Các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở Trung tâm giáo dục thường xuyên huyện Lục Nam tỉnh Bắc Giang

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA SƯ PHẠM NGUYỄN ĐÌNH THẮNG CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC Ở TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN HUYỆN LỤC NAM, TỈNH BẮC GIANG LUẬN V

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA SƯ PHẠM

NGUYỄN ĐÌNH THẮNG

CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC Ở TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN

HUYỆN LỤC NAM, TỈNH BẮC GIANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60 14 05

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS TRẦN KIỂM

HÀ NỘI, 2006

LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn, tác giả luôn nhận được

sự động viên, khuyến khích và tạo điều kiện của các cấp lãnh đạo, các thày cô giáo, anh chị em đồng nghiệp và gia đình

Với tình cảm chân thành, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn đối với khoa sư phạm đại học Quốc gia Hà nội, các thày cô giáo trực tiếp tham gia giảng dạy lớp Cao học chuyên ngành Quản lý giáo dục khoá 2004-2006 do khoa sư phạm Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức

Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Trần Kiểm

đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn tác giả trong thời gian nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Tác giả xin chân thành cảm ơn sự động viên, tạo điều kiện giúp đỡ của BGĐ, các phòng chuyên môn của Sở GD-ĐT Bắc Giang , BGĐ cùng tập thể cán

bộ giáo viên Trung tâm GDTX Lục Nam, của gia đình và bạn bè đã tạo mọi điều kiện, động viên, giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình học tập và hoàn thiện luận văn này

Dù đã có nhiều cố gắng trong quá trình nghiên cứu, song luận văn chắc chắn không thể tránh khỏi những thiếu sót, hạn chế, tác giả mong nhận được ý kiến đóng góp của các thầy, cô giáo cùng đồng nghiệp

Xin chân thành cảm ơn

Hà Nội, tháng 12 năm 2006

Tác giả

Nguyễn Đình Thắng

KÝ HIỆU VIẾT TẮT

BT THPT Bổ túc Trung học phổ thông

CNH - HĐH Công nghiệp hóa - hiện đại hóa

ĐH - CĐ - THCN Đại học - Cao đẳng - Trung học chuyên nghiệp

GDKCQ Giáo dục không chính qui

GDPCQ Giáo dục phi chính qui

PCGDTH Phổ cập giáo dục Tiểu học

PCGDTHCS Phổ cập giáo dục Trung học cơ sở

PCGDTH Phổ cập giáo dục bậc Trung học

TTGDTX Trung tâm giáo dục thường xuyên

TT NN - TH Trung tâm ngoại ngữ tin học

XH Xã hội

XH - KT Xã hội - kinh tế XMC: Xoá mù chữ

MỤC LỤC

Trang

Chương 1: Cơ sở lý luận của việc quản lý nhằm nâng cao chất lượng

giáo dục ở Trung tâm Giáo dục thường xuyên

12

1.2 Một số vấn đề lý luận liên quan đến Trung tâm GDTX 14 1.2.1 Một số khái niệm về GDTX, Trung tâm GDTX 14 1.2.2 Quan điểm của Đảng, Nhà nước ta và thế giới về GDTX 17 1.2.3 Vị trí của GDTX trong hệ thống Giáo dục quốc dân 23 1.2.4 Vai trò của GDTX trong việc phát triển nguồn nhân lực 24

1.3 Quản lý chất lượng hệ Bổ túc THPT tại trung tâm GDTX 26 1.3.1 Đặc điểm hệ Bổ túc THPT trong Trung tâm GDTX 26

1.3.3 Quản lý chất lượng giáo dục hệ Bổ túc THPT 32

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý chất lượng giáo dục tại

Trung tâm GDTX

36

1.4.1 Yếu tố chủ quan 36

Chương 2: Thực trạng quản lý chất lượng giáo dục hệ Bổ túc Trung

học phổ thông ở Trung tâm giáo dục thường xuyên Lục Nam, tỉnh Bắc Giang

38

2.1 Tình hình kinh tế xã hội và giáo dục ở huyện Lục Nam, tỉnh

Bắc Giang

38

2.2 Thực trạng phát triển GD-ĐT của Trung tâm GDTX Lục Nam,

tỉnh Bắc Giang

40

2.3 Đánh giá chất lượng giáo dục tại Trung tâm GDTX Lục

Nam, tỉnh Bắc Giang

45

2.4 Thực trạng công tác quản lý chất lượng giáo dục của Trung

tâm GDTX Lục Nam, tỉnh Bắc Giang

49

2.4.1 Thực trạng quản lý chất lượng đầu vào 49 2.4.2 Thực trạng quản lý nội dung chương trình 49 2.4.3 Thực trạng quản lý bồi dưỡng giáo viên 50 2.4.4 Thực trạng quản lý hoạt động dạy và học 52 2.4.5 Thực trạng quản lý CSVC và các trang thiết bị dạy học 54 2.4.6 Thực trạng quản lý việc kiểm tra, đánh giá 54

2.5 Đánh giá ưu, nhược điểm và phân tích nguyên nhân của công

tác quản lý chất lượng giáo dục tại Trung tâm GDTX Lục Nam,

tỉnh Bắc Giang

55

2.5.3 Nguyên nhân 56 Chương 3: Đề xuất biện pháp quản lý chất lượng giáo dục hệ bổ túc

trung học phổ thông ở Trung tâm giáo dụcthường xuyên

Lục Nam, tỉnh Bắc Giang

58

3.2.1 Tăng cường tuyên truyền nhận thức về vị trí và vai trò của

Trung tâm GDTX

58

3.2.2 Quản lý chặt chẽ công tác tuyển sinh và đánh giá học lực của

học viên đầu năm học

60

3.2.3 Quản lý chặt chẽ việc thực hiện nội dung chương trình học tập 61

3.2.6.Nghiêm túc thực hiện kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy và học 67 3.2.7 Quản lý đảm bảo cung cấp đầy đủ CSVC, trang thiết bị phục vụ

dạy và học

70

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục - đào tạo là động lực quan trọng trong sự phát triển kinh tế- xã hội của mỗi quốc gia Trong cuộc xây dựng và phát triển, con người được đánh giá là nhân tố quan trọng hàng đầu Để có được những con người có phẩm chất năng lực đáp ứng yêu cầu của xã hội thì giáo dục đóng vai trò hết sức to lớn

Trong công cuộc đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta hiện

nay, Đảng và nhà nước ta đã khẳng định:… “Cùng với khoa học và công nghệ,

giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” [13, tr107] Nghị quyết trung ương 4 khoá VII của Đảng

cũng đã chỉ rõ:…“Cần phải thực hiện một nền giáo dục thường xuyên cho mọi

người, xác định học tập suốt đời là quyền lợi và trách nhiệm của mỗi công dân”

Giáo dục thường xuyên có vai trò rất quan trọng trong việc đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực, nhằm thúc đẩy sự phát triển tài nguyên con người, góp phần thực

hiện mục tiêu giáo dục của Đảng “nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng

nhân tài” Luật giáo dục 2005 đã khẳng định vị trí của giáo dục thường xuyên trong

hệ thống giáo dục quốc dân tại Điều 4: “hệ thống giáo dục quốc dân gồm giáo dục

chính qui và giáo dục thường xuyên” Giáo dục thường xuyên vừa là phương thức

học tập vừa là nhu cầu phát triển và đã trở thành một bộ phận quan trọng bên cạnh giáo dục chính qui trong hệ thống giáo dục quốc dân

Chính vì vậy, để nâng cao dân trí không thể chỉ dựa vào phương thức giáo dục chính quy mà phải kết hợp giữa các loại hình chính quy với các loại hình đào tạo khác Trong đó giáo dục thường xuyên có một vai trò đặc biệt quan trọng bởi lẽ

mục tiêu của giáo dục thường xuyên là: “ tạo ra một xã hội học tập nhằm cung cấp

những cơ hội học tập thường xuyên, suốt đời phù hợp với hoàn cảnh cụ thể của từng người, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế- xã hội, khoa học công nghệ…nhất

là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá của đất nước trong giai đoạn hiện nay”

Trong những năm qua, đặc biệt là khoảng 10 năm trở lại đây GDTX nước ta

đã phát triển nhanh chóng GDTX đã đạt được những thành tựu đáng kể về mọi mặt, góp phần to lớn trong công cuộc xoá mù chữ, phổ cập bậc tiểu học… từng bước nâng cao mặt bằng dân trí, tỉ lệ người lao động được đào tạo ngày càng cao Bên cạnh hệ thống giáo dục chính qui tập trung cho đào tạo thế hệ trẻ được tổ chức chặt chẽ về thời gian, độ tuổi, giáo dục thường xuyên linh hoạt hơn về thời gian, độ tuổi, phương thức; có thể vừa học, vừa làm, học từ xa, tự học có đăng ký Từ việc xây dựng mục tiêu, xác định nội dung, chương trình, phương pháp giáo dục, tổ chức thi cử, cấp văn bằng, chứng chỉ đến việc xây dựng hệ thống cơ sở giáo dục thường xuyên trong hệ thống giáo dục ngày càng được quan tâm và phát triển để thực hiện chức năng quan trọng đó là xây dựng xã hội học tập

Bên cạnh những kết quả đã đạt được của hệ thống GDTX thì GDTX vẫn bộc

lộ những yếu kém, nhược điểm Thể hiện ở chỗ còn nặng về số lượng đào tạo, chưa

có biện pháp hữu hiệu để nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo

Những hạn chế trên bộc lộ ở việc thể hiện vai trò quản lý trong quá trình đào tạo như quản lý giáo viên, quản lý học viên, quản lý cơ sở vật chất, việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của giáo viên đối với học viên

Để khắc phục những mặt hạn chế trên và từng bước nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo ở Trung tâm GDTX cấp huyện, góp phần xây dựng và phát triển nền kinh tế địa phương ngày một vững chắc trong công cuộc công nghiệp hoá-hiện

đại hoá của đất nước hiện nay tôi quyết định chọn đề tài “ Các biện pháp quản lý

nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở Trung tâm Giáo dục thường xuyên Huyện Lục Nam, Tỉnh Bắc Giang ” cho luận văn tốt nghiệp của mình

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở Trung

tâm GDTX thường xuyên huyện Lục Nam tỉnh Bắc Giang

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

- Khách thể nghiên cứu: công tác quản lý giáo dục đào tạo ở Trung tâm GDTX Lục Nam, tỉnh Bắc Giang

- Đối tượng nghiên cứu: công tác quản lý nhằm nâng cao chất lượng giáo dục hệ

BT THPT ở Trung tâm GDTX Lục Nam, tỉnh Bắc Giang

4 Giả thuyết khoa học

Nếu đưa ra được một số biện pháp quản lý phù hợp thì sẽ nâng cao được chất lượng giáo dục hệ BT THPT ở Trung tâm GDTX Lục Nam, tỉnh Bắc Giang

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu một số vấn đề lý luận liên quan đến đề tài

- Nghiên cứu thực trạng quản lý giáo dục đào tạo ở trung tâm GDTX Lục Nam, tỉnh Bắc Giang

- Đề xuất một số biện pháp có tính khả thi nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở Trung tâm GDTX Lục Nam, tỉnh Bắc Giang

- Khảo nghiệm các biện pháp đề xuất

6 Giới hạn đề tài:

- Đề tài tập trung nghiên cứu một số biện pháp quản lý chất lượng giáo dục ở một

số Trung tâm GDTX trong tỉnh Bắc Giang

- Tập trung nghiên cứu hệ Bổ túc THPT

- Tiến hành áp dụng thử nghiệm các biện pháp đó trong việc quản lý chỉ đạo quá trình giáo dục đào tạo tại Trung tâm GDTX Lục Nam

- Số liệu điều tra từ năm 2000 đến nay

7 Phương pháp nghiên cứu

- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Tham khảo các văn kiện của Đảng, nhà nước, Bộ GD-ĐT, Luật giáo dục, các văn bản, tài liệu có liên quan đến

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Đặng Quốc Bảo, Tổng quan về tổ chức quản lý, Tập khảo cứu

2 Đặng Quốc Bảo, Quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo, Đề cương bài

giảng, Hà Nội 2005

3 Báo cáo tổng kết năm học 2000-2001;2001-2002; 2002-2003; 2003-2004; 2004-2005; 2005-2006, Trung tâm GDTX Lục Nam

4 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tài liệu nhiệm vụ năm học 2005-2006, NXB Giáo

dục

5 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tài liệu nhiệm vụ năm học 2006-2007, NXB Giáo

dục

6 Nguyễn Quốc Chí, Những quan điểm giáo dục hiện đại, Tập bài giảng

7 Nguyễn Quốc Chí- Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Lí luận quản lí và quản lí nhà

trường, Đại học quốc gia Hà Nội

8 Nguyễn Quốc Chí- Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Cơ sở khoa học quản lý ( tập bài

giảng), Hà Nội 1996/2004

9 Nguyễn Đức Chính, Chất lượng và quản lí chất lượng ( bài giảng lớp cao

học QLGD)

10 Chính phủ nước cộng hoà XHCN( 2002), Chiến lược phát triển giáo dục

2001-2010, NXB Giáo dục, Hà Nội

11 Vũ Cao Đàm( 2005), Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, NXB khoa

học và kỹ thuật, Hà Nội

12 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Hội nghị lần thứ IV BCHTW khoá VI,

NXB Chính trị Quốc gia , Hà Nội - 1994

13 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ

VIII, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội - 1996

14 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Hội nghị lần thứ 2 BCHTW khoá

VIII, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội - 1997

15 Đảng Cộng sản Việt Nam Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ

VIII, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội - 1997

16 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Hội nghị lần thứ 6 BCHTW khoá

IX, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội - 2002

17 Trần Khánh Đức( 2004), Quản lý và kiểm định chất lượng đào tạo nhân

lực theo ISO & TQM, NXB Giáo dục Hà Nội

18 Trần Kiểm(2002), Khoa học quản lý nhà trường phổ thông, NXB Đại học

Quốc gia Hà Nội

19 Trần Kiểm(2004), Khoa học quản lý giáo dục- Một số vấn đề lý luận thực

tiễn, NXB giáo dục, Hà Nội

20 Luật Giáo dục, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội - 1998

21 Luật Giáo dục , NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội - 2005

22 TS Đặng Xuân Hải, Quản lý sự thay đổi và vận dụng nó trong QLGD

/QLNT, Chuyên đề cao học QLGD- Hà Nội 2004

23 GSVS Phạm Minh Hạc(2001), Về phát triển toàn diện con người thời kỳ

công nghiệp hoá, hiện đại hoá, NXB chính trị Quốc gia Hà Nội

24 PGS,TS Đặng Bá Lãm( 2005), Quản lý nhà nước về giáo dục lý luận và

thực tiễn, NXB chính trị quốc gia, Hà Nội

25 Tài liệu huấn luyện của APPEAL cho cán bộ giáo dục thường xuyên,Giáo

dục thường xuyên, chính sách và phương hướng mới, Văn phòng UNESCO

khu vực châu Á- Thái Bình Dương(1993)

26 Minh Tâm- Thanh Nghị- Xuân Lãm(1998),Từ điển Tiếng việt, NXB Thanh

Hoá

27 UBND Tỉnh Bắc Giang, Kế hoạch tổ chức thực hiện quyết định số

112/2005/QĐ-TTg của thủ tướng chính phủ về việc phê duyệt đề án “ Xây dựng xã hội học tập giai đoạn 2005-2010”, Bắc giang tháng 9 năm 2006