Bai 7

Bài 7 Thực tiễn và vai trò của thực tiễn đối với nhận thức Mục tiêu : - Hiểu được thế nào là nhận thức?. 1 - Thế nào là nhận thức ?Quả cam Mắt Tay Mũi Lưỡi tròn nhẵn thơm ngọt thị giá

Bài 7

Thực tiễn và vai trò của thực tiễn đối với nhận thức

Mục tiêu :

- Hiểu được thế nào là nhận thức ? Thế nào là thực tiễn ? Thực tiễn có vai trò như thế nào đối với nhận thức ?

- Giải thích đươc mọi sự hiểu biết của con người đều bắt nguồn từ thực tiễn

- Có ý thức tìm hiểu thực tế và khắc phục tình trạng chỉ học lý thuyết

mà không thực hành , luôn vận dụng những điều đã học vào cuộc sống

1 - Thế nào là nhận thức ?

Quả cam

Mắt Tay Mũi Lưỡi

tròn nhẵn thơm ngọt

thị giác

súc giác khứu giác

vị giác

Quả cam

Nhận thức của con người bắt nguồn từ thực tiễn , quá trình đó trải qua hai giai đoạn : Nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính (?)

1.1- Nhận thức cảm tính

Quả táo

hình tròn

màu đỏ (xanh)

vị ngọt

Cảm giác là sự phản ánh từng mặt , thuộc tính riêng lẻ , bên ngoài của HT Cảm giác nảy sinh là do sự tác động trực tiếp của

SV-HT lên giác quan của con người

Trực quan sinh động

- GĐ đầu của QTNT gồm 3 giai đoạn : cảm giác , tri giác , biểu tượng

Do các giác quan

đem lại Cảm giác

a- Cảm giác

VD :

Không có cảm giác thì con người không có một nhận thức nào hết !

b- Tri giác

thị giác

vị giác khứu giác

đỏ (xanh) chua (ngọt) thơm

Tri giác

Tri giác là sự phản ánh tổng hợp những mặt , những thuộc tính bên ngoài của SV-HT , tri giác được hình thành trên cơ sở những cảm giác

c- Biểu tượng

VD :

1- Xoa hai bàn tay vào nhau - bàn tay ấm  Ma sát sinh nhiệt

2- Ma sát ?  sẽ có nhiệt được sinh ra !

3- Quả táo  màu đỏ(xanh) , ngọt , thơm !

4- Ronando  đá bóng giỏi , đầu trọc , …

Biểu tượng là hình ảnh về SV-HT được giữ lại trong trí nhớ , biểu tượng xuất hiện nhờ sự hoạt động phối hợp của các giác quan và có

sự tham gia của các yếu tố phân tích , tổng hợp và trừu tượng hoá

1.2- Nhận thức lý tính Tư duy trừu tượng

Đây là giai đoạn cao của quá trình nhận thức Gồm : Khái niệm , Phán

đoán , Suy lý

a- Khái niệm

? Hãy nêu định nghĩa về quả táo !

( Là một loại quả có hình dáng hơi tròn , màu đỏ hoặc xanh và vị ngọt )

 KN là sự phản ánh những thuộc tính , những mối liên hệ phổ biến , bản chất của một tập hợp các SV-HT cùng loại

? KN được hình thành bằng con đường nào !

 KN được hình thành bằng con đường tư duy trừu tượng và được diễn

đạt bằng một hoặc một cụm từ

b- Phán đoán

 PĐ là sự vận dụng các KN để khẳng định , hoặc phủ định một thuộc tính , một mối liên hệ nào đó của SV-HT

? PĐ được hình thành bằng con đường nào !

 PĐ được hình thành bằn con đường tư duy trừu tượng và được diễn

đạt dưới các hình thức mệnh đề , hoặc câu theo đúng quy tắc ngữ pháp c- Suy lý (Suy luận)

 Dựa vào những phán đoán đã có làm tiền đề để rút ra một phán đoán mới làm kết luận

VD : - Trên núi có khói

- Trên núi có lửa cháy

PĐ tiền đề PĐ kết luận

vậy Nhận thức là quá trình phản ánh sự vật , hiện tượng

của thế giới khách quan vào bộ óc của con người ,

để tạo nên những hiểu biết về chúng

2- Thực tiễn

VD :

- Đi lao động đào mương

- Đi tham quan viện bảo tàng

- Tham gia vào đội tuyển thi

“ Hành trình tuổi vị thành niên ”

- Nghiên cứu chế tạo ra ROBOT

vớt rác nổi trên mặt nước

Hoạt động LĐSX Hoạt động thực tế Hoạt động xã hội Hoạt động khoa học Tiết 2 – Bài 7

Khái niệm :

Thực tiễn là toàn bộ những hoạt động vật chất có mục đích , mang tính lịch sử – xã hội của con

người nhằm cải tạo tự nhiên và xã hội

3- Vai trò của thực tiễn đối với nhận thức

a- Thực tiễn là cơ sở của nhận thức

- Đào đất thấy đất mềm

- Đập đá thấy đá rắn hơn đất

? Sử dụng đất vào viêc gì !

? Sử dụng đá vào việc gì !

- Những tri thức về thiên văn , toán học , trồng trọt …của người xưa

đều được hình thành từ việc quan sát thời tiết , …

- Khi biết chế tạo công cụ lao động tư duy con người đã phát triển hơn

 Mọi hiểu biết của con người đều tực tiếp nảy sinh từ thực tiễn

 Thực tiễn chính là cơ sở của nhận thức

b- Thực tiễn là động lực của nhận thức

 Thực tiễn luôn luôn vận động

 nhận thức của con người cũng phải vận

động theo mới thúc đẩy được sự nhận thức

mới cho phù hợp với thực tiễn

c- Thực tiễn là mục đích của nhận thức

 Các tri thức khoa học chỉ có giá trị khi tri thức đó được bắt nguồn

từ thực tiễn và vận dụng trở lại thực tiễn

- “ Lý luận mà không liên hệ với thực tiễn là lý luận suông ”(HCM)

d- Thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý

? Chân lý ! ( Là những tri thức đúng đắn phù hợp với quy luật khách quan )

? Tại sao thực tiễn lại là tiêu chuẩn của chân lý !

 Chỉ có đem những tri thức thu nhận được ra kiểm nghiệm qua

thực tiễn mới thấy rõ được tính đúng đắn hay sai lầm của chúng

*Học sinh đọc tư liệu “ Nhà bác học Ga-li-lê ”…

Tóm lại : Thực tiễn là cơ sở của

nhận thức , là mục đích của nhận

thức và là tiêu chuẩn để kiểm tra

kết quả của nhận thức

Bài tập :

-Tổ 1 : Dựa vào kiến thức đã học , hãy cho biết ý nghĩa của câu tục ngữ : Đi một ngày đàng , học một sàng khôn

-Tổ 2 : Bản thân em đã có việc làm nào gắn học với hành ? Việc kết hợp giữa học với hành có tác dụng như thế nào đối với quá trình học tập của em ?

-Tổ 3 : Em hiểu như thế nào về nguyên lý giáo dục : Học đi đôi với hành , giáo dục kết hợp với lao động sản xuất , nhà trường gắn liền với xã hội ?

-Tổ 4 : Dựa vào kiến thức đã học và thực tế cuộc sống , em hãy giải thích quan điểm : Thực tiễn là cơ sở của nhận thức ?