Nghiên cứu uyển ngữ trong tiếng Anh và việc chuyển dịch sang tiếng Việt

, & Kate Burridge1990, Euphemism and Dysphemism- Language Used as Shield and Weapon, Oxford University Press.. Some Universals in Language Usage, Cambridge University Press,.. Burchfield

 Gi i thích uy n ng khác v i các đ n v khác nh th nào;

 Tìm ra các đ c tr ng v m t v n hoá xã h i trong vi c s d ng ti ng Anh

và ti ng Vi t có liên quan đ n vi c chuy n d ch;

 Trình bày nh ng v n đ liên quan đ n vi c chuy n d ch uy n ng t

ti ng Anh sang ti ng Vi t, tìm nh ng cách chuy n d ch đúng đ n và thích h p;

 V n d ng thi t th c vào ho t đ ng d y h c ti ng Anh nh m t ngo i

ng

Lu n án đ c th c hi n vì nh ng lý do sau đây:

2 1 Uy n ng (euphemism) là m t hi n t ng đã đ c nói đ n t lâu trong

khoa h c nghiên c u ngôn ng , nh ng trong ngôn ng h c hi n đ i, vi c nghiên

c u uy n ng còn h n ch Hi n nay, xu h ng nghiên c u ngôn ng bình di n

l i nói và bình di n ng d ng h c đ c nhi u ng i quan tâm, vì th mà uy n ng

tr thành đ i t ng quan tr ng c n đ c đi sâu tìm hi u

2 2 Uy n ng là m t lo i bi u hi n ngôn ng đ c bi t, đ c s d ng khác nhau gi a ti ng Anh và ti ng Vi t S khác nhau bao g m m t c u trúc ngôn ng ,

c c u t o ngh a, c ng nh nh ng đ c thù v v n hóa xã h i Vi c nghiên c u

uy n ng ti ng Anh s giúp ng i Vi t s d ng ti ng Anh:

 Hi u đ c ngôn ng c a uy n ng trong ti ng Anh;

 Hi u đ c v n hóa, đ t n c, con ng i Anh, cùng nh ng đ c tr ng tâm

lý xã h i c a h ;

 Chuy n d ch ra ti ng Vi t m t cách đúng đ n và thích h p

2 3 Trong th c t gi ng d y ti ng Anh cho ng i Vi t Nam, ch a có m t công trình nào t p trung nghiên c u đ i chi u v phép l ch s trong giao ti p gi a

ti ng Anh và ti ng Vi t, vi c s d ng các uy n ng trong các tình hu ng giao ti p,

ng n ng a ho c phát hi n l i, phân tích các nguyên nhân m c l i trong vi c s

d ng uy n ng ti ng Anh và chuy n d ch, t đó đ ra nh ng gi i pháp giúp ng i

h c kh c ph c và luy n t p Là gi ng viên ti ng Anh, chúng tôi mong mu n đóng góp nh ng ý ki n mang tính ch t giáo h c pháp vào vi c nâng cao ch t l ng d y

và h c ngôn ng Anh và Vi t trên c s phân tích và đ i chi u các hi n t ng có

liên quan

Lu n án t p trung vào vi c miêu t và tìm ra nh ng đ c thù v m t ngôn ng

c a uy n ng ti ng Anh Ngoài ra, lu n án còn tìm hi u nh ng đ c tr ng v m t

v n hoá xã h i trong vi c s d ng uy n ng ti ng Anh và ti ng Vi t có liên quan

đ n vi c chuy n d ch

i t ng nghiên c u c a lu n án ch y u là ti ng Anh (British English) Bi n

th ti ng Anh nói t i M (American English), và ti ng Anh nói t i Úc (Australian English) đ c xem xét trong các tr ng h p c n thi t Ti ng Vi t đ c s d ng

nh ng ph n liên quan đ n v n đ chuy n d ch

Uy n ng đ c xem xét ba c p đ : t , ng và câu, ch y u là c p đ t và ng

Ba bình di n đ c đ t tr ng tâm nghiên c u, đó là T v ng h c, Phong cách

h c, và Ng d ng h c

Lu n án t p trung th c hi n các nhi m v sau:

4.1 Xác l p khái ni m uy n ng , phân bi t uy n ng v i các đ n v khác, xem nó nh là ch d a c b n c a vi c nghiên c u uy n ng trong các

d ch T đó rút ra m t s đ c tr ng v m t v n hoá gi a hai ngôn ng 4.6 Rút ra nh ng nh n xét t ng quát v lý lu n và th c ti n qua vi c nghiên

c u uy n ng ti ng Anh và nêu nh ng ng d ng có tính giáo h c pháp

trong vi c d y và h c ti ng Anh nh là m t ngo i ng

V i m c đích tìm hi u chi ti t uy n ng ti ng Anh, ch ra nh ng đ c tr ng ngôn ng c a nó đ ng th i n m đ c các t ng đ ng và d bi t gi a v n hoá Anh

và Vi t khi chuy n d ch uy n ng t ti ng Anh sang ti ng Vi t, lu n án s đ c nghiên c u theo ba ph ng pháp sau:

5.1 Ph ng pháp di n d ch: ti p c n các lý thuy t, các quan đi m có s n làm n n

t ng l p lu n c s đ quy xét b n ch t c a uy n ng (đ nh tính);

5.2 Ph ng pháp quy n p: Chúng tôi s d ng ph ng pháp này nh m t b tr

tích c c cho ph ng pháp di n d ch, nói cách khác là đ ch ng minh c p đ đúng

đ n c a các lu n đi m, các lý thuy t t s di n d ch, đ ng th i b sung cái m i

b ng nh ng k t qu th c ti n đ c đi u tra và phân tích Chúng tôi đi u tra, kh o

sát 7331 m c t c a uy n ng ti ng Anh d a vào hai cu n t đi n: 1/ Oxford Dictionary of Euphemisms (T đi n Oxford v Uy n ng ) c a R W Holder, xu t

b n n m 1996; và 2/ Bloombury Dictionary of Euphemisms (T đi n Bloombury

v uy n ng ), c a John Ayto, xu t b n n m 2000 Chúng tôi s d ng b ng câu h i (questionaire), đ c bi t s d ng d ch v th tín đi n t (email) trên đ a ch ELTECS c ng nh ti n hành các cu c ph ng v n có chu n b s n câu h i (structured interview) đ l y thông tin và ý ki n ng i Anh, M , Úc, v vi c s

d ng uy n ng ti ng Anh V i các d li u thu đ c chúng tôi phân tích th ng kê

và t ng h p, đ tìm ra k t qu

5.3 Ph ng pháp miêu t : Chúng tôi miêu t c u t o c ng nh vi c s d ng các

uy n ng ti ng Anh thông qua vi c l p các mô hình, các bi n th , và các bi u

Ch ng 4: Nh ng v n đ liên quan đ n vi c chuy n d ch uy n ng ti ng Anh

sang ti ng Vi t, cùng các ng d ng giáo h c pháp quan tr ng khác

ngôn ng trong vi c giáo d c giáo viên ngôn ng ), Chính tr , chính sách và

v n hoá trong giáo d c giáo viên ngôn ng , H i ngh khoa h c c a h c vi n

nghiên c u ngôn ng ng d ng (IALS) l n th 8 dành cho các nhà giáo d c giáo viên, i h c Edinburgh, Anh qu c, 15-17 tháng 11

4 Tr ng Viên (2002), Uy n ng nh là chi n l c ngôn ng đ i v i các công

vi c qu c gia và qu c t , K y u h i th o khoa h c qu c t - Giáo d c ngo i

15 inh V n c (2001), Ng pháp ti ng Vi t -T lo i, Nxb HQG Hà N i,

Hà N i

16 B ng Giang (1997), Ti ng Vi t phong phú, Nxb V n hoá, Hà N i

17 Nguy n Thi n Giáp (1998), T v ng h c ti ng Vi t, Nxb GD, Hà N i

18 Nguy n Thi n Giáp (2000), D ng h c Vi t ng , Nxb HQG Hà N i, Hà

22 Nguy n Hoà (1998), Nghiên c u di n ngôn v chính tr -xã h i trên t li u

báo chí ti ng Anh và ti ng Vi t hi n đ i, Lu n án ti n s , H KHXH & NV,

HQG, Hà N i

23 Nguy n Thái Hoà (1997), D n lu n phong cách h c, Nxb GD, Hà N i

24 Nguy n Xuân Hoà (1992), i chi u ngôn ng trong cách nhìn c a ng

d ng h c t ng ph n, Ngôn ng s 1

25 Phan V n Hoà (1998), Ph ng ti n liên k t phát ngôn ho t đ ng qua h thông t n i trong quan h đ ng h ng, ng c h ng, nhân qu , th i gian trính t , Lu n án ti n s , H KHXH & NV HQG Hà N i

26 Ngô H u Hoàng (2002), Vai trò c a quán ng trong vi c ki n t o phát ngôn

(trên c li u ti ng Anh và ti ng Vi t), Lu n án ti n s , H KHXH & NV, HQG, Hà N i

27 L ng V n Hy, Di p ình Hoa, Nguy n Th Thanh Bình, Phan Th Y n

Tuy t, V Th Thanh H ng (2000), Ngôn t , gi i và nhóm xã h i t th c

ti n ti ng Vi t, Nxb KHXH, Hà N i

28 Nguy n V n Khang (1999), Ngôn ng h c xã h i, nh ng v n đ c b n, Nxb

KHXH, Hà N i

30 inh Tr ng L c, Nguy n Thái Hoà (1995), Phong cách h c ti ng Vi t, Nxb

39 Hoàng Phê (1975), Phân tích ng ngh a, Ngôn ng s 2

40 Tr n V n Ph c (2000), Phân tích đ i chi u câu ph đ nh ti ng Anh và ti ng

Vi t trên bình di n c u trúc-ng ngh a, Lu n án ti n s , H KHXH & NV

HQG Hà N i

41 Nguy n (V n) Quang (2000), M t s khác bi t giao ti p l i nói Vi t-M

trong cách th c khen và ti p nh n l i khen, Lu n án ti n s , H KHXH &

NV HQG Hà N i

42 Nguy n Th Vi t Thanh (1999), H th ng liên k t l i nói ti ng Vi t, Nxb

GD, Hà N i

43 ào Th n (1990), L i nói phóng đ i trong ti ng Vi t, Ngôn ng s 4

44 Nguy n Kim Th n (1999), ng t trong ti ng Vi t, Nxb KHXH, Hà N i

45 Lê Quang Thiêm (1989), Nghiên c u đ i chi u các ngôn ng , Nxb

HTHCN, Hà N i

46 Nguy n Trung Thu n (1983), Th tìm hi u t trung tâm trong nhóm t đ ng

ngh a, Ngôn ng s 2

47 Tr n Quang Ng c Thuý (1999), Uy n ng trong ti ng Anh và trong ti ng

Vi t ( lý do, s phát tri n và cách s d ng), Ti u lu n t t nghi p, HSP Hu

48 Nguy n c T n (1993), c tr ng dân t c c a t duy ngôn ng qua hi n

Ngôn ng và đ i s ng, s 5

60 Tr ng Viên(2000), Hoàn c nh kinh t xã h i và vi c s d ng uy n ng

trong ti ng Anh-M và ti ng Vi t, K y u ng h c tr

61 Tr ng Viên(2002), Uy n ng nh là chi n l c ngôn ng đ i v i các công

vi c qu c gia và qu c t , K y u h i th o khoa h c qu c t giáo d c ngo i

65 A Dictionary of English Euphemisms (2001), The Commercial Press

66 Allan, K , & Kate Burridge(1990), Euphemism and Dysphemism- Language Used as Shield and Weapon, Oxford University Press

67 Alvarez, Roman, & M Carmen Africa Vidal (1996), Topics in Translation: Translation Power Subversion, Multilingual Matters Ltd Philadelphia

68 Austin, J L (1962); How to Do Things with Words, Cambridge, Mass : Harvard University Press

69 Ayto, J (2000), Bloomsbury Dictionary of Euphemisms, Bloomsbury Publishing Plc

70 Ayto, J (1990), The Longman Register of New Words, Longman

71 Bassnett, Susan & Mc Guire Richard Clay(1980), Translation Studies, the Chaucer Press Ltd , Bunay, Suffolk, UK

72 Beard, Henry, & Christopher Cerf (1992), The Official Politically Correct

Dictionary and Handbook, Random House

73 Bloofield, Leonard (1933), Language New York: Henry Holt

74 Bolinger, D.( 1975) Aspects of Language, Harcourt Brace Jovanovich, Inc USA

75 Bright, W (ed ) (1966), Sociolinguistics: Proceedings of the UCLA Sociolinguistics Conference, The Hague: Mouton (reprinted 1971)

76 Brown, H Douglas (1993), Teaching by Principles: Interactive Language Teaching Methodology, New York; Prentice Hall Regents

77 Brown, P & S C Levinson (1987), Politeness Some Universals in Language Usage, Cambridge University Press,

78 Burchfield, Robert (1986), An Outline History of Euphemisms in English,

in Fair of Speech, the uses of euphemism, edited by D J Enright, Oxford University Press

79 Campbell, R , & Wales, R.(1970) , The Study of Language Acquisition, In New Horizons in Linguistics, edited by J Lyons, Harmondsworth: Penguin

80 Canale, M and Swain, M.(1980) Theoretical Bases of Communicative

Approaches to Second Language Teaching and Testing, Applied Linguistics

81 Catford, J C (1965), A Linguistic Theory of Translation, Oxford

University Press

82 Chomsky, Noam (1957), Syntactic Structures, The Hague: Mouton,

83 Cobuild English Learner’ s Dictionary (1992), William Collins Sons &Co Ltd

84 Conville, B M.( 1984), The Slanguage of Sex, Mc Donald & Co Ltd London

85 Cook, V J (1977), Cognitive Processes, in Second Language Learning, IRAL 7: 207-216

86 Crystal, David (2000), The Cambridge Encyclopedia of the English Language, Cambridge University Press:176

88 Current Issues in Linguistic Theory(1965), The Hague: Mouton

89 Diller, K C (1978), The Language Teaching Controversy Rowley, Mass:Newbury House (revised edition of Diller, 1971)

90 Dittmar, N (1976), Sociolinguistics: A Critical Survey of Theory and

Application London: Arnold

91 Duff, Alan (1996), Translation, Oxford University Press: 10-11

92 Enright, D J.(1986) , Fair of Speech, the Uses of Euphemisms, Oxford University Press

93 Eschholz, Paul A., Alfred F Rosa, Virginia P Clark (eds.) (1974), The Euphemism: Telling it like it Isn't, Time essay, in Language Awareness, St Martin’s Press New York:17-19

94 Fishman, J A (ed )(1968), Readings in the Sociology of Language The Hague: Mouton

95 Fishman, J A (ed )(1971), Advances in the Sociology of Language The Hague: Mouton

96 Fowler, Roger(1996), Linguistic Criticism, Oxford University Press Inc New York:191-194

97 Freeborn, Dennis (1996), Style, Macmillan Press Ltd

98 Fries, C C.(1957), The Structure of English, New York: Harcourt Brace

99 Fromkin, V and Robert Rodman (1974), An Introduction to Language, Holt, Rinehart and Winston, Inc

100 Galperin, I R (1981), Stylistics, Moscow Vyssaja Skola

101 Gass, Susan M & Larry Selinker (1994), Second Language Acquisition, An Introductory Course, Laurence Erlbaun associates publishers

102 Grant, L T (1977), Public Doublespeak: Badge Language, Reality Speak, and the Great Watergate Euphemism Hunt College English, 39(2): 246-

253

103 Grice, H P (1975), The Logic of Conversation, in Syntax and Semantics, edited by Cole & Morgan, New York & London: Academic Press

104 Griffin, Jasper, Euphemisms in Greece and Rome in Fair of Speech, the Uses of Euphemism, edited by D J Enright, Oxford University Press, 1986

105 Gross, John (1986), Intimations of Mortality, in Fair of Speech, the uses of euphemism, edited by D J Enright, Oxford University Press

106 Haas, W (1973), Meanings and Rules Proceedings of the Aristotelian

Society

107 Halliday, MAK (1991), The Notion of Context in Language Education, in Language Education: Interaction and Development, proceedings of the International Conference edited by Thao Le & Mike McCausland, HCMC, Vietnam

108 Halliday, M A K & Hasan, R (1975), Cohesion in English, London: Longmans

109 Halliday, M A K (1967), Patterns of Language, papers in General

Descriptive and Apllied Linguistics, London

110 Hatim, Basil, & Ian Mason (1990), Discourse and the Translator, Longman Group UK Ltd

111 Haugen, E.( 1966), Language Conflict and Language Planning ; the Case of Modern Norweigian, Havard University Press

112 Hayakawa, S I (1964), Language in Thought and Action, 2nd edition, New York: Harcourt, Brace: 90-91

113 Hoey, Michael (1995), On the Surface of Discourse, University of Nottingham

114 Holder, R W (1996), Oxford Dictionary of Euphemisms, Oxford University Press

115 Hudson, R A (1980), Sociolinguistics, Cambridge University Press

116 Hymes, D H (ed )(1964), Language in Culture and Society: A Reader in Linguistics and Anthropology New York: Hartper and Row

selected readings, edited by J B Pride and Janet Holmes, Penguin Books Ltd

118 Johnson, Diane, & John F Murray(1986), Do Doctors Mean What They Say

? in Fair of Speech, the uses of euphemism, edited by D J Enright, Oxford University Press

119 Joos, M.(1962), The Five Clocks, Publication 22 of the Indiana University Research Center in Anthropology, Folklore and Linguistics

120 Jule, George (1998), Pragmatics, Oxford University Press

121 Labov, W.(1971), The Study of Language in its Social Context, in Fishman

122 Labov, W (1972), Sociolinguistic Patterns Philadelphia: University of Pennsylvania Press, Oxford: Blackwell

123 Lakoff, G & Mark Johnson (1993), How Metaphor Gives Meaning to Form, Mc graw-Hill, Inc

124 Larson, Mildred L (1993), The Relation of Discourse Genre to Meaning in Translation, in Translation and Meaning, edited by Marcel Thelen and B Lewandowska-Tomaszczyk, UPM, University of Maastricht: Hogesschool Maastricht School of Translation and Interpreting

125 Leech, G (1977), Semantics, Penguin Books Ltd

126 Lewis, Jeremy (1986), In the Office, in Fair of Speech, the Uses of Euphemisms, edited by D J Enright, Oxford University Press: 92:94

127 Lightbrown, P M and N Spada (1993), Focus on Form and Corrective Feedback in Communicative Language Teaching: Effects on Second Language Learning, in Studies in Second Language Acquisition: 429-48

128 Long, M H (1985), Input and Second Language Acquisition Theory in Input in Second Language Acquisition, edited by S Gass and C Madden, Rowley, Mass: Newbury House

129 Lyons, J (1972), Introduction to Theoretical Linguistics, Cambridge University Press