Nghiên cứu và phân tích các yếu tố rủi ro trong giai đoạn thi công của dự án đầu tư xây dựng (tt)

Nghiên cứu và phân tích các yếu tố rủi ro trong giai đoạn thi công của dự án đầu tư xây dựng Nghiên cứu và phân tích các yếu tố rủi ro trong giai đoạn thi công của dự án đầu tư xây dựng Nghiên cứu và phân tích các yếu tố rủi ro trong giai đoạn thi công của dự án đầu tư xây dựng Nghiên cứu và phân tích các yếu tố rủi ro trong giai đoạn thi công của dự án đầu tư xây dựng Nghiên cứu và phân tích các yếu tố rủi ro trong giai đoạn thi công của dự án đầu tư xây dựng Nghiên cứu và phân tích các yếu tố rủi ro trong giai đoạn thi công của dự án đầu tư xây dựng Nghiên cứu và phân tích các yếu tố rủi ro trong giai đoạn thi công của dự án đầu tư xây dựng Nghiên cứu và phân tích các yếu tố rủi ro trong giai đoạn thi công của dự án đầu tư xây dựng Nghiên cứu và phân tích các yếu tố rủi ro trong giai đoạn thi công của dự án đầu tư xây dựng Nghiên cứu và phân tích các yếu tố rủi ro trong giai đoạn thi công của dự án đầu tư xây dựng Nghiên cứu và phân tích các yếu tố rủi ro trong giai đoạn thi công của dự án đầu tư xây dựng Nghiên cứu và phân tích các yếu tố rủi ro trong giai đoạn thi công của dự án đầu tư xây dựng Nghiên cứu và phân tích các yếu tố rủi ro trong giai đoạn thi công của dự án đầu tư xây dựng

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

ĐỖ THỊ MỸ DUNG

NGHIÊN CỨU VÀ PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ RỦI RO TRONG GIAI ĐOẠN THI CÔNG CỦA DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG

CHUYÊN NGÀNH : KỸ THUẬT XÂY DỰNG

CÔNG TRÌNH DÂN DỤNG VÀ CÔNG NGHIẸP

MÃ SỐ : 62.58.02.08

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KỸ THUẬT

HÀ NỘI – 2017

Luận án được hoàn thành tại Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội

Người hướng dẫn khoa học:

Vào hồi: giờ ngày tháng năm

Có thể tìm hiểu luận án tại Thư viện quốc gia, Thư viện

trường Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Trong quá trình đổi mới đất nước, nhiều công trình có qui mô lớn,vốn đầu tư cao được đầu

tư xây dựng đáp ứng các yêu cầu của sự phát triển Tuy nhiên do đặc điểm của quá trình đầu tư và đặc điểm của sản xuất xây dựng có tính đa dạng, cá biệt cao, chi phí phục vụ cho đầu tư xây dựng công trình lớn, thời gian kéo dài, chịu nhiều tác động của các yếu tố tự nhiên và nhiều đặc tính khác, nên rủi ro luôn là yếu tố tiềm ẩn nó có thể xuất hiện và gây hậu quả khó lường bất cứ lúc nào Các rủi ro có thể xảy ra với bất kỳ đối tượng nào tham gia vào quá trình đầu tư xây dựng: Chủ đầu

tư, các nhà thiết kế, các nhà thầu, các nhà khai thác,… Đặc biệt trong một vài năm gần đây, trên thế giới và cả ở nước ta không ít công trình xây dựng kể cả những công trình hiện đại, phức tạp đã

bị sự cố Có thể kể ra những sự cố điển hình như sập đổ bể bơi AquaPark ở Matxcơva; sập ga Hàng không sân bay S Đơ Gôn ở Pari; sập 2 nhịp neo cầu Cần Thơ đang thi công; vỡ 50m đập chính đang thi công của công trình hồ chứa nước Cửa Đạt ; sụp toàn bộ trụ sở Viện KHXH miền Nam do tác động của việc thi công tầng hầm cao ốc Pacific tại TP Hồ Chí Minh; hay là sự phá hoại công trình khi xảy ra động đất, lũ lụt và bão;… Thực tế cho thấy, nhiều sự cố xảy ra trong những năm qua có chung nguồn gốc là sự hiểu biết của chúng ta còn chưa đầy đủ về những tác động đặc biệt của thiên nhiên Điều này đặt ra một câu hỏi: liệu những công trình càng hiện đại, phức tạp thì càng

ẩn chứa nhiều rủi ro? Hay những nhận thức và các quy định kỹ thuật hiện có đã không tiếp cận được các tiến bộ trong kỹ thuật xây dựng ngày nay? Trước thực trạng này, việc xác định rõ nguyên nhân của sự cố, rút ra các bài học để quản lý an toàn công trình xây dựng là nội dung hết sức quan trọng trong tiến trình đổi mới hệ thống quản lý chất lượng công trình xây dựng ở nước ta Chúng ta chỉ có thể tránh khỏi các rủi ro khi đã xác định rõ các nguyên nhân rủi ro để chủ động có các giải pháp phòng ngừa trong quản lý chất lượng công trình được quán xuyến suốt các giai đoạn chuẩn bị

đầu tư, thực hiện đầu tư và khai thác sử dụng Vì vậy tác giả chọn đề tài: “Nghiên cứu và phân

tích các yếu tố rủi ro trong giai đoạn thi công của dự án đầu tư xây dựng”, kết quả nghiên cứu

của luận án sẽ là tài liệu hữu ích giúp cho công tác dự báo và đưa ra quyết định đầu tư đúng đắn, hoặc có thể lường trước được rủi ro và có biện pháp phòng tránh để đảm bảo chất lượng

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu:

- Nghiên cứu các yếu tố rủi ro gây ảnh hưởng đến dự án đầu tư xây dựng, từ đó đề xuất

biện pháp lập kế hoạch phòng ngừa rủi ro hoặc hạn chế rủi ro đến mức thấp nhất

- Đề xuất, lựa chọn biện pháp giảm thiểu rủi ro trong quá trình quản lý kỹ thuật thi công cọc Barret tại TPHCM

- Xây dựng phương trình hồi quy tuyến tính dự báo sự ảnh hưởng của sự cố trong quá trình thi công cọc barret đến rủi ro chi phí thi công phần cọc

- Xây dựng phương trình hồi quy tuyến tính dự báo sự ảnh hưởng của sự cố trong quá trình thi công cọc barret đến rủi ro thời gian thi công phần cọc

- Đề xuất các biện pháp lập kế hoạch quản lý rủi ro và đảm bảo an toàn cho quá trình quản

lý kỹ thuật thi công cọc Barret tại TPHCM

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố sự cố gây rủi ro trong quá trình quản lý kỹ thuật thi công cọc Barret tại khu vực TPHCM

- Phạm vi nghiên cứu: Các dự án đầu tư xây dựng có phần ngầm sử dụng cọc barret tại khu vực TPHCM

4 Phương pháp nghiên cứu:

Dựa vào lý thuyết độ tin cậy để đưa ra các hệ số đánh giá mức độ an toàn khi đầu tư một

dự án Kết hợp phương pháp điều tra thu thập số liệu, phương pháp thống kê, phân tích, phương

pháp hỏi ý kiến chuyên gia

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài:

- Ý nghĩa khoa học:

+ Đề xuất, lựa chọn biện pháp giảm thiểu rủi ro trong quá trình quản lý kỹ thuật thi công cọc Barret tại TPHCM để việc đầu tư dự án đạt được hiệu quả là lớn nhất

+ Xây dựng được các phương trình hồi quy là cơ sở để dự báo mức độ của rủi ro

- Ý nghĩa thực tiễn: Nghiên cứu các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến dự án có tính khả thi, phù hợp với tình hình kinh tế xã hội của nước ta nói riêng và của thế giới nói chung Có thể ứng dụng trong việc xét duyệt các kế hoạch và các dự án đầu tư

6 Đóng góp mới của luận án

Xây dựng phương trình hồi quy tuyến tính dự báo sự ảnh hưởng của sự cố trong quá trình thi công cọc barret đến rủi ro chi phí dự án

Xây dựng được phương trình hồi quy tuyến tính dự báo sự ảnh hưởng của sự cố trong quá trình thi công cọc barret đến rủi ro thời gian dự án

Đề xuất, lựa chọn biện pháp giảm thiểu rủi ro trong quá trình quản lý kỹ thuật thi công cọc Barret tại TPHCM

Đề xuất biện pháp đảm bảo an toàn trong quá trình quản lý rủi ro kỹ thuật thi công cọc

Barret tại TPHCM

7 Cấu trúc của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, luận án gồm các nội dung chính sau:

Chương 1: Tổng quan về tác động của các yếu tố rủi ro đến dự án đầu tư xây dựng

Chương 2: Cơ sở khoa học để giảm thiểu rủi ro trong dự án đầu tư xây dựng

Chương 3: Các vấn đề sự cố gây rủi ro trong quá trình quản lý kỹ thuật thi công cọc Barret

tại khu vực TPHCM

Chương 4: Xây dựng quy trình quản lý rủi ro trong quá trình quản lý kỹ thuật thi công cọc

Barret tại khu vực TPHCM

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA CÁC YẾU TỐ RỦI RO ĐẾN DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG

1.1 Những nghiên cứu về rủi ro tác động đến dự án

1.1.1 Khái niệm rủi ro

Rủi ro là sự tổng hợp những sự kiện ngẫu nhiên tác động lên sự vật, hiện tượng làm thay đổi kết quả của sự vật, hiện tượng (thường theo chiều hướng bất lợi) và những tác động ngẫu nhiên

đó có thể đo lường được bằng xác suất

1.1.2 Phân loại rủi ro

Có thể tóm tắt các cách phân loại rủi ro như hình 1.1 dưới đây

Hình1.1 Phân loại rủi ro

1.1.3 Khái niệm quản lý rủi ro

Quản lý rủi ro (QLRR) được định nghĩa là một sự cố gắng có tổ chức để nhận ra và lượng hoá các khả năng xảy ra rủi ro đồng thời đề xuất các kế hoạch nhằm loại trừ hoặc giảm bớt các hậu quả mà rủi ro có thể gây ra

1.1.4 Phân biệt rủi ro và bất định

Tình huống rủi ro: không chắc chắn về kết quả sẽ đạt được trong tương lai nhưng có thể ước tính được xác suất xảy ra của các biến cố sẽ đạt được trong tương lai hoặc các viễn cảnh mà chúng ta mong muốn (nếu chúng ta tiến hành nghiên cứu một cách đầy đủ và khoa học)

Tình huống bất định: không chắc chắn về kết quả sẽ đạt được trong tương lai đồng thời không thể ước tính được xác suất xảy ra của các biến cố trong tương lai

1.2 Quá trình hình thành một dự án

1.2.1 Điều tra kinh tế xã hội để khẳng định vai trò của dự án

Khâu đầu tiên để lập được một dự án là khâu điều tra kinh tế xã hội để khẳng định sự cần thiết của dự án cho đời sống kinh tế xã hội Việc điều tra kinh tế xã hội để nắm thật rõ yêu cầu của

xã hội đối với đối tượng của dự án theo nhiều khía cạnh là hết sức cần thiết

1.2.2 Xác định công nghệ của dự án, công nghệ xây dựng nhà

Công nghệ thường được cân nhắc trên những gì hiện có của thị trường, cải tiến, chỉnh sửa cho phù hợp với yêu cầu mới của khách hàng Hoặc cũng có thể là công nghệ sản xuất mới hoàn toàn theo ý tưởng của một phát minh, sáng chế nào đó

1.2.3 Xác định địa điểm xây dựng

Địa điểm đặt dự án phải được nghiên cứu thật cụ thể, chi tiết khi lập dự án Hiện nay nhiều

dự án được lựa chọn địa điểm theo thuyết tiên đề, thiếu luận cứ kinh tế, kỹ thuật Tùy theo nhu cầu

và đòi hỏi thực tế của thị trường, từ đó sẽ xác định địa điểm đặt dự án

1.2.4 Đánh giá giải pháp công trình và đánh giá tác động môi trường:

Việc đánh giá giải pháp tổng mặt bằng công trình làm rất sơ sài, không căn cứ vào tình hình thực tế của địa phương, cứ thấy có dự án là cho đầu tư làm phá vỡ qui hoạch ngành, vùng lãnh thổ, không đảm bảo lợi ích cho địa phương

Đánh giá tác động môi trường là việc phân tích dự báo các tác động đến môi trường của dự

án đầu tư cụ thể, đưa ra các biện pháp bảo vệ môi trường khi triển khai dự án đó

1.2.5 Dự toán – Tổng mức đầu tư:

Tổng mức đầu tư của dự án đầu tư xây dựng công trình xác định không chính xác, chỉ làm qua loa dẫn đến phải thay đổi, điều chỉnh tăng trong quá trình thực hiện đầu tư, nguyên nhân chủ yếu là do trong quá trình tính toán đơn giá tại thời điểm đang tính là giá khác, đến khi thi công giá tăng, hoặc là lúc tính làm không chính xác

1.2.6 Phân tích, đánh giá sự đáng giá của dự án:

Phân tích dự án nhằm đánh giá tính kinh tế của DA với dòng tiền thu, chi và năm hoàn vốn, hiệu quả đầu tư và khả năng đáp ứng của dự án với nhu cầu xã hội

1.2.7 Dự kiến mô hình tổ chức thực hiện dự án

Trong thời gian vừa qua chúng ta cũng làm theo đúng quy định của luật xây dựng những rủi ro thường gặp ở đây là chủ đầu tư không đủ năng lực để quản lý dự án, các nhà thầu hiện nay đa phần là không đủ năng lực để thực hiện dự án, bằng cấp chủ yếu là đi mượn, đi thuê, muốn có dự

án làm có khi còn hạ giá tùy tiện sau đó là thua lỗ, ngoài ra còn rất nhiều dự án chủ đầu tư, nhà thầu, đơn vị tư vấn giám sát bắt tay nhau để chiếm dụng ngân sách nhà nước còn rất nhiều,

1.2.8 Các yếu tố nước ngoài có ảnh hưởng, tác động đến dự án:

Những thay đổi gần đây trên toàn thế giới đã tạo ra những thách thức mới trong kinh doanh khiến các doanh nghiệp nhận thức được vai trò quan trọng của chất lượng trong những năm cuối thế kỷ XX và đầu thế kỷ XXI Đến nay, chất lượng đã thực sự trở thành vấn đề hàng đầu và trở

thành ngôn ngữ phổ biến chung trên toàn cầu

1.3 Rủi ro của một số dự án xây dựng lớn trên thế giới

Trong lịch sử thế giới cận đại và hiện đại có rất nhiều dự án trong quá trình triển khai đầu

tư đã gặp phải những rủi ro đã làm cho việc xây dựng công trình bị kéo dài hay chi phí xây dựng tăng lên

- Điển hình việc xây dựng nhà thờ thánh Sophia ở Contantinop (Thổ Nhĩ Kỳ) đã gặp 1 rủi

ro lớn về thiết kế, do thiếu kiến thức về kết cấu công trình người ta đã xây một mái vòm quá lớn làm cho nó bị đổ sụp ngay trong khi đang thi công

- Công trình xây dựng nhà thờ thánh Martin ở Etan (Pháp) vào năm 1110 cũng vậy, Tháp Hùng của nhà thờ đã bị nghiêng dần ngay cả trong khi xây dựng Và sau 4 lần tạm ngừng thi công

để xử lý thì đến 67 năm sau công việc xây dựng mới kết thúc được

- Tháp nghiêng Piza nổi tiếng (Italia), năm 1233 sau khi xây cao được 11m tháp đã bị nghiêng và sau nhiều lần thi công, tổng cộng là 164 năm tháp mới được xây xong

- Nhà hát Dân tộc (Mêxico), đã bắt đầu lún ngay khi thi công và đến nay đã lún 3m so với cao độ thiết kế và vẫn còn tiếp tục với tốc độ 2,8cm/năm

- Nhà hát Opera Sidney (Autralia) đã phải kéo dài hơn 7 năm và với chi phí tăng lên nhiều lần do gặp phải rủi ro về thiết kế

Như vậy, rủi ro có thể xảy ra ở nhiều nơi và nhiều thời kỳ khác nhau trên thế giới do đó có thể thấy rủi ro là một phần không thể loại trừ được hoàn toàn trong quá trình thực hiện dự án mà người ta phải tiến hành nghiên cứu để có thể đề xuất những cơ sở để quản lý rủi ro, làm hạn chế việc xảy ra rủi ro và nếu xảy ra thì hạn chế tới mức thấp nhất các thiệt hại do rủi ro gây ra cho dự

án

1.4 Tổng thể về một số nghiên cứu rủi ro của dự án xây dựng

1.4.1 Những nghiên cứu về rủi ro ở trong nước:

Ở nước ta từ rất lâu các rủi ro đã được xem xét đến như là một bộ phận không thể thiếu của các dự án, tuy nhiên rủi ro mới chỉ được xem xét ở góc độ những khái niệm chung trong một số bài báo, tạp chí và cũng chưa có ứng dụng rõ ràng

- Trong bài báo của Nguyễn Viết Trung – Vũ Thị Nga trình bày “Phân tích rủi ro kỹ thuật xây dựng công trình cầu ở Việt Nam qua một số sự cố gần đây”

- Bài báo của Phạm Thị Trang: nghiên cứu về các giải pháp kiểm soát rủi ro trong quá trình thi công xây dựng nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện các hợp đồng xây dựng, vừa đem lại lợi ích cho doanh nghiệp nhận thầu vừa đem lại lợi ích cho Nhà nước

- Trong luận án tiến sĩ kinh tế của Nguyễn Liên Hương [15] chủ yếu đề cập đến như: Đề xuất một số biện pháp giảm nhẹ rủi ro và đảm bảo an toàn theo các giai đoạn sản xuất kinh doanh

và theo các lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp xây dựng

- Luận án tiến sĩ kỹ thuật của Vũ Thế Khanh nghiên cứu: Xây dựng chương trình tính cho các bài toán thực tế để đánh giá tuổi thọ và giá trị tổng hợp của công trình, trong đó có kể đến đồng thời hai yếu tố vật thể và phi vật thể

- Luận án tiến sĩ Kinh tế của Trịnh Thuỳ Anh nghiên cứu: Về các vấn đề về quản lí rủi ro, phân tích, đánh giá thực trạng rủi ro và quản lí rủi ro ở Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp quản

lý rủi ro trong các dự án xây dựng công trình giao thông ở Việt Nam

- Luận án tiến sĩ kỹ thuật của Phạm Hoàng nghiên cứu: các biện pháp thi công cọc khoan nhồi cho nhà cao tầng tại Việt Nam, tổng hợp những rủi ro gặp phải đối với từng biện pháp thi công của một số công trình Phân tích lựa chọn các tham số ảnh hưởng đến phương pháp thi công, sau đó sử dụng một trong các phương pháp dự báo mô phỏng nhằm đánh giá độ tin cậy của các biện pháp thi công Từ đó rút ra những tiêu chí để xác định tính khả thi của mỗi biện pháp thi công

- Tác giả Lê Anh Dũng – Bùi Mạnh Hùng: nghiên cứu về quản lý rủi ro trong doanh nghiệp xây dựng

1.4.2 Những nghiên cứu về rủi ro trên thế giới

Trên thế giới có rất nhiều tác giả nghiên cứu viết về đề tài này, về cơ bản cách tiếp cận vấn

đề là không có gì sai khác lớn, nhưng phương pháp luận để giải quyết vấn đề thì có thể khác biệt

Đa phần chỉ dừng lại ở chỗ phân tích và tìm ra các rủi ro ở các khâu như thi công xây lắp, đấu thầu

… hoặc chỉ đưa ra được các rủi ro và biện pháp quản trị rủi ro một cách định tính chứ chưa có dự báo được rủi ro

1.5 Quản lý rủi ro của một số dự án xây dựng trong nước thời gian qua

Hiện nay các nhà quản lý chưa áp dụng công cụ cũng như quá trình quản lý rủi ro dự án Mặt khác thông tin giữa các đối tác tham gia dự án, giữa các thành viên dự án không được trao đổi

và cập nhật thường xuyên cũng là một yếu tố hạn chế

1.6 Đánh giá thực trạng quản lý rủi ro xây dựng trong nước

Công tác quản lý rủi ro trong xây dựng hiện nay tại Việt Nam vẫn còn nhiều điều bất cập Ngay từ khâu chuẩn bị lập dự án, công tác quản lý không dự đoán được hết những tình huống có thể xảy ra trong thực tế, dẫn đến tiến độ thực hiện dự án kéo dài, khó khăn, lúng túng giải quyết những phát sinh xảy ra Trong thiết kế, thi công bộc lộ nhiều hạn chế về chất lượng, do việc không kiểm soát chặt chẽ từ đầu, khi bắt tay vào thi công, những khối lượng phát sinh phải dành thời gian

để chỉnh sửa thiết kế và sửa chữa phần đã thi công nên thời gian kéo dài và chi phí thi công tăng lên, chi phí đầu tư cho dự án tăng lên

1.6.1 Những điểm đạt được

Ở Việt Nam một dự án xây dựng luôn đi kèm với các hợp đồng và quy định, điều lệ bắt buộc cần được quản lý riêng rẽ, chặt chẽ và phối hợp trong một tổng thể Hợp đồng xây dựng là một công cụ pháp lý quyết định các mối quan hệ, quyền và nghĩa vụ cũng như đưa ra các yếu tố rủi

ro cho các bên liên quan

1.6.2 Những điểm tồn tại

Tại Việt Nam, những hạn chế đối với quản lý rủi ro đó là sự thiếu hụt về tổ chức, thiếu hụt

về điều kiện yêu cầu như thời gian, tài nguyên và giá thành, các nhà quản lý không quen thuộc với quản lý rủi ro Ngoài ra, khách hàng lại không có nhu cầu về quản lý rủi ro, thêm việc thiếu hụt chuyên gia và kinh nghiệm về quản lý rủi ro, thông tin trao đổi giữa các đối tác bị giới hạn

Thực trạng vấn đề quản lý rủi ro ở Việt Nam còn yếu kém, chưa được quan tâm đúng mức

vì vậy nghiên cứu và phân tích các yếu tố rủi ro trong giai đoạn thi công của dự án đầu tư xây dựng

là đáp ứng yêu cầu với tình hình kinh tế xã hội hiện nay

CHƯƠNG 2

CƠ SỞ KHOA HỌC ĐỂ DỰ BÁO RỦI RO TRONG DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG 2.1 Khái niệm về độ tin cậy khi xem xét thực hiện dự án

Độ tin cậy là tính chất phức tạp và gồm tổ hợp các tính chất: Tính an toàn (không có sự cố), tính lâu dài (tuổi thọ hay thời hạn phục vụ), tính sửa chữa và tính bảo toàn

2.2 Một số phương pháp phân tích rủi ro chính đã được nghiên cứu

2.2.1 Phương pháp phân tích định tính và định lượng

Phân tích định lượng rủi ro thường đi kèm sau phân tích định tính rủi ro Hai quá trình phân tích này mang tính độc lập và kết hợp với nhau;

2.2.2 Phương pháp phân tích điểm hòa vốn

Với phương pháp phân tích này, các nhà sản xuất kinh doanh luôn có thể xác định được số lượng sản phẩm phải sản xuất và tiêu thụ trong một năm là bao nhiêu hoặc mức doanh thu cần đạt được hàng năm là bao nhiêu để doanh nghiệp có thể tránh được rủi ro do không thu được lợi nhuận khi sản xuất hàng hóa trên cơ sở các định phí và biến phí đã biết

2.2.3 Phương pháp phân tích hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp xây dựng

Đây là một kỹ thuật phòng tránh rủi ro bằng cách phân tích đầy đủ các hoạt động SXKD của doanh nghiệp để tìm ra tất cả các rủi ro có thể xảy ra, tìm hiểu các nguyên nhân gây ra rủi ro, các điều kiện làm tăng, giảm hoặc phát sinh rủi ro và sắp xếp các rủi ro đó theo một trật tự nhất định (thường xếp theo thứ tự ưu tiên cần phải đối phó, phòng ngừa), từ đó đề xuất các biện pháp phòng tránh thích hợp

2.2.4 Phương pháp phân tích độ nhạy

Phương pháp phân tích độ nhạy được sử dụng nhiều trong việc phân tích các rủi ro khi lựa chọn phương án, đánh giá các dự án đầu tư trong XD Phương pháp này có ưu điểm lớn là lường trước được các yếu tố rủi ro tác động làm biến đổi chỉ tiêu lợi nhuận của dự án để từ đó giúp các nhà đầu

tư có biện pháp chuẩn bị đối phó nhằm giảm thiểu rủi ro và tăng lợi nhuận của phương án

2.2.5 Phương pháp phân tích an toàn tài chính của dự án đầu tư

Phương pháp phân tích an toàn tài chính giúp các nhà phân tích xác định khả năng hoàn vốn (thông qua chỉ tiêu thời hạn hoàn vốn và khả năng trả nợ) của một dự án Phương pháp này được áp dụng khi phân tích đánh giá hiệu quả tài chính của các dự án, đặc biệt là các dự án đầu tư

XD

2.2.6 Phương pháp sử dụng chỉ tiêu kỳ vọng toán học

Phương pháp sử dụng chỉ tiêu kỳ vọng toán học là phương pháp phân tích, đánh giá khả năng đạt được giá trị lợi nhuận mong muốn trên cơ sở dự kiến xác suất xảy ra các tình huống hoặc các biến cố ảnh hướng đến giá trị lợi nhuận đó

2.2.7 Phương pháp phân tích Markov

Khác với các phương pháp khác, xác suất xảy ra các biến cố trong tương lai được dự kiến phụ thuộc nhiều vào ý muốn chủ quan của con người phân tích, phương pháp phân tích Markov cho phép xác định các xác suất tương lai thông qua các xác suất xảy ra trong quá khứ hoặc hiện tại,

vì vậy các xác suất được xác định với độ tin cậy cao hơn

2.2.8 Phương pháp áp dụng lý thuyết mô phỏng

Các bước tính toán, thực hiện có thể tóm tắt như sơ đồ dưới đây:

Hình 2.3 Quy trình Mô phỏng Monte Carlo

2.2.9 Phương pháp xác suất

Phương pháp xác suất có nhược điểm là khó thu thập được tập hợp số liệu quá khứ đầy đủ

để có thể áp dụng nguyên tắc xác suất khách quan Vì vậy, thường dựa trên ý kiến chủ quan để đưa

ra xác suất xảy ra các sự kiện nằm trong mức hợp lý chấp nhận được

2.3.1 Khái niệm về dự báo

Dự báo là một khoa học và nghệ thuật tiên đoán những sự việc sẽ xảy ra trong tương lai,

trên cơ sở phân tích khoa học về các dữ liệu đã thu thập được

2.3.2 Đặc điểm của dự báo

- Không có cách nào để xác định tương lai là gì một cách chắc chắn (tính không chính xác của dự báo)

- Luôn có điểm mù trong các dự báo

- Chính sách mới sẽ ảnh hưởng đến tương lai, vì thế cũng sẽ ảnh hưởng đến độ chính xác của dự báo

2.3.3 Các phương pháp dự báo

Có nhiều học giả có cách phân loại phương pháp dự báo khác nhau Tuy nhiên theo học giả Gordon, trong 2 thập kỷ gần đây, có 8 phương pháp dự báo được áp dụng rộng rãi trên thế giới:

1 Tiên đoán

2 Ngoại suy xu hướng

3 Phương pháp chuyên gia

4 Phương pháp mô phỏng (mô hình hóa)

5 Phương pháp ma trận tác động qua lại

6 Phương pháp kịch bản

7 Phương pháp cây quyết định

8 Phương pháp dự báo tổng hợp

2.4 Lựa chọn phương pháp dự báo

Việt Nam hiện chủ yếu sử dụng 3 phương pháp (trong một phương pháp có thể có nhiều

mô hình khác nhau) dự báo sau đây

2.4.1 Phương pháp ngoại suy

Bản chất của phương pháp ngoại suy là kéo dài quy luật đã hình thành trong quá khứ để làm dự báo cho tương lai

2.4.2 Phương pháp chuyên gia

Bản chất của phương pháp chuyên gia là lấy ý kiến đánh giá của các chuyên gia để làm kết quả dự báo

2.4.3 Phương pháp mô hình hoá

Bản chất của phương pháp này là kế thừa hai phương pháp nói trên

2.5 Phương pháp phân tích hồi quy tuyến tính

Phân tích hồi quy tuyến tính là một phương pháp phân tích quan hệ giữa biến phụ thuộc Y với một hay nhiều biến độc lập X Mô hình hóa sử dụng hàm tuyến tính (bậc 1) Các tham số của

mô hình (hay hàm số) được ước lượng từ dữ liệu

2.5.1 Phân tích sự tương quan

Bảng 2.1 sau đây là những qui ước chung về cách diễn dịch hệ số tương quan

Bảng 2.1 Ý nghĩa của hệ số tương quan

2.5.2 Phân tích hồi quy tuyến tính đơn giản

Quan hệ đơn giản nhất là mô hình đường thẳng:

y i = β 0 + β 1 x i + ε i

Trong mô hình này, β 0 và β 1 là tham số chưa biết và phải được ước tính từ dữ liệu quan sát,

εi là sai số ngẫu nhiên hoặc số hạng chệch (departure term) biểu thị cho mức độ không thống nhất

có mặt trong các quan sát lặp đi lặp lại trong những điều kiện thí nghiệm tương tự

2.5.3 Phân tích phương sai

Chúng ta có thể lắp ráp những dữ liệu này thành một bảng ANOVA như sau:

n

i

i y y

2.5.4 Phân tích phần dôi và chẩn đoán của mô hình hồi quy

Trong trường hợp hồi quy tuyến tính đơn giản, số dôi chuẩn hóa r i được định nghĩa là:

MSE

e

i

2.6 Phần mềm R trong phân tích hồi quy

- R là một ngôn ngữ phân tích thống kê, cho phép phát triển những phân tích của người sử dụng

- Có thể làm được tất cả các mô hình phân tích thống kê mà chúng ta nghĩ đến

- Có thể mô phỏng (Simulation)

- Vẽ được biểu đồ từ đơn giản đến phức tạp, và vẽ rất đẹp

- Cho phép lập trình và triển khai một phương pháp mới

2.8 Kết luận chương 2

Để nghiên cứu và phân tích các yếu tố rủi ro trong giai đoạn thi công của dự án đầu tư xây dựng phải đưa ra được các phương pháp nghiên cứu từ đó chọn lựa phương pháp phù hợp với luận

án

Trong luận án tác giả sử dụng phương pháp phân tích hồi quy tuyến tính để phân tích quan

hệ giữa biến phụ thuộc Y với một hay nhiều biến độc lập X Xây dựng hàm tuyến tính (bậc 1) Các tham số của mô hình (hay hàm số) được ước lượng từ dữ liệu Tác giả sử dụng phần mềm R trong nghiên cứu vì R không những có các phương pháp phân tích phổ biến mà còn có các phương pháp phân tích chuyên dụng mà có lẽ các phần mềm khác không có

CHƯƠNG 3 CÁC VẤN ĐỀ SỰ CỐ GÂY RỦI RO TRONG QUÁ TRÌNH QUẢN LÝ KỸ THUẬT THI

CÔNG CỌC BARRET TẠI KHU VỰC TPHCM 3.1 Một số nguyên nhân gây ra rủi ro