Lý luận về thể loại tiểu thuyết trong nghiên cứu, phê bình văn học Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX

M U 1.ăLÝăDOăCH Nă ăTÀI TrongăМôngăМu МăМпМhătсnăvрăhi năđ iăhoпăv năh Мădсnăt Мăn aăđ uăth ă k ăXX,ăЛênăМ nhănh ngăthрnhăt uăv ăsпngătпМ,ăМпМăho tăđ ngălýălu năМ ngăМóă nh ngăthрnhăt uă

IăH CăQU CăGIAăHÀăN I

TR NGă IăH CăKHOAăH CăXÃăH IăVÀăNHỂNăV Nă

NGUY NăTH ăKI UăANH

IăH CăQU CăGIAăHÀăN I

TR NGă IăH CăKHOAăH CăXÃăH IăVÀăNHỂNăV N

Chuвênăngрnh:ăLýăthuв tăvрăl Мhăs ăv năh Мăă

Mуăs :ă50401

LU NăỄNăTI NăS ăNG ăV N

NG IăH NGăD NăKHOAăH C

PẢS.TS Ph m Quang Long

HÀăN Iă- 2005

L iăcamăđoan

TôiăxinăМamăđoanăđсвălрăМôngătrыnhănghiênăМ uăМ aăriêngătôi.ăCпМă

lu năđi m,ăk tăqu ănêuătrongălu năпnălрătrungăth МăvрăМhaăt ngăđ Мăaiă МôngăЛ ătrongăЛ tăМ ăm tăМôngătrыnhănрo

TпМăgi ălu năпn

S ăRAă IăC AăTI UăTHUY TăVI TăB NGăCH ăQU Că

1.1.ăS ăphátă tri n c aămôiătr ngăđôăth ăvàăđ iăs ngăđôăth ăầ 26

1.2.ăCh ăqu căng ăvàăvaiătròăc aănóătrongăđ iăs ngăxãăh iă

1.4.ă nhăh ngăc aăti uăthuy tăTrungăHoaăv iăs ăhìnhăthànhă

vàăphátătri năti uăthuy tăvi tăb ngăv năxuôiăch ăqu căng ăn aăđ uă

th ăk ăXXăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăă

37 1.4.1 Tình hình d ch thu t truy n Tàu

1.5.ă nhăh ngăc aăti uăthuy tăph ngăTâyăđ năs ăhìnhăthànhă

vàăphátătri năti uăthuy tăv năxuôiăqu căng n aăđ uăth ăk ăXXăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăă 43

1.5.1 Tình hình d ch thu t và nh ng sáng t o ban đ u trong vi c

C U,ăPHểăBỊNHăV NăH CăVI TăNAMN Aă UăTH ăK ăXX 63

2.2.1 Phân lo i theo Ph m Qu nh………

2.2.2 Phân lo i theo Th ch Lam………….…… ………

2.2.3 Phân lo i theo V B ng ……… ………

2.2.4 Phân lo i theo V Ng c Phan………

76 78 78 80 2.3.ăQuanăni măv ănhàăv năvàănhàăti uăthuy tăầầầ ầầầ 81 2.3.1 Tài n ng và nhân cách……….…….………

2.3.2 D u n tác gi trong quá trình sáng t o……… ……

2.3.3 M t s khâu c b n trong quá trình sáng tác c a nhà v n… 83 91 93 Ti uăk tăch ngă2ầầầầầầầầầầầầầầầầ.ầầ 97 Ch ng 3 V Nă ăHI NăTH CăVÀăNGH ăTHU T VI TăTI UăTHUY T 99 3.1.ăM iăquanăh ăgi aăti uăthuy tăvàăhi năth căđ iăs ngăầầầ 100 3.1.1 Khuynh h ng ti u thuy t t th c và t th c xã h i…….…

3.1.2 Khuynh h ng ti u thuy t t chân……….……

108 115 3.2.ăNgh ăthu tăti uăthuy tầầầầầầầầầầầầầ ầ 121 3.2.1 Xây d ng nhân v t ti u thuy t ………

3.2.2 T ch c c t truy n c a ti u thuy t ………

3.2.3 K t c u ti u thuy t ………

3.2.4 Ngôn ng ti u thuy t………

121

139

141

147

M U

1.ăLÝăDOăCH Nă ăTÀI

TrongăМôngăМu МăМпМhătсnăvрăhi năđ iăhoпăv năh Мădсnăt Мăn aăđ uăth ă

k ăXX,ăЛênăМ nhănh ngăthрnhăt uăv ăsпngătпМ,ăМпМăho tăđ ngălýălu năМ ngăМóă

nh ngăthрnhăt uăМ ăth ,ăt pătrungăМh ăв uăvрoăhaiăth ălo iăquanătr ngălрăth ăvрă

ti uăthuв t.ăTrongăđóăti uăthuв tălрăm tăth ălo iăm iăm ,ăxu tăhi nă ăn Мătaă

đ uăth ăk ăXXă(Tr Мăđó,ătrongăv năh Мăquпăkh ăđуăМóăti uăthuв t,ănh ngăđóălрălo iăti uăthuв tătheoăquanăni măМ aăv năh МătrungăМ năđ i,ăМh uă nhăh ngărõă

r tăМ aăTrungăQu М)ănh ngăđуănhanhăМhóngăt ărõăs Мăs ngăМ aămыnhăvрăđ Мă

gi iă nghiênă М u,ă phêă Лыnhă v nă h Мă Vi tă Namă n aă đ uă th ă k ă giрnhă Мhoăs ăăquanătсmăthíМhăđпng,ăЛ Мăđ uăđ aăraăđ Мăm tăs ălu năđi măquanătr ngăv ă

th ălo i.ăTheoăth ngăkêăМ aăМhúngătôi,ătrongăs ă199ăЛрiăvi t,ăđ uăsпМhăđ Мă

s uă t mă trongă Л ă Tuy n t p nghiên c u phê bình v n h c Vi t Nam t

1900-1945,ăМóă47ăЛрiăvi tăv ăth lo iăti uăthuв t.ă свălрăm tăМonăs ăkhôngă

nh ăđ iăv iăm tăth ălo iăm iăđ Мăhыnhăthрnhătrongănh ngăn măđ uăth ăk ăXX

Vрătrongăs ăđóăМóăth ăxemăЛрiăЛпoănhi uăk ăBàn v ti u thuy t (1921)ăМ aăh М

gi ăPh măQu nhălрăm tăМôngătrыnhănghiênăМ uăquвămôăvрăh ăth ngăđ uătiênăv ă

ti uăthuв tătrongăv năh МăVi tăNamăđ uăth ăk ăXX.ăTi păsauăph iăk ăđ năМôngă

trыnhănghiênăМ uăkhпăМôngăphuă Theo giòng М aăTh МhăLam vр Kh o v ti u

thuy t (1941)ăМ aăV ăB ng.ă свălрănh ngăМu năsпМhăt păh păМпМăЛрiăЛпoăЛрnă

v ăm tăs ăv năđ ăМ aăti uăthuв t.ăNgoрiăra,ăМùngăv iănh ngăМôngătrыnhătrênăМòn Мóănh ngăđóngăgópăМ aăМпМătпМăgiaăkhпМănh ăNgôă МăK ,ă ngăTr năPh t,ăBùiăXuсnăH М,ăTr ngăKhiêm,ăD.C,ăV ă ыnhăLong,ăThi uăS n,ăTrúМăHр,ăL ăXuсn,ă V ă Ng Мă Phan,ă H iă Tri u,ă V ă Tr ngă Ph ng,ăTr ngăChính,ăTr ngă

T uầăH ăМ ngăl uătсmăЛрnăv ănh ngăph ngădi năkhпМănhauăМ aăti uăthuв t

V iănh ngăthрnhăt uăđпngăk ănh ăv в,ăvi Мănhыnănh năđпnhăgiпăl iănh ngă

v năđ ălýălu năv ăth ălo iăti uăthuв tăgiaiăđo năn aăđ uăth ăk ăthi tăt ngălрăvi МălрmăМ năthi t

Th Мăhi năđ ătрiăLý lu n v th lo i ti u thuy t trong nghiên c u, phê

bình v n h c Vi t Nam n a đ u th k XX,ăМhúngătôiăhвăv ngăМóăth ăd ngă

đ МăЛ ăkhungălýăthuв tăv ăth ălo iăti uăthuв tăquaănh ngăýăki năЛрnăv ăth ă

lo iănрвăМ aăМпМănhрănghiênăМ u,ăphêăЛыnhăv năh МăVi tăNam.ăT ăđóăth вărõă

đ Мă s ă v nă đ ngă М aă t ă duвă lýă lu nă v ă th ă lo iă ti uăthuв tăvрăkh ngăđ nhă

nh ngăđóngăgópăv ăm tălýălu nătrongănghiênăМ uăphêăЛыnhăv năh МăVi tăNamăgiaiăđo nănрв

H năn a,ăhi nănaвănhi uăng iăđangăquanătсmăt iăgiaiăđo năv năh Мăđ uă

th ăk ăXX,ăvi МănghiênăМ uădiăs nălýălu năv năh Мăgiaiăđo nănрвăs ăgópăph năđпnhăgiпăl iădiăs năv năh Мăquпăkh ,ăМ ăth ălрăМ aăgiaiăđo nă1900-1945ătrênătinhă

th nă đ iă m iă vрă М ngă gópă ph nă vрoă vi Мă k ă th a,ă phпtă tri nă М aă Л nă thсnăМhuвênă ngрnhălý lu năv năh М.ăXétăr ngăra,ăМôngăvi Мăgi ngăd вălýălu năv nă

h Мătrongănhрătr ng,ăМôngăvi МăsпngătпМăМ aăМпМănhрăv năМ ngăkhôngăth ătпМhă

kh iădiăs nălýălu năv năh Мăquпăkh ,ăЛ iănóăv năhi nădi nătrongăđ iăs ngăv nă

h Мăhômănaв

2 L CH S V N

Lрăm tăth ălo iăv năh Мăquanătr ngăsongăЛ năthсnăs ăv năđ ngăМ aănóă

М ngănh ălýăthuв tăv ăth ălo iăr tăphongăphúănênăm вăМh Мăn măv aăquaăđуăМóă

r tănhi uăМôngătrыnhăМhuвênăЛi tămangătínhălýălu n vi tăv ăth ălo iăti uăthuв t.ăTuвănhiênăМh aăМóăm tăМôngătrыnhănрoăđiăsсuănghiênăМ uăm tăМпМhătoрnădi năvрă h ăth ngăМпМăv năđ ălýălu năМ aăti uăthuв tăth ăhi năquaănh ngăt păsпМh,ă

nh ngăЛрiănghiênăМ u,ăphêăЛыnhăxu tăhi nătrongăgiaiăđo năn aăđ uăth ăk ăXX

H uăh tă ăМпМăМôngătrыnhăho МăМh ăt pătrungăvрoăđпnhăgiпăm tătrрoăl u,ăm tă

hi năt ng,ăm tătпМăgi ăhaвănhómătпМăgi ătiêuăЛi u,ăho Мănh nădi năМhungăv ă

ti uă thuв tă th ă hi nă quaă m tă s ă Мôngă trыnhă mangă tínhă Мh tă v nă h Мă s ăhaвămangătínhăМh tăs uăt măt ăli u D iăđсвăМhúngătôiăxinăđi măquaănh ngăМôngătrыnhăМóăliênăquanăđ năđ ătрiălu năпn.ăVрăđ ăti năМhoăvi Мătheoădõi,ăМhúngătôiăs ă

ti năhрnhăМhiaănh ngăМôngătrыnhănрвăthрnhăhaiănhóm:

Nhómă1:ăCпМăМôngătrыnhănghiênăМ u,ăkh oălu nă

Nhómă2:ăCпМăЛ ăsпМhăs uăt m,ăЛiênăso n

nh ăМu n:ăVi t Nam v n h c gi n c tân biên (Ph măTh ăNg ,ă1963)ăB ng

l c đ v n h c Vi t Nam (ThanhăLуng,ă1967), Nh ng b c đ u c a báo chí, truy n ng n, ti u thuy t và th m i (Bùiă МăT nh,ă1972),ăho Мătr Мăti pă

Лрnăđ nănh ngăv năđ ămangătínhălýălu năМ aăth ălo iăti uăthuв tănh :ăVi t và

đ c ti u thuy t (Nh tăLinh,ă1960), Xây d ng tác ph m ti u thuy t (Nguв nă

V năTrung,ă1961),ăCông vi c c a ng i vi t ti u thuy t (Nguв nă ыnhăThi,ă

1964), V n h c và ti u thuy t (DoуnăQu МăS ,ă1972),ăTi u thuy t Vi t Nam

hi n đ i (PhanăC ă ,ă1975)ầăho Мăđпnhăgiпăv ăm tătпМăgiaănh :ăNam Nhà v n hi n th c xu t s c (HрăMinhă М,ă1961)ăМh ăМh aăМóăМhuвênăđ ăđiă

Cao-sсuănghiênăМ uăv năđ ălýălu năti uăthuв tăt ăgóМăđ ăl Мhăs ăhыnhăthрnh,ăphпtătri n,ăМпМăv năđ ălýălu năth ălo iầătrênăМ ăs ăkh oăsпtăМпМăМôngătrыnhănghiênă

М uăphêăЛыnhăv năh Мăn aăđ uăth ăk ăXX.ă

Trong Vi t Nam v n h c gi n c tân biên М aăPh măTh ăNg ă(1963)ă

vрăB ng l c đ v n h c Vi t Nam М aăThanhăLуngă(1967) Мóăđ ăМ păđ năth ă

lo iăti uăthuв t.ă ăđó,ătпМăgi ăđуăМóăýăth МăМh ăraăМonăđ ngăphпtătri năliênăt Мă

t ătruв năNômăđ năti uăthuв tăđ ngăth iăМh ăraănh ngăngu nă nhăh ngăt ăv nă

h Мăn Мăngoрi

V iăB ng l c đ v n h c Vi t Nam [71], ThanhăLуngăđ МăМoiălрănhрă

nghiênă М uă đ uătiênăМ uătrúМăhoпăđ МămôăhыnhăМ aănh ngăd ngăti uăthuв tă

d Мhăđ ngăth iăvрăМh ăraănh ngă nhăh ngăМ aăМhúngăđ nănh ngăti uăthuв tă

do nhрă v nă Vi tă Namă sпngă tпМ.ăỌngăМhoăr ng:ă“ iăv iăth ăh ă1932-1945,ăti uăthuв tă gi ăđ aăv ăquanătr ngăđ năn iătaăМóăth ăМoiăl Мhăs ăv năh МăVi tăNamăМ aă

th iăk ănрвălрăl Мhăs ăti uăthuв t”.ăQuaăvi МăМпМănhрăti uăthuв tătaăh iăđóăМhúăýă

đ năv năđ ămiêuăt ătсmălý,ătheoăông,ăti uăthuв tăVi tăNamăđуăti năv ăЛ ăsсu

CònătrongăМôngătrыnhă Vi t Nam v n h c gi n c tân biên[102],ăPh mă

Th ăNg ăđуăМh ăraănh ngăquanăh ăđaăd ngăgi aăti uăthuв tăvрănh ngăth ăkýătrongăth iăk ăđ uăМ aăv năh Мăm i

Tuвănhiên,ăt tăМ ănh ngăv năđ ănêuătrênăМh ăđ МătrыnhăЛрвăs ăl МămangătínhăМh tăt ăli uăv năh Мăs ănhi uăh n.ă

C ngăv iătínhăМh tănh ăv в,ăМôngătrыnhă Nh ng b c đ u c a báo chí,

truy n ng n, ti u thuy t và th m i (1972)[153],ăthôngăquaăvi Мăkh oăМ u,ă

s uăt măt ăli u,ătпМăgi ăBùiă МăT nhăđуăph Мăh iăđ aăv ăМhoănh ngătпМăph mă

đ uătiênăЛ ăquênălуngă(ôngăg iăđóălрă nh ng hòn máu b b r i)ăМ aăn năv nă

h Мăn Мănhр.ăRiêngăv iăth ălo iăti uăthuв t,ătпМăgi ăđуăkh ngăđ nh,ăti uăthuв tă

xu tăhi nătr Мănh tă ămi năNamăt ăn mă1887ăv iătruв năThày Lazaro Phi n

To n,ă Nguв nă Chпnhă S t,ă Lêă Ho ngă M u.ă H nă n a,ă ăМôngătrыnhănрв,ătпМăgi ăМònă Мh ă raă quпă trыnhă hыnhă thрnhă vрă phпtă tri nă М aă th ă lo iă ti uăthuв t.ăỌngăМhoă

r ng:

Hыnhăth Мăphôiăthaiăxu tăhi năs mănh tăМ aăti uăthuв tă ămi năNamă

lрăth ,ăt Мălo iătruв năМ aăv năМh ngăМ ăđi năđ iăl tăЛ ngăМпМhăl вăМu Мă

đ iă М aă m tă nhсnă v tă đ ngă th iă lрmă đ ă tрi.ă K ă đ nă lрă nh ngă truв n,ăkhôngă đ Мăg iăth ngănh ăth ămрăth ngăđ Мăđ tănhanăđ ăv iănh ngă

danhăt ăngo i s hay d s l вăđ ătрiătrongăl Мhăs ăVi tăNamăhaвăxуăh iă

Vi tăNamăđ ngăth iăvрăsauăМùngănóiăđ năМпМătпМăph măđ Мăm nhădanhă

lрăti u thuy t theoăth ăth МăМ aăti uăthuв tăph ngăTсвă[153,ătr.158].ă

R tăti МălрătrongăМôngătrыnhănрв,ăBùiă МăT nhăМh ătrыnhăЛрвăn iădungătóm

t tăm tăs ătпМăph măМh ăМh aăth Мăs ăkh oăsпtăm tăМпМhăt ăm ăs ăthaвăđ iăv ă

hыnhăth Мăth ălo i.ăChoănênăgiпătr ăМ aănóăМ ngăМh ăd ngăl iă ăvi МăМh ăraăđ Мă

s ăhыnhăthрnhăvрăphпtătri năМ aăth ălo iătrongănh ngăn măđ uăth ăk ăXX

Ngoрiănh ngăМôngătrыnhămangătínhăМh tăt ăli uăv năh Мăs ănóiătrên,ăМ ngătrongăth iăgianănрв,ăđуăМóăm tăs ăМôngătrыnhătr Мăti păЛрnăđ nănh ngăv năđ ămangătínhălýălu năМ aăth ălo iăti uăthuв t.ă óălр:

a, Trong Vi t và đ c ti u thuy t,ătпМăgi ăNh tăLinhăМóăkh ngăđ nhăl iăm tă

s ăv năđ ăМ aăTh МhăLamătrongăTheo giòng nh :

1.ăThрnhăth Мălрăв uăt ăquanătr ngăđ uătiênăđ iăv iăng iăМ măЛút

2.ăTi uăthuв tăМ ngăph Мăt p,ăl năx n,ălinhăđ ngănh ăМu Мăđ iăМ ăЛ ăr ngă

l năЛ ăsсu

3.ăC tătruв năkhôngăМ năl m,ăkhôngănênăx păđ tăМсuătruв năquп,ăvi Мăx вăraă Мònă tu ă theoă tсmă tr ngă М aă nhсnă v t.ăN uăx păđ tăМ năph iăvi tăМóăngh ăthu tă đ ă vi Мă вă đ Мă t ă nhiên,ănh ngăs ăth М,ăđ iăng iăМóăx păđ tăđ Мăđсu.ăMрăti uăthuв tăl iălрăth ăsпМhăđ ăt ăМu Мăđ i

Л,ă ă Мu nă Xây d ng tác ph m ti u thuy t [161], tпМăgi ăNguв năV nă

Trungăthôngăquaăs ăphсnătíМhăМ ăth ăm tăs ătпМăph mătiêuăЛi uăМ aăm tăs ătпМă

gi ătrongăvрăngoрiăn МăМ ngăđ aăraăđ Мăkhпăt ăm ănh ngăquanăni măvрăk ăthu tăvi tăti uăthuв t.ăSongănh ngăv năđ ăđ Мăđ aăraăvрălýăgi iă ăđсвăhoрnătoрnă mangă tínhă Мh tă Мh ă quană М aă tпМă gi ă Trongă đó,ăkhiănh năxétăv ăМпМhă

phсnălo iăti uăthuв tăМ aăV ăNg МăPhană ăЛ ăNhà v n hi n đ i, ôngăМhoăr ngă

МпМhăphсnăМhiaănрвălрă“Мh ăxétăv ăn iădung”ăvрă“khôngăxпМăth Мăl m”.ă

М,ăTrongăМu năM y v n đ nguyên lý v n h c [99], Nguв năL ngăNg М

đуădрnhăm tăМh ngăЛрnăv ăti uăthuв t.ă МăЛi tăkhiăđ ăМ păđ năs ăphпtătri năМùngăquanăni măvрătínhăМh tăМ aăth ălo iăti uăthuв t,ătпМăgi ăđуăd năraăm tăm tăvрiăýăki năМ aăhaiăh Мăgi ăPh măQu nhăvрăV ăNg МăPhanăđ ăМh ngăminhăМhoă

nh ngăquanăđi măМ aămыnhăv ăth ălo iănрв

d,ăTrongăМu nă Nh ng nguyên lý v lý lu n v n h c (t pă3)ăậ Lo i th

thuв t.ăTrongăđóă ăm Мă Bàn v s phát tri n c a ti u thuy t trong v n h c

Vi t Nam, t ă vi Мă kh oă sпtă s ă phпtă tri nă М aă th Мă ti nă sпngă tпМăti uăthuв tă

nh ngăn măđ uăth ăk ăđ năn mă1960,ătпМăgi ăđуărútăraănh ngăv năđ ăv ăth ălo iă

nh :ăXсвăd ngănhсnăv t,ăv năđ ăhi năth М,ăk tăМ u,ăngônăng ăvрăkh ngăđ nhăs ă

v năđ ngăМ aăth ălo iănрвătheoăt ngăgiaiăđo năphпtătri n

e,ă Cu năCông vi c c a ng i vi t ti u thuy t [139]ăМ aăNguв nă ыnhă

Thi.ăV iăt ăМпМhălрănhрăti uăthuв t,ăôngăđуătrыnhăЛрвăkhпăđ вăđ ănh ngăv năđ ă

М tălõiăМ aăti uăthuв tă(quanăni m,ăm iăquanăh ăgi aăti uăthuв tăvрăhi năth Мă

Мu Мăs ng,ăngh ăthu tăvi tăti uăthuв tầ).ă свălрăm tăМu năsпМhăМ aăng iălрmăngh ănóiăv ăngh ăМ aămыnh

g,ăCu năV n h c và ti u thuy t [123]ăМ aăDoуnăQu МăS ăМóă uăđi mălрă

đуăkh oăsпtăk ănhi uăquanăni măv ăti uăthuв tăМ aăМпМănhрănghiênăМ uăphêăЛыnh

ti uăthuв tăgiaiăđo năđ uăth ăk ănh :ăPh măQu nh,ăTh МhăLam,ăV ăB ng,ăV ă

Ng МăPhanầ,ăsongăđi uăđпngăti Мănh ngăquanăni mănрвăm iăМh ăđ МăМoiălрă

Мh ăd aăМhoănh ngăýăki năriêngăМ aăМhínhătпМăgi ăМh ăkhôngăđ Мănh năxét,ăđпnhăgiпăm tăМпМhăkhпМhăquan.ăNóiărõăh nălрăôngăМh vi năd nănh ngăgыăphùă

h pă v iă quanăni măМ aămыnhămрăМh aăМhúăýăđúngăm Мăt iătínhăkhпМhăquanăkhoaăh МăМ aăМhúng.ăNgoрiăraăôngăМònă“Л ăqua”ăkhôngăítălu năđi măkhпМ

h,ăCôngătrыnhăTi u thuy t Vi t Nam hi n đ i [27] М aătпМăgi ăPhanăC ă

lрăm tăМôngătrыnhăădрвăd nănh tăМhuвênăЛi tăv ălýălu năth ălo iătrênăМ ăs ă

th Мăti nă70ăn măМ aăti uăthuв tăVi tăNam.ăV iăm tăМпМhănhыnăЛaoăquпt,ăsсuă

s М,ătпМăgi ăđуăkhпiăquпtăđ Мăquпătrыnhăhыnhăthрnhăvрăphпtătri năМ aăti uăthuв tă

Vi tăNamăhi năđ iăvрănh ngăv năđ ămangătínhăМh tălýălu nănh :ăđi năhыnhăhoпătrongăti uăthuв tăhi năđ i,ănh ngăv năđ ăth ălo iăМ aăti uăthuв t,ălaoăđ ngăМ aă

ng iăvi tăti uăthuв t.ăCóăth ănóiăđсвălрăЛ МătranhătoрnăМ nhăv ăn năti uăthuв tă

Vi tăNamăhi năđ i,ăt ăth iăk ăs ăkhaiăđ năn mă1975.ăSongănh ăl iănóiăđ uătпМă

gi ăvi t,ăМôngătrыnhănрвăМóătínhăМh tăm tăМhuвênăđ ălýălu năv ăth ălo iăd aătrênă

М ăs ăth Мăti năМ aăti uăthuв tăVi tăNamănênăМh aăМóăđi uăki nănghiênăМ uăm tăМпМhăđ вăđ ăvрăМ ăth ăt ngătrрoăl u,ăt ngătпМăgi ,ăt ngătпМăph m ătrongănh ngă

th iăk ăl Мhăs ănh tăđ nh,ădoăv вănh ngăthрnhăt uănghiênăМ u,ăphêăЛыnhăth iăk ă

1900-1945ăđ МătпМăgi ăquanătсmăt iăm tăМпМhăh năМh

МăЛi t,ăt ăsauă iăh iă ngăl năth ăVIă(1986),ătrênăđрăđ iăm iănhi uă

m tăМ aăxуăh iăVi tăNam,ătыnhăhыnhănghiênăМ uăv năh Мăth Мăs ăЛ Мăvрoăth iă

k ăm i.ăGi iănghiênăМ uăv năh Мăđ ngăđ iăđуăМoiăvi Мăđпnhăgiпăl iădiăs năv nă

h Мă quпă kh ,ă nh tălрăv năh Мăgiaiăđo năđ uăth ăk ăXX,ălрăm tătrongănh ngă

m Мătiêuăsoiăsпngăquпătrыnhăđ iăm iăt ăduвănghiênăМ uăv năh М.ăTrênăth Мăt ăđуădi năraănhi uăho tăđ ngăkhпăsôiăn iănh ăt ăМh Мăhрngălo tăМu Мăh iăth oăkhoaăh Мăv iăМh ăđ ă“Gi iăto ănh ngănghiăпnăv năh М”ănh mătr ăl iăgiпătr ăđíМhă

th МăМhoăm tăs ătпМăgi ,ătпМăph măvрătrрoăl uăv năh Мăquпăkh ăChínhăvыăv в,ănhi uătпМăph măthu Мălo iă“Мóăv n đ ”ăМ aăth iăk ătr Мăđуăđ Мăinăl i.ăNhi uăЛрiăvi t,ănhi uăМôngătrыnhăm iăraăđ i.ăTrongăđóăМóăm tăs ăМôngătrыnhăđ ăМ pă

t iăth ălo iăti uăthuв tăgiaiăđo năđ uăth ăk ăXXăthôngăquaăvi Мăđпnhăgiпăm tătrрoăl u,ăm tăhi năt ngăv năh МătiêuăЛi u

G năg iăv iăđ tрiăМ aălu năпn,ăМóăth ăk ăđ năМôngătrыnhăS hình thành

và v n đ ng c a th lo i ti u thuy t v n xuôi ti ng Vi t Nam B giai đo n

cu i th k 19 đ n n m 1932 М aăTônăTh tăD ngă(1993)[19].ă свălрăМôngă

trыnhănghiênăМ uăv ăl Мhăs ăv năh М,ănh ngătrongăđó,ă ng iăvi tăМóănh Мăt iăquanăni măv ăth ălo iăti uăthuв tăМ aăm tăs ătпМăgi ăМu iăth ăk ăXIXăđ uăth ăk ăXXănh :ăNguв năTr ngăQu n,ăTr ngăDuвăTo n,ăTr năThiênăTrungầăNhыnăМhung,ăМôngătrыnhănрвăđуăđ ăМ păt iăm tăs ălu năđi măv ălýăthuв tăth ălo iăti uăthuв t trongăphêăЛыnh,ălýălu năđ uăth ăk ăXX.ăNh ngăn iădungănрвăМh aăph iălр

m Мă tiêuă nghiênă М uă МhínhăМ aălu năпn,ădoăđóăМпМăv năđ ălýăthuв tăth ălo iă

Мh aăph iălрătr ngătсmăМ aăМôngăvi Мăkh oăsпt

CôngătrыnhăQuá trình hình thành và phát tri n c a phê bình v n h c

Vi t Nam th i k đ u th k 20 đ n n m 1945 [163] М a Tr năVi tăTrungă

(1994)ălрăМôngătrыnhăđ ăМ păt iăvaiătròăМ aăho tăđ ngăЛпoăМhí,ăđ iăng ănh ngănhрăv năthamăgiaăho tăđ ngăphêăЛыnhăv năh М.ăTuвănhiên,ăng iăvi tăm iăМh ă

Мh ăв uăthiênăv ăho tăđ ngăphêăЛыnhăgiaiăđo nă1930-1945ăv iăМпМătпМăgi ăThi uă

S n,ă Hoрiă Thanh,ă V ă Ng Мă Phan,ă H iăTri uầ,ăМònăgiaiăđo nătr МăđóăМh ă

đ Мăđ ăМ păs ăl М.ăCпМăv năđ ăv ălýăthuв tăth ălo iăh uănh ăМh aăđ МăМhúă

ý

CôngătrыnhăLí lu n phê bình v n h c Vi t Nam ba m i n m đ u th

k XX М aă Tr nă M nhă Ti nă (1996)ă [151]ă lрă Мôngă trыnhă đ uă tiênă đ ă М pă t iă

nh ngă ho tă đ ngă lýălu năvрăphêăЛыnhăv năh МăVi tăNamăt ăn mă1900-1930, trongăđóăv năđ ălýălu năv ăth ălo iăti uăthuв tăquaănh ngăМôngătrыnhănghiênăМ uă

М aăМпМănhрănghiênăМ uăphê Лыnhăv năh МăVi tăNamăgiaiăđo năđ uăth ăk ăXXăđуă đ Мă Мhúă ýă đ ă М pă t iă nh ngă Мònă khпiă l МăvрăМh aămangătínhăМh tăh ă

th ngătoрnădi n.ăTпМăgi ăМh ăm iăЛ tăđ uăМhúăýăt iăv năđ ăti uăthuв tăqua quan

ni m, các thành ph n, phân lo i ti u thuy t trongăm tăs ăМôngătrыnhăМ aăМпМă

nhрă nghiênă М uă phêă Лыnhă giaiă đo nă nрвă nh :ă Ph mă Qu nh,ă TrúМăHр,ăThi uă

S n,ăD.C,ăL ăXuсn

Côngă trыnhă Nh ng v n đ lý lu n v n h c giai đo n 1930-1945 М aă

NgôăV năGiпă(1996)ă[141]ălрăМôngătrыnhăđ ăМ păt iănh ngăho tăđ ngălýălu năvрăphêăЛыnhăv năh МăVi tăNam.ăTrongăđó,ăv năđ ălýălu năv ăth ălo iăti uăthuв tătrongă nghiênăМ u,ăphêăЛыnhăth iăk ănрвălрăm tătrongănh ngăv năđ ăđ Мăđ ă

М păt iănh :ăquanăni măМhungăv ăti uăthuв t,ăm tăs ăđ năv ăngh ăthu tăМ aăti uăthuв tă(nhсnăv t,ăМ tătruв n,ăngônăng ă)ầăSongăМhúngăМh ăđ МătrыnhăЛрвăs ă

l МăМh aămangătínhăh ăth ngăЛ iăvыănh ătênăg iăМ aăđ ătрi,ătпМăgi ădрnhăs ăquanătсmăt iătoрnăМ nhănh ngăv năđ ălýălu năМ aăv năh Мăgiaiăđo nănрв.ăH nă

n a,ă tпМăgi ăМh ăМhúăýăđ nănh ngăquanăni măМ aănh ngănhрănghiênăМ u phêăЛыnhăngoрiăMпМăxítănh :ăTh МhăLam,ăV ăB ng,ăThi uăS n,ăV ăNg МăPhan

Bрiă kh oă lu nă Nhìn l i cu c tranh lu n ngh thu t 1935-1939 М aă Nguв nă Ng Мă Thi nă (ină l năđ uătrongăМu nă Nhìn l i cu c tranh lu n ngh

thu t 1935-1939,ă1996)ăđуăМ ăg ngăd ngăl iătoрn М nhădi năЛi năМu Мătranhă

lu nă “Ngh ă thu tă v ă ngh ă thu t”ă haвă “Ngh ă thu tă v ă nhсnă sinh”,ă k tăh păs ăphсnă tíМhă nh ngă quană ni m,ă nh ngă ýă ki nă thu Мă МпМă quană đi mă ngh ăthu tăkhпМănhauătrongăkhôngăkhíăsôiăn i,ăquв tăli tătranhăЛi năv iăМпiănhыnăkhoaăh М,ă

khпМhăquanăvрăЛыnhăt nh.ăT ăđó,ăng iăvi tăđ aăraănh ngăđпnhăgiпăv ăýăngh aă

Мu Мătranhălu năl nănрв,ătrongăs ăliênăh ăvрăsoăsпnhăМпМăv năđ ălýălu năv năh Мăđуăvрăđangăđ tăraăđ iăv iăv năh МăVi tăNamăhi năđ i,ănh păv iănh ngăМh ngă

đ ngăđ uătranhăМ aădсnăt МăVi tăNam

BрiăKh i lu n М aătпМăgi ăMуăGiangăLсnă(đ Мăinăl năđ uăvрoăn mă1997,ă trongăМu năT ng t p v n h c Vi t Nam,ăt pă24A)ălрăЛрiăvi tăđ ăМ păt iăs ăraă

đ iăvрăphпtătri năМ aăth ălo iălýălu năphêăЛыnhănghiênăМ uăv năh МăVi tăNam.ăTrongăđó,ătпМăgi ăđуăd ng lênăЛ Мătranhăv ăho tăđ ngănghiênăМ u,ălýălu năphêăЛыnhăv năh Мătrongănh ngăth păniênăđ uăМ aăth ăk ăXX.ă ăЛрiăvi tănрв,ăv năđ ă

th ălo iăti uăthuв tăđуăđ Мăđ ăМ păt iăquaăm tăs ăl iăЛрnăМ aăМпМătпМăgi ătiêuă

Лi uănh ăPh măQu nh,ăThi uăS n,ăHoрngăNg МăPhпМh,ăTh МhăLam,ăV ăB ng,ă

Tr ngăChính,ăH iăTri u,ă ngăThaiăMaiătrênăm tăs ăph ngădi nă(khпiăni m,ăphсnălo i,ăk tăМ u,ănhсnăv t,ăngônăng ă).ăTuвănhiên,ănh ngăv năđ ănрвăđ Мă

l tănhanhăđ ăđiăt iăk tălu năМh ăkhôngăd ngăl iăđ ănh năxét,ăminhăМh ngăm tăМпМhăМ ăth

TrongăЛрiăvi tă Chuy n bi n c a th lo i ti u thuy t trong v n h c Vi t

Nam đ u th k XX (2001)ă[74],ăquaăkh oăsпtăýăki năv ăti uăthuв tăМ aă10ănhрă

v n,ănhрăЛiênăkh oăt ăМu iăth ăk ăXIXăđ năđ uăth ăk ăXXănh ăNguв năTr ngă

Qu n,ăH ăBi uăChпnh,ăPh măQu nh,ăT nă р,ăHoрngăNg МăPhпМh,Thi uăS n,ă

Nh tă Linh,ă Khпiă H ng,ă Th Мhă Lam,ă inhă Giaă Trinhă v ă m tăs ăv năđ ăhi nă

tr ng,ăxuăth ,ăk ăthu tăvрănhыnănh năl iăm tăs ătпМăgi ,ătпМăph mătiêuăЛi u;ătпМă

gi ă Bùiă Vi tă Th ngă đуă đ aăraăm tăs ăýăki năđпngătinăМ вă(tuвăМòn ítă i)ăđ ă

kh ngăđ nhă“ti uăthuв tălрăm tăth ălo iăv năh Мăm iăr tăМ năthi tăМhoăs ăđ iăm i

v năh Мătheoăh ngăhi năđ iăhoп”

N mă2003,ătrongăl iăgi iăthi uăМhoăЛ ăsпМhăTranh lu n v n ngh th k

XX [142],ănhрănghiênăМ uăHрăMinhă МăđуăphсnătíМhănh ngăýăki năxungăquanh

nh ngăМu Мătranhălu năngh ăthu tă1900-1945.ăNhi uăýăki năЛрnăv ăth ălo iăti uăthuв tăt pătrungă ăhaiăМu Мătranhălu nă“Ngh ăthu tăv ăngh ăthu t”ăhaвă“Ngh ă

thu tăv ănhсnăsinh”ăvрă“DсmăhaвăkhôngăDсm”ăth iăk ă1935-1939ăđуăđ МătпМă

gi ănhыnănh năvрăđпnhăgiпăm tăМпМhăkhпМhăquan

TrongăЛрiăvi tăCác nhà v n Vi t Nam n a đ u th k XX nói v v n t

s (2001)ă[160],ăthôngăquaăvi Мăkh oăsпtăm tăs ăýăki năМ aănhрăv năn Мătaă

Лрnăv ăv năt ăs ă(t pătrungă ăti uăthuв t),ătпМăgi ăNguв năNgh aăTr ngăkh ngă

đ nh:ătuвăm iăМònă ăm Мăđ ăs ăkhaiănh ngănh ngăýăki năv ăv năt ăs ăvрăti uăthuв tănóiăriêngăn aăđ uăth ăk ăXXăđуăđпnhăd uăm tăЛ Мăphпtătri năМ aălýă

lu năv năh Мăn Мănhр.ăNóăgópăph năthúМăđ вăs ăl năm nhăМ aăv năxuôiăhi nă

đ iă v iă s ă gópă s Мă М aă nh ngă nhрă v nă t ă th Мătрiăn ngănh :ăNguв năCôngăHoan,ă Ngôă t tă T ,ă V ă Tr ngă Ph ng,ăTh МhăLam,ăTôăHoрi,ăV ăB ng,ăNamăCao,ăNguвênăH ngầTuвănhiên,ăph năl năМпМăýăki năđ Мăđ aăraăМh ăв uămangătínhăМh tăđi măquaăМh ăkhôngăМhúăm Мănh năxétăđпnhăgiпăv ăk ăthu t,ăphсnătíМhă

ki n gi iălýălu năv ăm tăth ălo iătrênăМпiăn năđ iăm iăМ aăt ăduвăv năh М

Bрiăvi tăS hình thành và phát tri n c a ti u thuy t hi n đ i và lý lu n

ti u thuy t hi n đ i Vi t Nam n a đ u th k XX trong quan h v i ti u thuy t và thi pháp ti u thuy t n c ngoài (BпoăМпoăkhoaăh Мăt iăH iăth oă

khoaăh Мăv ăv năh Мăsoăsпnhădoătr ngă HSPăHрăN iăt ăМh Мăthпngă5/2004)ă

М aătпМăgi ăNguв năNg МăThi năđуăЛрnăt iăs ăhыnhăthрnhăvрăphпtătri năМ aăti uăthuв tăvрălýălu năti uăthuв tăhi năđ iă ăn Мătaăquaăth Мăti năsпngătпМăvрăt pă

trungătrongăМôngătrыnh:ăBàn v ti u thuy t (Ph măQu nh),ăTheo giòng (Th Мhă

Lam), Kh o v ti u thuy t (V ăB ng).ă ănh ngăМôngătrыnhănрв,ăm iăv năđ ălýă

lu năМ aăth ălo iăti uăthuв tăđуăđ Мăng iăvi tăxemăxétăvрălýăgi iătrongăs ăsoăsпnhăv iănh ngăquan ni măМ aănhрălýălu năti uăthuв tăNgaăM.Bakhtin.ăQuaăđóă

ng iăvi tăph nănрoăđуăМhoăth вăs ăphпtătri năМ aăti uăthuв tăМ ngănh ăs ăv nă

đ ngăv ăt ăduвălýălu năti uăthuв tătrongănh ngăth păniênăđ uăМ aăth ăk ăXX.ăTuвă nhiênă trênăth Мăt ,ăngoрiăЛaăh Мăgi ăđ Мă đ aăra,ăМònăМóăr tănhi uănhрă

v n,ănhрănghiênăМ u,ănhрăphêăЛыnhăМ ngăМóănh ngăđóngăgópăđпngăk ăМhoăs ăphпtătri năМ aăkhoaănghiênăМ u,ăphêăЛыnhăv năh МănóiăМhungăvрăth ălo iăti uă

thuв tănóiăriêngămрăМóăl ădoăgi iăh năv ăkhuônăkh ăm tăti uălu năМh aăth вătпМă

gi ăđ ăМ păt i

Côngă trыnh:ăLý lu n, phê bình v n h c Vi t Nam t đ u th k XX –

1945 М aănhómănghiênăМ uăVi năV năh МădoăNguв năNg МăThi năМh ăЛiênălрă

t păh pănh ngăЛрiăvi tăđ ăМ păđ năs ăhыnhăthрnh,ăМпМăgiaiăđo năphпtătri n,ăМпМăkhuвnhăh ngălýălu năphê Лыnhăv năh МăVi tăNamăn aăđ uăth ăk ăXX.ăCôngătrыnhăđуăghiănh năs ăn ăl Мăt ăduвăv ăv năh Мăth iăk ăhi năđ iăxungăquanhăvi Мăxсвăd ngălýălu n,ăphêăЛыnhătr ăthрnhăЛ ămônăkhoaăh Мăv ăv năh МăМóălýăthuв tăvрăph ngăphпpăМhuвênăЛi t,ăphпtătri năđ ngăЛ ,ăhoрănh păv iăsпngătпМ,ăh ătr ăвêuăМ uăth măđ nhăМ aăМôngăМhúngăv ăМh tăl ngătпМăph măv năМh ng

Trongăđó,ănh ngăýăki năv ăth ălo iăti uăthuв tăМ ngăđуăđ Мăl uăýănghiênă

М u,ăМh ăв uăquaăm tăs ătпМăgi ăth iăk ănрвănh ăPh măQu nh, Th МhăLam,

V ă Ng Мă Phan,ă quaă МпМăМu Мătranhălu năngh ăthu t,ăquaă10ăg ngăm tăphêăЛыnhătiêuăЛi u.ă

N mă2004,ăМhuвênălu năPhê bình v n h c Vi t Nam n a đ u th k XX

(1900-1945)[167]ăМ aăNguв năTh ăThanhăXuсnăđ Мă năhрnh.ăTrênăМ ăs ăk tă

qu ănghiênăМ uăМ aăm tălu năпnăPhóăti năs ămрătпМ gi ăđуăЛ oăv ăthрnhăМôngă10ăn mătr М,ăМôngătrыnhănрвăđуăkh oăsпtăm tăМпМhăkhпăh ăth ng,ătoрnădi nă

ho tăđ ngăphêăЛыnhăth iăk ănрв.ăTпМăgi ăМ ngădрnhăs ăМhúăýăМhoăphêăЛыnhăti uăthuв t,ănh ngădoăgi iăh năМ aăđ ătрi,ăv năđ ănрвăkhôngăđ МăЛрnăt iăm tăМпМhă

t pătrung,ăđ Мăl pămрăМh ăđ Мănóiăđ năr iărпМăquaăm tăvрiăМu Мătranhălu năngh ăthu t,ăm tăs ăЛрiăphêăЛыnhătпМăph măti uăthuв tăđ ngăth iăvрăМпМătпМăgiaăphêăЛыnhătiêuăЛi u

Cu năV n h c Vi t Nam th k XX – Nh ng v n đ l ch s và lý lu n

(doăPhanăC ă ăМh ăЛiên)ă[30]ălрăm tăМôngătrыnhăt ngăk tăv năh МăVi tăNamă

th ăk ăXXăd iăпnhăsпngăМ aăt ăduвălýălu năMпМăxít.ăTrongăđó,ă ăМh ngăЛ в,ă

v iăph năvi tăv ăho tăđ ngălýălu năphêăЛыnhăv năh МăVi tăNamăn aăđ uăth ăk ăXX,ănhрănghiênăМ uăTr nă ыnhăS ăđуăđ aăraănh ng nh năxétăv ăm tăs ănétăn iă

Л tăthu Мăquпătrыnhăhыnhăthрnhăvрăphпtătri năМ aălýălu năphêăЛыnh,ăv ătranhălu nă

v năh М,ăv ăth ăh ăМпМănhрăphêăЛыnh.ăT ăđó,ăôngăkh ngăđ nh:ă“TuвăМh tăl ngăkhôngăđ ngăđ uănh ngăМпМătпМăgi ăvрăМôngătrыnhăphêăЛыnhăv năh Мăđуăđпnh

d uăs ătr ngăthрnhăm iăm tăt ăýăth Мăt ăМh ăđ năph ngăphпpăvрăth ălo i,ă

М ngă nh ă phongă МпМhă Мпă nhсn”[30,ătr.117].ăTrongăđó,ălýălu năphêăЛыnhăti uăthuв tăm iăМh ăđ Мăđ ăМ păt iăthôngăquaănh ngănh năxétăr iărпМătrongăМпiăn năvрădi năm oăМhungăМ aălýălu n phêăЛыnh

C ngătrongăth iăk ănрв,ă ăm tăs ăМôngătrыnhăđiăsсuăvрoăt ngătпМăgia,ătпМă

ph m,ăМпМăg ngăm tătiêuăЛi uătrênăv năđрnănh ngăn măđ uăth ăk ăXXănh ă

Ph măQu nh,ăTh МhăLam,ăV ăTr ngăPh ng,ăH iăTri u,ăNamăCao,ăV ăNg МăPhan,ăNh tăLinh,ăKhпiăH ng,ăLanăKhaiầ,ăМпМănhрănghiênăМ uăđуănhыnănh năvрăđпnhăgiпăl iăm tăМпМhăkhпМhăquan,ăМh ărõănh ngăđóngăgópă(М ngănh ăh năМh )ă

М aăh ăđ iăv iăn năv năh Мăn МănhрănóiăМhungăvрăs ăphпtătri năМ aălýălu nă

ti uăthuв tănóiăriêng.ăCóăth ăk ăđ năm tăs ăЛрiăvi t,ăМôngătrыnhăМпănhсnăho Мă

t pă th ă sau:ă ả c t p nhà v n V Ng c Phan М aăV ăNg МăKhпnhă(1992),ă

Th ch Lam v n ch ng và cái đ p М aănhi uătпМăgi ă(1995),ăV n ch ng và tác gi М aăNguв năNg МăThi nă(1996), ả i Tri u - nhà lý lu n tiên phong

doăNguв năNg МăThi năМh ăЛiênă(1996), V n h c trên hành trình th k XX

М aăPhongăLêă(1997),ăNam Cao qua n a th k М aăHрăBыnhăTr ă(2001),ăCh

ngh a hi n th c Nam Cao М aă Tr nă ngă Suв nă (2001),ă V n ch ng tài

n ng và phong cách М aăHрăMinhă Мă(2001),ăNh ng v n đ lý lu n và l ch

c u lý lu n và phê bình v n h c М aăTr năM nhăTi n (2002)ầă

b Các sách s u t m, biên so n

C ngănh măm МăđíМhăkhôiăph Мăl iăn năv năh Мăgiaiăđo năđ uăth ăk ăXX,ă

th iă k ă nрвă xu tă hi nă nhi uă Мôngă trыnhă mangă tínhăМh tăt ăli uăđуăđ МăЛiênă

so năr tăМôngăphu.ăTrongăđó,ăМпМănhрăЛiênăso n,ăs uăt măđуăt păh păđ Мăkhпănhi uăЛрiănghiênăМ u,ăphêăЛыnhăv ăth ălo iăti uăthuв tăМ aăМпМătпМăgi ăđ uă

th ăk ăXX.ă óălр:

1, Kh o v ti u thuy t (1996)ăМ aăV ngăTríăNhрnă[104]ălрăМôngătrыnhă

Лiênăso n,ăt păh pănh ngăýăki năЛрnăv ăti uăthuв tăМ aăМпМănhрăv n,ănhрănghiên

М u,ăphêăЛыnhăv năh МăVi tăNamăđ uăth ăk ăXXăđ nă1945

t p (1997)ă[141]ălрăЛ ătuв n t păЛaoăg măМпМătпМăph mălýălu n,ăphêăЛыnhăvрă

nghiênăМ uăv năh МăМ aăМпМătпМăgi ăgiaiăđo năđ uăth ăk ăTrongăđóăМóănhi uăЛрiă

vi tă v ă ti uă thuв tă М aă Ph mă Qu nh,ă Th Мhă Lam,ă V ă Tr ngă Ph ng,ă Thi uă

S nầ

3,ă Côngă trыnhă T ng t p v n h c Vi t Nam (1997)ă t pă 24A,ă 24B

[108,109]ă tuв nă nh ngăМôngătrыnhălýălu năn aăđ uăth ăk ăXXăМ aă37ătпМăgi ăkhôngă thu МănhómăMпМăxítănh ăD ngăQu ngăHрm,ăHoрiăThanh,ăV ăNg МăPhan,ă Thi uă S n,ă Th Мhă Lam,ă Lêă Thanh,ă Tr ngă Chính,ă Lană Khai,ă Ph mă

Qu nhầ

trыnhălýălu năn aăđ uăth ăk ăXXăМ aăМпМătпМăgi ăthu МănhómăMпМăxítănh :ăH iăTri u,ăTr nă ыnhăLong,ăTr năHuвăLi u,ă ngăThaiăMaiầ

nh ngăýăki năЛрnăv ăti uăthuв tăt ăđ uăth ăk ăXXăđ nănaв.ăTrongăđóăМóănh ngăЛрiăvi tăМ aăЛaătпМăgi ătiêuăЛi uăgiaiăđo năđ uăth ăk ălрăPh măQu nh,ăTh МhăLam,ăV ăB ng

Мh ăЛiênă[142]ăt păh pănh ngăЛрiălýălu năphêăЛыnhătrongă6ăМu Мătranhălu năn aă

đ uăth ăk ăXX,ătrongăđóăМóănhi uăЛрiăphêăЛыnhăv ăti uăthuв tăkhôngăph iăt ăgóМă

đ ă“đ МăsпМh”,ăМ mănh nămрăt ăgóМăđ ălýăthuв tăphсnălo iăkhoaăh М

i măquaăm tăs ăМôngătrыnhănghiênăМ uăđуăítănhi uăđ ăМ păđ năМпМăv nă

đ ălýăthuв tăth ălo iăti uăthuв tătrongăv năh МăVi tăNamăn aăđ uăth ăk ăXXăМóă

th ăth вăr ng:ăh uăh tăМпМăМôngătrыnhăđ uăМh aăМóăđi uăki năt pătrungăđпnhăgiпă

m tăМпМhăkhпiăquпt,ătoрnădi năv ăМпМăýăki năhрmăМh aăs ăăkhaiăm ăМ aăt ăduвălýălu năv ăth ălo iăti uăthuв tătrongăho tăđ ngănghiênăМ uăphêăЛыnhăn aăđ uăth ă