Giáo Án Dạy Học Theo Chủ Đề Hình Ảnh Người Lính Trong Thơ Hiện Đại

CÁC PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC ĐƯỢC SỬ DỤNG TRONG BÀI: 1.. Khám pháp: Phương pháp: động não, học theo nhóm nhỏ... của tròPhương pháp: Vấn đáp tái hiện thông qua hoạt động tri

Trang 1

TỔ VĂN-GDC CHỦ ĐỀ: HÌNH ẢNH NGƯỜI LÍNH TRONG THƠ HIỆN ĐẠI GV: NGUYỄN THỊ BÍCH LIÊN THỜI LƯỢNG: 3 TIẾT

( VĂN BẢN: ĐỒNG CHÍ, BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH, ÁNH TRĂNG)

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

1 Kiến thức :

* Văn bản: Đồng chí

- Một số hiểu biết về hiện thực những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của dân tộc ta

- Lí tưởng cao đẹp và tình cảm keo sơn gắn bó làm nên sức mạnh tinh thần của những người chiến sĩ trong bài thơ

-Đặc điểm nghệ thuật của bài thơ : ngôn ngữ thơ bình dị, biểu cảm, hình ảnh tự nhiên, chân thực

* Văn bản: Bài thơ về tiểu đội xe không kính

- Những hiểu biết bước đầu về nhà thơ Phạm Tiến Duật

- Đặc điểm của thơ Phạm Tiến Duật qua một sáng tác cụ thể : giàu chất hiện thực và tràn đầy cảm hứng lãng mạn

- Hiện thực cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước được phản ánh trong tác phẩm ; vẻ đẹp hiên ngang, dũng cảm, tràn đầy niềm lạc quan cách mạng,…của những con người đã làm nên con đường Trường Sơn huyền thoại được khắc họa trong bài thơ

*Văn bản: Ánh trăng

- Kỉ niệm về một thời gian lao nhưng nặng nghĩa tình của người lính

- Sự kết hợp các yếu tố tự sự, nghị luận trong một tác phẩm thơ Việt Nam hiện đại

- Ngôn ngữ, giàu hình ảnh suy nghĩ, mang ý nghĩa biểu tượng

2 Kĩ năng :

- Đọc diễn cảm một bài thơ hiện đại

- Bao quát toàn bộ tác phẩm, thấy được mạch cảm xúc trong bài thơ

-Tìm hiểu một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu, từ đó thấy được giá trị nghệ thuật của chúng trong bài thơ

- Phân tích được vẻ đẹp hình tượng người lính trong thơ hiện đại

- Cảm nhận được giá trị ngôn ngữ, hình ảnh độc đáo trong bài thơ

- Vận dụng kiến thức về thể loại và sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong tác phẩm để cảm nhận một văn bản trữ tình hiện đại

3 Thái độ:

-biết yêu mên những người lính cách mạng

- thái độ sống Uống nước nhớ nguồn

II CÁC KĨ NĂNG SỐNG ĐƯỢC GIÁO DỤC TRONG BÀI:

1 Tự nhận thức: tự nhận thức được ý nghĩa của tình đồng chí, đồng đội

2 Suy nghĩ sáng tạo và trình bày về tình đồng chí, đồng đội trong bài thơ

Trang 2

4 Trình bày 1’: trình bày cảm nhận về vẻ đẹp của hình tượng người lính trong thơ hiện đại

III CÁC PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC ĐƯỢC SỬ DỤNG TRONG BÀI:

1 Động não: suy nghĩ về vẻ đẹp của người lính trong hai thời kì kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ

2 Thảo luận nhóm, kĩ thuật trình bày 1 phút về những giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ, về vẻ đẹp của hình tượng người lính trong thơ

3 Cặp đôi chia sẻ về những chi tiết, hình ảnh trong bài thơ

IV TÍCH HỢP KIẾN THỨC LIÊN MÔN:

1 Môn Lịch sử: hiểu biết về hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ

2 Môn Âm nhạc:

-HS nghe bài hát được phổ nhạc từ bài thơ Đồng chí

-HS nghe bài hát về người lính lái xe

V PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC;

1 Giáo viên: chuẩn kiến thức, soạn bài, bảng phụ, Tranh ảnh, tư liệu về hai cuộc kháng chiến

chống Pháp và chống Mĩ., phiếu học tập

2 Học sinh: Soạn bài.

VI TIẾN TRÌNH CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC:

1 Khám pháp:

Phương pháp: động não, học theo nhóm nhỏ.

-GV: Em có hiểu biết gì cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp?

*Tích hợp kiến thức liên môn Lịch sử: HS nêu một số hiểu biết chung về cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và một số tác phẩm văn học mà em biết

- GV chốt lại một số ý cỏ bản

2 Kết nối:

Phương pháp: đàm thoại, động não, thảo luận nhóm, cặp đôi chia sẻ

Hoạt động 1: Tìm hiểu chung về văn bản

Mục tiêu: HS tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm, nêu bố cục của văn bản.

Trang 3

của trò

Phương pháp: Vấn đáp tái hiện thông qua hoạt động tri giác ngôn ngữ,

Kĩ năng: giao tiếp, hợp tác, trình bày 1’,lắng ghe tích cực.

Thời gian: 10 phút.

Hỏi: ? Nêu vài nét cơ bản về tác giả

Chính Hữu?

? Bài thơ "Đồng chí" được sáng tác

trong hoàn cảnh nào ?

-GV: Đồng chí là một tác phẩm tiêu

biểu nhất viết về người lính cách

mạng trong kháng chiến chống Pháp

-GV hướng dẫn cách đọc

? Theo em bài thơ được chia làm mấy

đoạn và nêu nội dung của từng đoạn ?

Trả lời câu hỏi Trả lời câu hỏi Lắng nghe

Đọc Trả lời câu hỏi

I Tìm hiểu chung

I Tìm hiểu chung.

1 Tác giả

Chính Hữu chủ yếu sáng tác về những người chiến sĩ quân đội-những người đồng đội của ông trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ

2 Tác phẩm

Bài thơ Đồng Chí ra đời năm 1948 3.Đọc

3 Bố cục

-P1: Cơ sở của tình đồng chí

-P2:Biểu hiện của tình đồng chí

- P3: vẻ đẹp của khổ thơ cuối

Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu chi tiết văn bản

Mục tiêu: HS nắm được nội dung và nghệ thuật của văn bản

Phương pháp: Vấn đáp tái hiện, thuyết trình, thảo luận nhóm, cặp đôi chí sẻ.

Thời gian: 25 phút

HĐ 2: Tìm hiểu đoạn trích

Hỏi: Mở đầu bài thơ tác giả giới

thiệu điều gì của người lính?

Hỏi: Vậy hãy nhận xét về những

vùng quê của những người lính mà

Chính Hữu đã giới thiệu?

Hỏi: Như vậy tình đồng chí cao đẹp

Trả lời câu hỏi

II Đọc-hiểu văn bản

1 Cơ sở hình thành nên tình đồng chí cao đẹp

- Cùng chung hoàn cảnh xuất thân:vốn là những người nông dân

Trang 4

của trò

của họ đã hình thành dựa vào cơ sở

nào ?

Hỏi: Tại sao câu thơ thứ 7 lại chỉ có

2 tiếng Đồng chí& dấu chấm cảm

(!) ?

-GV: Giải thích:Đây là câu thơ quan

trọng nhất của bài thơ Nó được lấy

làm nhan đề cho, biểu hiện chủ đề,

linh hồn chủa bài thơ Có thể là tiếng

nói phát hiện, khẳng định một tình

cảm mới, có thể là sự khẳng định về

một tình cảm cách mạng đã trãi qua

thử nghiệm, có thể là một bản lề mở

ra ý nghĩa, biểu hiện cụ thể của tình

đồng chí Đồng chí vang lên như một

nốt nhấn nổi bật trong bản đàn Tình

đồng chí là cao độ của tình bạn, tình

người

Hỏi: Qua đó em có nhận xét gì về cơ

sở hình thành tình đồng chí?

Tình đồng chí đồng đội nảy nở tự

nhiên và gắn bó bền chặt.

Nêu những biểu hiện của tình đồng

chí?

*các câu hỏi gợi ý:

1 Những người lính ra chiến trường

đã để lại điều gì ờ quê hương và

mang theo điều gì trong nỗi nhớ?

2.Phân tích hình ảnh “giếng nước

gốc đa” là hình ảnh văn hóa truyền

thống của làng quê (nhớ quê hương”

và còn là nơi hẹn hò đôi lứa (nhớ

người thương) Đây là nỗi nhớ 2

chiều (quê hương đanh hướng về

anh- anh đang nhớ về quê hương)

Thảo luận nhóm HS đại diện trình bày Lắng nghe tích cự

Trả lời câu hỏi

Thảo luận nhóm lớn

Trình bày một phút

nghèo từ những miền quê “nước mặn đồng chua ”, “đất cày lên sỏi đá”

- Cùng chung lí tưởng

- chung chiến hào

* Câu thơ thứ bảy có cấu tạo và ý nghĩa đặc biệt

2 Những biểu hiện của tình đồng chí :

-Chung một nổi niềm nhớ về quê hương

- Cảm thông sâu sắc những tâm tư, nỗi lòng của nhau

- Chia sẻ những gian lao thiếu thốn

- Thương yêu, đoàn kết, truyền cho nhau hơi ấm, sức

Trang 5

của trò

3 Tính đồng chí của những người

lính còn chia sẽ với nhau những gì?

4 Hình ảnh "Tay nắm lấy bàn tay"

khiến em suy nghĩ gì về tình thương

của họ ?

-GV: Liên hệ và giới thiệu thêm

hoàn cảnh những người lính cụ Hồ

thời chông Pháp, vùng núi Tây Bắc

đầy gian khổ…(liên hệ bài thơ Tây

Tiến)

GV: cho HS xem phim tài liệu.

- Hỏi thảo luận:phân tích ý nghĩa khổ

thơ cuối

Gợi ý: Chỉ ra những hình ảnh thực,

những hình ảnh mang tính biểu

tượng và nhận xét bức tranh đó

-GV Giải thích:Trăng là người bạn

“Đầu súng….treo” là hình ảnh được

nhận ra từ những đêm hành quân

phục kích của tác giả Những hình

ảnh ấy còn mang ý nghĩa tượng trưng

, được gợi mở bởi những liên tưởng

phong phú Các mặt đó bổ sung cho

nhau, hài hoà với nhau của cuộc đời

người lính, biểu tượng cho thơ ca

k/c

Hỏi: Phân tích những giá trị nghệ

thuật được sử dụng ở bài thơ?

Hỏi: bài thơ đã thể hiện được nội

dung ý nghĩa gì?

Quan sát trục quan

Cặp đôi chia sẻ

mạnh

3.Khổ thơ cuối:

-thời gian: đêm khuya -không gian: rừng hoang, sương muối

=> hoàn cảnh khắc nghiệt( tả thực) -đầu súng trăng treo:

=> mang vẻ đẹp vừa hiện thực, vừa lãng mạng

III Tổng kết:

1.Nghệ thuật

- Sử dụng ngôn ngữ bình dị, thấm đượm chất dân gian, thể hiện tình cảm chân thành

- Sử dụng bút pháp tả thực kết hợp với lãng mạn một cách hài hòa, tạo nên hình ảnh thơ đẹp, mang ý nghĩa biểu tượng

2.Nội dung:

Bài thơ ca ngợi tình cảm đồng chí cao đẹp giữa những người chiến sĩ trong thời kì đầu chiến đấu chống thực dân Pháp gian khổ

Hoạt động 3: Củng cố bài học.

Mục tiêu: HS khái quát và khắc sâu kiến thức vừa được học.

Phương pháp:Thuyết trình.

Trang 6

của trò

? Nêu cơ sở hình thành nên tình đồng

chí?

? Nêu ý nghĩa văn bản?

 Tích hợp Âm nhạc

GV cho HS nghe bài hát phổ nhạc từ

lời bài thơ Đồng chí

Trả lời câu hỏ

III.Tổng kết :

* Ghi nhớ SGK

Hoạt động 4: Dặn dò :

- Học thuộc lòng bài thơ

- Trình bày cảm nhận về một chi tiết nghệ thuật của bài thơ.gg

Tiết 2:Văn bản BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH (Phạm Tiến Duật)

1 Khám phá:

Phương pháp: động não, học theo nhóm nhỏ.

- GV cho HS xem một đoạn phim tư liệu về tuyến đường Trường Sơn trong cuộc kháng

chiến chống Mĩ

-GV: Em có hiểu biết gì về hình ảnh những chiến sĩ lái xe trên tuyến đường Trường Sơn?

*Tích hợp kiến thức liên môn Lịch sử: HS nêu một số hiểu biết chung về cuộc kháng

chiến chống đế quốc Mĩ và những người lính lái xe trên tuyến đường Trường Sơn và một số tác phẩm văn học mà em biết

- GV chốt lại một số ý cơ bản

2 Kết nối:

Phương pháp: đàm thoại, động não, thảo luận nhóm, cặp đôi chia sẻ

Mục tiêu: HS tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm

Hỏi: ? Nêu vài nét cơ bản về tác giả?

GV: Thơ ông rất tinh nghịch, dí dỏm,

hồn nhiên tươi trẻ nhưng rất sâu sắc

Trả lời câu hỏi Trả lời câu

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả

Phạm Tiến Duật (1941- 2007)là nhà thơ trưởng thành trong cuộc

Trang 7

của trò

? Bài thơ được sáng tác vào thời gian

nào, trích trong tác phẩm nào ?

-GV: Trong thời kì chống Mĩ trong

thơ Phạm Tiến Duật Cùng với các

nhà thơ trẻ như Lưu Quang Vũ, Bằng

Việt, Vũ Quần Phương Phạm Tiến

Duật nổi lên như một nhà thơ chiến

sĩ của những chàng lái xe dũng cảm

& vui tính

-GV hướng dẫn cách đọc

? Theo em bài thơ được chia làm mấy

đoạn và nêu nội dung của từng đoạn ?

hỏi Lắng nghe

kháng chiến chống Mĩ cứu nước Sáng tác thơ của Phạm Tiến Duật thời kì này tập trung viết về thế hệ trẻ trong cuộc kháng chiến chống Mĩ

2 Tác phẩm

Bài thơ về tiểu đội xe không kính được sáng tác năm 1969 và in trong tập thơ Vầng trăng quầng lửa

3.Đọc

3 Bố cục

Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu chi tiết văn bản

Mục tiêu: HS nắm được nội dung và nghệ thuật của văn bản

Phương pháp: Vấn đáp tái hiện, thuyết trình, thảo luận nhóm, cặp đôi chí sẻ.

Hỏi: Em có nhận xét gì về thể thơ và

về nhan đề bài thơ ?

Câu hỏi thảo luận:

Hình ảnh những chiếc xe không kính

được miêu tả như thế nào? Nguyên

Trả lời câu hỏi cá nhân

Thảo luận nhóm HS đại diện trình bày

II Đọc-hiểu văn bản

I Nội dung

1 Nhan đề bài thơ

- Dài, dễ hiểu, tạo sự mềm mại cho bài thơ

- Hiện thực chiến tranh -> Là một phát hiện thú vị của tác giả, thể hiện sự gắn bó và am hiểu hiện thực đời sống chiến tranh trên tuyến đường Trường Sơn

2 Hình ảnh những chiếc xe không kính

Trang 8

của trò

nhân vì sao? Qua đó phản ánh điều gì

về cuộc chiến tranh?

*câu hỏi gợi ý:

1.Vì sao những chiếc xe lại không có

kính ?

2.Hình ảnh bom giật, bom rung cho

ta hiểu điều gì ?

- GV: Đó là Sự ác liệt của chiến

tranh, là hiện thực của cuộc chiến

-GV: Liên hệ thêm về con đường

lịch sử HCM và cuộc chiến khốc

liệt

- Hỏi: Tác giả đã sử dụng nghệ thuật

gì khi tả những chiếc xe không

kính ?

-GV: Không có kính, không có đèn,

không có mui, thùng xe xước, xe vẫn

chạy -> hình ảnh trần trụi

-Hỏi: Đối lập với hình ảnh thơ “xe

không kính” là một hình ảnh rất đẹp,

rất ngang tàng nào?

-GV: Những chiếc xe không kính

vẫn cứ băng băng trong bom rơi lữa

đạn để hoàn thành sứ mệnh dân tộc

trao cho Đó chính là ý thơ ngang

táng, hồn nhiên mà sâu sắc của PTD

? Qua hình ảnh của những chiếc xe

không kính em có suy nghĩ gì về sự

tàn phá của chiến tranh đối với môi

trường?

-GV giáo dục HS bảo vệ môi

trường (chất độc da cam)

Thảo luận nhóm:

Hình ảnh người lính lái xe được miêu

tả như thế nào trong bài thơ?

Lắng nghe tích cự

Trả lời câu hỏi ca nhân

Thảo luận nhóm lớn Trình bày một

-nghệ thuật liệt kê

- Xe :không kính, không đèn, không mui, thùng xước

- xe vẫn chạy -nghệ thuật đối lập

=> Hiện thực khốc liệt của cuộc chiến tranh chống Mĩ

3 Hình ảnh người lính lái xe

- Khó khăn liên tiếp chồng chất

Trang 9

của trò

*Câu hỏi gợi ý:

Giọng điệu, tư thế, …

-Hỏi: Hình ảnh bắt tay qua cửa kính

thể hiện điều gì ?

-GV: Tình đoàn kết yêu thương, chia

sẽ là sức mạnh tổng hợp cho cuộc

chiến Hình ảnh đó còn hiện diện

ngay trong từng bữa ăn giấc ngủ…

“chung bát đũa ” Tình đoàn kết yêu

thương đã xây dựng thành một “gia

đình” cách mạng

-Hỏi: Qua đó em có cảm nhận gì về

người chiến sĩ lái xe Trường Sơn

Hỏi: Phân tích những giá trị nghệ

thuật được sử dụng ở bài thơ?

Hỏi: bài thơ đã thể hiện được nội

dung ý nghĩa gì?

phút

Quan sát trục quan

Cặp đôi chia sẻ

- Tư thế ung dung, hiên ngang -Lạc quan, yêu đời

-> Sức mạnh tinh thần của những người chiến sĩ – của một dân tộc kiên cường, bất khuất

III Tổng kết:

1.Nghệ thuật

- Sử dụng ngôn ngữ bình dị, thấm đượm chất dân gian, thể hiện tình cảm chân thành

- Sử dụng bút pháp tả thực kết hợp với lãng mạn một cách hài hòa, tạo nên hình ảnh thơ đẹp, mang ý nghĩa biểu tượng

2.Nội dung:

Bài thơ ca ngợi tình cảm đồng chí cao đẹp giữa những người chiến sĩ trong thời kì đầu chiến đấu chống thực dân Pháp gian khổ

Hoạt động 3: Củng cố bài học.

Mục tiêu: HS khái quát và khắc sâu kiến thức vừa được học.

Phương pháp:Thuyết trình.

Kĩ năng: láng nghe tích cực

? Nêu hình ảnh những chiếc xe

không kính?

? Nêu hình ảnh người lính lái xe?

 Tích hợp Âm nhạc

GV cho HS nghe bài hát về người lính

lái xe.

Trả lời câu hỏ

III.Tổng kết :

* Ghi nhớ SGK

Trang 10

của trò

Hoạt động 4: Dặn dò :

- Đọc lại bài thơ

- Trình bày cảm nhận hình ảnh các chiến sĩ lái xe trong bài thơ

1.Khám phá:

Phương pháp: thuyết trình, đàm thoại

GV cho HS khái quát lại những hiểu biết của em về hình ảnh người lính trong hai cuộc kháng chiến

- Trở về sau chiến tranh, trong thời bình những người lính ấy đã sống như thế nào? Chúng ta cùng khám phá qua nội dung bài học

2 Kết nối:

Phương pháp: đàm thoại, động não, thảo luận nhóm, cặp đôi chia sẻ

Mục tiêu: HS tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm, nêu bố cục của văn bản.

Hỏi: Nêu những hiểu biết của em về

tác giả Nguyễn Duy ?

Hỏi: Bài thơ được sáng tác vào thời

gian nào ?

Hỏi: bài thơ có thể chia thành mấy

phần? Nhận xét về trình tự và dòng

cảm xúc?

-GV bình: Bài thơ có sự kết hợp giữa

hình thức tự sự và cảm xúc Trong

dòng diễn biến của thời gian, sự việc

ở các khổ 1,2,3 bằng lặng trôi nhưng

ở khổ thứ tư “ đột ngột ” một sự kiện

tạo nên bước ngoặt để nhà thơ bộc lộ

Trả lời câu hỏi Trả lời câu hỏi Lắng nghe

I Tìm hiểu chung.

1 Tác giả

Nguyễn Duy là nhà thơ trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước

2 Tác phẩm

Bài thơ được sáng tác năm 1978

3 Bố cục

Chia làm ba phần

- Phần 1: 3 khổ đầu

- Phần 2: khổ bốn

- Phần 3: 2 khổ còn lại

Định dạng
Số trang	13
Dung lượng	142 KB