Những thành tố cơ sở của phương pháp dạy học

I. Hoạt động và hoạt động thành phần  Nội dung của tư tưởng chủ đạo này là: Cho học sinh thực hiện và tập luyện những hoạt động và hoạt động thành phần tương thích với nội dung và mục tiêu dạy học. Tư tưởng này có thể cụ thể hóa như sau:

Những thành tố cơ sở của phương

pháp dạy học

Những thành tố cơ sở của phương pháp dạy học

1 2 3 4

1 2 3 4

hoạt độn

g thành những thà

nh phần

Lựa chọn

hoạt độn

g dựa vào mục ti

- Nội dung của tư tưởng chủ đạo này là: Cho học sinh thực hiện và tập luyện những hoạt động và hoạt động thành

phần tương thích với nội dung và mục tiêu dạy học Tư tưởng này có thể cụ thể hóa như sau:

Mỗi nội dung dạy học đều liên hệ với những hoạt động nhất

định

Một hoạt động của người học được gọi là tương thích với một

nội dung dạy học nếu nó có tác động góp phần kiến tạo hoặc

củng cố, ứng dụng những tri thức được bao hàm trong nội

dung đó hoặc rèn luyện những kĩ năng, hình thành những thái

độ có liên quan

Với mỗi nội dung dạy học, ta cần phát hiện những hoạt động

tương thích với nội dung này

1.1 Phát hiện những hoạt động tương thích với nội dung

góp phần củng cố và ứng dụng khái niệm hàm số

là biết được cách tiến hành hoạt động toàn

bộ, nhờ đó có thể vừa quan tâm rèn luyện cho học sinh hoạt động toàn

bộ vừa chú ý cho họ tập luyện tách riêng những hoạt động thành phần khó hoặc quan trong khi cần thiết

Ví dụ: Cho một tứ

diện ABCD có ba măt chung đỉnh B đều vuông, các cạnh AB=5cm, BC=3cm, BD=4cm.Tính góc giữa hai mặt phẳng (ACD) và (BCD) Tình huống bài toán phù hợp với với giả thiết

của định lí

1.2 Phân tách hoạt động thành những thành phần

1.3 Lựa chọn hoạt động dựa vào mục tiêu

1.4 Tập trung vào những hoạt động toán học

II Động cơ hoạt động

2

3

Những cách gợi động cơ xuất phát từ nội dung môn Toán theo từng giai đoạn

Gợi động cơ mở đầu

Gợi động cơ trung gian

Gợi động cơ kết thúc

2.1 Gợi động cơ mở đầu

Gợi động cơ mở đầu xuất phát từ thực tế

Gợi động cơ từ nội bộ toán học

- Gợi động cơ từ nội bộ toán học là nêu một vấn đề toán học xuất phát từ nhu cầu toán học, từ việc xây dựng khoa học toán học, từ những phương thức tư duy và hoạt động toán học.

- Các cách thông thường gợi động cơ từ nội bộ toán học:

(i) Đáp ứng nhu cầu xóa bỏ một sự hạn chế.

ii) Hướng tới sự tiện lợi , hợp lí hóa công việc

(iii) Chính xác hóa một khái niệm

• (iv)Hướng tới sự hoàn chỉnh và hệ thống

t

s

∆

∆

(vii)Khái quát hóa

(viii)Tìm sự liên hệ và phụ thuộc

0

= +

GA

2.2.Gợi động cơ trung gian

- Là gợi động cơ cho những bước trung gian hoặc cho những hoạt

động tiến hành trong những bước đó để đạt được mục tiêu

- Các cách thường dùng

• Hướng đích cho HS là hướng vào những mục tiêu đặt ra vào

hiệu quả dự kiến của những hoạt động của họ nhằm đạt được

những mục tiêu đó.

(i)Hướng đích

2

) 2

(

a b

a

c

≠

(iv)Khái quát hóa

OGG

A OA

OG = 1 + 1

G A OA

OG = 2 + 2

G A OA

OG = n + n





(ii)Quy lạ về quen

• (iii)Xét tương tự

2 2

AB

(v)Xét sự biến thiên và phụ thuộc

2.3.Gợi động cơ kết thúc

x x

x 4 5

III Tri thức trong hoạt động

Nội dung tư tưởng chủ đạo này là: Dẫn dắt học sinh kiến tạo

tri thức, đặc biệt là tri thức phương pháp, như phương tiện

và kết quả của hoạt động.

3.1 Dạy học tường minh tri thức phương pháp được phát biểu một cách tổng quát

Những tri thức phương pháp này giúp học sinh

dễ dàng thực hiện một số hoạt động quan trọng nào đó được quy định trong chương trình

Việc thông báo những tri thức này dễ hiểu và vốn ít thời gian

Việc thông báo những tri thức này dễ hiểu và vốn ít thời gian

3.2 Thông báo tri thức phương pháp trong quá trình hoạt động

Đối với một số tri thức phương pháp chưa được quy định trong chương trình, ta vẫn có thể suy nghĩ khả năng thông báo chúng trong quá trình học sinh hoạt động nếu những tiêu chuẩn sau đây được thỏa mãn:

3.3 Tập luyện những hoạt động ăn khớp với những tri thức phương pháp

2

Những căn cứ phân bậc hoạt động

Điều khiển quá trình học tập dựa vào phân bậc hoạt động

IV Phân bậc hoạt động

Nội dung tư tưởng chủ đạo này là: Phân bậc hoạt động làm một căn cứ cho việc điều khiển quá trình dạy học.

4.1 Những căn cứ phân bậc hoạt động

Việc phân bậc hoạt động có thể dựa vào những căn cứ sau:

(i) Sự phức tạp của đối tượng hoạt động

Đối tượng hoạt động càng phức tạp thì hoạt động đó càng khó thực

hiện Vì vậy có thể dựa vào sự phức tạp của đối tượng để phân bậc hoạt động

3

(ii) Sự trừu tượng, khái quát hóa của đối tượng

Đối tượng hoạt động càng trừu tượng, khái quát có nghĩa là yêu cầu thực hiện hoạt động càng cao.

iii) Nội dung của hoạt động

• Nội dung của hoạt động chủ yếu là những tri thức liên quan tới hoạt động và những điều kiện khác của hoạt động

• Nội dung hoạt động càng gia tăng thì hoạt động càng khó thực

hiện, cho nên nội dung cũng là một căn cứ phân bậc hoạt động.

(iv) Sự phức hợp của hoạt động

(v)Chất lượng của hoạt động

(vi) Phối hợp nhiều phương diện làm căn cứ phân bậc hoạt động

Ví dụ: Phân bậc hoạt động một bài toán quỹ tích

Ta có thể thực hiện sự phân bậc hoạt động như sau:

4.2 Điều khiển quá trình học tập dựa vào sự phân bậc hoạt động

yếu là theo những hướng sau:

(i) Chính xác hóa mục tiêu

(ii) Tuần tự nâng cao yêu cầu

(iii) Tạm thời hạ thấp yêu cầu khi cần thiết

BC AD DB

AC CD

(iv) Dạy học phân hóa

Cảm ơn cô và các bạn đã lắng

nghe