ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN THỊ KIM CHI xác định thành phần và nội dung tài liệu hình thành trong hoạt động của bộ y tế cần nộp vào trung
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
NGUYỄN THỊ KIM CHI
xác định thành phần và nội dung tài liệu hình thành trong hoạt động của bộ y tế cần nộp vào trung tâm l-u trữ quốc gia 3
TểM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC
Chuyờn ngành: Lưu trữ (Lưu trữ học và Tư liệu học)
Mó số: 60 32 20
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
TS Nguyễn Thị Liờn Hương
Trang 2MỤC LỤC
Trang số
Chương 1 Thành phần, nội dung và ý nghĩa tài liệu hình
thành trong hoạt động của Bộ Y tế
13
1.1 Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức của Bộ Y tế 13
1.3 Giá trị của tài liệu hình thành trong họat động của Bộ Y tế 45
Chương 2 Cơ sở lý luận và thực tiễn để xác định thành phần
và nội dung tài liệu hình thành trong hoạt động của Bộ Y tế cần
nộp vào Trung tâm Lưu trữ quốc gia 3
51
Chương 3 Danh mục tài liệu hình thành trong hoạt động của
Bộ Y tế cần nộp vào Trung tâm Lưu trữ quốc gia 3
86
3.1 Những căn cứ lập danh mục tài liệu hình thành trong hoạt
động của Bộ Y tế cần nộp vào Trung tâm Lưu trữ quốc gia 3
86
3.2 Cấu tạo của danh mục tài liệu hình thành trong hoạt động của
Bộ Y tế cần nộp vào Trung tâm Lưu trữ quốc gia 3
87
3.3 Hướng dẫn sử dụng danh mục tài liệu hình thành trong hoạt
động của Bộ Y tế cần nộp vào Trung tâm Lưu trữ quốc gia 3
90
3.4 Danh mục tài liệu hình thành trong hoạt động của Bộ Y tế cần
nộp vào Trung tâm Lưu trữ quốc gia 3
92
Trang 3Danh mục tài liệu tham khảo 113
Phụ lục
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn này là đề tài nghiên cứu của riêng tôi Trong luận văn có tham khảo một số kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học và sử dụng một số thông tin trong các văn bản của nhà nước song đã có chú thích
Đề tài này chưa được tác giả nào công bố./
TÁC GIẢ
Nguyễn Thị Kim Chi
Trang 4MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Ở các giai đoạn, thời kỳ lịch sử khác nhau, Y tế luôn được xác định là một trong những ngành quan trọng, được Đảng, Nhà nước ta đặc biệt quan tâm, chú trọng và đầu tư Trong quá trình hình thành, tồn tại, phát triển, ngành Y đã có nhiều đóng góp trên các lĩnh vực: chính trị, kinh tế, văn hóa v.v nhất là trong công tác khám, chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe cho nhân dân, góp phần vào thắng lợi của công cuộc kháng chiến chống ngoại xâm cũng như sự nghiệp bảo vệ, xây dựng Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Đồng thời đã hình thành nên một khối lượng lớn tài liệu
Việc lựa chọn tài liệu có giá trị để bảo quản trong các phòng, kho lưu trữ không chỉ có ý nghĩa quan trọng đối với ngành Y tế mà còn có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với cả dân tộc, quốc gia Bởi đây là một bộ phận, thành phần của tài liệu lưu trữ quốc gia
Điều 1 Pháp lệnh Lưu trữ quốc gia số 34/2001/PL - UBTVQH10 ngày
04/4/2001 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã khẳng định: "Tài liệu lưu trữ quốc
gia là tài liệu có giá trị về chính trị, kinh tế, quốc phòng, an ninh, ngoại giao, văn hóa, giáo dục, khoa học và công nghệ được hình thành trong các thời kỳ lịch sử của dân tộc Việt Nam, trong quá trình hoạt động của các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức kinh tế, đơn vị vũ trang nhân dân và các nhân vật lịch sử, tiêu biểu phục vụ việc nghiên cứu lịch sử, khoa học và hoạt động thực tiễn" [47, 34]
Theo Điều 11 Pháp lệnh Lưu trữ quốc gia: "Các cơ quan, tổ chức, cá nhân
trong quá trình xây dựng ban hành văn bản và sử dụng tài liệu văn thư phải lập hồ
sơ và bảo vệ an toàn Tài liệu văn thư có giá trị lưu trữ của cơ quan, tổ chức nào cần nộp vào lưu trữ hiện hành của cơ quan, tổ chức đó theo quy định tại khoản 1 Điều 14 của Pháp lệnh này" [47, 35] Ngoài ra Điều 13 của Pháp lệnh Lưu trữ
Trang 5quốc gia cũng quy định rõ "Người đứng đầu cơ quan, tổ chức quyết định việc lựa
chọn tài liệu văn thư để giao nộp vào lưu trữ hiện hành, lựa chọn tài liệu lưu trữ hiện hành để nộp vào lưu trữ lịch sử…"[47, 36] Việc thu thập tài liệu lưu trữ thuộc
Phông Lưu trữ Nhà nước Việt Nam thuộc thẩm quyền của các cơ quan lưu trữ nhà nước song thực tế cho thấy, công tác lưu trữ tài liệu nói chung, tài liệu chuyên môn của các ngành trong đó có ngành Y tế còn nhiều hạn chế, bất cập Hầu hết, tài liệu hình thành ra không được lập hồ sơ, xác định thời hạn bảo quản và không nộp vào lưu trữ đúng thời gian quy định của Nhà nước Nếu có thực hiện thì tài liệu thu về chủ yếu dưới dạng bó gói, lộn xộn, rời lẻ Công tác lưu trữ tài liệu chủ yếu được thực hiện ở các Phòng Lưu trữ Bộ, Trung tâm Lưu trữ Tỉnh, Trung tâm Lưu trữ Quốc gia Các phòng, kho lưu trữ này đã, đang tiến hành chỉnh lý khoa học khối tài liệu thu được Công việc trên đã tiêu tốn một lượng lớn kinh phí, tài sản của Nhà nước và công sức, thời gian của cán bộ, nhân viên lưu trữ Vì vậy việc đưa ra các giải pháp hữu hiệu, kịp thời trong đó có định rõ thành phần, nội dung tài liệu lưu trữ của từng ngành, cơ quan cần nộp vào các lưu trữ lịch sử là một yêu cầu hết sức cần thiết và cấp bách
Bộ Y tế là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân, bao gồm các lĩnh vực: y tế dự phòng, khám, chữa bệnh, phục hồi chức năng, y học cổ truyền, thuốc phòng chữa bệnh cho người, mỹ phẩm ảnh hưởng đến sức khỏe con người, an toàn vệ sinh thực phẩm và trang thiết bị y tế; quản lý nhà nước các dịch vụ công thuộc các lĩnh vực quản lý của Bộ và thực hiện đại diện chủ sở hữu phần vốn của Nhà nước tại doanh nghiệp
có vốn nhà nước thuộc Bộ quản lý theo quy định của pháp luật Tài liệu hình thành trong hoạt động của Bộ có ý nghĩa về nhiều mặt: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội v.v…và là nguồn nộp lưu vào lưu trữ lịch sử Tuy nhiên, việc xác định gía trị tài liệu ở đây chưa được quy định rõ ràng, thực hiện không thường xuyên và còn
nhiều lúng túng Do vậy chúng tôi quyết định chọn "Xác định thành phần và nội
Trang 6dung tài liệu hình thành trong hoạt động của Bộ Y tế cần nộp vào Trung tâm Lưu trữ quốc gia 3" làm đề tài luận văn thạc sĩ của mình
2 Mục tiêu của đề tài
Mục tiêu chính mà đề tài hướng tới là nghiên cứu để nắm được thành phần, nội dung, đặc điểm và giá trị tài liệu lưu trữ của cơ quan Bộ Y tế Từ đó vận dụng
cơ sở lý luận và thực tiễn để nghiên cứu, xây dựng Danh mục hồ sơ, tài liệu Phông lưu trữ Bộ Y tế cần nộp vào Trung tâm Lưu trữ quốc gia 3 theo quy định của Nhà nước
3 Phạm vi nghiên cứu
Để xây dựng Danh mục hồ sơ, tài liệu Phông lưu trữ Bộ Y tế cần nộp vào Lưu trữ lịch sử, đề tài sẽ đi sâu tìm hiểu khối tài liệu hành chính hình thành trong hoạt động của Bộ Trong đó chúng tôi đặc biệt quan tâm đến tài liệu quản lý chuyên môn của Bộ Đó là những tài liệu được sản sinh trong hoạt động và phản ánh chức năng, nhiệm vụ của các Vụ, Cục, Văn phòng, Thanh tra Bộ Như vậy đề tài sẽ tập trung nghiên cứu khối tài liệu hình thành trong hoạt động của các tổ chức giúp Bộ trưởng Bộ Y tế thực hiện chức năng quản lý nhà nước (các đơn vị trực thuộc Bộ) trong giai đoạn từ năm 1970 cho đến nay Tài liệu hình thành trong hoạt động của các đơn vị sự nghiệp trực thuộc Bộ sẽ không thuộc phạm vi nghiên cứu của đề tài
Có một số lý do để chúng tôi quyết định chọn năm 1970 làm giới hạn thời gian nghiên cứu của đề tài:
- Tài liệu trước năm 1970 còn tồn lại trong kho Lưu trữ Bộ Y tế không đầy
đủ, khối lượng ít Vì vậy theo chúng tôi không có tính đại diện cho tài liệu của một phông lưu trữ cơ quan
- Trong khi đó tài liệu được sản sinh từ năm 1970 đến nay là tài liệu hình thành từ hoạt động của Bộ Y tế sau thời gian đế quốc Mỹ leo thang bắn phá miền Bắc, trong thời kỳ hòa bình, ổn định, phát triển, hội nhập Các nhiệm vụ chủ yếu của Bộ đã được triển khai, thực hiện tương đối đầy đủ Tài liệu sản sinh ở thời kỳ
Trang 7này phản ánh chân thực, đầy đủ mọi hoạt động của các Vụ, Cục, Văn phòng, Thanh tra Bộ nên nội dung tài liệu có thể đại diện cho hoạt động của Bộ Y tế
- Ba là từ ngày thành lập đến nay, Bộ Y tế trực tiếp là Phòng Lưu trữ Bộ đã tiến hành lập hồ sơ, xác định giá trị tài liệu và giao nộp vào Trung tâm Lưu trữ quốc gia 3 khối tài liệu của ngành Y từ năm 1945 đến 1970 Hầu hết tài liệu hình thành trong hoạt động của Bộ Y tế từ năm 1970 cho đến nay không được cán bộ chuyên môn lập hồ sơ và nộp vào lưu trữ theo đúng quy định Nhiều tài liệu quan trọng còn nằm rải rác ở các tổ chức trực thuộc Bộ Điều này đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc tổ chức, triển khai các khâu nghiệp vụ chuyên môn của Phòng Lưu trữ Bộ Y tế
4 Nhiệm vụ nghiên cứu
Đề tài sẽ tập trung giải quyết một số vấn đề sau:
- Nghiên cứu những quy định của Nhà nước về công tác lưu trữ tài liệu đặc biệt là công tác nộp lưu, xác định nội dung, thành phần tài liệu lưu trữ trong đó có tài liệu chuyên môn;
- Tìm hiểu, khảo sát thành phần, nội dung tài liệu lưu trữ của cơ quan Bộ Y
tế, trong đó chú trọng đến tài liệu chuyên môn của Bộ;
- Vận dụng cơ sở lý luận kết hợp khảo sát thực tế tài liệu để nghiên cứu, xây dựng Danh mục tài liệu Phông lưu trữ Bộ Y tế cần nộp vào Trung tâm Lưu trữ quốc gia 3
5 Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Xây dựng Bảng thời hạn bảo quản văn kiện mẫu, Bảng kê tài liệu văn kiện chủ yếu, Danh mục mẫu thành phần tài liệu nộp vào Trung tâm lưu trữ Tỉnh v.v là một vấn đề thu hút sự quan tâm của nhiều nước trên thế giới Ở Việt Nam, nhiều xuất bản phẩm, đề tài nghiên cứu khoa học, bài viết, luận văn thạc sĩ, khóa luận tốt
Trang 8nghiệp, báo cáo khoa học của cán bộ, nhà nghiên cứu, cán bộ giảng dạy, học viên cao học, sinh viên đã đề cập đến vấn đề này
- Về xuất bản phẩm có sách, giáo trình, tập bài giảng như: "Lý luận và Thực
tiễn công tác lưu trữ" (Nhà xuất bản Đại học và Giáo dục chuyên nghiệp, Hà Nội,
năm 1990); "Văn bản và Lưu trữ học đại cương" (Nhà xuất bản Giáo dục, năm
1997) v.v
- Đề tài nghiên cứu khoa học có một số đề tài chính như: "Nghiên cứu cơ sở
khoa học để xây dựng nguồn và thành phần tài liệu nộp lưu vào lưu trữ huyện"
(Thạc sĩ Nguyễn Nghĩa Văn làm chủ biên, mã số 95-98-011); "Nghiên cứu xác
định thành phần tài liệu tiêu biểu thuộc diện nộp lưu vào Trung tâm Lưu trữ quốc gia 3 của các cơ quan quản lý Nhà nước Trung ương" (Nguyễn Thị Tâm (Chủ
biên), Nguyễn Thiên Ân, Hoàng Minh Cường, Vương Thị Nấm, Nguyễn Thị Thuần, Dương Thị Thái, Triệu Văn Cường, mã số 99-98- 030) v.v
- Ngoài ra có khoảng 30 bài viết được đăng trên Tạp chí Văn thư Lưu trữ Việt Nam Nội dung chính của các bài viết là lý luận về nguyên tắc, phương pháp, tiêu chuẩn xác định giá trị tài liệu; việc vận dụng lý luận xác định vào thực tế mỗi
cơ quan; xác định nguồn tài liệu nộp vào kho lưu trữ; phương pháp lập bảng kê tài liệu cần thu vào kho lưu trữ Bộ; ý nghĩa thực tiễn của tài liệu ngành Y Chẳng hạn
như: "Hệ thống tài liệu văn kiện thuộc phông lưu trữ Đoàn thanh niên Cộng sản
Hồ Chí Minh tỉnh, thành phố" (PGS Nguyễn Văn Hàm, Tạp chí Văn thư Lưu trữ
số 4, năm 1987, trang 11) "Phương pháp lập bảng kê tài liệu cần thu vào kho lưu
trữ Bộ" (Trần Hoàng, Tạp chí Văn thư Lưu trữ số 1, năm 1974, trang 25); "Mấy ý kiến về nguyên tắc và phương pháp đánh giá tài liệu ảnh trong công tác lưu trữ" (
Đào Xuân Chúc, Tạp chí Văn thư Lưu trữ số 3, năm 1983, trang 14); "Bàn về tiêu
chuẩn đánh giá tài liệu lưu trữ" (Văn Lưu, Tạp chí Văn thư Lưu trữ số 2, năm
1975, trang 18); "Tài liệu lưu trữ ngành Y dược và việc sử dụng chúng trong thực
Trang 9tiễn" (PGS.TS Vũ Thị Phụng, Tạp chí Lưu trữ Việt Nam số 2, năm 1992, trang 11)
v.v
- Về luận văn thạc sĩ, khóa luận tốt nghiệp, báo cáo khoa học của học viên cao học, sinh viên có trên 20 đề tài nghiên cứu về xác định giá trị tài liệu; xác định nguồn tài liệu nộp vào Trung tâm Lưu trữ tỉnh, thành phố; xác định nguồn và thành
phần tài liệu bổ sung vào lưu trữ hiện hành Ví dụ: "Xác định giá trị tài liệu phông
lưu trữ cơ quan Bộ Văn hóa - Thông tin" (Trần Thị Thương Huyền, Luận văn tốt
nghiệp, Hà Nội, 1995, Tư liệu Khoa Lưu trữ học và Quản trị văn phòng); "Xác
định nguồn và thành phần tài liệu bổ sung vào lưu trữ hiện hành Bộ Khoa học Công nghệ" (Nguyễn Thị Kim Nhung, Báo cáo khoa học lần thứ 9, Hà Nội, 2004,
Tư liệu Khoa Lưu trữ học và Quản trị văn phòng) v.v
Nhìn chung các đề tài, bài viết đã đề cập và rất coi trọng công tác xác định giá trị tài liệu, xây dựng bảng kê tài liệu hình thành trong hoạt động của các cơ quan cần nộp vào lưu trữ Song không đi sâu nghiên cứu thành phần, nội dung tài liệu hình thành trong hoạt động của một cơ quan quản lý ngành cần nộp vào Trung tâm Lưu trữ quốc gia 3 Kế thừa kết quả nghiên cứu của các đề tài, bài viết trên và
mở ra một hướng nghiên cứu mới, chúng tôi đã chọn hướng nghiên cứu là xác định thành phần, nội dung tài liệu hình thành trong hoạt động của một phông lưu trữ cơ quan cụ thể cần nộp vào Lưu trữ lịch sử - Đó là Phông Lưu trữ Bộ Y tế
6 Nguồn tài liệu tham khảo
Trong quá trình thực hiện đề tài, chúng tôi đã tham khảo, sử dụng nhiều nguồn tư liệu khác nhau:
- Trước hết là các văn bản của Nhà nước quy định về xác định thành phần, nội dung tài liệu lưu trữ cần nộp vào Lưu trữ lịch sử và những vấn đề có liên quan
như: "Pháp lệnh Lưu trữ quốc gia số 34/2001/PL - UBTVQH10 ngày 04/4/2001
của Ủy ban Thường vụ Quốc hội được Chủ tịch nước ký Lệnh số 03/2001/L - CTN
Trang 10ngày 15/4/2001 về việc công bố Pháp lệnh" (Tạp chí Lưu trữ Việt Nam số 2, năm
2001, trang 33); "Nghị định số 111/2004/NĐ - CP ngày 08/4/2004 của Chính phủ
quy định chi tiết thi hành một số điều của Pháp lệnh Lưu trữ quốc gia" (Công báo
số 9, năm 2004.); "Công văn số 262/LTNN - NVTW ngày 12/6/2001 hướng dẫn
thành phần hồ sơ, tài liệu của các cơ quan hành chính nhà nước trung ương thuộc diện nộp lưu vào các Trung tâm Lưu trữ Quốc gia"; "Công văn số 25 - NV ngày 10/9/1975 của Cục Lưu trữ Phủ Thủ tướng ( nay là Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước) ban hành bảng thời hạn bảo quản mẫu"
- Hai là các sách, giáo trình, tập bài giảng về công tác lưu trữ, xác định thành phần, nội dung tài liệu cần nộp vào Lưu trữ cố định
- Ba là các đề tài nghiên cứu khoa học, bài viết đăng trên các tạp chí, luận văn thạc sĩ, khóa luận tốt nghiệp, báo cáo khoa học có liên quan đến xác định giá trị tài liệu nói chung, xác định thành phần, nội dung tài liệu lưu trữ của cơ quan cần nộp vào Lưu trữ lịch sử nói riêng
- Bốn là, các văn kiện của Đảng, văn bản của Nhà nước về công tác y tế như:
"Nghị quyết số 46- NQ/TW ngày 23/02/2005 của Bộ Chính trị về công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới" (Wesbsite Đảng
Cộng sản Việt Nam, năm 2005); "Quyết định số 35/2001/QĐ- TTg ngày 19/3/2001
của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân giai đoạn 2001-2010" v.v
- Năm là hồ sơ, tài liệu lưu trữ của Bộ Y tế
- Sáu là Công báo nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt nam
- Bảy là Báo điện tử, Website của Đảng Cộng sản Việt Nam, Chính phủ, Quốc hội, Bộ Y tế
7 Phương pháp nghiên cứu