BÀI THUYẾT TRÌNH vật liệu xây dựng Sơ lược quá trình sản xuất các loại gạch thông dụng

BÀI THUYẾT TRÌNH vật liệu xây dựng Sơ lược quá trình sản xuất các loại gạch thông dụngBÀI THUYẾT TRÌNH vật liệu xây dựng Sơ lược quá trình sản xuất các loại gạch thông dụngBÀI THUYẾT TRÌNH vật liệu xây dựng Sơ lược quá trình sản xuất các loại gạch thông dụngBÀI THUYẾT TRÌNH vật liệu xây dựng Sơ lược quá trình sản xuất các loại gạch thông dụngBÀI THUYẾT TRÌNH vật liệu xây dựng Sơ lược quá trình sản xuất các loại gạch thông dụngBÀI THUYẾT TRÌNH vật liệu xây dựng Sơ lược quá trình sản xuất các loại gạch thông dụngBÀI THUYẾT TRÌNH vật liệu xây dựng Sơ lược quá trình sản xuất các loại gạch thông dụngBÀI THUYẾT TRÌNH vật liệu xây dựng Sơ lược quá trình sản xuất các loại gạch thông dụngBÀI THUYẾT TRÌNH vật liệu xây dựng Sơ lược quá trình sản xuất các loại gạch thông dụngBÀI THUYẾT TRÌNH vật liệu xây dựng Sơ lược quá trình sản xuất các loại gạch thông dụngBÀI THUYẾT TRÌNH vật liệu xây dựng Sơ lược quá trình sản xuất các loại gạch thông dụngBÀI THUYẾT TRÌNH vật liệu xây dựng Sơ lược quá trình sản xuất các loại gạch thông dụngBÀI THUYẾT TRÌNH vật liệu xây dựng Sơ lược quá trình sản xuất các loại gạch thông dụngBÀI THUYẾT TRÌNH vật liệu xây dựng Sơ lược quá trình sản xuất các loại gạch thông dụngBÀI THUYẾT TRÌNH vật liệu xây dựng Sơ lược quá trình sản xuất các loại gạch thông dụngBÀI THUYẾT TRÌNH vật liệu xây dựng Sơ lược quá trình sản xuất các loại gạch thông dụngBÀI THUYẾT TRÌNH vật liệu xây dựng Sơ lược quá trình sản xuất các loại gạch thông dụngBÀI THUYẾT TRÌNH vật liệu xây dựng Sơ lược quá trình sản xuất các loại gạch thông dụngBÀI THUYẾT TRÌNH vật liệu xây dựng Sơ lược quá trình sản xuất các loại gạch thông dụngBÀI THUYẾT TRÌNH vật liệu xây dựng Sơ lược quá trình sản xuất các loại gạch thông dụngBÀI THUYẾT TRÌNH vật liệu xây dựng Sơ lược quá trình sản xuất các loại gạch thông dụngBÀI THUYẾT TRÌNH vật liệu xây dựng Sơ lược quá trình sản xuất các loại gạch thông dụng

BÀI THUYẾT TRÌNH

SƠ LƯỢC QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT CÁC

LOẠI GẠCH THÔNG DỤNG

3.4.1 Sản xuất gạch xây

• Gạch xây là loại vật liệu gốm phổ biến thông dụng

nhất, có công nghệ sản xuất đơn giản Công nghệ sản xuất gạch gồm 5 giai đoạn:

• 1.Khai thác nguyên liệu

• 2.Nhào trộn

• 3.Tạo hình

• 4.Phơi xấy

• 5.Nung và làm nguội ra lò

1 Khai thác nguyên liệu:

Trước khi khai thác cần phải loại bỏ 0,3 - 0,4m lớp đất trồng trọt ở bên

trên Việc khai thác có thể bằng thủ công hoặc dùng máy ủi, máy đào, máy cạp

Đất sét sau khi khai thác được ngâm ủ trong kho nhằm tăng tính dẻo và độ đồng

đều của đất sét

2.Nhào trộn đất sét:

• Quá trình nhào trộn sẽ làm tăng tính dẻo và

độ đồng đều cho đất sét giúp cho việc tạo

hình được dễ dàng Thường dùng các loại máy cán thô, cán mịn, máy nhào trộn, máy một

trục, 2 trục để nghiền đất

3.Tạo hình:

• Đểtạo hình gạch người ta thường dùng máy

đùn ruột gà Trong quá trình tạo hình còn

dùng thiết bị có hút chân không đểtăng độ đặc

và cường độcủa sản phẩm

2.Nung: Nhiệt độ đến 1000 – 1050 0 C, đây là quá trình biến đổi của các thành phần khoáng tạo ra sản phẩm có cường độ cao, màu sắc đỏ hồng

3.Làm nguội: Quá trình làm nguội phải từ từtránh đột ngột để tránh nứt tách sản phẩm, khi ra lò nhiệt độcủa gạch khoảng 50 – 55 0 C.

Theo nguyên tắc hoạt động, lò nung gạch có hai

loại: Lò gián đoạn và lò liên tục

Trong lò nung gián đoạn gạch được nung thành mẻ, loại này có công suất nhỏ, chất lượng sản phẩm thấp Trong lò liên tục gạch được xếp vào, nung và ra lò liên tục trong cùng một thời gian, do đó năng suất cao mặt khác chế độnhiệt ổn định nên chất lượng sản

phẩm cao Hai loại lò liên tục được dùng nhiều là lò

vòng (lò hopman) và lò tuy nen

3.4.2 Sản xuất ngói:

Kỹ thuật sản xuất ngói cũng gần giống như sản xuất gạch Nhưng do ngói có hình dạng phức tạp, mỏng, yêu cầu chất lượng cao, không sứt mẻ, nứt vỡ, ít thấm ), nên kỹ thuật sản xuất ngói có một số yêu cầu khác

gạch Nguyên liệu dùng loại đất sét có độ dẻo cao, dễ chảy Đất không chứa tạp chất cacbonat Trong sản

xuất ngói có thể dùng 15 - 25% phụgia cát, 10 - 20%

phụ gia samốt

• Gia công nguyên liệu và chuẩn bị phối liệu

được thực hiện chủyếu theo phương pháp

dẻo và cũng có thể theo phương pháp bán khô

và cả phương pháp ướt (khi trong nguyên liệu

có lẫn tạp chất) Gia công và chuẩn bị phối liệu

kỹ hơn nhằm làm cho độ ẩm đồng đều hơn và phá vỡ tối đa cấu trúc của nguyên liệu đất sét bằng cách ngâm ủ dài ngày hơn

Trước khi tạo hình phải tạo ra những viên galet trên máy ép lentô, rồi ủ để độ ẩm đồng đều sau

đó mới tạo hình ngói từ những viên gạch galét

Ngói được sấy trong các nhà sấy tự nhiên (các nhà kho sấy có giá phơi) hay sấy nhân tạo (trong các thiết bịsấy phòng, sấy tunen, sấy băng

chuyền giá treo) Để tránh nứt nẻ cho sản phẩm, ngói được sấy theo chế độ sấy dịu Khi nung

ngói, nhiệt được nâng lên từ từ, nung lâu hơn, làm nguội chậm hơn

3.4.3 Sản xuất gạch ốp lát (ceramic):

• Nguyên liệu chủ yếu trong sản xuất gạch gốm ốp lát là loại đất sét chất lượng cao, có nhiệt độ kết khối thấp, khảnăng liên kết cao và có khoảng kết khối rộng (không nhỏhơn 80-

100 o C, có thể đến 200 o C) Vềthành phần khoáng, đất sét tốt nhất là caolinit-thuỷmica (hàm lượng mi ca lớn, thạch anh thấp), các loại đất sét caolinit-montmôrilonit (hàm

lượng montmôrilonit tới 20%, hàm lượng thạch anh thấp không đáng kể) cũng là nguyên liệu đểsản xuất sản phẩm

sứ vệsinh cao cấp và gạch gốm ốp lát (quy định trong tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 6300 : 1997)

•

Ngoài đất sét, trường thạch cũng là nguyên liệu thiết yếu đóng vai trò là chất chảy Khi nóng chảy trường thạch tạo ra pha thuỷtinh hoà tan một phần thạch anh, bao bọc và gắn các tinh thể tạo nên độ bền cần thiết cho vật liệu Khi làm

nguội từ pha lỏng này, mulit thứ sinh hình kim sẽkết dính tạo nên cốt cho vật liệu Theo TCVN

6598 : 2000 trường thạch làm xương cần phải

đảm bảo một số chỉ tiêu về hàm lượng silic

đioxit, nhôm oxyt, kiềm oxyt và sắt oxyt

• Thạch anh là phụ gia gầy, có tác dụng làm giảm độco sấy, co nung, làm tăng các mao mạch

thúc đẩy quá trình sấy bán thành phẩm Nó là thành phần tạo nên kết cấu của xương

1280 0 C với thời gian của mỗi chu kỳ nung từ 60 - 70 phút

Granite là loại gạch đồng chất (từ đáy đến bề mặt viên gạch

cùng chất liệu), độ bóng của gạch là do mài chứ không phải

tráng men như gạch gốm sứ tráng men, vì vậy gạch rất bóng nhưng không trơn, kích thước chính xác giúp cho việc ốp lát được dễ dàng Theo tiêu chuẩn TCVN 6883 : 2001 loại gạch này phải đạt các yêu cầu theo bảng 3-10 và 3-11.

3.4.5 Sản xuất gốm sứ

• 1 - Khâu làm đất (thấu đất): Trước hết, phải chọn

đất sét và đất cao lanh loại tốt Sau đó, đất được

tinh luyện qua nhiều công đoạn để lấy được đất tốt nhất sử dụng vào làm gốm Đất sét khi khai thác cũn nguyờn tảng, thường bị rắn nên phải tưới nước cho

no rồi dùng mai thái mỏng, loại bỏ tạp chất, dùng chân nhào thật kỹ rồi đắp thành từng đống lớn, thái

đi thái lại nhiều lần tạo nên đất có độ mịn, dẻo

Công đoạn này gọi là luyện đất hay thấu đất.

2 - Tạo hình sản phẩm (chuốt gốm): Cú 3 phương

pháp tạo hỡnh chớnh là: Tạo hình trờn bàn xoay, tạo hình bằng khuôn và nặn đắp bằng tay Có sản phẩm được tạo bởi sự kết hợp của cả 3 phương pháp trên.

- Tạo hình trên bàn xoay: Đất luyện kỹ vừa độ dẻo, nặn thành dây dài to bằng cổ tay, người thợ chuốt ngắt từng đoạn, khoanh trũn giữa bàn xoay, chân phải đạp bàn, hai tay chuốt Mọi sản phẩm to, nhỏ, dày, mỏng đều do hai bàn tay điều khiển, không có khuôn mẫu nhất định, kích thước từng cỡ do mực mắt, có sai lệch nhưng không

đáng kể Tạo hình bằng bàn xoay, thường dùng để sản

xuất những sản phẩm gốm có kích thước lớn như: Chum,

lọ, bình, âu

- Tạo hình bằng khuôn: Qua khai quật đó tìm

thấy một số khuôn gốm tại di tích Chu Đậu (Nam Sách), Hợp Lễ (Bình Giang) là bằng chứng chắc

chắn của kỹ thuật này Phương pháp tạo hình

bằng khuôn thường dùng để sản xuất các loại sản phẩm có khối lượng lớn như: Bát, đĩa, chén

- Tạo hình bằng phương pháp đắp nặn bằng

tay: Đây là kỹ thuật ra đời sớm nhất, thô sơ nhất

ở các di tích gốm sứ cổ Hải Dương Kỹ thuật nặn bằng tay được thể hiện rõ ở các con kê, đinh gốm, bao nung, lon, vại, các loại con giống, tượng

3 - Trang trí hoa văn: Sản phẩm gốm được

trang trí hoa văn bằng nhiều phương pháp như:

- Vẽ trên gốm (vẽ trên men và vẽ dưới men): Sản phẩm gốm sau khi tráng men rồi trang trí hoa văn được gọi là vẽ trờn men; Trang trí hoa văn trước rồi tráng men sau gọi là vẽ dưới men

Kỹ thuật này chủ yếu được ứng dụng trong

phương pháp làm gốm thời Lê - Nguyễn

- Cắt gọt và khắc vạch: Sản phẩm gốm sau khi

chuốt xong được phơi nắng, khi nào đất se cứng thỡ tiến hành sửa, gọt, cạo nhẵn theo đúng ý muốn Các chi tiết khác như: Quai, tai hoặc trang trí các hình động vật nổi, hoa lá cũng được

thực hiện ở giai đoạn này Khắc vạch là phương pháp trang trí hoa văn chủ yếu của gốm thời tiền

sử Người thợ gốm vẽ hoặc khắc vạch trực tiếp lên xương gốm sau đó đem nung

• - In hoa văn bằng khuôn: Một số sản phẩm gốm có hoa văn khắc chìm vào xương gốm được thực hiện bằng phương pháp in khuôn

Kỹ thuật này được áp dụng nhiều trong

phương pháp làm gốm thời Lý - Trần, điển

hình là các sản phẩm gốm men ngọc và gốm men hoa nâu

4 - Tráng men: Có nhiều cách tráng men khác

nhau như: Phun men, dội men lên bề mặt sản phẩm gốm có kích thước lớn Nhúng men, quét men đối với loại sản phẩm gốm có kích thước nhỏ Nhưng

thông dụng nhất vẫn là phương pháp kìm đúc: Tức

là tráng men bên trong sản phẩm trước, tráng men bên ngoài sau Dùng gáo dừa múc men rót vào bên trong sản phẩm, lắc sao cho đều, tráng men bên

ngoài thì cầm sản phẩm nhúng vào thựng đựng men cho men lỏng kín bề mặt sản phẩm Ngoài ra còn sử

dụng phương pháp "quay men" hoặc "đúc men"

Quay men là hình thức tráng men bờn trong

và bên ngoài sản phẩm cùng một lúc, tức là cầm sản phẩm cần tráng men một tay đỡ một tay

quay vào thùng men gọi là quay men Đúc men, tức là chỉ tráng men bên trong lòng sản phẩm Cách tráng men thiên biến vạn hoá tuỳ thuộc

vào kích thước của sản phẩm, có sản phẩm sử dụng cùng một lúc nhiều cách tráng men

• 5 - Nung đốt: Đây là công đoạn quan trọng

quyết định sự thành công hay thất bại của một

mẻ gốm Có nhiều loại lò được sử dụng nhưng phổ biến là lò cóc và lò bầu Qua khai quật các

di tích gốm cổ ở Hải Dương, chưa phát hiện

thấy lò nung gốm nguyên vẹn Tại các di tích

gốm Chu Đậu (Nam Sách), Cậy (Bình Giang)

đó phát hiện được một số đáy lò, chủ yếu là lò cóc

- Phương pháp nung gốm bằng lò cóc: Đây là

kiểu lò gốm cổ nhất được sử dụng một cách phổ biến Lò đắp bằng đất đã qua lửa như gạch non (chiếm 80%), đập nhỏ, nhào với đất thịt, đắp cao dần lên theo hình bầu dục, chiều dài gấp 3 chiều rộng, kích thước trung bình là 5m x 1,7m, cao

khoảng 1,5m

Phía đầu lò có một cửa trung bình 70cm x 70cm Khi nung phải nấp thật kín cửa để tránh bị mất nhiệt ảnh hưởng đến sản phẩm Cuối lò có hai ống khói, cao trên 3m Nhiên liệu nung gốm bằng lò cóc chủ yếu là củi gỗ và một phần than

đá Nhiệt độ trong lò lên tới trên 1.000oC

- Phương pháp nung gốm bằng lò cóc: Đây là kiểu lò gốm cổ nhất được sử dụng một cách phổ biến Lò đắp bằng đất đã qua lửa như gạch non (chiếm 80%), đập nhỏ, nhào với đất thịt, đắp cao dần lên theo hình bầu dục, chiều dài gấp 3 chiều rộng, kích thước trung bình là 5m x 1,7m, cao

khoảng 1,5m Phía đầu lò có một cửa trung bình 70cm x 70cm

• Khi nung phải nấp thật kín cửa để tránh bị mất nhiệt ảnh hưởng đến sản phẩm Cuối lò có hai ống khói, cao trên 3m Nhiên liệu nung gốm

bằng lò cóc chủ yếu là củi gỗ và một phần than

đá Nhiệt độ trong lò lên tới trên 1.000oC