Lỗi phát âm phụ âm tiếng Anh của học sinh Việt Nam

Ch ng trình ti ng Anh tr ng THCS...

I H C QU C GIA HÀ N I

KHOA NGỌN NG H C

*****

LU N V N TH C S NG Ô N NG H C

Hà N i - 9/2003

I H C QU C GIA HÀ N I

KHOA NGỌN NG H C

****

LU N V N TH C S NG Ô N NG H C

Chuyên ngành : Lý lu n ngôn ng

Mã s : 5.04.08

H ng d n khoa h c: TS Lê Th Qu

Hà N i - 9/2003

M C L C

Trang

M đ u 1

1 L ch s nghiên c u v n đ 3

2 i t ng, nhi m v , gi i h n c a lu n v n 6

2.1 i t ng nghiên c u 6

2.2 Nhi m v nghiên c u 7

2.3 Gi i h n c a đ tài 7

3 T li u và ph ng pháp nghiên c u 8

3.1 T li u nghiên c u 8

3.2 Ph ng pháp nghiên c u 8

4 Nh ng đóng góp c a lu n v n 9

5 B c c c a lu n v n 10

6 KỦ hi u phiên âm qu c t 10

7 Gi i thích nh ng t đ c vi t t t trong lu n v n 12

Ch ng 1: C s lý lu n 13

1.1 Gi i thi u h th ng âm v PA ti ng Anh 13

1.1.1 Ti ng Anh RP và các bi n th đ a ph ng 13

1.1.2 H th ng âm v PA ti ng Anh 13

1.1.2.1 nh ngha và danh sách PA 13

1.1.2.2 Các nét khu bi t c a PA ti ng Anh 15

1.2 S hi n th c hoá h th ng âm v PA ti ng Anh 21

1.2.1 Âm m nh và âm y u 21

1.2.2 C m PA 22

1.2.2.1 C m PA đ u 22

1.2.2.2 C m PA cu i 24

1.2.3 PA âm ti t tính 26

1.2.4 Quy t c âm v h c ti ng Anh 27

1.2.5 Quan h gi a âm và ch trong ti ng Anh 29

1.3 c đi m ng âm ti ng Vi t 30

1.3.2 Danh sách PA 31

1.3.2.1 H th ng PA đ u 32

1.3.2.2 H th ng PA cu i 33

1.3.3 Mô t PA ti ng Vi t 33

1.3.4 Quan h gi a âm và ch trong ti ng Vi t 35

1.4 Ch ng trình ti ng Anh tr ng THCS 35

1.5 Tình hình d y phát âm ti ng Anh tr ng THCS 38

Ti u k t 42

Ch ng 2: Kh o sát các d ng l i phát âm PA ti ng Anh 44

2.1 C s xác đ nh l i 44

2.1.1 Xây d ng các d ng tr c nghi m cho kh o sát l i 44

2.1.1.1 M c đích 44

2.1.1.2 Danh s ách t th d ng trích d n ( n PA) 44

2.1.1.3 Danh sách t th d ng trích d n (C m PA chính) 48

2.1.2 V n đ ch n ngu n t li u ng i m c l i phát âm ti ng Anh 54

2.1.3 Các b c ti n hành thu th p t li u v l i phát âm ti ng Anh 56

2.2 Phân lo i các d ng l i phát âm PA trên c s v n t li u 56

2.2.1 nh ngha l i phát âm 56

2.2.2 Tiêu chí phân lo i 57

2.2.3 Mô t các d ng l i phát âm PA 58

2.2.3.1 L i bi n th âm v PA ti ng Anh 58

2.2.3.2 L i chân dung âm v PA ti ng Anh 60

Ti u k t 76

Ch ng 3: Th bàn v các tác nhân gây l i phát âm PA ti ng Anh và đ ngh các bi n pháp kh c ph c79 3.1 Các tác nhân gây l i 79

3.1.1 Quá trình d y và h c ngôn ng th hai 79

3.1.2 Ti p xúc ngôn ng 83

3.1.2.1 Nh ng chuy n di tích c c 84

3.1.2.2 Nh ng chuy n di tiêu c c 84

3.1.3 Các tác nhân gây l i khác 97

3.1.3.1 T phía HS 97

3.1.3.2 T phía ch ng trình và SGK 98 3.1.3.3 T phía môi tr ng d y và h c ngo i ng 99 3.2 Các gi i pháp đ ngh đ i v i vi c kh c ph c các l i phát âm PA

ti ng Anh cho HS THCS.100

3.2.1 T ng quan100

10 1

10 3

10 4

3.2.2 Gi i pháp đ ngh đ i v i vi c kh c ph c l i phát âm 10 6

10 7

11 0

11 4

11 6

12 0

Ph l c

12 4

M U

Có th nói r ng quá trình h c ngo i ng , trong m t ch ng m c nào đó,

là quá trình ng i h c nh n th c, ti p thu ki n th c ngôn ng -v n hoá c a dân t c nói ti ng mình h c và c ng là quá trình ng i h c rèn luy n nh m hình thành k n ng và thói quen s d ng các ph ng ti n c a ngo i ng đó cho nh ng ho t đ ng giao ti p c a mình Và c ng có th nói r ng, h c ngo i

ng là h c nh ng d bi t và t ng đ ng c a ngo i ng v i ti ng m đ c a

ng i h c Vì th , khi ng i h c ch a đ t đ n trình đ c a ng i b n ng v

ki n th c ngôn ng -v n hoá và k n ng giao ti p, h m c l i trong khi nói và khi vi t là t t y u và th ng xuyên T t c m i ng i, không lo i tr ai, đ u

m c l i khi h c ngo i ng M t trong nh ng y u t góp ph n làm cho quá trình d y-h c ngo i ng đ t hi u qu cao là vi c ch a l i cho ng i h c Do

đó, có th th y r ng, truy n đ t-ti p thu ki n th c-rèn luy n k n ng và ch a

l i c a ng i h c là hai b ph n c u thành c a quá trình d y-h c

Th t v y, quá trình d y-h c và ch a l i có quan h m t thi t và h u c

v i nhau và luôn luôn đ c ti n hành song song Nh ng vi c ch a l i nh t

tr c đ n nay th ng đ c ti n hành ch y u mang tính ch a b nh i u đó, chúng tôi ngh , là do nh ng v n đ liên quan đ n ch a l i và lo i b l i

ng i h c ngo i ng còn ch a đ c nghiên c u m t cách h th ng và toàn

di n.Vì th , vi c c m th y lúng túng khi phân đ nh l i c a ng i h c, ví d l i này thu c bình di n nào, l i này thu c lo i l i n ng hay nh , nguyên nhân

m c l i là gì c ng là d hi u Ngoài ra, theo chúng tôi, m t trong nh ng m c đích c a vi c ch a l i c a ng i h c và cho ng i h c chính là ng n ng a tái

ph m và lo i b l i i u đó có ngh a là, vi c ch a l i c a ng i h c và cho

ng i h c ph i mang tính phòng b nh nhi u h n Phòng b nh càng t t bao nhiêu thì nguy c m c b nh càng ít đi b y nhiêu Rõ ràng là k t qu nghiên

c u v n đ này s có nh h ng nh t đ nh đ n vi c thay đ i, đi u ch nh m t

m c đ nào đó n i dung và th thu t d y h c, đ n nâng cao ch t l ng đào

t o ngo i ng

Liên quan ch t ch đ n v n đ nâng cao ch t l ng đào t o ngo i ng chúng tôi th y c n thi t ph i nói đ n vi c phát tri n tính n ng đ ng, sáng t o, tích c c c a ng i h c nh m t o kh n ng nh n bi t và gi i quy t v n đ cho

h trong quá trình h c t p Trong d y h c ngo i ng lu n đi m này càng đúng

vì không ai có th thay th ng i h c trong vi c n m v ng các ph ng ti n ngo i ng và s d ng ngo i ng trong ho t đ ng giao ti p b ng chính n ng

l c giao ti p c a mình Th c hành giao ti p là n i dung ch y u, là m c tiêu chi m l nh hàng đ u c a c ng i d y và ng i h c trong d y h c ngo i ng

S không bao gi đ t đ c m c tiêu c a môn h c ngo i ng n u nh ho t

đ ng ch đ o l i không ph i là rèn luy n thành th o các k n ng th c hành giao ti p

Mu n d y h c đ t đ c m c tiêu nh đã đ ra bu c ph i thay đ i cách

d y h c ngo i ng S thay đ i này là vi c ti p c n v i m t ngo i ng c n

ph i b t đ u b ng luy n nói Vi c h c vi t, luy n vi t s có m t v trí x ng đáng c p đ khác, trong nh ng n m sau giai đo n đ u, vi c u tiên cho luy n nói là đi u c n thi t, t t y u Vi c th c hi n đ i tho i gi a ng i d y

v i ng i h c, gi a ng i h c v i nhau là m t hành đ ng giao ti p tuy t v i

c n đ c khuy n khích, t ng c ng

T quan đi m v ch a l i cho ng i h c c ng v i t m quan tr ng c a

ho t đ ng giao ti p trong giai đo n đ u h c ngo i ng , chúng tôi cho r ng

vi c phát hi n, phân lo i và kh c ph c l i c a ng i h c trong giao ti p b ng ngo i ng ph i đ c quan tâm nghiên c u tr c tiên Do đó, trong lu n v n này chúng tôi t p trung nghiên c u v n đ l i phát âm c a ng i Vi t khi h c

ti ng Anh trên nh ng t li u thu th p đ c trong quá trình đi u tra Sau đó, chúng tôi th bàn v các tác nhân gây l i và đ ngh các bi n pháp kh c ph c

1 L ch s nghiên c u v n đ

Nh ng v n đ có liên quan đ n l i c a ng i h c ngo i ng đã đ c nhi u nhà giáo h c pháp, ngôn ng h c, tâm lỦ h c và giáo viên tr c ti p

gi ng d y quan tâm, nghiên c u Và đã xu t hi n nhi u bài báo, cu n sách và công trình nghiên c u v chuyên m c này n c ngoài và Vi t Nam

các n c ph ng Tây, nh Anh, Hoa K , vi c nghiên c u, phân tích

l i c a nh ng ng i h c ti ng Anh nh m t ngo i ng ho c ngôn ng th hai

t lâu đã thu hút s quan tâm ngày càng l n c a nhi u giáo s , nhi u trung tâm, nhi u tr ng đ i h c Nhi u công trình đã đ c công b nh : “Language Learners and Their Errors” [45, 1992], “Error Analysis” [49, 1984], “Learners English: A Teacher’s Guide to Interference and other Problems [53,1991]ầTrong các công trình này, nh ng m c đ khác nhau và nh ng cách ti p c n khác nhau, các tác gi đã tìm hi u các h th ng ng âm, t

v ng, ng pháp, c a ti ng m đ c a ng i h c ti ng Anh thu c các dân t c khác nhau nh : Hà Lan, c, Pháp, ụ, Nh t B n, Vi t Nam, Thái Lan, và so sánh đ i chi u v i ti ng Anh V i k t qu nghiên c u đó c ng v i s li u thu

th p đ c qua th c t gi ng d y ti ng Anh cho ng i n c ngoài, các tác gi

đã th ng kê, phân lo i, d báo l i và nêu lên m t s nguyên nhân m c l i c a

ng i h c ti ng Anh c a các dân t c đã k trên, đ ng th i đ xu t nh ng gi i pháp d y ti ng Anh cho ng i n c ngoài và ch a l i cho h K t qu nghiên

c u c a các tác gi k trên là r t quan tr ng, giúp cho nh ng ng i nghiên

c u v n đ này đ i v i các ngo i ng khác nhau m t s c s lỦ lu n, ph ng pháp và cách th c ti n hành nghiên c u

Có th nói không sai r ng, ng i h c ngo i ng m c l i trong giao ti p

b ng ngo i ng là đi u có th t và hi n nhiên Song, Vi t Nam cho đ n nay

ch a có nh ng chuyên gia thu c l nh v c này và, vì th , ch a th y xu t hi n các công trình đáng k , có giá tr lỦ thuy t và th c ti n giúp cho vi c nghiên

c u l i c a ng i Vi t Nam h c ngo i ng nói chung ho c m t ngo i ng c

th nói riêng

Trong gi ng d y ti ng Anh, v n đ l i và nghiên c u l i c a ng i Vi t Nam khi h c ti ng Anh ch a đ c quan tâm đúng m c Quan tâm đ n v n đ phân tích l i và t m quan tr ng c a nó trong gi ng d y ngo i ng nói chung

ph i k đ n tác gi Lê Th H i Hà v i lu n v n “Phân tích l i và Ủ ngh a c a phân tích l i trong d y ti ng”[29,2001] L i t ng k n ng c th (vi t và phát âm) c ng đã đ c m t s tác gi nghiên c u nh tác gi Nguy n V n

L i v i lu n v n “Nguyên nhân các l i trong v n vi t ti ng Anh c a sinh viên chính qui ti ng Anh trình đ trung c p”[39,1999]; Lê Tuy t Ng c v i “Phân tích l i trong v n vi t c a sinh viên tr ng i h c Bách khoa Hà N i” [42, 1999]; Phan Th Nh t v i “Phân tích l i trong gi ng d y môn vi t ti ng Anh trình đ s c p và ti n trung c p c a sinh viên tr ng i H c Ki n trúc Hà

N i” [43,1991] Bên c nh đó, m t s tác gi l i quan tâm đ n v n đ l i phát

âm, ph ng pháp đ phát âm t t c ng nh thi t k ch ng trình d y phát âm

ti ng Anh cho sinh viên Vi t Nam ó là Nguy n Th H ng Mai v i “Thi t k

ch ng trình d y phát âm cho sinh viên ti ng Anh tr ng Cao đ ng S ph m

Hà n i” [40,2001]; D ng Th B ch Nh t v i “Thi t k ch ng trình d y phát

âm ti ng Anh cho sinh viên n m th nh t t i tr ng Cao đ ng S ph m Qui

nh n” [44,2001]; Hoàng Minh Hi n v i “Phân tích l i phát âm và bi n pháp

đ phát âm t t h n trong gi ng d y ti ng Anh t i tr ng i h c Xây d ng

Hà N i”[31,2000] c bi t ph i k đ n m t s tác gi đã quan tâm nghiên

c u v n đ l i phát âm ti ng Anh c a sinh viên Vi t Nam, nh Phan Quang

B o v i “ Khó kh n ng i h c ti ng Anh Hu g p ph i khi phát âm m t s

âm v ti ng Anh” [21,1999], Nguy n Th Phúc Hoa v i “M t s v n đ phát

âm sinh viên i h c Hu g p ph i khi nói ti ng Anh m t cách t nhiên” [32,1999], Lê Th Minh Trang v i “Nghiên c u s l c b c m PA cu i âm

ti t trong quá trình nói ti ng Anh c a ng i h c Vi t Nam” [54,2000]

i m qua m t s tác gi và công trình nghiên c u c a h v v n đ l i trong d y h c ngo i ng c ng nh nh ng v n đ xung quanh vi c kh c ph c

l i, chúng tôi nh n th y:

1.Các tác gi đ u đã th ng nh t cho r ng l i n y sinh trong quá trình h c ngo i ng nói chung và h c ti ng Anh nói riêng là đi u không th tránh đ c

và cho r ng vi c kh c ph c l i cho ng i h c là c n thi t và c n ph i đ c

ti n hành càng s m càng t t

2.M t s tác gi đã quan tâm nghiên c u v l i trong v n vi t ti ng Anh

c a ng i h c nh ng trình đ khác nhau H đã th ng kê các d ng l i, nêu

ra đ c ph n nào nguyên nhân m c l i nh ng ch a đ xu t bi n pháp kh c

ph c l i khi vi t ti ng Anh th t c th

3.Ngoài l i trong v n vi t, m t s tác gi đã kh o sát l i phát âm ti ng Anh c a ng i h c Vi t Nam và nh ng v n đ liên quan đ n l i phát âm nh các d ng l i phát âm (l i trong n i b t , l i ngôn đi u), nguyên nhân m c l i (chuy n di tiêu c c) c ng nh đ xu t nh ng bi n pháp chung đ kh c ph c

l i Cách ti p c n l i ch a phát huy đ c u đi m c a ngôn ng h c hi n đ i

M t s tác gi khác c ng th y đ c yêu c u c n ph i có m t ch ng trình d y phát âm cho sinh viên v i đ y đ yêu c u v n i dung, th i l ng, th thu t Các ch ng trình đ c thi t k đ u d a trên các giáo trình ng âm t t

do ng i n c ngoài biên so n cho nh ng ng i h c ti ng Anh nh m t ngo i ng N u nh các tác gi này sáng t o h n trong thi t k m t giáo trình

ng âm ti ng Anh cho ng i Vi t (nói ti ng Vi t), h c ti ng Anh Vi t Nam,

ph n l n do ng i Vi t d y , t p trung luy n t p các v ng m c trong phát

âm ti ng Anh c a ng i Vi t thì ch c h n k t qu còn cao h n n a

4.Các tác gi đã quan tâm đ n l i trong v n vi t và phát âm c a các đ i

t ng ch y u là sinh viên các tr ng cao đ ng, đ i h c mà ch a có tác gi nào quan tâm đ n đ n đ i t ng ng i h c ti ng Anh đông đ o không kém đó

là HS THCS, THPT S đ i t ng này c n ph i đ c quan tâm tr c tiên và

nghiêm túc vì kh n ng s d ng ti ng Anh c a các em giai đo n này s có

nh h ng l n đ n quá trình h c t p ngo i ng c a chính các em sau này 5.Nh ng v n đ nh nguyên nhân m c l i, cách kh c ph c các lo i l i khác nhau còn c n ph i đ c đ u t nhi u th i gian nghiên c u h n n a; nguyên nhân m c l i c n ph i đ c xem xét t nhi u khía c nh nh : tâm lỦ

ng i h c, kh n ng c a ng i h c, y u t môi tr ng Nh ng quan tr ng

h n c là nguyên nhân do chuy n di tiêu c c mà có Kh c ph c l i ph i đ c

áp d ng đúng v i th c t gi ng d y c a t ng tr ng h p c th , ph i có Ủ

th c ng n ng a l i ch không ph i ch là s a l i khi nguy c m c l i đã quá cao, thói quen s d ng ngôn ng sai do l i đã n sâu vào suy ngh c a ng i

h c và tr thành mãn tính

Dù sao c ng không th ph nh n m t đi u là nh ng đóng góp c a các công trình v a nêu r t quỦ giá và đáng đ c trân tr ng K t qu c a các nghiên c u này giúp cho vi c gi ng d y c a GV đ t hi u qu cao h n đ ng

th i g i m cho t t c nh ng ai quan tâm đ n v n đ l i và kh c ph c l i khi

s d ng ti ng Anh m t h ng nghiên c u đ i v i t ng k n ng c th , t ng

đ i t ng c th , t ng hoàn c nh giao ti p c th

Tóm l i, v n đ l i và ch a l i trong vi c h c ngo i ng , c th là trong

vi c phát âm ti ng Anh còn đang là v n đ b ng Có l đây là m ng đ tài khó nh ng nó th c s c n thi t cho nh ng n m đ u h c ngo i ng và c v sau này Nghiên c u v n đ này là vi c làm quan tr ng nh m nâng cao ch t

l ng c a d y và h c ngo i ng

2 i t ng, nhi m v , gi i h n c a lu n v n

2.1 i t ng nghiên c u

i t ng nghiên c u c a lu n v n là h th ng PA ti ng Anh và các

lo i l i phát âm PA đ n trong t và trong c m t ti ng Anh c a HS Qu ng