CNTT: Công ngh thông tin 6... Ch ngă2: PHỂNăTệCHăCH NGăTRÌNHăVÀăSỄCHăGIỄOăKHOA THPTăN Mă2005ăPH NăL NG GIÁC .... LêăV năH ng ch biên, Lê Ng c Lan, Nguy năV năThƠng.. oƠnă Qu nh Ch biên,
Trang 1I H C QU C GIA HÀ N I
KHOAăS ăPH M
S D NG PH N M M CABRI II PLUS TRONG D Y H C
THEOăH NG TÍCH C C HÓA HO Tă NG H C T P
C A H C SINH
LU NăV NăTH C S ă S ăPH M TOÁN H C
HÀ N I ậ 2008
Chuyên ngành: LÝ LU NăVÀăPH NGăPHÁPăD Y H C
(B MÔN TOÁN)
Mã s : 60 14 10
H c viên: Lê Th Xuân
Cao h căngƠnhăS ăph m Toán h c
Ng i h ng d n khoa h c: TS Nguy n Chí Thành
Trang 2L I C Mă N
V i t t c tình c m c a mình, tác gi xin bày t lòng bi t n sâu s c đ n
Ti n s Nguy n Chí Thành, ng i th y đã t n tâm h ng d n, ch b o tác gi
trong su t quá trình làm lu n v n
Xin đ c bày t lòng bi t n chân thành đ n các th y giáo, cô giáo đã nhi t
tình gi ng d y và đ c bi t là các th y cô trong Khoa S ph m, i h c Qu c gia
Hà N i đã t o đi u ki n, đ ng viên, khích l , giúp đ tác gi trong lúc h c t p và
làm lu n v n
Xin c m n các th y cô giáo và các em h c sinh l p 10A5 và l p 10A14
tr ng THPT Hàn Thuyên, B c Ninh đã giúp đ tác gi th c hi n các th c nghi m
s ph m
M c dù r t c g ng song b n lu n v n không tránh kh i nh ng thi u sót và
h n ch Tác gi r t mong nh n đ c s ch d n, đóng góp ý ki n c a các th y cô
giáo, các nhà khoa h c, các b n đ ng nghi p và nh ng ng i quan tâm đ n v n đ
nêu trong lu n v n này đ lu n v n đ c hoàn thi n và có giá tr th c ti n h n
Xin chân thành c m n!
Hà N i, ngày tháng n m
Tác gi
Lê Th Xuân
Trang 3DANH M C CÁC CH VI T T T
2 CNTT: Công ngh thông tin
6 MT T: Máyătínhăđi n t
7 PMDH: Ph n m m d y h c
8 PPDH: Ph ngăphápăd y h c
9 PTDH: Ph ngăti n d y h c
10 SGK: Sách giáo khoa
11 SGV: Sách giáo viên
12 THPT: Trung h c ph thông
Trang 4M C L C
Trang 5M U
1 Lý do ch năđ tài
2 L ch s nghiên c u
3 M c tiêu nghiên c u
4 Câu h i nghiên c u
5 Khách th nghiên c u vƠăđ iăt ng kh o sát
6 Ph m vi nghiên c u
7 Gi thuy t khoa h c
8 Ph ngăphápănghiênăc u
9 Nh ngăđóngăgópăc a lu năv n
10 C u trúc lu năv n
Ch ngă1: C ăS LÝ LU N VÀ TH C TI N
1.1 nhăh ngăđ i m i PPDH THPT hi n nay
1.2 căđi m tâm lý l a tu i và ho tăđ ng h c t p c a HS THPT
1.3 Tích c c hoá ho tăđ ng c a HS trong h c t p
1.3.1 Khái ni m v tính tích c c
1.3.2 D u hi u nh n bi t tính tích c c
1.3.3 M t s bi n pháp phát huy tính tích c c nh n th c c a HS THPT 1.3.4 PPDH tích c c và các d u hi uăđ cătr ng c a nó
1.4 Th c tr ng d y h căL ng giác và s d ng CNTT THPT hi n nay ầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầ 1.4.1 Th c tr ng d y h căL ng giác THPT hi n nay
1.4.2 Th c tr ng s d ng CNTT trong d y h c tr ng THPT hi n nay
1.5 Lý lu n v d y h c khái ni m toán h c
1.6 S d ng ph n m m Cabri II Plus trong d y h c
1
1
2
4
5
5
5
5
5
6
6
7
7
11
13
13
13
14
16
17
17
19
21
25
Trang 61.6.1 L ch s hình thành ph n m m Cabri II Plus
1.6.2 căđi m ph n m m Cabri II Plus
1.6.3 S d ng ph n m m Cabri II Plus trong d y h cătheoăquanăđi m t ngătác
K t lu năch ngă1
Ch ngă2: PHỂNăTệCHăCH NGăTRÌNHăVÀăSỄCHăGIỄOăKHOA THPTăN Mă2005ăPH NăL NG GIÁC
2.1 Ch ngătrìnhăL ng giác THPTăn mă2005
2.1.1 Nguyên t c xây d ngăch ngătrìnhă THPT
2.1.2 M c tiêu c a môn Toán THPT
2.1.3 M c tiêu c a ph năL ngăgiácătrongăch ngătrìnhătoánăTHPT
2.2 Phân tíchăsáchăgiáoăkhoaăn mă2005
2.2.1 L ng giác l p 10
2.2.2 L ng giác l p 11
2.3 xu t các gi thuy t gi i quy tăkhóăkh nătrongăd y h căl ng giác 2.4 M t s v năđ v s d ng Cabri II Plus trong d y h c
2.4.1 Qui trình tri n khai s d ng Cabri II Plus trong d y h căL ng giác THPT
2.4.2ăCácăph ngăánăkhaiăthácăCabriăIIăPlus
2.4.3 Th iăl ng s d ng Cabri II Plus trong các gi lên l p
K t lu n ch ngă2
Ch ngă3: XÂY D NG M T S TÌNH HU NG D Y H C I N HÌNH VÀ TH C NGHI M S ăPH M
3.1 S d ng Cabri II Plus trong m t s tình hu ng d y h căđi n hìnhăL ng giác THPT
25
26
28
30
32
32
32
33
33
36
36
46
53
58
58
61
63
64
66
66
Trang 73.1.1 S d ng Cabri II Plus trong d y h c các khái ni măL ng giác
3.1.2 S d ng Cabri II Plus trong d y h c kh o sát s bi n thiên c a hàm s l ng giác
3.1.3 S d ng Cabri II Plus trong d y h c v đ th hàm s l ng giác
3.2 T ch c th c nghi măs ăph m
3.2.1 M căđíchăth c nghi m s ăph m
3.2.2 Nhi m v th c nghi m s ăph m
3.2.3 L a ch năđ iăt ng th c nghi m s ăph m
3.2.4 N i dung th c nghi măs ăph m
3.2.5 K t qu th c nghi m s ăph m
3.2.6 K t lu n th c nghi măs ăph m
K t lu năch ngă3
K T LU N
TÀI LI U THAM KH O
Ph l c
Ph l c 1
Ph l c 2
66
79
81
82
82
82
82
84
84
99
99
101
Trang 8M U
1 Lý do ch năđ tài
NhƠătr ng ph thông c aăchúngătaăđangăti năhƠnhăđ i m i PPDH M căđíchă
c aăđ i m i là yêu c u s n ph m giáo d c t o ra ph i là nh ngăconăng i có nhân cách, sáng t o,ăn ngăđ ng, t l p, t ch trong vi c gi i quy t các tình hu ng th c
t c aăđ i s ng Th c hi n ch tr ngăđ i m iăđó,ă t t c các môn h c ng i ta
đ u c g ng tìm ra nh ng PPDH có th phát huy h t kh n ngăti m tàng c aăng i
h căvƠăđ tăđ c m c tiêu d y h c c păđ cao nh t Khi l a ch năđ tài nghiên
c u này, tác gi đƣăýăth căđ căýăngh aăv m t khoa h c và c ýăngh aăv m t th c
ti n c a v năđ Lý do l a ch năđ tài t u chung n mălýădoăc ăb n sau:
- V năđ đ i m i PPDH là v năđ đ căquanătơmăhƠngăđ u c a ngành giáo
d c,ăđ c th hi n qua Ngh quy tăTWă4ăkhóaă4ă(n mă1993)ăvƠăNgh quy t TWă 2ă khóaă8ă (n mă 1997).ă i u 5 kho nă 2ă ch ngăIă Lu t Giáo d c 2005
c ngăquiăđ nhăắph ngăphápăgiáoăd c ph i phát huy tính tích c c, t giác,
ch đ ng,ăt ăduyăsángăt o c aăng i h c”
- Th c hi n ch tr ngăđ i m i, trong n mă2005ăB Giáo d c vƠă Ơoăt o v a banăhƠnhăch ngătrình, SGK m i v i r t nhi u ho tăđ ng h c t p c a HS, đòiăh i PPDH ph iăthayăđ i cho phù h p
- D y h căL ng giác THPT hi nănayăđangăg păkhóăkh nătrongăvi c truy n
t iăđ n HS các khái ni măL ng giác, gi a kh iăl ng l n ki n th c c năl nhă
h i và th i gian h c t p h n ch , HS không có h ng thú trong vi c h c
L ngă giácă vìă ch aă th y h tă ýă ngh aă c aă mônă L ng giác, ng i ph i h c nhi u công th c
- Ph n m măCabriăIIăPlusăđƣăđ c nghiên c u ng d ng trong d y h c hình
h c,ăđ i s và gi iătíchănh ngăch aăcóăcôngătrìnhănƠoăđ t v năđ nghiên c u
s d ng Cabri II Plus trong d y h căL ng giác THPT Khi s d ng Cabri
II Plus trong d y h căL ng giác THPT thì có nhi u v năđ c n gi i quy t
Trang 9nh s d ng th nƠoă đ phátăhuyă đ c tính tích c c c a HS,ăcácăph ngă pháp, hình th c t ch c d y h căt ngă ng ph iănh ăth nào?
Doăđó,ăđòiăh i ph i có m t công trình nghiên c uăđ yăđ ,ănghiêmătúcăđ làm sáng t t t c nh ng v năđ trên
2 L ch s nghiên c u
L ng giác luôn là ph n ki n th c không th thi uătrongăch ngătrìnhătoánă
ph thông Trong nh ngăn mă80, L ng giác là m t môn h căriêng,ăt ngăđ ngă
v i các môn h cănh ă i s , Hình h c T n mă90ătr l iăđơy,ăquaăbaăl n c i cách
ch ngătrình,ăph năL ng giác v n chi măhaiăch ng,ăv i th iăl ng g năt ngă
đ ngăv i m t h căkìătrongăbaăn mă THPT
Do v trí quan tr ng c aămônăL ngăgiác,ăđƣăcóănhi u bài báo, công trình nghiên c u v vi c gi ng d yăl ng giác nh m phát huy tính tích c c c a HS T
n mă1996,ăsauăkhiăB Giáo d căvƠă Ơoăt o ti n hành s aăđ iăch ngătrìnhăvƠăSGKă
ph thông, DoƣnăMinhăC ng [5] đ raăắm tăph ngăánăv n d ngăquanăđi m ho t
đ ng vào d y h c gi iă ph ngă trìnhă l ngă giác”.ă Trongă côngă trìnhă nƠy, tác gi
th ng kê nh ng sai l măth ng g p c a HS khi gi iăph ngătrìnhăl ng giác, tìm
ra c u trúc ho tăđ ng d y h c gi iăph ngătrìnhăl ng giác N m 1997 tác gi này
l i có m t bài báo bàn v cách nh n d ng trong ho tăđ ng d y h c gi iăph ngă trìnhăl ngăgiác,ăđ c păđ n vi c phân d ngăph ngătrìnhăl ng giác t ng quát
Ti p theo là m t lo t các bài báo và công trình nghiên c u v ch đ gi iăph ngă trìnhăl ng giác, ví d :
ắGi i bài t păL ngăgiácătheoăh ng phát huy tính tích c c sáng t o c a HS
THPT”-T p chí Nghiên c u Giáo d c s 7, n m 1998-Nguy n Th H ngăTrang
ắL a ch n và s d ng h th ng bài t p ph ng trình l ng giác có phân
b c nh m phát huy tính tích c c h c t p c a HS”-Lu năv năTh c s Giáo d căn mă
2000, Vi n Khoa h c giáo d c-Nguy năV năKiên
ắM t s c năc đ phân b c ho tăđ ng gi iăph ngătrìnhăl ng giác l p 11
Trang 10THPT nh m phát huy tính tích c c h c t p c aăHS”-T p chí Giáo d c, s 2ăn mă 2002-Cao Th Hà
Chúng tôi nh n th y t t c các công trình nghiên c uătrênătuyăđƣ có nh ng đóngăgópăquanătr ng trong nghiên c u và trong d y h căl ngăgiácănh ngăm i ch
đ c păđ n v năđ gi i bài t păl ng giác ch ch aăxemăxétăk ăđ n vi c gi ng d y
lý thuy tăl ng giác
Cabri II Plus là m t ph n m m hình h căđ ng,ăraăđ iăvƠoăn mă1985ăt i Pháp,
đ c gi i thi uătrongănhƠătr ng ph thông Vi t Nam t n mă2000ăvƠăđƣăđ c đánhăgiáăcaoătrongăd y h c Ph n m măđƣăđ c B Giáo d căvƠă Ơoăt o ti n hành
s d ngăthíăđi m t i m t s tr ngăTHPT,ănh ăTHPTăChuăV năAnă(HƠăN i), Qu c
h c Hu Hi nănayăCabriăIIăPlusăđƣăđ căđ aăvƠoăch ngătrìnhăđƠoăt o GV c a B
Vi c nghiên c u s d ng ph n m m này m t cách khoa h c và có h th ngăc ngă
ch m i b tăđ u trong th i gian g năđơy.ăN mă2006ăTr nh Thanh H i [6] đƣănghiênă
c u s d ng ph n m m Cabri II Plus trong d y h c Hình h c l pă7ătheoăh ng tích c c hóa ho tăđ ng h c t p c a HS TuyănhiênăcôngătrìnhănƠyăch aănh n m nh tínhăt ngătácăc aăCabriăIIăPlus.ăN mă2007,ăNguy n ChíăThƠnhă[20]ăđƣăv n d ng quanăđi m c a Laborde (tác gi ph n m măCabri)ăđ c păđ n vi c t o ra m t môi
tr ngăt ngătácăgi a Cabri II Plus và HS, ch ng minh tác d ng tích c c hóa ho t
đ ng h c t p h c t p c a HS c a Cabri II Plus
Ti p theo [6], có m t s khóa lu n t t nghi p c aăsinhăviênăKhoaăS ăph m,
i h c Qu c gia Hà N iăc ngăđƣăđ c păđ n vi c s d ng ph n m m này trong
gi ng d y hình h c THPT Ví d khóa lu n t t nghi păn mă2007ăc a Tr nh Th ThanhăThùyăđƣăbƠnăv vi c s d ng ph n m m Cabri 2D trong d y khái ni m phép quay l p 11 THPT Không ch ng d ng trong hình h c, m t s khóa lu n t t nghi păkhácăc ngănghiênăc u s d ng ph n m m Cabri II Plus trong các n i dung
d y h căkhácănh gi i toán c c tr (sinh viên Lê Th Hà Thu), d y h c khái ni m
Trang 11TÀI LI U THAM KH O
A- TÀI LI U THAM KH O TI NG VI T
1 B Giáo d că vƠă Ơoă t o Tài li u b i d ng giáo viên th c hi n ch ng
trình sách giáo khoa l p 10 THPT môn Toán Nhà xu t b n Giáo d c, 2006
2 B Giáo d că vƠă Ơoă t o Tài li u b i d ng giáo viên th c hi n ch ng
trình sách giáo khoa l p 11 THPT môn Toán Nhà xu t b n Giáo d c, 2007
3 B Giáo d căvƠăđƠoăt o Ch ng trình giáo d c ph thông c p THPT (Ban
hành kèm theo quy t đ nh s 16/2006/Q -BGD T ngày 05/05/2006 c a B
tr ng B GD- T) Nhà xu t b n Giáo d c, 2006
4 Nguy n H u Châu Nh ng v n đ c b n v ch ng trình và quá trình d y
h c Nhà xu t b n Giáo d c, 2005
5 DoƣnăMinhăC ng M t ph ng án v n d ng quan đi m ho t đ ng vào d y
h c ph ng trình l ng giác cho HS l p 11 PTTH Lu năv năTh c s Khoa
h c Toán h c Tr ngă i h căS ăph m Hà n i, 1996
6 Tr nh Thanh H i ng d ng công ngh thông tin vào d y h c Hình h c l p
7 theo h ng tích c c hoá ho t đ ng h c t p c a h c sinh Lu n án Ti n s
Giáo d c h c.ăTr ngă i h căS ăph m Hà n i, 2006
7 Tr n V nă H o (T ng ch biên), V ă Tu n (Ch biên), Ơoă Ng c Nam, LêăV năTi n, V ăVi t Yên i s và Gi i tích 11 - Sách giáo viên Nhà
xu t b n Giáo d c, 2006
8 Tr năV năH o (T ng Ch biên), V ăTu n (Ch biên), ào Ng c Nam, LêăV năTi n, V ăVi t Yên i s và Gi i tích 11 Nhà xu t b n Giáo d c,
2006
9 Tr nă V nă H o (T ng ch biên), V ă Tu n (Ch biên), Doãn Minh
C ng, M nh Hùng, Nguy n Ti n Tài i s 10 Nhà xu t b n Giáo
d c, 2006
10 Tr nă V nă H o (T ng ch biên), V ă Tu n (Ch biên), Doãn Minh
Trang 12C ng, M nh Hùng, Nguy n Ti n Tài i s 10 -Sách giáo viên Nhà
xu t b n Giáo d c, 2006
11 Tr nă V nă H o, Phană Tr ngă D n i s và Gi i tích 11 -Sách giáo viên Nhà xu t b n Giáo d c, 1991
12 Tr n Bá Hoành Nh ng đ c tr ng c a ph ng pháp d y h c tích c c T p
chí Giáo d c s 6,ăn mă2002
13 LêăV năH ng (ch biên), Lê Ng c Lan, Nguy năV năThƠng Tâm lý h c
l a tu i và tâm lý h c s ph m Nhà xu t b n i h c qu c gia Hà N i,
2001
14 Nguy n Bá Kim Ph ng pháp d y h c môn Toán Nhà xu t b n i h c
S ăph m, 2007
15 Nguy n Th M L c (Ch biên) M t s v n đ v Giáo d c h c i h c Nhà xu t b n i h c qu c gia Hà N i, 2004
16 Lêă ìnhă Phi, Nguy nă c Thu n, Nguy nă ìnhă Th , Qu c Trinh
H ng d n gi ng d y L ng giác c p III Nhà xu t b n Giáo d c, 1984
17 Ph măThanhăPh ng D y và h c Toán v i ph n m m Cabri- T p1 Nhà
xu t b n Giáo d c, 2006
18 Ph mă c Quang, V ăTh Thu n S d ng mô hình góc và cung l ng
giác trong d y h c môn Toán l p 10 T p chí Thi t b giáo d c s 19, n mă
2007
19 oƠnă Qu nh (Ch biên), Nguy nă Huyă oan,ă Nguy n Xuân Liêm, Nguy n Kh căMinh,ă ng Hùng Th ng i s và Gi i tích 11 nâng cao
Nhà xu t b n Giáo d c, 2006
20 Nguy n Chí Thành ng d ng ph n m m Cabri trong d y và h c môn
Toán tr ng ph thông T p chí Giáo d c s 166, n mă2007
21 Lêă V nă Ti n Ph ng pháp d y h c môn Toán tr ng ph thông (Các
tình hu ng d y h c đi n hình) Nhà xu t b n i h c qu c gia thành ph H
Trang 13Chí Minh, 2005
22 V ă Tu n (Ch biên), Doƣnă Minhă C ng, Tr nă V nă H o, M nh Hùng, Ph m Phu, Nguy n Ti n Tài Bài t p i s 10 Nhà xu t b n Giáo
d c, 2005
23 V ăTu n (Ch biên), Tr năV năH o, ƠoăNg c Nam, LêăV năTi n, V ă
Vi t Yên Bài t p i s và Gi i tích 11 Nhà xu t b n Giáo d c, 2006
24 Thái Duy Tuyên Nh ng v n đ c b n c a Giáo d c h c hi n đ i Nhà
xu t b n Giáo d c, 1998
B TÀI LI U TI NGăN C NGOÀI
25 P.Mc Keague, Mark D.Turner Trigonometry Nhà xu t b n Thomson Brooks/Cole, 2004
26 Lydia Misset, Jacques Turner, Éric Lotz Mathématiques Desclic 2de
Nhà xu t b n Hachette Education, 2004
C TRANG WEB
27 http://www-cabri.imag.fr/cabri2/historique-e.php
28 http://www.trigonometry-help.net/history-of-trigonometry.php
29 http://library.thinkquest.org/C0110248/trigonometry/history1.htm
30 http://www.nghean.gov.vn/ruletext/default.asp?m=6&p=95&s=32&act=vi
ew&id=558
31 Trang Web c a Vi n chi nă l că vƠă Ch ngă trìnhă Giáoă d c http://www.niesac.edu.vn
32 Trang Web c a Công ty Công ngh và tin h că trongă NhƠă tr ng http://www.vnschool.net
33 http://www.vnschool.net//modules.php?name=News&file=article&sid=77
3