm 1999 và tất cả các văn bản pháp luật về lĩnh vực này đều đ-ợc tồn tại d-ới dạng văn bản d-ới luật

Bốn là: Qua phân tích nội dung các quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về bảo

hiểm tiền gửi và qua đánh giá thực trạng các quy định đó, chúng ta nhận thấy rằng có rất nhiều quy định trong các văn bản đó đã bộc lộ sự không phù hợp với đòi hỏi của thực tiễn trong giai

đoạn hiện nay