skkn một số biện pháp dạy trẻ hát mẫu giáo 5 6 tuổi múa hát dân ca

Vì những lời ra những làn điệu dân ca ấy ban đầu như vô tri vô giác đượctrẻ nghe và nhớ theo quy luật cơ học thông thường, đến khi lớn lên trẻ được vuiđùa cùng chúng bạn trong những đêm

1/ PHẦN MỞ ĐẦU

1.1/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Giáo dục âm nhạc là hoạt động nghệ thuật được trẻ mầm non rất ưa thích.Đây là loại hình được xem như phương tiện góp phần giáo dục trẻ phát triển toàndiện về “ Đức, trí, thể, mỹ, lao động” cho trẻ

Hiện nay thực tế việc giáo dục âm nhạc ở các trường mầm non thường tậptrung dạy trẻ hát múa những ca khúc thiếu nhi được chú trọng đến việc dạy múadân ca cho trẻ

Vì vậy những âm điệu dân ca, những sáng tác mang sắc thái dân tộc cầnphải được đếnn sớm với tuổi thơ lưa tuổi hồn nhiên trong sáng nhạy cảm, tức làvào tuổi mẫu giáo tiép xúc với dân ca quá muộn hoặc không đựơc nghe dân cathì lớn lên sẽ thờ ơ với dân ca

Vì những lời ra những làn điệu dân ca ấy ban đầu như vô tri vô giác đượctrẻ nghe và nhớ theo quy luật cơ học thông thường, đến khi lớn lên trẻ được vuiđùa cùng chúng bạn trong những đêm trăng sáng, dưới mỗi bữa trưa hè bằngnhững trò chơi, bài hát ca dao dân ca ngộ nghĩnh thắm tươi đượm tình dân tộc,được củng cố nhận thức trẻ bắt đầu hiểu và lưu giữ trong bộ nhớ của trẻ, gópphần nuôi dưỡng và phát triển những giá trị nhân văn và tâm hồn dân tộc trongtâm hồn trẻ thơ một cách tích cực

Vì vậy việc dạy trẻ hát múa dân ca ở trong truờng mầm non hiện nay làviệc làm thiết thực góp phần giáo dục trẻ ý thức gìn giữ bản sắc văn hoá dân tộc.xuất phát từ nhận thức trên, tôi chọn đề tài “ một số biện pháp dạy trẻ hát mẫugiáo 5-6 tuổi múa hát dân ca”

Đối với lứa tuổi mẫu giáo chương trình giáo dục cải cách đã chú trọng trẻlàm quen với dân ca các miền qua hình thức nghe cô hát đặc biệt từ năm 1993-

1996 vụ Giáo dục mầm non thực hiện chuyên đề giáo dục âm nhạc có tổ chứchội thi các cấp có đầu tư cơ sở vật chất cũng như chuyên môn nên nội dung dân

ca được các cô giáo thể hiện khá phong phú, cô hát, đàn cho trẻ nghe băng, trangtrí quần áo dân tộc, động tác minh hoạ

b Lý do chủ quan:

Việc lựa chọn và dạy dân ca như thế nào để phù hợp với tre mẫu giáo 5-6tuổi là vấn đề còn mới đối với trưòng mầm non Từ trước đến nay đã có nhiều đềtài nghiên cứu lựa chọn và dạy hát dân ca thành công tác giả có sưu tầm phântích các bài dân ca đảm bảo “ vừa sức trẻ” nhưng không đi sâu vào phương phápdạy trẻ nên tôi đã lựa chọn và nghiên cứu phân tích nội dung của một số bài dân

ca để tìm ra biện pháp truyền đạt phù hợp với trẻ đặc biệt là với trẻ 5 tuổi

2 Mục tiêu nhiệm vụ:

Nhiệm vụ chính của đề tài là nghiên cứu sưu tầm và tổ chức dạy trẻ múahát, phân tích một số bài dân ca để tìm ra biệp pháp dạy trẻ thể hiện, làm phongphú thêm chương trình giáo dục âm nhạc mẫu giáo

Đề tài có nhiệm vụ hệ thống hoá một số lý luận có liên quan đến đề tài đó

là tâm lý học, cơ sở sinh lý của trẻ nhằm định hướng cho việc nghiên cứu

1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

- Phạm vi nghiên cứu: 30 cháu trẻ mẫu giáo.

- Đối tượng nghiên cứu: trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

1.4 Giới hạn của đề tài:

Chúng tôi nghiên cứu biện pháp dạy trẻ múa hát 3 bài hát dân ca của một

số dân tộc và mỗi bài mang thể loại khác nhau, do đó với mỗi bài trẻ được thểhiện một cách khác nhau Như vậy trẻ được thể hiện dân ca trong các hoạt động

âm nhạc hát, vận động tập thể, 3 bài hát dân ca mà chúng tôi lựa chọn đó là:

1 Lý bánh ít - Dân ca Nam Bộ

2 Gọi bạn - Dân ca Êđê

3 Xoè hoa - Dân caThái

1.5 Phương pháp nghiên cứu:

- Đọc và nghiên cưu tài liệu

Trong khi hát dân ca, trẻ thường được sắm các vai như trong bài “Bàcòng” trẻ được đóng vai bà Còng, trẻ được trang bị bộ quần áo bà già, gậy, nón

và khăn đen, trẻ làm điệu bộ không ngượmg ngùng chính là cơ sở để giáo dục ở

trẻ cội nguồn dân tộc Trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo hoạt động chủ đạo là vui chơi, màtrò chơi đóng vai trò theo chủ đề là trung tâm Chính vì đặc điểm này mà việcđưa các bài hát dân ca đến với trẻ mẫu giáo rất phù hợp.

Tuổi mẫu giáo có sự ra đời một chức năng mới, chức năng kí hiệu tượngtrưng là sự nhận thức thông qua một hệ thống kí hiệu trong đó có kí hiệu âmnhạc Trẻ mẫu giáo chỉ biết bắt chước một cách vô thức Đến tuổi mẫu giáo lớntình cảm đạo ®ức bên trong: ví dụ trẻ hát và đóng vai “bà Còng, cái tôm, cái tép”trả tiền bà và đưa bà về nhà, tỏ thái độ ngoan ngoãn lễ phép Tính hình tượngphát triển mạnh kết hợp với tư duy trực quan hành động và nhu cầu ham hoạtđộng của trẻ dẫn lối giáo dục truyền thống trong âm nhạc rất phong phú, đa dạngtổng hợp các loại hình nghệ thuật như: ca, hát, múa, diễn kịch, đọc thơ

Qua việc nghiên cứu tâm lý và sinh lý của trẻ mẫu giáo chóng tôi mạnh dạnđưa một số bài hát dân ca có nội dung phù hợp với sự tiếp nhận của trẻ mÉu giáolớn Nhiều công trình nghiên cứu về sự phát triển âm nhạc của trẻ ở độ tuổi này

sẽ thu được kết quả cao nhất trái lại, bỏ qua giai đoạn sẽ là một tổn thất khó cóthể bù đắp được trong lứa tuổi sau

2.2/ Thực trạng

2.2.1/ Thuận lợi, khó khăn

Đề tài thực nghiệm tại một trường đạt chuẩn quốc gia nông thôn, được cáccấp quan tâm nên cơ sở vật chất trang thiết bị dạy học đầy đủ, giáo viên và họcsinh có điều kiện tiếp cận với nội dung chương trình hát múa dân ca, đa số phụhuynh quan tâm đến trẻ

Thể loại hát múa dân ca ở bậc học mầm non được nhà trường tạođiều kiện cho giáo viên và trẻ tiếp cận với thể laọi qua chương trình giáo dục,ngày hội, ngày lễ, hội thi được sưu tầm nghiên cứu qua mạng internet, băng,đĩa…

Bên cạnh những thể loại trong quá trình thực nghiệm tôi còn gạp một sốkhó khăn sau: giáo viên đa phần còn nặng nề áp đạt trẻ, chưa phát huy được khảnăng tư duy và khơi dậy được năng lực hoạt động của trẻ, một số trẻ chưa tự tin.

2.2.2.Thành công, hạn chế:

Được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của ngành giáo dục, phòng giáo dục vànhà trường tổ chức các chuyên đề ( qua các hội thi ) được sự phối hợp của phụhuynh và đồng nghiẹp có kinh nghiệm trong khi thực hiện đề tài

Trong quá trình thực hiện đề tài một số trẻ khả năng cảm thụ âm nhạc cònhạn chế nên két quả trên trẻ chưa cao một số giáo viên có thói quen của chươngtrình cũ nên chuyển tiếp các bước chưa đựơc nhẹ nhàng

2.2.3 Mặt mạnh, Mặt yếu:

Qua các bài hát múa dân ca trẻ được cảm thụ tất cả các làn điệu dân ca cácvùng miền và giáo dục trẻ hiểu được nét đẹp văn hoá truyền thống của ngườiviệt

Còn hạn chế trong trang thiết bị phục vụ cho việc dạy hát múa dân ca chuađược phong phú một số giáo viên vẫn chưa có khả năng truyền thu tất cả các thểloại dân ca của các vùng miền

2.3 phần phân tích và thực nghiệm các bài dân ca tuyển chọn làm thựcnghiệm:

2.3.1 Quan điểm lựa chọn:

Đối với trẻ mẫu giáo đặc biệt là trẻ MG lớn, dân ca là nguồn cảm hứngnuôi dưỡng tâm hồn của trẻ Vì vậy việc đưa những bài dân ca đến với trẻ nhằmgiúp trẻ khám phá ra nhiều hấp dẫn, những vẻ đẹp trong nội dung của mỗi baidân ca

Quan điểm khi lựa chọn các bài hát dân ca, phải có cấu trúc ngắn gọn, viết

về một thể loại âm vực của bài hát, phải phù hợp với tiếp thu của trẻ những bàihát mà tôi đã lựa chọn là những bài tiêu biểu trong các làn điệu dân ca phù hợp

ngôn ngữ của trẻ, có một số bài hát được phát qua đài phát thanh, có một số bài

có trong chương trình một số bài ngoài chương trình giáo dcj hiện hành

Nghiên cứu trong chương trình tôi thấy có một số bài hát dân ca mà trẻmúa hát, vận động còn ít, trẻ tham gia hoạt động chiếm tỷ lệ thấp, đa phần cácbài dân ca cô hát trẻ nghe Đặc biệt là địa phương chúng tôi có nhiều đồng bàodân tộc khác nhau sinh sống Vì vậy mà chúng tôi đưa ra bài hát củaba dân tộc

để làm thử nghiệm đó là:

1) Lý bánh I t- dân ca Nam Bộ

2) Gọi bạn - dân ca Ê đê

3) Xoè hoa - dân ca Thái

2.3.2.Phân tích tác phẩm:

Bài 1: Lý bánh ít – dan ca Nam Bộ

Dân ca Việt Nam rất đa dạng và phong phú, mỗi vùng miền có những lànđiệu dân ca khác nhau Đặc biệt là vùng Nam Bộ nơi sản sinh ra những điệu lýcâu hò nổi tiếng tiếng hát dân ca đã thôi thúc những ngưòi dân lao động mệtnhọc, họ cất tiéng hát để xua tan muộn phiền, hát để làm ra sản phẩm, hát để góptiếng vui chung và còn cổ vũ tinh thần Tiếng hát dân ca có từ lâu đời, vì vậy trẻnhỏ được sinh ra và lớn lên trong vùng Nam Bộ cũng đựơc nghe những câu hòcủa người lớn trong tâm hồn trẻ thơ, âm nhạc là nguồn cảm hứng cảm xúc, âmnhạc còn phát triển nhân cách trẻ Ở đây âm nhạc dân gian một vùng có nét sâusắc đi vào lòng người khi hát bới nó gắn liền với cuộc sống hằng ngày mà trẻ yêuthích

Bài Lý bánh ít – Dân ca Nam Bộ được viết mang tính chất dí dỏm, hát vè

sự linh hoạt hài hước trao đổi tình cảm giữa ngưòi bán với người mua với nhịp2/4 quãng 6 thứ lên la giáng đây là quãng đơn, câu nhạc dứt khoát vui tươi dễnhớ, dễ thuộc phù hợp với trẻ mẫu giáo, trẻ vừa hát vừa vận động minh hoạ bằng

các động tác của mình để biễu diễn, có biễu diễn cá nhân hoặc biễu diễn tập thể,bài hát ở giọng fa thứ.

Bài 2 :bài “ gọi bạn ” dân ca Êđê :

- Dân ca Ê Đê được ra đời dựa theo phong tục tập quán của đồng bàodân tộc Ê đê ,nội dung bài hát “ gọi bạn ” ca ngợi vẽ đẹp quê hương tâynguyên,ca ngợi tinh thần đoàn kết,cần cù lao động của người nông dân lời bàihát sâu sắc,thể hiện rỏ nét tình đoàn kết của con người làm cho rừng giàu nươngxanh

Qua nội dung bài hát giáo dục trẻ hiểu nhờ đoàn kết ,lao động cần cù làmcho quê hương tươi sáng giàu đẹp

Bài gọi bạn được viết nhịp 2/4 tiết tấu có lúc chậm rải khoan thai có lúchối hả dồn dập,quảng 6 trưởng ( la si ) đây là quảng đơn bài hát phù hợp với trẻmẫu giáo lớn để hát minh họa.

Bài 3 : ‘‘ xòe hoa ”

Đất nước Việt Nam hiện có rất nhiều anh em sinh sống rất là đoànkết yêu thương nhau,mỗi dân tộc đều có mootij dân tộc truyền thống riêng ,bàihát “xòe hoa” nói lên niềm vui của các em nhỏ dân tộc Thái được vui sống trongđộc lập tự do ,các em cùng nhau múa vui để ca ngợi ghi nhớ công ơn Bác Hồngười để đem lại cho dân tộc Việt Nam hòa bình độc lập

Bài hát “ xòe hoa ’’ dân ca Thái mang tính chất nhịp nhàng tình cảm,vớinhịp 2/4 nội dung lời bài hát vui tươi lôi cuốn trẻ nhịp điệu đều phù hợp để trẻ

vừa hát vừa múa minh họa với tinh thần đoàn kết tập thể bài hát ở giọng phatrưởng quảng 4 đúng ( đồ - pha ) đây là quảng đơn.

Dưới đây là một số biện pháp cụ thể theo nội dung

Ví dụ : Bài 1 “ Lý bánh ít ’’ Dân ca Nam Bộ

Bài dân ca “ lý bánh ít ’’ tính chất dí dỏm, hài hước, nói lên sự trao đổitình cảm,sinh hoạt bá mua của con người,kết hợp với giai điệu rộn ràng vui

vẽ ,bài hát gợi cho người nghe tưởng tượng về một phong cảnh hữu tình, xen lẫn

vị thơm ngon ngọt của hương gạo.hương dừa Nam Bộ

Bài hát nội dung hay gần gũi với trẻ, được trẻ yêu thích,khi dạy trẻ hát bài nàychúng tôi thực hiện các bước sau :

I/ MỤC TIÊU BÀI DẠY :

- Kiến thức : trẻ thuộc bài hát

- Kỹ năng : trẻ gõ dụng cụ âm nhạc đúng theo nhịp bài hát,trẻ biết múaminh họa cùng cô theo lời bài hát

- Thái độ : trẻ có thái độ vui vẽ, phấn khởi ,giao lưu tình cảm với nhau khihát múa dân ca

II.CHUẨN BỊ : Lon sỏi ,bộ gõ ,trống lắc

 tivi ,đầu đĩa ,đĩa nhạc hình có lời bài hát

 trang phục : áo bà ba ,khăn rằn cho cô

- Quần áo bà ba nhiều màu sắc, mỗi trẻ một cái rổ lá cho nữ

- Quần áo bà ba màu gụ ,mỗi trẻ một thanh tre dài 80cm làm đò gánh chonam

III TIẾN TRÌNH BÀI DẠY :

- HOẠT ĐỘNG 1 : giới thiệu

* cho trẻ xem video chiếu một số bài múa hát dân ca vùng quê Nam Bộ,

Giang giải nội dung : bài hát “ lý bánh ít ’’ dân ca Nam Bộ giới thiệu tinhthần hăng say lao động của người nông dân vùng quê gạo trắng,xứ dừa,tôm thịt

miền sông nước,đã làm ra loại bánh ngon,ngọt,nghe tên bánh ít vừa vui,ăn càngngon càng thích

* cô cho trẻ hát cùng cô 2-3 lần

* cô cho lớp hát vận động theo nhịp gõ dụng cụ âm nhạc,tổ ,nhóm ,cánhân

* cho cả lớp hát một lần cô chú ý lắng nghe sửa sai những chổ luyến( bánh ,hội ,ngọt )

* Chú ý : khi dạy trẻ hát cô luôn quan tâm đến đặc điểm cá nhân một sốtrẻ cá biệt Cô phải gần gũi khuyến khích trẻ hát vùng cô và các bạn nhiều lầnhơn

* Chú ý : Khi dạy trẻ hát cô luôn quan tâm đến đặc điểm cá nhân một số trẻđặc biệt Cô phải gần gũi khuyến khích trẻ hát cùng cô và các bạn nhiều lần hơn

- Hoạt động 3 : Dạy múa

Nữ : Hai tay cầm rổ đưa qua phải ,qua

Đoạn 2

Nhân tôm nhân

thịt nhân dừa á lu

hội ngọt ngon

( hit hit ngọt ngon

* * * * * *

0 0 0 0 0 0 * 0

0 *

* 0

0 *

* 0

trái Nam : Hai tay vỗ vào nhau ,chân đá thẳng ra trước mặt đập gót theo kiểu tay đưa ,di chuyển đội hình hàng ngang thành hình tròn xen kẽ nam nữ Lần 2 Đoạn 1 Ai mua bánh ít lu hội bán cho (hit hit ) bán cho *0 *0

*0 *0

*0 *0

*0 *0

*0 *0

Nam nữ quay mặt vào nhau cầm rổ đẩy qua đẩy lại đến từ (hit hit bán cho) bạn nữ gật rổ về bạn trai chạy qua bạn gái Đoạn 2: Nhân tôm nhân thịt nhân dừa á lu hội ngọt ngon ( hit hit ngọt ngon) *0 *0

*0 *0

*0 *0

*0 *0

*0 *0

Nữ hai tay cầm rổ chạy lên phía trước đưa rổ về phía trước,khi chạy lùi lại đưa rổ về phía sau Nam hai tay vác đòn gánh chạy lên chạy xuống theo ban nữ Lần 3 Đoạn 1 Ai mua bánh ít lu hội bán cho ( hit hit) bán cho *0 *0

*0 *0

*0 *0

*0 *0

*0 *0

Nam nữ năm tay nhau di chuyển đội hình vòng tròn thành đội hình vòng cung

Nhân tôm nhân

Bài 2 : “Gọi bạn” Dân ca Êđê

Bài hát “ Gọi bạn” được viết ở nhịp 2/4 với giai điệu chậm rãi, quãng nhạc phùhợp với trẻ mẫu giáo lớn, kết hợp được trang phục và động tác giúp trẻ hứng thúthể hiện được làn điệu dân ca êđê Khi dạy trẻ bài hát chúng tôi thực hiện cácbước sau :

I / MỤC TIÊU BÀI DẠY :

- Kiến thức : Trẻ thuộc bài hát, hiểu ý nghĩa bài hát, biết múa theo lời bài hát

- Kỹ năng : Trẻ nghe và hát được theo tiếng đàn của bài hát “ Gọi bạn” , múađúng động tác theo lời bài hát, thể hiện biểu cảm , cử chỉ ,nét mặt

- Thái độ : Giáo dục trẻ tính đoàn kết , tích cực tập trung tham gia hát múa

II / CHUẨN BỊ :

Lá chuối xé tua rua làm khố cho cháu nam, gùi cho nữ

- Đồ dùng của cô : Đàn organ có cài sẳn nhạc bài hát “ Gọi bạn” Trang phục: Váy thổ cẩm , của người dân tộc êđê

- Đồ dùng của cháu : Bộ gõ, phách tre, lon sỏi

Váy áo dân tộc cho một số cháu nữ, nam

Váy thổ cẩm buộc trên đầu cho cháu gái

III TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:

- Hoạt động 1: trò chuyện giới thiệu

- Cho trẻ đọc bài thơ: “ Quê em”

Tây nguyên quê chúng emBốn mùa cây xanh thắm

Trên núi non trùng điệpThắm thiết tình cao nguyên

- Cô có thể gợi ý

- Qua bài thơ vừa đọc các con thấy Tây nguyên có những gì? ( Cô tròchuyện cùng trẻ và cho trẻ xem tranh phong cảnh sinh hoạt của đồng bào tâynguyên)

- Các con ạ ! Tây nguyên quê hương chúng ta có rất nhiều đồng bào dântộc cùng chung sống , mỗi dân tộc có những phong tục, tập quán khác nhau,trong đó có dân tộc Ê đê Họ đã tự hào về vẻ đẹp của quê hương mình ,bằng tinhthần đoàn kết cần cù lao động xây dựng Tây nguyên qua bài hát “Gọi bạn” dân

+ Cô mở đàn đệm cho trẻ nghe giai điệu bài “Gọi bạn”

+ Cô dạy trẻ hát từng câu đến hết 2 lần

+ Cô cho tổ ,nhóm luân phiên hát, gõ dụng cụ theo nhip ( bộ gõ, pháchtre,lon sỏi)

+ Cho các tổ hát đuổi theo hiệu lệnh của từng câu ( khi cô đưa tay về tổnào thì tổ đó hát ) , cô hát cùng trẻ

+ Nnhoms hát xen những cháu hát khá và cháu còn yếu ,kết hợp sữa saichỗ có dẫu lặng, cô chú ý quan tâm đến trẻ cá biệt, gần gũi động viên khuyếnkhích trẻ hát cùng các bạn khá

+ Trẻ hát lại cùng cô theo đàn đệm nhạc

- Hoạt động 3 : Dạy múa

 trang phục như đã chuẩn bị

( Khi trẻ đã thuộc và thể hiện diển cảm lời bài hát chúng tôi dạy múa minhhọa lời bài hát cho trẻ )

 Cô hát làm mẫu các động tác :

- Đoạn 1 : “Ơ ta cùng nhau vào rừng”

- Độn tác 1 : Hai tay vẫy nhẹ 2 bên , chân bước về phía phải , đầu lắc theonhịp của bài hát ,tay vẫy kết hợp với bước chân

- Đoạn 2 : “ Ơ ta cùng lên nương”

Thực hiện như động tác 1,bước chân ngược về phía trái

- Đoạn 3 : “ Rừng giàu đang còn chờ tay ta”