Việc làm trong quá trình công nghiệp hóa ở Bắc Ninh

Trang 1

I H C QU C GIA HÀ N I



V BÁ H I

VI C LÀM TRONG QUÁ TRÌNH CÔNG NGHI P HÓA

B C NINH

LU N V N TH C S KINH T CHÍNH TR

Hà N i - 2008

Trang 2

I H C QU C GIA HÀ N I



V BÁ H I

VI C LÀM TRONG QUÁ TRÌNH CÔNG NGHI P HÓA

B C NINH

Chuyên ngành: Kinh t chính tr

Mã s : 60 31 01

LU N V N TH C S KINH T CHÍNH TR

Ng i h ng d n khoa h c: PGS, TS NGUY N ÌNH KHÁNG

Hà N i - 2008

Trang 3

M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

Vi c làm luôn là m t trong nh ng v n đ xã h i có tính c p thi t toàn c u, là

m i quan tâm l n c a t t c các qu c gia trên th gi i đ c bi t là các n c đang

phát tri n

n c ta, v n đ vi c làm cho ng i lao đ ng luôn đ c ng và

nhà n c ta đ c bi t quan tâm i h i đ i bi u toàn qu c l n th IX c a ng ch

đ nh và phát tri n kinh t , làm lành m nh hoá xã h i, đáp ng nguy n v ng chính đáng và yêu c u b c xúc c a nhân dân

T o vi c làm cho ng i lao đ ng, m t m t phát huy đ c ti m n ng

c b n đ xoá đói gi m nghèo có hi u qu nh t, nâng cao đ i s ng nhân dân, góp

ph n gi v ng an ninh chính tr và tr t t an toàn xã h i, t o đ ng l c m nh m

thúc đ y s nghi p đ i m i đ t n c

B c Ninh là m t t nh nh thu c đ ng b ng B c b , đ c tách ra t

t nh Hà B c c (1/1/1997) v i di n tích t nhiên 803,9 km2, dân s 976,700 ng i (2003) Sau nh ng n m tái l p t nh, B c Ninh cùng v i c n c b c vào quá trình công nghi p hoá, hi n đ i hoá Và t n m 2000 đ n nay, kinh t B c Ninh luôn

t ng tr ng v i nh p đ cao, t ng đ i toàn di n, c c u kinh t chuy n d ch theo

h ng tích c c T ng s n ph m n i đ a (GDP) hàng n m bình quân 13,9%, t

tr ng GDP c a khu v c công nghi p, xây d ng t ng nhanh t 25, 6% (2000) lên 47,2% n m 2005, cùng v i đó là quá trình đô th hóa di n ra nhanh chóng

Tuy nhiên, B c Ninh v n còn mang đ m d u n c a m t t nh nông

nghi p, lao đ ng nông nghi p chi m 68,2% (2003) và m t trong nh ng thách th c

l n nh t c a B c Ninh hi n nay là tình tr ng th t nghi p đang có xu h ng t ng

nh t là khu v c nông thôn M t khác t l gia t ng dân s còn khá cao trong khi

Trang 4

di n tích đ t nông nghi p có h n i u đó đã và đang c n tr quá trình CNH, H H

c a t nh và là m t b c xúc ngày càng l n v vi c làm B c Ninh hi n nay

Vì v y, nghiên c u v n đ vi c làm t nh B c Ninh hi n nay nh m đánh giá đúng th c tr ng, tìm ra ph ng h ng và nh ng gi i pháp h u hi u đ s

d ng h p lý ngu n lao đ ng đang là m t đòi h i c p bách, có ý ngh a thi t th c c

v lý lu n và th c ti n Do v y, tôi ch n đ n tài ắVi c làm trong quá trình công

nghi p hoá B c Ninh ” làm lu n v n th c s c a mình

2 Tình hình nghiên c u đ tài:

- n c ta t nh ng n m 90 c a th k XX tr l i đây đã có nh ng

tác gi có nh ng công trình, bài vi t xung quanh v n đ này tiêu bi u nh :

- PTS Nguy n H u D ng, PTS Tr n H u Trung (Ch biên): V chính sách gi i quy t vi c làm Vi t Nam, Nxb Chính tr Qu c gia HN 1997 Các tác

sách vi c làm, làm rõ th c tr ng v n đ vi c làm Vi t Nam hi n nay T đó

khuy n ngh , đ nh h ng m t s chính sách c th v vi c làm trong công cu c

CNH, H H

- TS Nguy n H u D ng: Gi i quy t v n đ lao đ ng và vi c làm trong

quá trình đô th hóa, công nghi p hóa nông nghi p nông thôn ậ T p chí Lao đ ng

xã h i, s 247 ( t 16 ậ 30/9/2004) Tác gi đã đ c p đ n th c tr ng v lao đ ng

và vi c làm nông thôn trong quá trinh CNH, H H và đô th hóa, đ ng th i đ a ra

nh ng ph ng h ng và gi i pháp c b n đ gi i quy t vi c làm nông thôn

- PGS.TS Nguy n Sinh Cúc: Gi i quy t vi c làm nông thôn và

nh ng v n đ đ t ra, T p chí Con s và s ki n, s 8/ 2003, trong bài vi t tác gi

đã đ c p nh ng bi n đ ng c a tình hình dân s nông thôn và nh ng xu h ng

m i trong vi c t o vi c làm nông thôn: Kinh t trang tr i, khôi ph c và phát tri n làng ngh nông thôn, t o vi c làm m i t phát tri n công nghi p ch bi n nông ậ

Trang 5

lâm ậ th y s n theo h ng s n xu t hàng hóa t các ch ng trình qu c gia, qu c

t

- GS.TS Ph m c Thành: V n đ gi i quy t vi c làm Vi t Nam,

T p chí Kinh t và phát tri n, s 64- 2002 Trong bài tác gi đã đánh giá th c tr ng

vi c làm và th t nghi p trên c s đó đ ra nh ng quan đi m và bi n pháp gi i

quy t vi c làm cho ng i lao đ ng

- TS Nguy n Ti p: Phát tri n doanh nghi p v a và nh nông thôn: Các gi i pháp t o thêm vi c làm, T p chí Lao đ ng và công đoàn, s 309 (6/2004)

Trong bài tác gi đã đ c p đ n phát tri n doanh nghi p v a và nh nông thôn là

phù h p v i yêu c u CNH, H H nông nghi p nông thôn và vi c phát tri n này s góp ph n t ng m c c u lao đ ng trên đ a bàn nông thôn

- TS Nguy n Bá Ng c, KS Tr n V n Hoan (Ch biên): Toàn c u hóa:

c h i và thách th c đ i v i lao đ ng Vi t Nam, Nxb Lao đ ng xã h i, Hà n i

2002 Các tác gi đã trình bày tác đ ng c a toàn c u hóa đ n ng i lao đ ng, phân

tích c h i và thách th c đ i v i lao đ ng Vi t Nam trong b i c nh toàn c u hóa

kinh t T đó đ ra các gi i pháp cho lao đ ng Vi t Nam trong xu th toàn c u

hóa

- TS V ình Th ng: V n đ vi c làm cho ng i lao đ ng nông

thôn T p chí Kinh t và phát tri n, s 3/2002 Tác gi đã đánh giá t m quan tr ng

và nh ng k t qu đ t đ c trong gi i quy t vi c làm nông thôn b ng cách phát

tri n các ngành phi nông nghi p v i ph ng châm:ă“Lyănông b t ly h ng”

- GS.TS Th Tùng: nh h ng c a n n kinh t tri th c v i v n đ

gi i quy t vi c làm Vi t Nam, T p chí Lao đ ng và công đoàn, s 6/2002 Tác gi

phân tích và đánh giá nh h ng c a kinh t tri th c đ i v i vi c làm

Ngoài ra, c ng có m t s lu n v n th c s vi t v đ tài vi c làm m t s

t nh nh : Hà T nh, Hà N i, Kiên Giang, ngă Nai,ă….ă Tuyă nhiên d i góc đ

khoa h c kinh t chính tr v n ch a có công trình nào vi t v v n đ này d i d ng

Trang 6

lu n v n khoa h c đ tìm ra các gi i pháp đ ng b , h u hi u cho gi i quy t vi c

làm t nh B c Ninh trong th i k CNH phát tri n m nh m Vì v y, đ tài lu n

v n này là c n thi t đ i v i t nh B c Ninh

3 M c đích và nhi m v nghiên c u

3.1 M c đích

Góp ph n làm rõ c s lý lu n và th c ti n c a v n đ gi i quy t vi c

làm B c Ninh, phân tích th c tr ng, đ xu t nh ng gi i pháp ch y u nh m gi i

quy t vi c làm cho ng i lao đ ng t nh B c Ninh

3.2 Nhi m v c a đ tài:

- Khái quát nh ng v n đ c b n v lý lu n lao đ ng, vi c làm và th t

nghi p, làm rõ nh ng nhân t tác đ ng đ n vi c gi i quy t vi c làm trong quá trình

công nghi p hóa t đó làm c s cho vi c phân tích tình hình gi i quy t vi c làm

t nh B c Ninh

- Phân tích, đánh giá th c tr ng gi i quy t vi c làm t nh B c Ninh

t n m 1997 đ n nay

- xu t nh ng gi i pháp c b n nh m gi i quy t vi c làm t nh B c Ninh

4 i t ng và ph m vi nghiên c u

tài ch t p trung vào các v n đ có tính tr ng đi m: gi i quy t vi c

làm cho ng i lao đ ng trên đ a b n t nh B c Ninh trong quá trình công nghi p

hóa, hi n đ i hóa t nh ng n m 1997 ậ 2007, trên c s đó xây d ng m t s gi i

pháp ch y u đ gi i quy t vi c làm cho ng i lao đ ng t nh B c Ninh trong th i

gian t i

5 Ph ng pháp nghiên c u

tài s d ng ph ng pháp lu n chung c a ch ngh a duy v t bi n

ch ng và ch ngh a duy v t l ch s đ ng th i c ng s d ng ph ng pháp đ c thù

Trang 7

c a khoa h c kinh t chính tr nh : ph ng pháp tr u t ng hóa khoa h c, k t h p logic v i l ch s , phân tích, t ng h p, so sánh, k t h p v i kh o sát th c ti n

6 Nh ng đóng góp ch y u c a lu n v n

Làm rõ c s lý lu n v v n đ lao đ ng, vi c làm và th t nghi p

Phân tích, đánh giá th c tr ng gi i quy t vi c làm t nh B c Ninh t n m

1997 đ n nay

xu t đ c nh ng gi i pháp ch y u có tính kh thi nh m gi i quy t

vi c làm t nh B c Ninh trong quá trình công nghi p hóa

7 B c c c a lu n v n

Ngoài ph n m đ u, ph n k t lu n và danh m c tài li u tham kh o,

lu n v n g m 3 ch ng, 8 ti t

Trang 8

N I DUNG

1.1 Vi c làm và các nhân t nh h ng t i vi c làm trong quá trình công nghi p hoá

1.1.1 Khái quát v lao đ ng, vi c làm và th t nghi p

1.1.1.1 Khái quát v lao đ ng

Ngày nay có r t nhi u khác nhau v khái ni m lao đ ng nh ng suy đ n cùng

thì lao đ ng là ho t đ ng có m c đích, có ý th c c a con ng i tác đ ng vào gi i

t nhiên nh m c i bi n nh ng v t t nhiên thành các s n ph m ph c v cho nhu

phân bi t con ng i và xã h i loài ng i v i các loài đ ng v t và xã h i loài v t

khác

Theo C.Mác:ă“Laoăđ ng tr c h t là m t quá trình di n ra gi a con ng i và

t nhiên, m t quá trình trong đó, b ng ho t đ ng c a chính mình, con ng i làm

trung gian đi u ti t và ki m tra s trao đ i ch t gi a h và t nhiên”ă[9, tr 226]

Trong quá trình đó, con ng i đã v n d ng s c l c c a mình, s d ng công c lao

đ ng đ tác đ ng vào t nhiên m t cách có ý th c, có m c đích nh m bi n đ i

nh ng v t th c a t nhiên cho phù h p v i nhu c u c a mình Trong quá trình lao

đ ng s n xu t nào c ng đ u là s k t h p gi a ba y u t : lao đ ng, đ i t ng lao

đ ng và t li u lao đ ng Và trong b t k n n s n xu t nào, k c n n s n xu t hi n

đ i ngày nay, thì lao đ ng bao gi c ng là nhân t c b n, là đi u ki n không th

thi u c a s t n t i và phát tri n c a đ i s ng xã h i loài ng i i u này đã đ c

Trang 9

C.Mác kh ng đ nh:ă“Laoăđ ng là m t đi u ki n t n t i c a con ng i không ph

thu c vào b t k hình thái kinh t ậ xã h i nào, là m t s t t y u t nhiên v nh c u

làm môi gi i cho s trao đ i ch t c a con ng i v i t nhiên, t c là cho b n thân

s sáng t o c a con ng i”ă[9, tr 61] Và đ c Ph ngghen nh n m nh r ng:ă“Laoă

đ ng là ngu n g c c a m i c a c i Lao đ ng đúng là nh v y, khi đi đôi v i gi i

t nhiên là cung c p nh ng v t li u cho lao đ ng đem bi n thành c a c i Nh ng

ý ngh a nào đó, chúng ta ph i nói: lao đ ng đã sáng t o ra b n thân con ng i”ă[8,

tr 641] Nh v y có th kh ng đ nh r ng, lao đ ng là m t ph m trù v nh vi n, nó ra

đ i, t n t i và phát tri n cùng v i s xu t hi n, t n t i và phát tri n c a xã h i loài

ng i, lao đ ng làm thay đ i b n thân con ng i Nói đ n vai trò c a lao đ ng, nhà

kinh t h c thu c tr ng phái c đi n Anh ậ William Petty c ng ph i th a nh n

L ch s phát tri n c a xã h i loài ng i đã ch ng minh r ng, trong b n

ngu n l c c b n là: lao đ ng, tài nguyên thiên nhiên, v n và khoa h c công ngh

thì ngu n l c lao đ ng có vai trò quan tr ng nh t, nó là “ngu n l c c a m i ngu n

công ngh phát tri n cao đã chi ph i m i l nh v c kinh t ậ xã h i, nh ng xét cho

cùng c ng không th thay th vai trò quy t đ nh c a lao đ ng H n n a, ngu n lao

đ ng là nhân t sáng t o ra công ngh , thi t b và s d ng chúng vào quá trình phát

tri n kinh t

Trong m t qu c gia, m t vùng hay m t đ a ph ng c th thì ngu n lao đ ng

là t ng th toàn b th l c và trí l c c a b ph n dân c có kh n ng lao đ ng Nói

m t cách c th , ngu n lao đ ng là b ph n dân c có toàn b nh ng kh n ng v th

ch t và tinh th n có th s d ng trong quá trình lao đ ng

Trang 10

B ph n chính c a ngu n lao đ ng là l c l ng lao đ ng Trên th gi i có

nhi u quan ni m khác nhau v l c l ng lao đ ng, song nhìn chung đ u th ng nh t

v i quan ni m c a T ch c Lao đ ng qu c t (ILO) là:ă“L c l ng lao đ ng là b

ph n dân s trong đ tu i có kh n ng lao đ ng đ c pháp lu t quy đ nh, th c t đang làm vi c và nh ng ng i th t nghi p”

i m khác nhau gi a các n c trong quan ni m v l c l ng lao đ ng là

đ tu i quy đ nh Có n c quy đ nh tu i b c vào ho c b c ra s m h n, có n c

l i mu n h n Tuy nhiên n c ta, đ tu i lao đ ng đ c pháp lu t quy đ nh là đ

t 15 tu i đ n 60 tu i đ i v i nam và t 15 đ n 55 tu i đ i v i n Quy đ nh v đ

tu i lao đ ng n c ta trùng v i quan ni m c a ILO

c tr ng c a ngu n lao đ ng là các ch tiêu v s l ng và ch t l ng nh : s

vi c, kh n ng ti p thu c a ng i lao đ ng, ý th c k lu t, s c kho …

Vai trò c a ngu n l c lao đ ng đ c th hi n các khía c nh sau:

Th nh t, ngu n l c lao đ ng là nhân t quy t đ nh vi c tái t o, s d ng,

phát tri n các ngu n l c khác Các nhà kinh t h c đ u th ng nh t cho r ng, có b n

ngu n l c ch y u là: lao đ ng, tài nguyên thiên nhiên, v n, khoa h c công ngh

Nh ng c lý lu n và th c ti n đ u kh ng đ nh r ng, ngu n l c lao đ ng là nhân t

quy t đ nh nh t B i không d a trên n n t ng phát tri n cao c a ngu n l c lao

đ ng thì không th s d ng h p lý các ngu n l c trên Th m chí, thi u ngu n l c

khác

Trang 11

DANH M C TÀI LI U THAM KH O

1 Ph m Th Vân Anh(2006), Phát tri n làng ngh B c Ninh trong ti n trình

CNả, ả ả nông nghi p nông thôn, Lu năv năth c s Kinh t , Hà N i

2 Ban ch đ oă đi uă traă laoă đ ng vi c làm B c Ninh(2003), Th c tr ng lao

đ ng – vi c làm t nh B c Ninh n m 2003, B c Ninh

5 B Nông nghi p và phát tri n nông thôn(1999), án chi n l c v lao

đ ng và phát tri n ngu n nhân l c nông nghi p và nông thôn th i k CNH,

ả ả(1991-2000), Hà N i

6 Ch ngătrìnhăKhoaăh c c păNhàăn c KX04 ậ 04(1995), Lu n c khoa h c

cho chính sách gi i quy t vi c làm n c ta khi chuy n sang n n kinh t

nhi u thành ph n, Hà N i

7 C.M¸c(1988), Bé T- b¶n, tËp thø nhÊt, phÇn 2, Nxb Sù thËt, Hà N i

8 C.Mác,ă ngghen(1994),ăToàn t p, t p 20, Nxb Chính tr qu c gia, Hà N i

9 C.Mác,ă ngghen(1993), Toàn t p, t p 23, Nxb Chính tr qu c gia, Hà N i

10 C.Mác,ă ngghen(2000),ăToàn t p, t p 46, ph n II, Nxb Chính tr qu c gia,

HN

11 C c Th ng kê B c Ninh(2000), Niên giám th ng kê n m 2000, B c Ninh

Trang 12

18 C c Th ng kê B c Ninh(2007), B c Ninh s li u th ng kê ch y u n m

2007, B c Ninh

19 ng C ng s n Vi t Nam(1996), V n ki n i h i i bi u toàn qu c l n

th VIII, Nxb Chính tr qu c gia, Hà N i

th IX, Nxb Chính tr qu c gia, Hà N i

th X, Nxb Chính tr qu c gia, Hà N i

22 ng C ng s n Vi t Nam(1999), V n ki n H i ngh l n th II, Ban ch p hành T khóa VIII, Nxb Chính tr qu c gia, Hà N i

23 inhă ngă nh(2004), M t s v n đ v lao đ ng, vi c làm và đ i s ng

ng i lao đ ng Vi t Nam hi n nay,ăNxbăLaoăđ ng, Hà N i

24 V.I Lênin(1977), Toàn t p, t p 38, Nxb Ti n b ,ăMatxc va

25 HoàngăV năLong(2003),ă“Gi i quy t vi c làm trong th i k đ y m nhăđôă

th hóa àăN ng”,ăT p chí Lao đ ng – xã h i, s 218, tr16-17

26 Lê Du Phong, Nguy năV năÁng,ăHoàngăV năHoa(2005), nh h ng c a đô

th hóa đ n nt ngo i thành Hà N i Th c tr ng và gi i pháp, Nxb Chính tr

qu c gia, Hà N i

27 Lê Du Phong(2007), Thu nh p, đ i s ng, vi c làm c a ng i có đ t b thu

h i đ xây d ng các khu công nghi p, khu đô th , k t c u h t ng kinh t - xã

h i, các công trình công c ng ph c v l i ích qu c gia, Nxb Chính tr qu c gia, Hà N i

28 D ngăBáăPhu ng(1996),ăPhát tri n doanh nghi p v a và nh nông thôn

trong quá trình công nghi p hóa và chuy n sang n n kinh t th tr ng, Nxb

Nông nghi p, Hà N i

Định dạng
Số trang	13
Dung lượng	353,92 KB