Một số vấn đề lý luận cơ bản về nhà nước pháp quyền và thực tiễn xây dựng nhà nước pháp quyền ở Việt Nam hiện nay

óălàăc ăs ăphápălýăvàăc ngălàăv năb năphápălu tăquanătr ngănh tăđ ăxâyă d ngăđ tăn c,ăxâyăd ngănhàăn căphápăquy năxãăh iăch ăngh aăVi tăNam,ăđ ngă th iăc ngăth ăch ăhoáăđ ngăl iăc aă ngă

i h c Qu c gia Hà N i Khoa Lu t

quy n Vi t Nam hi n nay

Tr n Qu nh Nga

Lu năv năThS.ăLu t

Hà N i 2007

M U

1 Tính c p thi t c a đ tƠi

iăh iă ngăVIIIăđãăkh ngăđ nhănhi măv ăc aănhàăn cătaălàăti păt căc iă cáchăb ămáyănhàăn c,ăxâyăd ngăvàăhoànăthi năNhàăn cătheoăh ngănhàăn c

phápăquy năVi tăNamăxãăh iăch ăngh a:ă“t ng c ng pháp ch xã h i ch ngh a,

xây d ng nhà n c pháp quy n Vi t Nam, qu n lý xã h i b ng pháp lu t đ ng th i coi tr ng giáo d c, nâng cao đ o đ c”.ăVàă i uă2ăHi năphápă1992ă(đãăđ căs aă

đ i,ăb ăsungăn mă2001)ăm tăl năn aăkh ngăđ nhărõăh năv năđ ănày“Nhà n c c ng

hoà xã h i ch ngh a Vi t Nam là Nhà n c pháp quy n xã h i ch ngh a c a nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân T t c quy n l c nhà n c thu c v nhân dân

mà n n t ng là liên minh gi a giai c p công nhân v i nông dân và t ng l p trí

th c” óălàăc ăs ăphápălýăvàăc ngălàăv năb năphápălu tăquanătr ngănh tăđ ăxâyă

d ngăđ tăn c,ăxâyăd ngănhàăn căphápăquy năxãăh iăch ăngh aăVi tăNam,ăđ ngă

th iăc ngăth ăch ăhoáăđ ngăl iăc aă ngăđ ăraătrongă“c ngăl nhăxây d ngăđ tă

n cătrongăth iăk ăquáăđ ălênăch ăngh aăxãăh i”ăvàă“chi năl că năđ nhăphátătri nă kinhăt ă- xãăh i”.ăTheoăđó,ăNhàăn căphápăquy năVi tăNamălàăNhàăn căc aăgiaiă

c păcôngănhânăv iănôngădânăvàăt ngăl pătríăth c,ădoă ngăC ngăs năVi tăNam lãnh

đ o.ăNhàăn căphápăquy năVi tăNamălàăNhàăn căqu nălýăxãăh iăb ngăphápălu t,ă tônătr ngăvàăth căs ăb oăv ăquy năconăng i.ăDoăv yăvi căxâyăd ngănhàăn căphápă quy năxãăh iăch ăngh aătr ăthànhăm tănguyênăt căb tăbu cătrongăho tăđ ngăc a Nhà

n căc ngăhoàăxãăh iăch ăngh aăVi tăNamăđ ăt oăc ăs ăth căthiăn nădânăch ăxãăh iă

ch ăngh a,ăđ măb oăvaiătròăc aănhânădânătrongăcôngăcu căxâyăd ngăvàăqu nălíăđ tă

n căvàălàăgi iăphápăchoăcácăv năđ ăv ăt ăch căquy năl căNhàăn c,ăm iăquanăh ă

gi aăNhàăn căvàăcôngădân

Xâyăd ngănhàăn căphápăquy năv aăt oănênăthi tăch ăph căv ăchoăcôngăcu că

đ iăm iăđ tăn cătoànădi năv aăt oăraăcácăc ăc uăt ăch c,ăphápălu tăphùăh p,ăc ă

ch ătuânăth ănghiêmăch nhăphápălu tăđ ăđ măb oăchoăvi căth căhi năđ yăđ ăcácă quy n,ăl iăíchăc aăcôngădân,ăt ăch căvàăxãăh i;ăđ măb oăchoăcácăc ăquanănhàăn că

tr ăv ăv iăxãăh iăcôngădân,ăch măd tătìnhătr ngăNhàăn căđ ngătrênăxãăh i

Nh ăv y,ăvi căxâyăd ngăvàăt ngăb căhoànăthi nănhàăn căphápăquy năxãă

h iăch ăngh aăđãătr ăthànhănhi măv ăc păthi tăc aăcôngăcu căđ iăm iătoànădi năđ tă

n cănóiăchungăc ngănh ăđ iăm iăh ăth ngăchínhătr ăxãăh iăch ăngh aănóiăriêng.ă Tuyănhiênăchoăđ nănay,ăv năđ ăxâyăd ngănhàăn căphápăquy năxãăh iăch ăngh aă

Vi tăNamălàăm tăv năđ ăcóăn iădungăl n,ăđòiăh iăph iăcóăs ănghiênăc uătoànădi nă

c ăv ălýălu năvàăth căti n.ăChínhăvìăv y,ăchúngătôiăđãăm nhăd năch năđ ătàiă“M t

s v n đ lý lu n c b n v nhà n c pháp quy n và th c ti n xây d ng nhà

n c pháp quy n Vi t Nam hi n nay”ănh măgópăph năvàoăquáătrìnhănghiênăc uă

v ănhàăn căphápăquy năhi nănayă ăn căta

2 M c đích c a Lu n v n vƠ ph m vi nghiên c u

M căđíchăc aălu năv nălàăt ăl chăs ăhìnhăthànhăvàăphátătri năc aăt ăt ngănhàă

n că phápă quy nă tìmă raă nh ngă ph ngă h ngă đ ă xâyă d ngă vàă ngàyă càngă hoànă thi nănhàăn căphápăquy năVi tăNamăxãăh iăch ăngh a.ă

V iăm căđíchăđó,ănhi măv ăchínhăc aălu năv nălà:

- Kháiăquátăchungănh ngăt ăt ng,ălýălu năv ănhàăn căphápăquy năc aăth ă

gi iătrongăcácăth iăk ăphátătri năl chăs

- Phână tíchă vàă đánhă giáă nh ngă quană đi mă ch ă đ oă c aă Ch ă t chă H ă Chíă Minh,ăc aă ngăvàăNhàă n că taăv ăxâyă d ngă nhàăn căphápă quy năxãă h iă ch ă ngh aă ăVi tăNam.ăT ăđóăkh ngăđ nhăr ngănhàăn căc ngăhoàăxãăh iă ch ăngh aă

Vi tă Namă trongă n aă th ă k ă quaă đangă đ că xâyă d ngă thànhă m tă nhàă n că phápă quy năxãăh iăch ăngh a

- aă raă m tă s ă ki nă ngh ăv ăxâyă d ngănhàă n că phápăquy nă xãă h iă ch ă ngh aăphùăh păv iăđ căđi m,ătìnhăhìnhăchínhătr ,ăkinhăt ăvàăxãăh iăn cătaăătrongă giaiăđo năphátătri năhi nănay

3 Ph ng pháp nghiên c u

ăth căhi năđ ătài,ăph ngăphápănghiênăc uăc ăb nămàălu năv năs ăd ngălàă

ph ngăphápăquiăn pătrênăc ăs ăth ngăkê,ăt ngăh p,ănghiênăc uăvàăphânătíchăcácă

v năki năc aă ngăvàăNhà n cătaăđ ălàmărõănh ngăquanăđi măv ăvi căxâyăd ngă nhàăn căphápăquy n

Lu năv năc ngăs ăd ngăcácătácăph măc aăMác,ă ngghen,ăLêninăvàăcácăcôngă trìnhănghiênăc uăkhoaăh căc aăcácătácăgi ătrongăvàăngoàiăn căv ănhàăn căvàăphápă

lu tălàmătàiăli uăthamăkh o

Ngoàiăra,ălu năv năcònăs ăd ngăcácăph ngăphápăduyăv tăbi năch ng,ăduyă

v tăl chăs ,ăph ngăphápălôgicăvàăph ngăphápăsoăsánhăđ iăchi uăđ ălàmăsángăt ă

nh ngăn iădungăc aălu năv n

4 Tình hình nghiên c u đ tƠi

Nh ngăn măqua,ăcácăv năki năc aă ngăvàăNhàăn c,ăcácăbàiăphátăbi uăc aă cácăđ ngăchíălãnhăđ oă ngăvàăNhàăn căt iăcácădi năđànăđãăđ ăc pănhi uăđ năv nă

đ ăxâyăd ngănhàăn căphápăquy n.ă âyălàăđ nhăh ngăc ăb năvàăquanătr ngănh mă hoànăthi nănhàăn căC ngăhòaăxãăh iăch ăngh aăVi tăNam

Trênăth căt ăhi nănayăc ngăđãăcóăkhôngăítănh ngăcôngătrìnhăkhoaăh c,ăbàiă

vi tă liênă quană đ nă v nă đ ă nàyă songă m iă côngă trình,ă m iă bàiă vi tă l iă đ ă c pă đ nă

nh ngăkhíaăc nhăkhácănhauăc aăvi căxâyăd ngănhàăn căphápăquy nănh ăv năđ ă phápălu t,ăt ăch căb ămáyănhàăn c ăBênăc nhăđó,ăc ngăcóăth ăth yăv iăm iăgiaiă

đo năkhácănhauăc aăquáătrìnhăxâyăd ngănhàăn căphápăquy n,ăyêuăc uăvàăph ngă

h ngăhoànăthi năs ăcóănh ngăđi măkhácăbi tănh tăđ nh.ăM tăs ăcôngătrìnhănghiênă

c uăđ ăc păđ năv năđ ăxâyăd ngănhàăn că phápăquy nănh :ăV nhà n c pháp

quy n xã h i ch ngh a Vi t Nam, Vi nă nghiênă c uă khoaă h că phápă lý,ă Nxb.T ă

pháp, 2000; C i cách t pháp Vi t Nam trong giai đo n xây d ng nhà n c pháp quy n,ăTSKH.LêăC m-TS.Nguy năNg căChí,ăNxb.Chínhătr ăqu căgia,ă2004; Quy n con ng i, quy n công dân trong nhà n c pháp quy n xã h i ch ngh a Vi t Nam,

GS.TS.Tr năNg că ng,ăNxb.Chínhătr ăqu căgia,ă2004;ăMô hình t ch c và ho t

đ ng c a nhà n c pháp quy n xã h i ch ngh a, GS.TSKH.ă àoăTríăÚc,ăNxb.T ă

pháp, 2006; Xây d ng nhà n c pháp quy n xã h i ch ngh a Vi t Nam trong th i

k đ i m i,ă Nguy nă V nă Y u- GS.TS.ă Lêă H uă Ngh a,ă Nxb.Chínhă tr ă qu că gia,ă

2006; T t ng ông, Tây v nhà n c và pháp lu t-Nh ng nhân t nhà n c pháp quy n, PGS.TS.ăHoàngăTh ăKim Qu ,ăT păchíăNghiênăc uăl păphápăs ă3/2002 Góp ph n nghiên c u V n d ng t t ng H Chí Minh v pháp ch trong xây d ng Nhà n c pháp quy n Vi t Nam,ăTS.ăTr nhă căTh oă&ăThS.ăTàoăTh ăQuyên,ăT pă

chíăNghiênăc uăl păphápăs ă5/2006…

Vìăv y,ăvi cănghiênăc uăm tăcáchăt ngăth ăc ăs ălýălu năc ngănh ăth căti nă 20ăn măxâyăd ngăđ tăn căVi tăNam,ăt ăđóătìmăraăph ngăh ng,ăgi iăphápăxâyă

d ngănhàăn căphápăquy năxãăh iăch ăngh aălàăvôăcùngăc năthi t

5 K t c u c a Lu n v n

Ngoàiăph năm ăđ u,ăk tălu n,ăn iădungăc aăLu năv năg măcóă3ăch ngăđ că

b ăc cănh ăsau:ă

Ch ngă1:ăC ăs ălýălu năc aăvi căxâyăd ngănhàăn căphápăquy nă ăVi tăNam

Ch ngă2:ăTh cătr ngăxâyăd ngănhàăn căphápăquy nă ăVi tăNamăhi nănay

Ch ngă3:ăPh ngăh ngăxâyăd ngănhàăn căphápăquy năxãăh iăch ăngh aă ăVi tăNam

Ch ng 1

C S Lụ LU N C A VI C XÂY D NG NHÀ N C PHÁP QUY N

VI T NAM

1.1 T t ng vƠ h c thuy t v nhƠ n c pháp quy n qua các th i k

1.1.1 T t ng v nhà n c pháp quy n th i c đ i

Nh ngăýăni măđ uătiênăv ănhàăn căphápăquy năxu tăhi năngayăt ăth iăk ă

đ uătiênăc aăn năv năminhănhânălo i.ăNgayăt ăth iăc ăđ iăxaăx a,ăloàiăng iăđãăb tă

đ uătìmăki mănh ngăhìnhăth căxãăh iăcôngăb ng,ăt tăđ p.ăCùngăv iăti nătrìnhăphátă tri năc aăl chăs ănhânălo i,ănh ngăýăni măbanăđ uănàyăđãăđ căcácănhàăt ăt ngă phátătri năvàăhìnhăthànhănênăt ăt ngăv ăhìnhăth căt ăch căquy năl căxãăh iămàă trongăđóăphápălu tătr ăthànhăquyăph măb tăbu căđ iăv iăm iăng i,ălà s căm nhă mangătínhănhàăn căvàăquy năl căxãăh iăđ căphápălu tăth aănh nătr ăthànhăquy nă

l cănhàăn c.ăNh ngăt ăt ngănàyăđ căhìnhăthànhăquaănhi uăgiaiăđo n.ăGiaiăđo nă

th ănh tă(th ăk ăVIII-Vătr.ăCN)ăg năs ăhìnhăthànhăc aăcácăNhàăn căvàăphápălu t.ă Giai đo năth ăhaiă(th ăk ăV-n aăđ uăth ăk ăIVătr.ăCN)ăg năli năs ăphátătri năcaoă

c aăcácăth ăch ăNhàăn c.ăGiaiăđo năth ăbaă(n aăsauăth ăk ăIVă- th ăk ăIIătr.ăCN)ă

g năli năv iăs ăsuyăvongăc aăNhàăn căthànhăbangăHyăL păc ăđ i.ăCóăth ăth yă

nh ngăt ăt ngănàyăđãăcóăm măm ngă ănhi uăn iătrênăth ăgi i,ăc ăph ngă ôngă

l năph ngăTây

T ăt ngăNhàăn căphápăquy nă ăph ngăTâyăc ăđ iăch ăy uăg năli năv iă

s ăphátătri năc aăn nădânăch ăHyăL păvàăLaăMã,ăcóăph năsâuăs căh năvìăđ căd aă trênăc ăs ăt ăduyătri tăh c.ăCácănhàăt ăt ngăchúăýăt iătínhăt iăcaoăc aăđ oălu tăvàă

s ăt ăch căh pălýăc aăb ămáyănhàăn c.ăH ăchoăr ngăphápălu tălàăphápălu tăt ă nhiên,ăphápălu tăxu tăphátăt ăb năch tălýătríăc aăconăng iăvàăc aăth ăgi iăxungă quanhăconăng i,ăphápălu tăc aăNhàăn căph iăđápă ngăyêuăc uăc aălu tăt ănhiênă [29]

Trongăth ăk ăth ăVIătr.ăCN,ăXôlôngă(Solon,ă638-559ătr.ăCN)ăkhiăch ătr ngă

c iă cáchă tri tă đ ă Nhàă n că thànhă bangă Hyă L pă đãă choă r ng,ă quy nă l că c nă đ tă ngangăhàngăv iăphápălu tăvàăc ăhaiăđ uălàăph ngăti năđ đ tăt iăt ădoăvàăcôngă

b ng.ăXôlôngăxácăđ nhăs ă"gi iăphóngăt tăc ăm iăng iăb ngăquy năl căc aăphápă

lu t,ăb ngăs ăk tăh păs căm nhăv iăphápălu t".ă

Gi aăth ăk ănày,ăPitagoă(580-500ătr.ăCN)ăđòiăph iăth căhi năm nhăl nhăc aă Nhàă n c,ă t că làă ph iă tuână th ă phápă lu t.ă Phápă lu tă ph iă đ că đ tă caoă h nă cácă phongăt c,ăt păquánătruy năth ngăkhôngăthànhăv n.ă

Cu iăth ăk ăVIă- đ uăth ăk ăVătr.ăCN,ăHêrac lită(Heraclite,ă530-470 tr CN)

h tăs căcoiătr ngăphápălu tăvàăquanăni măr ng,ăphápălu tălàăph ngăth căđ ăth că

hi n cáiăph ăbi n.ăDoăđó,ă"nhânădânăph iăđ uătranhăđ ăb oăv ăphápălu tănh ăb oăv ă

ch năn ngăthânăc aămình".ă

Th ăk ăVătr.ăCN,ăHêrôđôtă(Herodote,ă480-425 tr CN) khi so sánh ba chính

th ăquânăch ,ăquýăt căvàăc ngăhoà,ăđãăg iăýăv ăm tăth ăch ăchínhătr ăh năh păgi aă cácăgiáătr ăc aăbaălo iăchínhăth ătrên.ăÔngăkh ngăđ nh,ăquy năl cătrongăxãăh iălàă thu căv ădân,ăxãăh iăph iăđ căqu nălýătheoănguyênăt căcôngăb ngătr căphápălu t.ă

emôc rítă(Democrite,ă460-370ătr.ăCN)ăchoăr ngăNhàăn căvàăphápălu tălàă

s năph măc aăcu căđ uătranhălâuădàiăc aăconăng iănh măliênăk tăv iănhauăthànhă

c ngăđ ng.ăNhàăn călàăs ăth ăhi năquy năl căchungăc aăcôngădân.ăT ădoăc aăcôngă dânăn mătrongăs ătuânăth ăphápălu t.ă

Cu iăth ăk ăVătr.ăCN,ăkhiăn nădânăch ăA-tenălâmăvàoăkh ngăho ng,ăXôc rată (Socrate,ă469,ă399ătr.ăCN)ăchoăr ngădânăch ăkhôngăth ăt năt iăđ căvìăthi uăphápă

lu tăhayăphápălu tăb tăl căthìăcôngăb ngăvàăcôngălýăs ăb ăviăph m.ă

Cu iăth ăk ăVăđ uăth ăk ăIVătr.ăCN,ăPlatônă(Platon,ă427ă- 347 tr CN) xác

đ nhăr ng,ăng iăc măquy năph iăg tăsangăm tăbênăýăchíăcáănhânăđ ătuânăth ăvàă

nhânădanhăýăchíăc aăphápălu t.ăPlatônănhìnăth yă“s ăs păđ ănhanhăchóngăc aăNhàă

n că ăn iănàoămàăphápălu tăkhôngăđ căđ ăcaoăvàăn măd iăquy năl căc aăm tăaiă đó.ăCònă ăn iănàoăphápălu tăđ ngătrênăcácănhàăc măquy năvàăcácănhàăc măquy nă

ch ălàănôăl ăc aăphápălu t,ăthìătôiăth yă ăđóăcóăs ăc uăthoátăNhàăn căvàănh ngăl iă íchămàăch ăcóăTh ngăđ ăm iăcóăth ăt ngăchoăcácăNhàăn c''.ă

Arixtot (384 - 322 TCN) - nhàăt ăt ngăv ăđ iănh tăc aăth iăc ăđ iăchoăr ngă phápălu tăc năth ngătr ătrênăt tăc ăTheoăôngăthìăy uăt ăc uăthànhăc ăb năc aăph mă

ch tăchínhătr ătrongălu tăphápălàăs ăphùăh păc aătínhăđúngăđ năv ăchínhătr ăc aănóă

v iătínhăphápăquy n;ăkhôngăth ăcóăphápălu tăn uănh ăvi căc măquy năkhôngătuână theoăphápălu t,ăchàăđ p lênăphápălu t,ăm uătoanăth ngătr ăb ngăb oăl c

Pôlybi (Polybe, 201-120ătr.ăCN)ălàăng iăLaăMãăđ uătiênănêuălênănh ngăt ă

t ngăquanătr ngăv ăNhàăn căphápăquy n.ăTheoăông,ă''khôngăph iălýătríămàăkinhă nghi măđãăd yăchúngătaăr ngăhìnhăth căchínhăph ăhoànăh oănh tălàăhìnhăth căđ că

t oănênăt ăbaăchínhăth ăquânăch ,ăquýăt căvàăc ngăhoà".ăTrongăđóăc ăquanăch pă chínhăt iăcaoăthu căv ăvua,ănguyênălãoăvi nă(ngh ăvi n)ăthu căv ăquýăt căvàăcácăc ă quanădânăbi uă(h iăđ ng)ăthu căv ănhânădână(ch ănô).ăPhânăb ăvàăgiámăsátăquy nă

l căh pălý,ăch tăch ălàăhaiăy uăt ăc ăb năb oăđ măm tăNhàăn căv ngăm nhăvàă phátătri năqu căgiaăLaăMãăthànhăm tăđ ăqu căhùngăm nh.ă

Xixêrôn (Ceceron, 106 - 43ătr.ăCN)ăchoăr ng,ăNhàăn călàă''m tăc ngăđ ngă phápălý''.ăNhàăn călàăc aăchungănhânădânăvàălàătr tăt ăchung.ă''Nhânădânăkhôngă

ph iălàăm tăt păh păb tăk ,ămàălàăm tăt păh păliênăk tăv iănhauăb ngăs ătho ăthu nă

v ăphápălu tăvàăb ngătínhăc ngăđ ngăc aăcácăl iăíchăchung''.ăNhàăn căch ăcóă ăn iă nàoăkhôngăcóăb oăl căvàăchuyênăquy n.ăS ăc năthi tăc aăNhàăn căb tăngu năt ă

b nă ch tă tr nă ch yă s ă côă đ nă vàă khaoăkhátăđ iă s ngă c ngăđ ngă c aă conă ng i.ă Côngăb ngălàăm nhăl nhăt ălýătríăc aăconăng iămàăNhàăn căph iătuânătheo.ăPhápă

lu tălàă''l ăph iăchínhătr căphùăh păv iăb năch tăcóătrongăt tăc ăm iăsinhăv t''.ăPhápă

lu tălàăcôngăphápăgi ăvaiătròăđi uăch nhăcácăm iăquanăh ăxãăh i.ă''Ph cătùngăphápă

lu tălàăb tăbu căđ iăv iăt tăc ăm iăng i”.ăXixêrônăđãăxácăđ nhăđ căphápăquy năt ă nhiên,ănh ngăphápăquy năđóăv năcònă''treoăl ăl ngătrongăkhôngăkhí''ăvàăch aătìm

th yăđi măt aătrongăhi năth c.ă

Nh ăv yăcóăth ăth y,ăngayăt ăth iăc ăđ iăđãăcóănh ngăt ăt ngăđ ăcaoăv năđ ă dânăch ănh ăm tăhìnhăth căNhàăn c.ăTheoăđó,ăNhàăn căch ălàăs ăth ăhi năquy nă

l iăchungăc aăcôngădânăvàăl yăvi căph căv ăconăng iăcáănhânăvàăxãăh iălàmăm că đích.ăýăt ngăv ăs ăk tăh păgi aăNhàăn căvàăphápălu tălàăcáchăt tănh tăđ ăkháchă quanăhoáăNhàăn c,ăh năch ăýămu năch ăquanăc aănhàăc măquy n.ăNhàăn cătuână theoăphápălu tălàătuânătheoăýăchíăchungăc aăxãăh i.ăXu tăhi năyêuăc uăv ăNhàăn că phápăquy nănh măb oăđ măs ăphátătri năc aăkinhăt ă- xãăh i,ăv aăb oăđ măs ăt nă

t iăc aăb năthânăNhàăn c.ăBênăc nhăđó, quy năl căNhàăn cădùăc aăvua,ăc aăquýă

t căhayăc aădânăđ uăthôngăquaăcácăcáănhânăc măquy năvàăcóăxuăh ngăb ăl măd ng.ă Quy năl căNhàăn căluônăluônăc ngăcóăxuăh ngăbànhătr ngăvàăh năch ăquy năt ă doăc aăconăng i.ă ăkh căph cătìnhătr ngănàyăc năphânăbi tăquy năl căNhàăn că thànhăcácăquy năkhácănhauătheoăch căn ng,ănhi măv ăc aănó.ăCùngăv iăt ăt ngă

qu nălýăxãăh iăb ngăphápălu t,ăt ăt ngăphânăchia,ăki măsoátăquy năl cătrongăm tă Nhàăn căđãăphôiăthai.ă

TÀI LI U THAM KH O

V n ki n i h i ng, v n b n quy ph m pháp lu t

1.ă ngăc ngăs năVi tăNam,ăV n ki n i h i đ i bi u toàn qu c l n th V,

Nxb.S ăth t,ăHàăN i,ă1982

2.ă ngăC ngăs năVi tăNam,ăV n ki n i h i đ i bi u toàn qu c l n th

VI, Nxb S ăth t,ăHàăN i,ă1987

3.ă ngăC ngăs năVi t Nam, V n ki n i h i đ i bi u toàn qu c l n th

VII,ăNxbăS ăth t,ă1991

4.ă ngăC ngăs năVi tăNam, V n ki n i h i đ i bi u toàn qu c l n th

VIII,ăNxb.ăChínhătr ăqu căgia,ăHàăN i,ă1996

5.ă ngăC ngăs năVi tăNam, V n ki n i h i đ i bi u toàn qu c l n th

IX,ăNxbăChínhătr ăqu căgia,ăHàăN i,ă2001

6.ă ngăC ngăs năVi tăNam, V n ki n i h i đ i bi u toàn qu c l n th X,

Nxb.Chínhătr ăqu căgia,ăHàăN i,ă2006

7 Hi n pháp Vi t Nam,ăNxb.Chínhătr ăqu căgia,ăHàăN i,ă2002

8 Lu t phòng, ch ng tham nh ng,ăNxb.ăChínhătr ăqu căgia,ă2006

tƠi khoa h c, Lu n án

9.ăVi nănghiênăc uăkhoaăh căphápălý,ăB ăt ăpháp,ăNghiên c u t t ng H

Chí Minh v nhà n c và pháp lu t, Ch ngătrìnhăKX-02, 1993

10 Lê Thanh Vân, C s lý lu n c a vi c đ i m i c c u t ch c và ph ng

th c ho t đ ng c a Qu c h i Vi t Nam hi n nay, Lu năánăTi năs ălu tăh c,ăH că

vi năchínhătr ăqu căgiaăH ăChíăMinh,ăHàăN i,ă2003

Sách, t p chí

11.ă ngăc ngăs năVi tăNam,ă C ng l nh xây d ng đ t n c trong th i k

quá đ lên ch ngh a xã h i, Nxb.ăS ăth t,ăHàăN i,ă1991

12 C.Mac và Ph.Angghen: Toàn t p,ăNxb.Chínhătr ăqu căgia,ăHàăN i,ă2002,ă

t.1

13 H Chí Minh toàn t p,ăNxbăChínhătr ăqu căgia,ăHàăN i,ă1996

14 H Chí Minh: Toàn t p,ăNxb.Chínhătr ăqu căgia,ăHàăN i,ă2000

15.ăH ăChíăMinh,ăNhà n c và pháp lu t, Nxb.ăPhápălý,ăHàăN i,ă1985