Chuyên Đề Dạy Và Học Môn Giáo Dục Công Dân Theo Định Hướng Thi Trắc Nghiệm Khách Quan

Cách thức ôn tập, xây dựng câu hỏi, đề thi môn GDCD theo các mức độ của ma trận theo định hướng thi trắc nghiệm khách quan 14 phát triển năng lực học sinh ở trường THPT Kế Sách - Nguyễ

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH SÓC TRĂNG

KỶ YẾU HỘI NGHỊ

CHUYÊN ĐỀ “DẠY VÀ HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN THEO ĐỊNH HƯỚNG

THI TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN”

Thạnh Trị, ngày 22 tháng 12 năm 2016

i

Phần I Đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá môn

GDCD theo định hướng phát triển năng lực học sinh 1

hướng phát triển năng lực học sinh - Huỳnh Văn Nghệ - Trường THPT

nhằm cải thiện ý thức học tập cho học sinh - Ngô Thị Thúy Diễm - Trường

hướng phát triển năng lực học sinh - Trần Thị Hồng Đào - Trường THPT

định hướng phát triển năng lực của học sinh - Phan Thị Mỹ Duyên - Trường

Phần II Cách thức ôn tập, xây dựng câu hỏi, đề thi môn GDCD theo

các mức độ của ma trận theo định hướng thi trắc nghiệm khách quan 14

phát triển năng lực học sinh ở trường THPT Kế Sách - Nguyễn Thị Minh

khách quan môn Giáo dục công dân - Trần Thị Kim Nhẫn - Trường THPT

phát triển năng lực học sinh - Lê Thị Bé Liên - Trường THPT Mai Thanh

GDCD theo định hướng thi tốt nghiệp THPT năm 2017 - Trường THPT

Phần III Dạy học môn GDCD theo chủ đề tích hợp liên môn 38

ii

11 Dạy học môn Giáo dục công dân theo chủ đề tích hợp liên môn - Nguyễn

12 Dạy học theo chủ đề tích hợp liên môn - Dương Hồng Cúc - Trường THPT

13 Bài tích hợp liên môn GDCD lớp 10 - Chủ đề: Môi trường và sự phát triển

14 Dạy học môn GDCD theo chủ đề tích hợp liên môn - Ngô Thị Lệ Nghi -

Phần IV Một số giải pháp giúp học sinh làm bài thi trắc nghiệm đạt

15 Một số điều cần lưu ý khi làm bài thi trắc nghiệm GDCD- Đặng Thị Thủy

16 Đổi mới phương pháp dạy học và đổi mới kiểm tra đánh giá giúp học sinh

làm bài trắc nghiệm GDCD đạt hiệu quả cao - Huỳnh Hoàng Phong -

17 Cần thay đổi cách dạy và cách học để làm bài thi trắc nghiệm môn GDCD

18 Cập nhật kiến thức dạy học và rèn luyện kỹ thuật làm bài thi trắc nghiệm

khách quan môn GDCD - Thái Dương Hồng Diễm - Trường THPT Huỳnh

19 Một số giải pháp giúp học sinh làm bài trắc nghiệm đạt hiệu quả cao môn

PHẦN I ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

VÀ KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ MÔN GDCD THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH

ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

VÀ KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ MÔN GDCD THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH

Để giúp học sinh hiểu, nắm vững các kiến thức và kĩ năng một cách chủ động tích cực để ứng xử trong cuộc sống hàng ngày, giáo viên cần có phương pháp dạy học phù hợp

B Nội dung

I Thuận lợi và khó khăn

1 Khó khăn

Môn giáo dục công dân là một môn học tương đối khó hiểu, khó nhớ, một

số nội dung cũng khá lạc hậu Vì vậy tâm lí của người học không thích học thuộc lòng, ghi nhớ được nội dung kiến thức Hơn nữa người học không hiểu một cách sâu sắc thì việc ghi nhớ nội dung kiến thức cũng không phải là một điều dễ dàng gì Mặt khác một số nội dung kiến thức pháp luật lớp 12 là những vấn đề chung nhất cơ bản nhất Cho nên từ việc tiếp nhận kiến thức để lí giải,

vận dụng để giải quyết các vấn đề trong thực tiễn là tương đối khó cho học sinh

2 Thuận lợi

Đối với giáo viên

Khi dạy pháp luật thì việc tìm ra những dẫn chứng, ví dụ sinh động không phải là vấn đề khó

Đối với học sinh

Từ những kiến thức học được, học sinh có nhiều cơ hội liên hệ thực tiễn cuộc sống để thấy được những vấn đề còn bất cập, có kiến thức để lí giải những vấn đề trong cuộc sống

Chính từ những thuận lợi và khó khăn nêu trên, việc đổi mới phương pháp giúp mang lại hiệu quả cao trong hoạt động giảng dạy để phát huy tính tích cực chủ động của học sinh là điều không thể thiếu Nhưng thực tiễn đặt ra là làm thế nào giúp người học tiếp thu kiến thức một cách tích cực, chủ động, phát huy được một số sở trường của mình Theo tôi để thực hiện yêu cầu trên thì cần phải thực hiện một trong số phương pháp sau

II Giải pháp thực hiện nâng cao chất lượng dạy và học

Trong giảng dạy không có phương pháp nào là hiệu quả cao nhất hay ngược lại Mà phải tùy vào nội dung và người học mà có phương pháp phù hợp, hoài hòa, không quá thừa hay quá thiếu Vì vậy trong quá trình giảng dạy cần có

sự kết hợp một số phương pháp cụ thể sau

1 Đổi mới về soạn giảng

Để giờ học có chất lượng thì soạn giảng phải đổi mới các hoạt động của giáo viên và học sinh Bài soạn có các câu hỏi dành cho từng đối tượng học sinh yếu, trung bình, khá, giỏi và lấy ví dụ thực tế phải được minh chứng bằng các thông tin mang tính thời sự, hình ảnh, video để giúp học sinh hiểu được nội dung thông qua ví dụ và điều cuối cùng là xây dựng cho học sinh một tiết học nhẹ nhàng, sinh động, có tính mới mẻ

2 Đổi mới cách tổ chức học sinh

Giáo viên quan tâm đến mọi đối tượng học sinh đặc biệt là học sinh yếu, học sinh thụ động bằng cách lôi cuốn các em tham gia vào các hoạt động học tập như: hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm, hoạt động tranh luận giáo viên cho học sinh chuẩn bị một số hình ảnh, video, nghiên cứu trước nội dung cần tranh luận, sự kiện liên quan đến nội dung bài học Khuyến khích kịp thời các em có

sự cố gắng

3 Dạy học thông qua các hoạt động

Hoạt động và giao tiếp là những đặc trung cơ bản của con người: Nhân cách của con người chỉ hình thành và phát triển thông qua các hoạt động giao tiếp Chính vì vậy để hình thành và phát triển nhân cách học sinh, giáo viên phải thông qua các hoạt động giao tiếp bằng cách cho các em giao tiếp với thầy, với bạn thông qua thảo luận nhóm, xử lí tình huống, tranh luận… để các em có thể phát hiện và chiếm lĩnh nội dung bài học Các hoạt động này do giáo viên thiết

kế, dựa trên mục tiêu, nội dung của bài học, điều kiện thực tế của lớp học

4 Dạy học hợp tác

Dạy học hợp tác là cách dạy học trong đó giáo viên tổ chức cho học sinh hoạt động hợp tác với nhau trong các nhóm nhỏ để giải quyết nhiệm vụ học tập, nhằm đạt được mục tiêu học tập Giáo viên cần tạo cơ hội cho học sinh được bày

tỏ quan điểm, ý kiến cá nhân về vấn đề đang học, được nêu những khó khăn, vướng mắc, đặt câu hỏi cho thầy cho ban, được trao đổi tranh luận Chia sẻ ý kiến, kinh nghiệm, được cùng bạn bè xây dựng kế hoạch chuẩn bị thực hiện và đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao Giaos viên uốn nắn học sinh không tích cực tham gia vào hoạt động Khi dạy học hợp tác giáo viên cần phải

có một số lưu ý sau:

Thứ nhất: Nội dung thảo luận phải mang tính vừa sức

- Nếu quá đơn giản thì học sinh không cần phải thảo luận cũng thấy được

- Nếu quá khó thì thời gian không cho phép

- Vấn đề đưa ra cho cả lớp thảo luận không quá nhiều Vì quá nhiều sẽ khiến cho học sinh không thể nào nắm được nội dung thảo luận của các nhóm khác, sẽ làm cho học sinh chỉ hiểu được nội dung mà mình thảo luận

Thứ hai: Thời gian cho thảo luận phải phù hợp

- Phải quy định thời gian

- Thời gian thảo luận không quá dài (khoảng 5 đến 7 phút)

- Thời gian thảo luận không quá ngắn (ít nhất là 4 phút) ngắn quá học sinh không đủ thời gian giao tiếp, bàn bạc, tư duy, học sinh sẽ làm mang tính đối phó

- Trong một tiết học không nên thảo luận quá một lần (quá nhiều sẽ tạo áp lực cho học sinh, mất thời gian, nhàm chán) Chỉ chọn nội dung phù hợp nhất để thảo luận

5 Dạy học cách tiếp cận kĩ năng sống

gũi với đời sống học sinh để giáo dục kĩ năng sống như: ứng xử, giải quyết vấn

đề, biết từ chối, tìm kiếm sự giúp đỡ đáng tin cậy Đó là những vấn đề rất cần thiết để giúp các em trở thành những công dân tốt của đất nước, có ý thức, hành

vi phù hợp với các chuẩn mực đáo đức và pháp luật

6 Dạy học gắn với thực tiễn cuộc sống học sinh

Để dạy học môn Giáo dục công dân có hiệu quả cần gắn với nội dung bài học với thực tiễn cuộc sống của học sinh Cụ thể giáo viên cần tăng cường sử dụng các tình huống, các trường hợp điểm hình, các trường hợp thực tế, các vấn

đề bứt xúc trong thực tế xảy ra xung quanh các em để phân tích, đối chiếu, minh họa cho bài giảng Đồng thời cũng khuyến khích cho học sinh liên hệ thực tế, tiến hành điều tra tìm hiểu phân tích đánh giá các sự kiện trong đời sống thực tiễn của lớp học, nhà trường, địa phương trong quá trình học tập từ đó giúp các

em góp phần vào việc cải thiện môi trường tự nhiên và xã hội của lớp học, trường học, địa phương

III Đổi mới kiểm tra đánh giá

Để nâng cao chất lượng trong kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát

triển năng lực học sinh và đáp ứng được nhu cầu thực tiễn giáo dục đặt ra Cùng với kinh nghiệm của bản thân và tham khảo, nghiên cứu một số tài liệu, theo quan điểm của tôi để đảm bảo chất lượng trong kiểm tra, đánh giá theo hình thức bốn phương án thì chúng ta cần phải tuân theo một số nguyên tắc sau

1 Mỗi câu hỏi chỉ liên quan đến một mục tiêu nhất định Bởi vì kiểm tra

là nhằm đánh giá, đánh giá bao giờ cũng có mục tiêu xác định Khi soạn một câu hỏi, chúng ta nên tự hỏi vì sao phải viết câu hỏi ấy, tránh trường hợp viết cho đủ

4 Các câu nhiễu, đều phải có vẻ hợp lý và hấp dẫn Nếu một trong các câu nhiễu ấy không hấp dẫn thì có thêm câu nhiễu ấy cũng vô ích mà thôi

5 Các phương án trả lời phải độc lập với nhau về mặt ngữ pháp

7 Không được đưa ra những phương án không có nghĩa phù hợp với nội dung câu hỏi để đánh lạc hướng người trả lời

8 Tránh dùng chung từ cho phần câu hỏi và phần giải pháp trả lời

9 Không được biên soạn câu trả lời đúng một cách chi tiết và đầy đủ nhất còn các phương án khác lại quá qua loa, sơ sài Các giải pháp trả lời phải có độ

phức tạp như nhau

10 Các dữ kiện trong phần câu hỏi phải có cùng mức độ tổng quát

11 Các câu nhiễu không được quá giống nhau về tính chất Tính chất giống nhau làm cho câu trả lời đúng trở nên nổi bật, dễ nhận thấy

12 Không được xây dựng các câu hỏi có câu trả lời có thể nhờ vào thông tin ở một câu khác

C Lời kết

Hiện nay qua rất nhiều năm đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh, đặc biệt là đề kiểm tra trắc nghiệm khách quan đáp ứng nhu cầu thực tiễn hiện nay Tuy nhiên, vẫn còn nhiều quan điểm khác nhau Vì thế bản thân mạnh dạn đưa ra vấn đề này hy vọng đóng góp một phần công sức trong việc tìm ra phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá

mang lại hiệu quả tốt hơn

DẠY VÀ HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 12 THEO

HÌNH THỨC CHUYÊN ĐỀ NHẰM CẢI THIỆN Ý THỨC

HỌC TẬP CHO HỌC SINH

Ngô Thị Thúy Diễm

Trường THPT chuyên Nguyễn Thị Minh Khai

1 Đặt vấn đề

Nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục theo Nghị quyết 29, từng đơn vị trường học sẽ có những cách thức thực hiện riêng theo kiểu của mình Dựa trên nền tảng phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực và dạy học theo nguyên tắc “Người học là trung tâm”, môn Giáo dục công dân lớp 12 tại trường THPT chuyên Nguyễn Thị Minh Khai đã tiến hành áp dụng dạy học theo hình thức chuyên đề trong nhiều năm qua Cách thức này đã mang lại nhiều lợi ích không chỉ cho người thầy trong quá trình nâng cao hiệu quả dạy học bộ môn mà còn cho học trò trong việc tiếp theo kiến thức và hình thành năng lực

2 Cách thức thực hiện

2.1 Quan niệm về chuyên đề

Chuyên đề là sự tích hợp nhiều nội dung mà giáo viên nghiên cứu, lựa chọn để đưa thành một đơn vị dạy học cụ thể cho một đối tượng cụ thể Những đơn vị kiến thức, những nội dung bài học được lựa chọn thường có sự giao thoa, tương đồng hay trùng lắp trên cơ sở các mối liên hệ về lí luận và thực tiễn của

bộ môn Những sự trùng lắp hay gần nhau đó được thiết kế thành nội dung bài học trong một chuyên đề có mức độ lớn hơn và thực tế hơn Nội dung chuyên đề thường có tính vấn đề rất cao, đặt ra những tình huống nhằm giúp học sinh phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong quá trình tiếp cận kiến thức và vận dụng kiến thức vào thực tiễn để giải quyết các tình huống ấy cũng như sẽ vận dụng vào trong cuộc sống sau này

Dạy học theo chuyên đề khác với việc dạy theo bài học thông thường nhưng vẫn phải đảm bảo chuẩn kiến thức, kĩ năng của chương trình sách giáo khoa hiện hành cũng như tính vừa sức của chuyên đề (cân đối giữa khối lượng

và mức độ kiến thức trong chuyên đề) Mục tiêu của việc dạy học theo chuyên

đề là giúp học sinh có những hiểu biết về kiến thức cơ bản của chương trình, từ

đó học sinh có thể tổng kết, hệ thống hoá kiến thức, củng cố, thực hành, vận dụng, … và tự nghiên cứu, đào sâu kiến thức đã học

2.2 Một số nguyên tắc khi thực hiện

- Tài liệu học tập: giáo viên biên soạn và cung cấp cho học sinh nội dung đầy đủ và chi tiết về từng chuyên đề

- Tài liệu tham khảo: chủ yếu là sách giáo khoa, thông tin trên mạng

- Cách thức thực hiện: dạy và học theo hình thức ghép lớp

- Thời gian thực hiện: thời gian dạy rút ngắn (38 tiết/17 tuần bao gồm cả tiết kiểm tra cuối kì và chấm chữa bài kiểm tra)

3 Một vài khó khăn khi thực hiện:

3.1 Giáo viên:

- Phải dạy theo hình thức ghép lớp với số lượng học sinh đông

- Tự sắp xếp thời khóa biểu giảng dạy theo hình thức tăng tiết với thời gian rút ngắn

- Chưa được tham gia bất kì lớp đào tạo về kĩ năng soạn thảo nội dung chuyên đề, phương pháp giảng dạy chuyên đề

- Tài liệu tham khảo hạn chế, chủ yếu là sách giáo khoa; sách giáo viên; một số sách pháp luật sửa đổi, bổ sung; tài liệu thông tin trên mạng có liên quan bộ môn chưa được thẩm định nên khó khăn trong việc sử dụng

3.2 Học sinh:

- Đa số học sinh có tư tưởng học lệch, ý thức học tập đối với các môn xã hội không cao, chủ yếu học theo hình thức đối phó (học sinh chuyên các môn khoa học tự nhiên ít quan tâm đến bộ môn → ý thức học tập chưa cao; học sinh chuyên các môn khoa học xã hội có quan tâm đến bộ môn nhưng chưa đúng mức → ý thức học tập chưa cao)

- Hình thức học ghép lớp với số lượng học sinh đông nên các em hay làm

ồn, không tập trung lắng nghe, không tham gia hoạt động, thậm chí học môn khác trong giờ học chuyên đề (vì các em được phát sẵn nội dung chuyên đề)

4 Giải pháp khắc phục:

- Hiểu đúng tâm lý học sinh để tổ chức ghép lớp, xây dựng nội dung chuyên đề, lựa chọn phương pháp dạy phù hợp Cụ thể, hình thức ghép lớp gồm hai loại hình nhóm lớp học chuyên đề (nhóm lớp khoa học tự nhiên và nhóm lớp khoa học xã hội)

- Thiết kế thang điểm kiểm tra, đánh giá ý thức học tập và rèn luyện của học sinh:

Ý thức học tập Biểu điểm

Ý thức rèn luyện Biểu điểm

chuyên đề → học sinh tự ghi chú, tự phân tích, tham gia hoạt động …

- Thiết kế nội dung câu hỏi với mức độ vận dụng cho hoạt động tương tác với học sinh sau khi kết thúc một đơn vị kiến thức trong chuyên đề

- Yêu cầu học sinh viết bài luận về chuyên đề vừa học đảm bảo các mức độ giải thích, vận dụng thực tế, trình bày quan điểm

5 Mô hình thiết kế bài dạy một chuyên đề

Chuyên đề 1: PHÁP LUẬT VÀ ĐỜI SỐNG

Nội dung tiết 1: Khái niệm pháp luật và các đặc trưng của pháp luật

Thiết kế bài giảng

Nội dung: Khái niệm pháp luật

Hoạt động của học sinh Giáo viên định hướng

- Phân tích nội dung ; lĩnh vực

điều chỉnh; biện pháp cưỡng

chế; …)

- Xác định: việc được làm, việc

phải làm, việc không được làm

được nêu trong nội dung luật

- Phân tích ví dụ trang 5 – SGK

với các yêu cầu như trên

→ Hiểu khái niệm pháp luật, nêu được

ví dụ minh họa

Bài tập thực hành 1

Ví dụ nội dung luật cụ thể

Giải thích từ khóa trong khái niệm (quy tắc xử sự chung, bảo đảm thực hiện bằng quyền lực nhà nước, …)

Nội dung: Các đặc trưng của pháp luật

Hoạt động của học sinh Giáo viên định hướng

Trên đây là tham luận của trường THPT chuyên Nguyễn Thị Minh Khai

ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ MÔN GDCD THEO ĐỊNH HƯỚNG

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH

Trần Thị Hồng Đào

Trường THPT Thuận Hòa

Kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh là một khâu quan trọng trong quá trình dạy học Nhưng việc kiểm tra đánh giá phải được thực hiện trong suốt quá trình dạy học với mục đích phát hiện kịp thời những ưu nhược điểm của học sinh trong quá trình nhận thức rèn luyện kĩ năng, thái độ, phát triển tình cảm niềm tin của học sinh để kịp thời có những biện pháp uốn nắn cho phù hợp từng học sinh Kiểm tra đánh giá không chỉ nhằm mục đích đánh giá kết quả cuối cùng của việc lĩnh hội kiến thức mà còn là hoạt động kích thích hoạt động nhận thức của học sinh Đồng thời nâng cao chất lượng, hiệu quả của hoạt động dạy học Vì vậy chúng ta nên xem kiểm tra, đánh giá như một phương pháp dạy học

gia năm 2017 trong đó môn GDCD là một cấu phần trong tổ hợp môn thi khoa học xã hội thì nhà trường đã xây dựng kế hoạch chỉ đạo giáo viên giảng dạy bộ môn GDCD thực hiện các yêu cầu cũng như việc đổi mới, kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh để nâng cao kết quả học tập của học sinh, học sinh tích cực chủ động hơn trong học tập

pháp dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá, khắc phục tình trạng dạy học chủ yếu theo lối đọc - chép Bản thân tôi rút ra những kinh nghiệm như sau:

tài liệu chuẩn kiến thức, kĩ năng

+ Bám chương trình bộ môn, chuẩn kiến thức kĩ năng để thiết kế bài giảng với mục tiêu là đạt các yêu cầu cơ bản, tối thiểu về kiến thức, kĩ năng

+ Giúp cho học sinh trung bình trở lên hiểu và thực hiện tốt các chuẩn kiến thức kĩ năng Đối với học sinh khá, giỏi khai thác sâu kiến thức, kiểm tra để phù hợp với khả năng tiếp thu và vận dụng của học sinh

+ Giáo viên cần thiết kế, tổ chức, hướng dẫn học sinh thực hiện các hoạt động học tập như hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm, hoạt động tập thể đa dạng các hình thức để lôi cuốn sự tập trung chú ý và sự yêu thích môn học

VD: Bài 6: Công dân với các quyền tự do cơ bản (tiết 2) yêu cầu học sinh dựa vào ví dụ SGK xây dựng tiểu phẩm liên quan đến kiến thức môn học

- Dạy học gắn với thực tiễn cuộc sống của học sinh

Để dạy học môn GDCD có hiệu quả cần gắn nội dung bài học với thực tiễn cuộc sống của học sinh, cần tăng cường sử dụng các tình huống, các trường hợp điển hình, các trường hợp thực tế, các vấn đề bức xúc trong thực tế xảy ra xung quanh các em để phân tích, đối chiếu, minh họa cho bài giảng Đồng thời cũng khuyến khích cho học sinh liên hệ thực tế, tiến hành điều tra, tìm hiểu phân tích, đánh giá các sự kiện trong đời sống thực tiễn của lớp học, nhà trường từ đó hình thành nên các kĩ năng và thái độ trong cuộc sống

- Việc sử dụng SGK hợp lí khi giảng bài lên lớp khắc phục dạy học theo lối đọc chép

+ Sử dụng SGK hợp lí nhằm phát triển tư duy cho học sinh, SGK là tài liệu giúp học sinh học tập, nó cũng là cơ sở để giáo viên chuẩn bị bài giảng, xác định kiến thức để dạy học sinh

+ Dặn dò học sinh chuẩn bị bài ở nhà theo hệ thống câu hỏi, bài tập, khi

- Sử dụng tài liệu kiểm tra đánh giá thường xuyên và định kì của Bộ GDĐT GV cần thay đổi quan niệm trong kiểm tra đánh giá, những câu hỏi hay bài tập mang tính tái hiện kiến thức thay vào những câu hỏi, bài tập trắc nghiệm nhằm kích thích tư duy, sáng tạo, vận dụng liên hệ thực tiễn

- Các hình thức kiểm tra thường xuyên và định kì Kiểm tra đánh giá là một khâu quan trọng của quá trình dạy học Để việc kiểm tra đánh giá mang tính khách quan toàn diện, hệ thống và công khai, công bằng thì quá trình ra đề kiểm tra đòi hỏi phải có sự công phu, nghiên cứu kĩ nội dung bài học

+ Trước khi biên soạn đề cần xác đinh mục đích, hệ thống câu hỏi sao cho phù hợp nhằm đánh giá được cả ba mặt kiến thức, kĩ năng, thái độ của học sinh

+ Xác định cấu trúc hệ thống câu hỏi để làm bài tốt

+ Nội dung kiểm tra phải thể hiện qua các cấp độ tư duy từ thấp đến cao,

từ nhận biết đến thông hiểu và vận dụng, không chỉ kiểm tra việc học sinh học thuộc bài mà học sinh cần phải biết lí giải, phân tích, biết liên hệ với thực tiễn,

biết vận dụng kiến thức để giải quyết những vấn đề, tình huống, đạo đức, pháp luật

Trên đây là những kinh nghiệm tôi đút kết được trong quá trình giảng dạy

hy vọng sẽ góp phần vào việc đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá môn GDCD theo định hướng phát triển năng lực học sinh Tuy nhiên có nhiều cố gắng nhưng không tránh khỏi những hạn chế rất mong sự đóng góp ý kiến của đồng nghiệp để cho việc đổi mới phương pháp dạy học cũng tra đánh

giá mang hiệu quả thiết thực nhất

ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA MIỆNG TRONG MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN

NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH

Đánh giá theo định hướng phát triển năng lực là đánh giá theo chuẩn và những sản phẩm đầu ra những sản phẩm đó không chỉ là kiến thức, kỹ năng mà chủ yếu là khả năng vận dụng kiến thức, kỹ năng, thái độ cần có để thực hiện nhiệm vụ học tập đạt tới một chuẩn nào đó

Trong các khâu kiểm tra, đánh giá học sinh theo hướng phát triển năng lực thì kiểm tra miệng là một mắc xích quan trọng không thể thiếu Vì thế trong bài tham luận này tôi xin được phép giới thiệu một vài kinh nghiệm trong việc đổi mới phương pháp kiểm tra miệng trong môn Giáo dục công dân theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh

II Thực trạng

Trước đây, nói đến kiểm tra miệng thì hình như tất cả mọi người đều hình dung đến việc đầu mỗi tiết học, giáo viên gọi một vài học sinh ngẫu nhiên trả lời các câu hỏi mà giáo viên đặt ra Thông thường, các câu hỏi đó chỉ ở cấp độ nhận biết Học sinh chỉ cần đọc thuộc lòng bài ngày hôm trước, hôm sau đọc vanh vách khi thầy cô kiểm tra miệng, như thế là có điểm số 9,10 tuyệt đối

Tuy nhiên hình thức kiểm tra miệng như thế vấp phải một số trở ngại sau:

- Số lượng học sinh được kiểm tra miệng rất ít trong khi số tiết giáo dục công dân dân chỉ là 1 tiết/tuần Thực hiện như vậy khó lòng đảm bảo đủ cột kiểm tra miệng cho các em

- Những câu hỏi kiểm tra miệng dạng “học vẹt” như thế chỉ là các em thuộc làu trong một thời gian ngắn, chưa phát triển được năng lực cho học sinh theo yêu cầu mới

III Giải pháp khắc phục

1 Đa dạng các hình thức đánh giá để lấy điểm kiểm tra miệng cho học

sinh

1.1 Kiểm tra miệng ngay đầu tiết học

Biện pháp đánh giá này suy cho cùng vẫn không thể xem nhẹ Nếu ở đầu các tiết học, giáo viên đều gọi học sinh lên kiểm tra bài cũ thì nó sẽ trở thành

“nếp” Các em phải chuẩn bị tâm thế bất cứ khi nào cũng có thể đến lượt mình

Do đó bài vở ở nhà sẽ được chăm chút kỹ càng hơn Thông qua giờ kiểm tra miệng này sẽ hình thành năng lực tự học ở nhà cho học sinh và quá trình các em trình bày trước lớp cũng sẽ bồi dưỡng được năng lực giao tiếp một cách tốt hơn 1.2 Đặt những câu hỏi buộc học sinh tư duy trong quá trình tìm tòi kiến thức mới

Quá trình xây dựng bài học theo phương pháp mới thì giáo viên đóng vai trò chủ đạo, học sinh mới là người chủ động, tích cực Vì thế, trong quá trình lên lớp, thầy cô phải luôn đặt ra nhiều câu hỏi để các em động não, tìm ra đáp án

Căn cứ vào kết quả trả lời của cá nhân học sinh, ở một số câu hỏi khó, giáo viên có thể cho điểm các em vào cột kiểm tra miệng Điều này tạo ra một

sự khích lệ không nhỏ đối với học sinh, tạo ra tâm thế nhiệt tình hơn cho việc đầu tư xây dựng các mảng kiến thức tiếp theo Như thế các năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực giao tiếp…dần dần phát triển hơn 1.3 Ghi điểm kiểm tra miệng cho một người đại diện nhóm trong quá trình thảo luận

Trong quá trình dạy học, chắc chắn giáo viên sẽ dùng đến phương pháp thảo luận nhóm Ở phương pháp này, học sinh buộc phải có năng lực hợp tác tốt với nhau để cùng giải quyết vấn đề/tình huống mà thầy, cô đưa ra Sau khi thống nhất được đáp án chung, các em sẽ cử một đại diện trình bày ý kiến của nhóm mình cũng như phản biện lại những ý kiến của các nhóm khác (nếu có) Căn cứ vào mức độ trình bày, phản biện mà đại diện nhóm đã làm được, nếu tốt, giáo viên sẽ ghi điểm cho em đó vào cột kiểm tra miệng Và, những lần sau, khi có hoạt động nhóm, sẽ luân phiên tạo điều kiện cho các thành viên khác có điểm

1.4 Ghi nhận kết quả làm bài tập cuối giờ

Thông thường, đến hết tiết học, giáo viên thường có phần kiểm tra mức

độ tiếp thu của học sinh thông qua các bài tập cuối giờ Đó có thể là các câu trắc nghiệm, bài tập tình huống…

Ví dụ sau khi tìm hiểu các quyền học tập, sáng tạo, phát triển của công dân ở bài 8 Lớp 12 Giáo viên cho học sinh làm bài tập tình huống vận dụng:

“Tuấn vừa tốt nghiệp THPT, anh rất muốn học lên nhưng vì gia đình khó khăn nên anh phải kiếm việc làm để sống và giúp cha mẹ nuôi hai em còn học phổ thông Tuấn rất buồn vì cho rằng cánh cửa nhà trường đã đóng lại với anh”

Hỏi: - Em có đồng ý với ý kiến của Tuấn không ? Vì sao ?

- Nếu trong hoàn cảnh tương tự em sẽ làm gì ?

Giáo viên trong trường hợp này (có thể) cho điểm cột kiểm tra miệng đối với những học sinh thực hành bài tập tốt Thông qua các bài tập củng cố, học sinh sẽ thể hiện rõ thái độ hành vi phù hợp đối với pháp luật, đạo đức xã hội, có năng lực giải quyết một số vấn đề đạo đức, pháp luật, chính trị, xã hội,…

2 Xây dựng nội dung các câu hỏi phải đảm bảo các mức độ: biết, hiểu, vận dụng

Đối với các câu hỏi kiểm tra miệng, giáo viên cần chú ý bên cạnh những câu hỏi mang tính lý thuyết cần bổ sung thêm câu hỏi mang tính thông hiểu và vận dụng Bởi lẽ, cái căn bản đầu tiên là học sinh phải nắm chắc lý thuyết, những khái niệm, các nội dung pháp luật, các chính sách của Đảng, Nhà nước…Tuy nhiên, mục đích cuối cùng không phải là các em học được bao nhiêu bài mà thông qua các bài học đó, học sinh sẽ hiểu và vận dụng được kiến thức trong đời sống ra sao

Ví dụ trước khi vào bài 8: Pháp luật với sự phát triển của công dân Giáo viên sẽ kiểm tra bài cũ học sinh bằng cách nêu câu hỏi:

- Cho tình huống sau: "Gia đình Lan nhận được giấy thông báo mức đền

bù đất giải phóng mặt bằng thấp hơn những gia đình cùng diện đền bù" Theo

em, để bảo vệ quyền lợi của mình, gia đình Lan cần phải làm gì? (Câu vận dụng)

Sau đó giáo viên có thể nêu thêm một câu hỏi:

- Trình bày ý nghĩa quyền khiếu nại, tố cáo của công dân.(câu nhận biết) Với cách kiểm tra bài như thế, học sinh sẽ được rèn luyện thêm năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sử dụng ngôn ngữ,…

IV Một số kết quả đạt được

- Vẫn với thời lượng rất ít 1 tiết/ tuần, môn giáo dục công dân vẫn đảm bảo số lượng cột kiểm tra miệng cho tất cả học sinh của lớp

- Thông qua các hình thức ghi điểm cho cột kiểm tra miệng nêu trên, các

em sẽ phát huy được rất nhiều năng lực cá nhân cần thiết (như đã nêu)

- Điểm số tuy không phải nói lên tất cả, nhưng dĩ nhiên, khi thành quả lao động trí óc của học sinh được thầy cô ghi nhận thông qua các con điểm lúc ấy học sinh sẽ vui hơn rất nhiều, và vì thế cũng tạo được không khí sôi nổi hăng say cho tiết học

Trên đây là một số kinh nghiệm mà bản thân tôi đã thực hiện trong thời gian qua Rất mong quý thầy cô nhiệt tình đóng góp ý kiến để ngày càng hoàn thiện và đạt hiệu quả cao trong công tác giảng dạy

PHẦN II CÁCH THỨC ÔN TẬP, XÂY DỰNG CÂU HỎI, ĐỀ THI MÔN GDCD THEO CÁC MỨC ĐỘ CỦA MA TRẬN THEO ĐỊNH HƯỚNG THI TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN

MỘT SỐ GIẢI PHÁP ÔN TẬP CHO HỌC SINH LỚP 12 MÔN GDCD THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

HỌC SINH Ở TRƯỜNG THPT KẾ SÁCH

Nguyễn Thị Minh Tâm

Trường THPT Kế Sách

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Hưởng ứng tốt phương án thi Trung học phổ thông quốc gia (THPT QG)

2017 tương thích tốt với định hướng đổi mới chương trình giáo dục trung học phổ thông theo hương phát triển năng lực cho học sinh Việc đưa môn Giáo dục công dân vào danh sách bài thi tổ hợp môn Khoa học xã hội đã khiến cho toàn

xã hội có một chuyển biến rõ rệt không chỉ trong nhận thức dạy và học mà còn

có sự tác động lớn đối với toàn xã hội về vị trí của môn Giáo dục công dân

Xuất phát từ yêu cầu của thực tiễn dạy học, từ việc thực hiện tốt Nghị quyết 29- NQ/TW, để thực hiện tốt với phương án thi THPT QG, Lãnh đạo trường Trung học phổ thông Kế sách đã chỉ đạo sâu sát tổ Sử - Giáo dục công dân phải điều chỉnh phương pháp dạy học, ôn tập, xây dựng câu hỏi kiểm tra theo hình thức trắc nghiệm khách quan phù hợp với định hướng phát triển năng lực của học sinh Tổ Sử- Giáo dục công dân của trường đã thống nhất việc ôn tập, biên soạn câu hỏi với mục tiêu chuẩn bị tốt nhất cho học sinh tham gia vào

kỳ thi quan trọng trong năm 2017 Các giáo viên dạy Giáo dục công dân của tổ

đã nỗ lực rất nhiều trong quá trình thực hiện phương án thi 2017 theo phương pháp đổi mới với hướng phát triển năng lực cho học sinh

II THỰC TRẠNG VIỆC GIẢNG DẠY MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN HIỆN NAY

Trong hệ thống môn học của chương trình Giáo dục trung học, môn Giáo dục công dân là môn học giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách của học sinh Đặc biệt là đối với học sinh lớp 12, môn học giúp các em hình thành những kỹ năng sống cơ bản để vững vàng bước vào đời vơi ý thức tổ chức kỹ luật, có thái độ đúng đắn và chấp hành pháp luật một cách tự giác, sống tốt, sống và làm việc theo Hiến pháp và Luật Nhiều năm qua, nhận thức được tầm quan trọng đó, các giáo viên môn Giáo dục công dân đã có nhiều

tâm huyết để đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh, nhưng thực tế môn học lại không giúp được cho các em trong các

kỳ thi Trung học phổ thông và xét Đại học, Cao đẳng nên các em chưa được các

em quan tâm chú trọng nhiều như các môn thi tốt nghiệp

Việc môn Giáo dục công dân có trong tổ hợp bài thi môn Khoa học xã hôi

là một trong những điều chỉnh thích hợp của Phương án thi THPT QG 2017, nhưng lần đầu tiên tham gia vào một kỳ thi lớn có tư cách quyết định quan trọng của học sinh nên nhiều giáo viên vừa mừng vừa lo Mừng vì vị trí của môn Giáo dục công dân đã được đặt đúng chỗ Lo vì các môn khác chỉ thay đổi về hình thức bài thi thì riêng môn Giáo dục công dân quá mới nên giáo viên môn Giáo dục công dân còn khá lúng túng trong quá trình ôn tập, biên soạn câu hỏi cho học sinh

Phần lớn hình thức kiểm tra của giáo viên ở hình thức tự luận nên với hình thức thi mới, giáo viên gặp rất nhiều khó khăn trong việc biên soạn câu hỏi trắc nghiệm khách quan

Với học sinh, việc môn Giáo dục công dân lần đầu tiên là một cấu phần trong tổ hợp môn thi THPT QG làm cho các em lo lắng vì các em chưa biết ôn tập từ đâu, ôn tập như thế nào

Sau khi có cấu trúc đề thi minh họa của Bộ Giáo dục và Đào tạo cơ bản giải tỏa tâm lý hoang mang của học sinh, giúp cho giáo viên có định hướng trong việc ôn tập và biên soạn câu hỏi trắc nghiệm giúp cho học sinh vững vàng bước vào kỳ thi quan trọng trước mắt

III GIẢI PHÁP THỰC HIỆN

Theo khảo sát sơ bộ, có khoảng 30% học sinh khối lớp 12 của nhà trường chọn bài thi tổ hợp môn Khoa học xã hội để xét Tốt nghiệp, nên Lãnh đạo trường Trung học phổ thông Kế sách rất chú trọng đến việc ôn tập sao cho các

em thi có kết quả tốt nhất

Sau khi Bộ Giáo dục và Đào tạo chốt phương án thi THPT QG 2017, Lãnh đạo trường đã phân công các môn trong các tổ hợp bài thi phải thống nhất biên soạn câu hỏi kiểm tra trắc nghiệm cho môn học của mình Từng bước điều chỉnh phương pháp giảng dạy sao cho phù hợp với phương án thi THPTQG với định hướng phát triển năng lực học sinh

Tổ Sử- Giáo dục công dân thực hiện theo quy định của Lãnh đạo trường

đã họp, hội ý, bàn bạc đưa ra kế hoạch giảng dạy, ôn tập bám sát chương trình

và sách giáo khoa

1 Tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy:

Khi môn Giáo dục công dân chưa nằm trong danh sách các môn thi THPT

QG, để học sinh không “ngán” tiết học Giáo dục công dân, các giáo viên thường

mở rộng kiến thức ngoài sách giáo khoa đề lôi cuốn học sinh vào bài dạy Thì hiện nay, giáo viên chú trọng nhiều đến chương trình và sách giáo khoa, đảm

bảo không bỏ sót kiến thức nào Giáo viên hướng dẫn học sinh không nhất thiết phải học thuộc lòng từng khái niệm, định nghĩa trong sách giáo khoa mà điều quan trọng là biết phân tích, tổng hợp, lý giải, nhận xét các hiện tượng pháp luật trong thực tiễn đời sống xã hội Hướng dẫn cho các em sử dụng các tư liệu thông tin trên internet làm giàu cho kiến thức, vận dụng được các kiến thức đó vào bài học của mình Dạy bảo đảm chuẩn kiến thức kỹ năng, giúp các em biết xử lý những vấn đề thực tiễn dựa trên kiến thức đã học Giảng dạy luôn đáp ứng tính

hệ thống giúp các em luôn làm chủ được kiến thức Học mảng kiến thức nào làm chủ mảng kiến thức đó theo hình thức: “học đến đâu- củng cố đến đó” Để đáp ứng yêu cầu dạy học theo hướng phát triển năng lực của học sinh, giáo viên luôn phải tự đổi mới mình Dạy pháp luật, giáo viên cần có những kiến thức về bài dạy của mình, do đó việc không ngừng tự học là trách nhiệm bắt buộc của người thầy

2 Có kế hoạch ôn tập chu đáo

Với hình thức thi trắc nghiệm khách quan cũng gây một ít khó khăn trong việc ôn tập Vì trước đây ôn tập theo hình thức tự luận là ôn tập theo chủ đề, theo bài học, thì việc ôn tập thi trắc nghiệm khách quan đòi hỏi kiến thức phải rộng, bao quát Thay vì tập trung tìm hiểu sâu về các chủ đề lớn thì phải rà soát toàn bộ kiến thức đã học nằm trong sách giáo khoa

Để học sinh làm quen với hình thức thi trắc nghiệm khách quan, từng bước tập dượt cho các em cách làm bài thi trắc nghiệm, yêu cầu đặt ra cho giáo viên dạy Giáo dục công dân của trường THPT Kế sách là phải xây dựng được ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm khách quan

Tập thể giáo viên môn Giáo dục công dân trong tổ Sử-Giáo dục công dân cùng bàn bạc, thống nhất việc lên kế hoạch nghiên cứu xây dựng ngân hàng câu hỏi kiểm tra trắc nghiệm sao cho vừa sức học sinh, đảm bảo tính chính xác, khoa học dựa trên cấu trúc đề minh họa của Bộ Giáo dục và Đào tạo

Việc xây dựng các bộ câu hỏi kiểm tra trắc nghiệm sẽ giúp cho việc ôn tập trở nên cụ thể hơn Học sinh được đón nhận kiến thức theo mức độ từ dễ đến khó, phù hợp với năng lực, mức độ nhận thức của học sinh

Các nội dung của bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan phải bám sát chương trình và sách giáo khoa đầy đủ chuẩn kiến thức, kỹ năng và thái độ Để kích thích được việc tự nghiên cứu và phát triển tư duy sáng tạo cho học sinh, trong quá trình ôn tập, giáo viên nên xây dựng các loại câu hỏi buộc học sinh phải động não Bộ câu hỏi kiểm tra trắc nghiệm phải đáp ứng đầy đủ bốn mức độ: Nhận biết, thông hiểu, vận dụng, vận dụng cao Trong quá trình ôn tập, thầy cô giáo là người hỗ trợ giúp học sinh bù đắp về kiến thức, kỹ năng làm bài thi trắc nghiệm khách quan một cách tốt nhất

Nội dung chương trình Giáo dục công dân lớp 12 chủ yếu học về kiến thức pháp luật, phạm vi đề cập kiến thức rất rộng Vì thế, nếu mức độ nhận biết của các câu hỏi trắc nghiệm khách quan có thể chỉ là nhớ lại các khái niệm, các

kiến thức cơ bản trong sách giáo khoa Thì với loại câu hỏi thông hiểu đòi hỏi học sinh phải nhớ từng chi tiết phân tích kiến thức để nhận xét trả lời các câu hỏi Loại câu hỏi vận dụng buộc học sinh phải làm chủ được kiến thức mới có thể xử lý các tình huống trong yêu cầu câu hỏi đặt ra

Xét đến cùng, nếu có được một chương trình ôn tập tốt, giúp học sinh nắm vững cơ bản, có đủ năng lực kỹ năng phân tích, lý giải để nắm được nội dung câu hỏi thì dù có thi với hình thức tự luận hay trắc nghiệm cũng đều không phải là quá khó đối với học sinh

Ngoài ra, nhằm giúp cho học sinh lớp 12 nhuần nhuyễn và thành thạo hơn với hình thức thi mới đối với môn Giáo dục công dân, Lãnh đạo trường còn đôn đốc nhắc nhở các giáo viên môn Giáo dục công dân tăng cường kiểm tra dạng câu hỏi bài tập, tham gia xây dựng ngân hàng câu hỏi, hướng dẫn học sinh các học và cách làm bài theo hình thức thi trắc nghiệm khách quan theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh

Quy trình biên soạn bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan ở trường THPT

Kế sách được tiến hành như sau

Trước hết việc xây dựng bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan phải đảm bảo những yêu cầu, quy trình và kỹ thuật soạn thảo một cách khoa học phải đảm bảo:

- Tính chính xác: câu hỏi phải đúng nguyên tắc đầy đủ nội dung trong chuẩn kiến thức và sách giáo khoa

- Tính vừa sức đối với học sinh

- Tính khả thi: Bộ câu hỏi trắc nghiệm khi đưa vào thực hiên phải đảm bảo được tính hiệu quả, học sinh nắm được nội dung và làm được câu hỏi Đồng thời giúp cho giáo viên làm tài liệu ôn tập các kiến thức cơ bản cho học sinh

Dựa vào các yêu cầu trên, trong việc xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm khách quan, tổ Sử - Giáo dục công dân đã phân công giáo viên dạy môn Giáo dục công dân xây dựng hệ thống câu hỏi Các nội dung trong chuẩn kiến thức và sách giáo khoa được lựa chọn cẩn thận với các mức độ: Nhận biết, thông hiểu, vận dụng cấp độ thấp, vận dụng cấp độ cao Bộ câu hỏi trắc nghiệm được đưa ra phản biện trong các buổi họp tổ chuyên môn để thống nhất về nội dung, hình thức từng câu Sau đó được tiến hành áp dụng khảo sát trên các đối tượng học sinh qua các bài kiểm tra 15 phút, 1 tiết và khảo sát chất lượng đầu năm Giáo viên tiến hành chấm bài, thống kê kết quả của từng loại mức độ của từng câu hỏi xem đã phù hợp với từng đối từng ở các cấp độ tư duy chưa Câu nào chưa phù hợp, hoặc học sinh chưa hiểu rõ sẽ hội ý lại trong tổ, thống nhất chỉnh sửa Những câu được xem là đã chuẩn, tổ sẽ rút ra phân loại và đưa vào lưu trong ngân hàng đề và trở thành nội dung ôn tập Việc làm này mất rất nhiều thời gian cần có sự đóng góp tích cực và khoa học của từng thành viên trong tổ chuyên môn

III KẾT LUẬN

Dưới sự chỉ đạo sâu sát của Lãnh đạo trường, và tinh thần tự học tự mày

mò nghiên cứu khoa học của tập thể giáo viên tổ Sử-Giáo dục công dân đặc biệt

là giáo viên dạy môn Giáo dục công dân đã có sự cố gắng và nỗ lực rất nhiều trong việc ôn tập, biên soạn câu hỏi trắc nghiệm và xây dựng ngân hàng bộ câu hỏi phục vụ cho ôn tập thi THPT QG 2017 Tuy còn gặp rất nhiều khó khăn nhưng giáo viên trong tổ đã có nhiều cải tiến chuyển biến rõ rệt trong quá trình giảng dạy, có nhiều điều chỉnh cho phù hợp với phương án thi mới Học sinh từ

từ tiếp cận hình thức học với việc kiểm tra trắc nghiệm khách quan ban đầu còn

bỡ ngỡ nhưng dần dần đang theo kịp với sự điều chỉnh phương pháp giảng dạy của giáo viên

Tuy nhiên, việc thực hiện đang trong quá trình vừa khai thác vừa thực hiện nên còn gặp rất nhiều trở ngại Thiếu tài liệu tham khảo, thiếu kinh nghiệm cho ôn thi THPT QG, và còn rất nhiều khó khăn khác trong lộ trình vừa dạy, vừa

ôn tập, vừa rèn kỹ năng thi của học sinh là điều các giáo viên dạy Giáo dục công dân quan tâm nhất hiện nay

PHƯƠNG PHÁP ÔN THI TỐT NGHIỆP THPT

VÀ KĨ THUẬT VIẾT CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN

MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN

2 Khó khăn

- Là năm đầu tiên môn GDCD được chọn thi tốt nghiệp trong tổ hợp KHXH, nên tất cả giáo viên dạy môn GDCD chưa có kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy và ôn thi tốt nghiệp

- Tài liệu hướng dẫn phục vụ cho quá trình ôn luyện môn GDCD chưa có

- Đa số học sinh không quan tâm nhiều đến môn GDCD chủ yếu học để chống liệt

- Nội dung chương trình khối 12 toàn bộ là vấn đề pháp luật nên học sinh khó nắm bắt kiến thức cũng như vận dụng vào thực tiễn

- Thời gian giảng dạy không nhiều chỉ 1tiết/tuần

III GIẢI PHÁP ÔN TỐT NGHIỆP VÀ KĨ THUẬT VIẾT CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN

1 Trong giảng dạy, ôn thi tốt nghiệp THPT

a) Lập kế hoạch giảng dạy và ôn tập

Căn cứ vào nội dung phân phối chương trình GDCD lớp 12 của Bộ GDĐT, thì giáo viên cần:

- Lập kế hoạch giảng dạy cụ thể theo đúng phân phối chương trình của bộ môn

- Lập kế hoạch ôn tập phù hợp với thời gian ôn tập thực tế của trường

b) Quá trình thực hiện

Tùy vào điều kiện thuận lợi và khó khăn của trường, của mỗi giáo viên

mà quá trình thực hiện kế hoạch có thể khác nhau Nhưng trước hết tôi thiết nghĩ giáo viên cần phải thực hiện những vấn đề cơ bản sau đây:

* Trong thời gian giảng dạy:

- Bám sát nội dung chương trình SGK GDCD lớp 12

- Cung cấp đầy đủ lượng kiến thức cơ bản của từng tiết, từng bài, từng chuyên đề, chủ đề

- Nhấn mạnh nội dung trọng tâm của từng bài, từng đơn vị kiến thức

- Liên hệ thực tế từ gần đến xa hơn, rộng hơn

- Vận dụng tình huống, xử lí tình huống có liên quan đến nội dung bài học

- Kiểm tra đánh giá thường xuyên, định kì bằng hình thức trắc nghiệm khách quan

- Theo dõi, quan sát những học sinh yếu kém, những học sinh có dấu hiệu lười biếng trong học tập để kịp thời điều chỉnh và động viên khích lệ

* Trong thời gian ôn tập:

- Hệ thống lại kiến thức cơ bản từ cấp độ dễ đến khó, từ cơ bản đến bao quát

- Đổi mới phương pháp giảng dạy, ứng dụng công nghệ thông tin cho phù hợp với từng nội dung

- Soạn đề cương ôn tập theo chương trình chuẩn

- Vận dụng kiến thức pháp luật bằng tình huống để học sinh xử lí thông qua câu hỏi trắc nghiệm

- Xây dựng ngân hàng câu hỏi theo nội dung cơ bản của từng bài để ôn tập

- Cho học sinh làm bài kiểm tra đánh giá mức độ nắm bắt kiến thức của học sinh để kịp thời khắc phục và điều chỉnh

- Cho học sinh làm thử đề minh họa của bộ, của tổ

- Động viên, khích lệ học sinh thường xuyên (khen thưởng nếu được)

- Hướng dẫn học sinh kĩ năng làm bài trắc nghiệm khách quan

2 Kĩ thuật viết câu hỏi trắc nghiệm khách quan

a Giới thiệu chung về trắc nghiệm khách quan

- TNKQ là phương pháp kiểm tra, đánh giá bằng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan

- Cách cho điểm TNKQ hoàn toàn không phụ thuộc vào người chấm

- Mô tả các cấp độ của câu hỏi

+ Cấp độ nhận biết: Học sinh nhớ các khái niệm cơ bản, có thể nêu lên hoặc nhận ra chúng khi được yêu cầu

VD: Hệ thống các quy tắc xử sự chung do Nhà nước ban hành và đảm bảo thực hiện bằng quyền lực của Nhà nước gọi là

VD: Các dân tộc có quyền dùng tiếng nói của dân tộc mình, điều này thể hiện các dân tộc đều bình đẳng về

A kinh tế

B chính trị

C văn hóa

D xã hội

+ Vận dụng (ở cấp độ thấp): Học sinh có thể hiểu được khái niệm ở một cấp

độ cao hơn “thông hiểu”, tạo ra được sự liên kết logic giữa các khái niệm cơ bản

và có thể vận dụng chúng để tổ chức lại các thông tin đã được trình bày giống với bài giảng của giáo viên hoặc trong sách giáo khoa

VD1: Công an giao thông xử phạt hành vi chạy xe gắn máy không đội mũ bảo hiểm của P Vậy công an đã thực hiện hình thức nào sau đây ?

A Sử dụng pháp luật

B Thi hành pháp luật

C Tuân thủ pháp luật

D Áp dụng pháp luật

VD 2: Anh B góp ý sửa đổi Hiến pháp Anh B đã thực hiện quyền nào sau đây của công dân?

A Quyền bầu cử, ứng cử

B Quyền khiếu nại, tố cáo

C Tham gia quản lí nhà nước và xã hội

D Quyền bất khả xâm phạm thân thể

VD3: Anh Q tự ý bắt giữ H trong nhiều ngày Hành vi của Q đã vi phạm quyền nào sau đây của công dân?

A Bất khả xâm phạm thân thể

B Bất khả xâm phạm chỗ ở

C Được bảo hộ tính mạng, sức khỏe

D Tự do ngôn luận

+ Vận dụng (cấp độ cao): Học sinh có thể sử dụng các kiến thức về môn

học - chủ đề để giải quyết các vấn đề mới, không giống với những điều đã được học, hoặc trình bày trong SGK, nhưng ở mức độ phù hợp nhiệm vụ, với kỹ năng

và kiến thức được giảng dạy phù hợp với mức độ nhận thức này Đây là những vấn đề, nhiệm vụ giống với các tình huống mà học sinh sẽ gặp phải ngoài xã hội

VD 1: Anh H tự ý xông vào nhà anh T và đánh anh T gây thương tích Anh H

đã vi phạm quyền gì của công dân?

A Quyền bất khả xâm phạm chỗ ở và quyền đảm bảo tính mạng, sức khỏe

B Quyền bất khả xâm phạm thân thể và quyền đảm bảo danh dự

C Quyền bất khả xâm phạm chỗ ở và quyền bất khả xâm phạm thân thể

D Quyền bất khả xâm phạm thân thể và quyền đảm bảo an toàn thư tín

VD2: H thường bị nhóm bạn cùng trường chặng đánh Giúp H chọn cách ứng xử phù hợp nào sau đây ?

A Bỏ học

B Mặc cho sự việc tiếp diễn

C Tập hợp bạn bè đánh trả

D Báo với thầy cô hoặc cơ quan có thẩm quyền

VD3: H bày cho T đến cửa hàng ông B trộm điện thoại Ông B cùng hàng xóm tóm được T và giao cho công an địa phương xử lí Những ai trong tình huống trên đã vi phạm pháp luật ?

A H và T

B Ông B và T

C Ông B và hàng xóm

D H và công an

b Một số nguyên tắc khi viết câu hỏi trắc nghiệm khách quan

- Câu hỏi không được sai sót về nội dung chuyên môn

- Câu hỏi có nội dung phù hợp thuần phong mỹ tục Việt Nam; không vi

phạm về đường lối chủ trương, quan điểm chính trị của Đảng CSVN, của nước

Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam;

- Tránh viết câu KHÔNG phù hợp với thực tế

- Tránh viết câu phần dẫn của câu hỏi dạng điền khuyết ở đầu câu

Câu gốc Câu sửa

là phương tiện chủ yếu để Nhà

nước quản lí xã hội

A Kế hoạch

B Đạo đức

C Pháp luật

D Giáo dục tư tưởng

Phương tiện chủ yếu để Nhà nước quản lí xã hội là

A kế hoạch

B đạo đức

C pháp luật

D giáo dục tư tưởng

- Tránh sự dài dòng trong phần dẫn và phần trả lời

- Nên trình bày phần dẫn ở thể khẳng định (khi dạng phủ định được sử dụng, từ

phủ định cần phải được nhấn mạnh bằng cách in đậm, hoặc gạch chân)

- Các phương án lựa chọn nên đồng nhất về mặt hình thức (độ dài, từ ngữ,…)

- Tránh lặp lại một từ ngữ/thuật ngữ nhiều lần trong câu hỏi

Câu gốc Câu sửa

Câu 1 Bình đẳng trong kinh doanh được hiểu

là

A mọi doanh nghiệp đều được miễn thuế

B mọi doanh nghiệp đều ưu tiên lựa chọn mặt

hàng

C mọi doanh nghiệp đều bình đẳng về quyền

và nghiã vụ

D mọi doanh nghiệp được ưu tiên vay vốn

Câu 2 Chủ nghĩa xã hội mà Đảng và nhân dân ta xây

dựng là một xã hội có

A nền văn hóa tiên tiến

B nền văn hóa hiện đại

Câu 1 Bình đẳng trong kinh doanh được hiểu là mọi doanh nghiệp đều

A miễn thuế

B ưu tiên vay vốn

D ưu tiên lựa chọn địa điểm

C bình đẳng về quyền và nghĩa

vụ Câu 2 Chủ nghĩa xã hội mà Đảng

và nhân dân ta xây dựng là một

xã hội có nền văn hóa

A tiên tiến

C nền văn hóa truyền thống, hiện đại

D nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

B hiện đại

C truyền thống, hiện đại

D tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

- Viết các phương án nhiễu ở thể khẳng định (cần tránh các phủ định dạng

KHÔNG và TRỪ, tránh sử dụng cụm từ “tất cả những phương án trên”)

- Phương án nhiễu không nên “sai” một cách quá lộ liễu;

VD: Câu nói: “Các vua Hùng đã có công dựng nước, bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước” là của ai?

- Nội dung phần dẫn phải tường minh, rõ ràng

Câu gốc Câu sửa

Cha mẹ cản trở hôn nhân tự nguyện, đúng

pháp luật của anh A và chị B Hãy giúp

anh A và chị B chọn cách ứng xử phù hợp

nào sau đây?

A Nghe theo lời của gia đình

B Buồn, tâm sự với bạn bè

C Tìm cách thuyết phục cha mẹ

D Bỏ nhà đi để chung sống như vợ

chồng

Anh A và chị B kết hôn đúng pháp luật nhưng bị cha mẹ cản trở Hãy giúp anh A và chị B chọn cách ứng

xử phù hợp nào sau đây?

A Nghe theo lời của gia đình

B Buồn, tâm sự với bạn bè

CÁCH THỨC ÔN TẬP, XÂY DỰNG CÂU HỎI, ĐỀ THI

MÔN GDCD THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN

NĂNG LỰC HỌC SINH

Lê Thị Bé Liên

Trường THPT Mai Thanh Thế

1 Mục tiêu của dạy học định hướng năng lực

Dạy học định hướng năng lực(NL) nhằm đảm bảo chất lượng đầu ra của việc dạy học, thực hiện mục tiêu phát triển toàn diện các phẩm chất nhân cách, chú trọng năng lực vận dụng tri thức trong những tình huống thực tiễn nhằm chuẩn bị cho con người NL giải quyết các tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp

2 Dấu hiệu và đặc trưng cơ bản của dạy học theo năng lực

thích học sinh tìm ra kết quả

GV: Linh hoạt trong PP và ứng xử sư phạm, luôn kiểm tra đánh giá kiến thức và

kỹ năng đạt được ở học sinh

3 Kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển trong môn GDCD

Đánh giá theo chuẩn và sản phẩm đầu ra

Đảm bảo tính khách quan, toàn diện, khoa học và trung thực

Có sự phân hóa mức độ cho các loại đối tượng

Đổi mới công cụ và

hình thức đề KT (Câu hỏi/ BT gắn với thực tiễn

* Phương pháp kiểm tra đánh giá theo định hướng năng lực môn GDCD + Nghiên cứu sản phẩm học tập của HS

+ Quan sát trên lớp

+ Hỏi vấn đáp

Hướng dẫn biên soạn một câu hỏi/ bài tập theo định hướng phát triển

năng lực trong môn GDCD

Tiêu chí định hướng nội dung của câu hỏi/ bài tập theo định hướng

phát triển năng lực

* NỘI DUNG CÂU HỎI CẦN:

- Phù hợp mục tiêu dạy học của môn học, bài học

- Phải có nguồn gốc thực hướng tới một năng lực nào đó

- Phải có tính gợi mở nhiều hướng hơn là áp đặt

- Phần bối cảnh và câu hỏi phải tương thích

- Phù hợp với nhận thức của học sinh

* MỘT SỐ LOẠI CÂU HỎI, BÀI TẬP THEO ĐỊNH HƯỚNG NĂNG

LỰC TRONG MÔN GDCD

- Câu hỏi, bài tập nhận biết gắn với thực tiễn

- Câu hỏi, bài tập thông hiểu gắn với thực tiễn

- Câu hỏi, bài tập thực hành, vận dụng

- Câu hỏi/BT nhận biết gắn với thực tiễn

+ Mô tả: nhìn /nghe để nhận ra KT, KN đã học qua 1 bối cảnh, tình tiết, hoặc

hoàn cảnh, điều kiện, Thông qua đó, HS có thể nhận ra, mô tả, trình bày lại,

kiến thức, kĩ năng có liên quan các em đã được học

+ Câu hỏi/BT có thể được diễn đạt bằng các động từ: nhận dạng, liệt kê,

thống kê, kể tên, sắp xếp lại, nhớ lại, ghi nhớ, trình bày, mô tả lại,…

+ Có thể ĐG các NL: NL nhận thức các vấn đề đạo đức, pháp luật, chính trị

- xã hội, NL giải quyết vấn đề, NL sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông

VD1: Hãy trình bày 4 hình thức thực hiện pháp luật? (chủ đề 1)

→ Câu hỏi này yêu cầu HS nhớ lại kiến thức đã học

VD2: Chủ đề 3

Em hãy nhìn những hình ảnh và video quảng cáo sau đây và cho biết nhận xét của bản thân? Theo

em thế nào là cạnh tranh?

- Câu hỏi/ BT thông hiểu gắn với thực tiễn có đặc điểm gì?

+ Mô tả: Những câu hỏi/bài tập này, có khả năng kiểm tra đánh giá được

mức độ hiểu ý nghĩa và giải thích, chứng minh được ý nghĩa của các nội dung đã học

+ Câu hỏi/ bài tập có thể diễn đạt bằng các động từ: Chứng minh; giải

thích; làm sáng tỏ; vì sao; tóm tắt lại

+ Hướng ĐG các NL: NL nhận thức các vấn đề đạo đức, pháp luật, chính

trị - xã hội, NL đánh giá (tư duy phê phán), NL quản lí, NL trách nhiệm,

NL sử dụng ngôn ngữ, NL sáng tạo,

VD1: Theo em bố con bạn A có biết đi vào đường ngược chiều là vi phạm pháp

luật không? Hành động của bố con bạn A sẽ dẫn đến hậu quả như thế nào? Hành động đó cố ý hay không cố ý? (Chủ đề 1)

→ Câu hỏi này yêu cầu HS hiểu được hành vi vi phạm của bố con A và giải thích

VD2: Chủ đề 3: CNH, HĐH đất nước

1) Quá trình chuyển đổi hoạt động sản xuất của cuộc CMKHKT1

diễn ra như thế nào?

2) Cuộc cách mạng này được ứng dụng ở những quốc gia

có đặc điểm gì?

Cuộc cách mạng KHKT lần 1

- Câu hỏi/BT vận dụng, thực hành có đặc điểm gì?

+ Mô tả: Loại câu hỏi/bài tập này, kiểm tra đánh giá khả năng vận dụng

những gì đã học vào thực tế; hoặc định hướng HS vận dụng/thực hành kiến thức,

kĩ năng, thái độ đã học để giải quyết một nhiệm vụ thực tiễn

+ Câu hỏi/bài tập có thể được diễn đạt bằng các từ như: thực hiện, làm gì, vận

dụng, áp dụng, rèn luyện, lập kế hoạch, điều tra, đề xuất, có cách làm/phương án

nào khác, dự báo, điều gì sẽ xảy ra tiếp, có thể dẫn tới hậu quả gì, v.v

+ Những câu hỏi/bài tập này hướng tới ĐG năng lực: NL giải quyết vấn đề,

NL tư duy phê phán, NL quản lí, NL trách nhiệm, NL sử dụng công nghệ thông

tin và truyền thông, năng lực sáng tạo, năng lực ngôn ngữ,

VD: Anh Thành kí kết HĐLĐ với giám đốc công ty vận tải A Nhưng trong

HĐLĐ lại không ghi rõ Anh Thành phải làm công việc gì Nếu là Anh Thành em

sẽ xử lý như thế nào? (Câu hỏi y/c HS vận dụng và thực hành KT đã học (bài

4 lớp 12)

* HƯỚNG DẪN BIÊN SOẠN CÂU HỎI/BÀI TẬP KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ

THEO NĂNG LỰC CÁC CHỦ ĐỀ TRONG MÔN GDCD

- Mục đích của biên soạn câu hỏi/ bài tập kiểm tra đánh giá theo định hướng năng lực

+ Nhanh chóng lựa chọn các chuẩn cần kiểm tra, những câu hỏi, bài tập đã có

từ mỗi chủ đề để xây dựng các đề kiểm tra kết quả học tập của HS theo chuẩn và định hướng đầu ra

+ Xây dựng ngân hàng câu hỏi bài tập, phục vụ biên soạn nhiều đề kiểm tra đánh giá

+ Sử dụng cho công việc tổ chức hoạt động dạy học từng chủ đề

+ Sử dụng cho việc HS thực hành kiến thức, kĩ năng đã học sau mỗi chủ đề học tập

- Quy trình biên soạn câu hỏi, bài tập kiểm tra, đánh giá theo định hướng năng lực của một chủ đề

+ Xác định chuẩn kiến thức, kĩ năng, thái độ theo chương trình hiện hành + Xác định những năng lực có thể đánh giá và hướng tới trong quá trình dạy học chủ đề

+ Xây dựng bảng mô tả các mức yêu cầu cần đạt cho một cụm chủ đề

+ Biên soạn hệ thống câu hỏi, bài tập đánh giá theo các mức đã mô tả (bao gồm cả đáp án)

+ Kiểm tra lại hệ thống câu hỏi, bài tập đánh giá theo các mức đã mô tả

+ Chỉnh sửa lại hệ thống câu hỏi, bài tập đánh giá theo các mức đã mô tả

+ Nêu phương pháp và kĩ thuật để dạy học chủ đề

- Yêu cầu xây dựng đề kiểm tra theo định hướng phát triển năng lực

+ Đề kiểm tra phải hướng tới những năng lực nào đó, bộc lộ trong chuẩn KT- KN- TĐ của chủ đề kiểm tra

+ Đề kiểm tra phải đánh giá được các chuẩn về kiến thức, kĩ năng, thái độ + Câu hỏi, bài tập kiểm tra gắn với thực tế cuộc sống và phù hợp với đối tượng học sinh

- Biên soạn đề kiểm tra

Bước 1 Xác định mục đích của đề kiểm tra

Bước 2 Xác định chuẩn KT-KN-TĐ chương trình hiện hành

Bước 3 Xác định những năng lực có thể đánh giá và hướng tới

Bước 4 Xác định hình thức đề kiểm tra

Bước 5 Thiết lập ma trận đề kiểm tra (bảng mô tả tiêu chí của đề kiểm tra) Bước 6 Biên soạn câu hỏi, bài tập định hướng phát triển năng lực theo ma trận

Bước 7 Xây dựng hướng dẫn chấm (đáp án), thang điểm

Bước 8 Xem xét lại việc biên soạn đề kiểm tra

Nhận biết

Thông hiểu

Vận dụng

Cộng Cấp độ

thấp

Cấp độ cao

Chủ đề 1

Chuẩn

KT, KN cần kiểm tra

Mô tả năng lực

Mô tả năng lực

Mô tả năng lực

Mô tả năng lực

= %

Chủ đề n

Chuẩn

KT, KN cần kiểm tra

Mô tả năng lực

Mô tả năng lực cần ĐG

Mô tả năng lực

Mô tả năng lực

Tỉ lệ %

CÁCH THỨC ÔN TẬP, XÂY DỰNG CÂU HỎI, ĐỀ TRẮC NGHIỆM

KHÁCH QUAN MÔN GDCD THEO ĐỊNH HƯỚNG

THI TỐT NGHIỆP THPT NĂM 2017

Trường THPT Hoàng Diệu

Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa Vì thế, từ năm học 2016-2017, bộ môn GDCD đã được Bộ Giaos dục và Đào tạo đưa vào quy định bắt buộc thi trong kỳ thi THPT QG, đồng thời phải thực hiện bài thi dưới hình thức trắc nghiệm khách quan Để có được những câu hỏi hay, bám sát các kiến thức đơn vị bài học phục vụ tốt cho công tác ôn tập cho học sinh, đòi hỏi người giáo viên không ngừng nghiên cứu, trau dồi kỹ năng ra đề, kỹ năng xây dựng ma trận kiến thức một cách khoa học là một yêu cầu rất cần thiết Sau đây, là một vài kinh nghiệm về công tác xây dựng câu hỏi trắc nghiệm khách quan bước đầu đã thực hiện ở đơn vị

I NHẬN ĐỊNH TỪ BỘ ĐỀ MINH HỌA MÔN GDCD

Nếu tổng số câu nhận biết từ: 30% đến 35% thì tổng số câu thông hiểu từ: 15% đến 20%

Nếu tổng số câu vận dụng từ: 30% đến 35% thì tổng số câu vận dụng cao từ: 15% đến 20%

2 Nhận dạng cấp độ kiến thức trong đề

- Nhận biết: Nhận ra các khái niệm, kiến thức cơ bản của đơn vị kiến

thức hoặc của bài Đa số câu dẫn thường là câu mệnh đề, độ chênh lệch giữa phương án đúng với phương án nhiễu là rất cao (phương án dài nhất chưa hẳn là

phương án đúng ở trường hợp câu 1 chỉ là sự ngẫu nhiên)

Câu 1 Một trong các đặc trưng cơ bản của pháp luật thể hiện ở

A tính quyền lực, bắt buộc chung

B tính hiện đại

C tính cơ bản

D tính truyền thống

- Thông hiểu: Hiểu được các khái niệm, kiến thức cơ bản Đa số câu dẫn

thường là câu có dấu chấm hỏi ở cuối câu, độ chênh lệch giữa phương án đúng

và các phương án nhiễu không cao

Câu 19 Trong trường hợp nào dưới đây thì bất kì ai cũng có quyền được

bắt người?

A Đang chuẩn bị thực hiện hành vi phạm tội

B Đang phạm tội quả tang hoặc đang bị truy nã

C Có dấu hiệu thực hiện hành vi phạm tội

D Bị nghi ngờ phạm tội

- Vận dụng thấp: Học sinh sử dụng kiến thức giải quyết một vấn đề, một

tình huống nào đó Đa số câu dẫn thường là câu có dấu chấm hỏi cuối câu Phương án đúng thường thể hiện một vấn đề

Câu 30 Khi nhìn thấy kẻ gian đột nhập vào nhà hàng xóm, T đã báo ngay

cho cơ quan công an T đã thực hiện quyền nào của công dân?

A Quyền khiếu nại

B Quyền tố cáo

C Quyền tự do ngôn luận

D Quyền nhân thân

- Vận dụng cao: Đa số câu dẫn thường là câu có dấu chấm hỏi ở cuối câu,

là câu phân tích, tổng hợp, đánh giá, sáng tạo … học sinh tham gia giải quyết các vấn đề, tình huống …trong thực tế cuộc sống Đặc tính của câu hỏi khó là khoảng 30% trong tổng số học sinh làm được Phương án đúng thường thể hiện hai vấn đề

Câu 25 B và T là bạn thân, học cùng lớp với nhau Khi giữa hai người

nảy sinh mâu thuẫn, T đã tung tin xấu, bịa đặt về B trên facebook Nếu là bạn học cùng lớp của T và B, em sẽ lựa chọn cách ứng xử nào sau đây cho phù hợp với quy định của pháp luật?

A Coi như không biết vì đây là việc riêng của T

B Khuyên T gỡ bỏ tin vì đã xâm phạm nhân phẩm, danh dự của người khác

C Khuyên B nói xấu lại T trên facebook

D Chia sẻ thông tin đó trên facebook

II MỘT VÀI KINH NGHIỆM TRONG CÔNG TÁC CHUẨN BỊ ÔN TẬP THI TỐT NGHIỆP MÔN GDCD NĂM 2017

Trước tình hình mới, mỗi giáo viên cũng như tổ bộ môn trong nhà trường

đã chủ động tiến hành xây dựng kế hoạch ôn tập, xây dựng câu hỏi, đề trắc nghiệm thể hiện đầy đủ các cấp độ kiến thức của ma trận theo định hướng thi trắc nghiệm khách quan của năm 2017

1 Cách thức ôn tập

- Căn cứ vào sách giáo khoa GDCD lớp 12, thống nhất nội dung giảng dạy thông qua hệ thống sơ đồ tư duy; đảm bảo đầy đủ kiến thức cơ bản, trọng tâm của từng đơn vị kiến thức, chuyên đề, chủ đề; hướng dẫn học sinh tự thiết lập sơ đồ tư duy, phát phiếu học tập ở dạng sơ đồ tư duy (nếu có điều kiện)

- Vận dụng, giải quyết các vấn đề, tình huống trong thực tiễn đời sống xã hội gắn liền với nội dung kiến thức của chương trình

- Thực hành giải bài tập trắc nghiệm sau mỗi tiết học bằng nhiều hình thức khác nhau

+ Ứng dụng công nghệ thông tin trình chiếu câu hỏi, học sinh trả lời trực tiếp

+ Cho học sinh làm bài tập trắc nghiệm trên giấy (để tiết kiệm giáo viên cung cấp ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm của cả chủ đề, học kỳ, năm học; dạy đến nội dung nào thì cho học sinh giải bài tập trắc nghiệm có liên quan đến nội dung đó)

hợp; có chấm, sửa, nhận xét, đánh giá; tìm hiểu nguyên nhân và biện pháp khắc phục đối với các học sinh có kết quả giải bài tập trắc nghiệm còn thấp

2 Giới thiệu một số khung ma trận câu hỏi trắc nghiệm theo chủ đề 2.1 Khung ma trận 1 (theo một đơn vị bài học)

(Bài 4: Quyền bình đẳng của công dân trong một số lĩnh vực của đời sống xã hội)

* Các câu hỏi minh họa cho chủ đề 1 “bình đẳng trong hôn nhân và gia đình”

Chủ đề này có nhiều đơn vị kiến thức với tổng số câu hỏi là 25 câu

Chẳng hạn chọn một đơn vị kiến thức “Bình đẳng giữa vợ chồng” xây dựng 4

câu hỏi ở 4 cấp độ kiến thức khác nhau

- Nhận biết

Câu 1: Tài sản chung của vợ chồng có trong thời kỳ

Chủ đề

Nhận biết (mô tả chuẩn)

Thông hiểu (mô tả chuẩn)

Vận dụng (mô tả chuẩn)

Tổng cộng

- Chuẩn kiến thức, kĩ năng cần kiểm tra

- Hiểu, nhận định về quan hệ nhân thân của vợ, chồng

- Chuẩn kiến thức, kĩ năng cần kiểm tra

- Vận dụng, nhận định vi phạm trong quan hệ nhân thân

- Chuẩn kiến thức, kĩ năng cần kiểm tra

- Vận dụng, xác định vi phạm nội dung bình đẳng giữa

vợ, chồng

- Chuẩn kiến thức, kĩ năng cần kiểm tra

Số câu:

25 42%

Chuẩn kiến thức, kĩ năng cần kiểm tra

Chuẩn kiến thức, kĩ năng cần kiểm tra

Chuẩn kiến thức, kĩ năng cần kiểm tra

Chuẩn kiến thức, kĩ năng cần kiểm tra

Chuẩn kiến thức, kĩ năng cần kiểm tra

Chuẩn kiến thức, kĩ năng cần kiểm tra

A hôn nhân B yêu nhau C hẹn hò D tìm hiểu

- Thông hiểu

Câu 2: Vợ chồng giúp đỡ cùng nhau phát triển về mọi mặt Yếu tố trên

thể hiện sự bình đẳng trong quan hệ nào sau đây?

- Vận dụng

Câu 3: Mỗi khi say rượu là H đánh vợ, mắng con Tình trạng trên được

gọi là gì?

A Bạo lực gia đình B Bạo lực học đường

C Bạo hành đường phố D Bạo lực tinh thần

- Vận dụng cao

Câu 4: Là người đàn ông gia trưởng nên T không bao giờ phụ vợ công

việc gia đình và cũng không thích vợ mình can thiệp vào chuyện mua xe, mua nhà T đã xâm phạm quan hệ nào trong gia đình?

A Nhân thân, tài sản B Nhân thân, định đoạt

C Tài sản, tình thân D Chiếm hữu, sử dụng

2.2 Khung ma trận 2 (theo một đề kiểm tra)

(Bài 1: Pháp luật và đời sống, bài 2: Thực hiện pháp luật, bài 3: Công dân

bình đẳng trước pháp luật)

Chủ đề (mô tả chuẩn) Nhận biết

Thông hiểu (mô tả chuẩn)

Vận dụng (mô tả chuẩn) Tổng

cộng Cấp độ

thấp

Cấp độ cao

Chuẩn kiến thức, kĩ năng cần kiểm tra

Chuẩn kiến thức, kĩ năng cần kiểm tra

Chuẩn kiến thức,

kĩ năng cần kiểm tra

Số câu

Số điểm

Tỉ lệ %

6 1.5 15%

2 0.5 5%

6 1.5 15%

2 0.5 5%

16 4.0 40%

Chủ đề 2:

Thực hiện

pháp luật

Chuẩn kiến thức, kĩ năng cần kiểm tra

Chuẩn kiến thức, kĩ năng cần kiểm tra

Chuẩn kiến thức, kĩ năng cần kiểm tra

Chuẩn kiến thức,

kĩ năng cần kiểm tra

* Các câu hỏi minh họa cho chủ đề 3 “công dân bình đẳng trước pháp

luật”

- Nhận biết gồm có 2 câu

Câu 1: Bình đẳng trước pháp luật có nghĩa là quyền và nghĩa vụ của

công dân

Câu 2: Tạo điều kiện vật chất, tinh thần để mọi công dân bình đẳng trong

thực hiện quyền và nghĩa vụ Nội dung trên đã đề cập đến trách nhiệm của

- Thông hiểu có 1 câu

Câu 3: Mức độ sử dụng quyền và nghĩa vụ của công dân phụ thuộc vào

những yếu tố nào?

A Khả năng, điều kiện, hoàn cảnh

B Điều kiện, nghề nghiệp, địa vị xã hội

C Hoàn cảnh, năng khiếu, năng lực

D Khả năng, độ tuổi, giới tính

3 0.75 7.5%

6 1.5 15%

3 0.75 7.5%

18 4.5

vụ, trách nhiệm của nhà nước

về bình đẳng trước pháp luật

Hiểu và nhận định mức độ

sử dụng quyền và nghĩa vụ của công dân

Vận dụng xác định việc thực hiện nghĩa

vụ, trách nhiệm pháp

lý

Vận dụng mối quan

hệ giữa quyền và nghĩa vụ

Số câu

Số điểm

Tỉ lệ %

2 0.5 5%

1 0.25 2.5%

2 0.5 5%

1 0.25 2.5%

6 1.5

Tỉ lệ: 100%

Câu 4: Mọi công dân Việt Nam được quyền hưởng độc lập dân tộc Vậy

mỗi người chúng ta phải thực hiện nghĩa vụ gì?

Câu 5: Tuy là Chủ tịch xã nhưng vi phạm pháp luật, H vẫn bị xử lí như

mọi công dân khác Trường hợp trên thể hiện sự bình đẳng về vấn đề gì sau đây?

- Vận dụng cao có 1 câu

Câu 6: Anh X tham gia kinh doanh và nộp thuế đúng quy định Vậy X đã

được đảm bảo bình đẳng về vấn đề gì?

Vì vậy, khi xây dựng khung ma trận cần bám sát mục tiêu của việc biên soạn câu hỏi, đề kiểm tra

Trên đây là một vài ý kiến tham luận của trường THPT Hoàng Diệu chắc rằng trong công tác chuẩn bị, xây dựng câu hỏi, đề trắc nghiệm khách quan theo các cấp độ kiến thức của ma trận còn có nhiều thiếu sót Chúng tôi rất mong nhận được sự trao đổi, đóng góp ý kiến của cấp lãnh đạo, quý đồng nghiệp