Hướng dẫn tự học môn tài chính doanh nghiệp 1 đại học kinh tế quốc dân

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP Giới thiệu khái quát chương: Chương 1 tập trung vào những nội dung cơ bản về quản trị tài chính doanh nghiệp, bao gồm khái niệm doanh n

TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1

Họ và tên: ………

Bộ môn: Tài chính Doanh nghiệp

Viện: Ngân hàng Tài chính

Địa chỉ: Phòng 305 nhà 7, ĐH Kinh tế

Quốc dân Website: http://www.sbf-neu.edu.vn

1

Kế hoạch giảng dạy học phần

TT Tên chương Tổng

số tiết

Trong đó

Lý thuyế

t

Thảo luận

Kiểm tra

1 Tổng quan về Tài chính doanh nghiệp 6 6 0

2 Doanh thu, chi phí và lợi nhuận của DN 12 8 2 2

3 Các báo cáo tài chính của doanh nghiệp 12 10 2

4 Nguồn vốn của doanh nghiệp 10 6 2 2

Phương pháp đánh giá học phần

• Số lần kiểm tra: 02 lần

• Điều kiện dự thi:

+ Tham dự ít nhất 75% thời gian học trên lớp

+ Điểm bài kiểm tra định kz đạt từ 5 điểm trở

lên (tính theo thang điểm 10/10)

+ Ngoài ra, tham gia đầy đủ các buổi thảo luận

• Hình thức thi kết thúc học phần: thi tự luận

1 Điểm chuyên cần W 10% 10%W (1)

2 Điểm kiểm tra (Bài kiểm tra nhỏ) X 10% 10%X (2)

3 Điểm kiểm tra (Bài kiểm tra lớn) Y 20% 20%Y (3)

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN

VỀ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP

Giới thiệu khái quát chương:

Chương 1 tập trung vào những nội dung cơ bản về

quản trị tài chính doanh nghiệp, bao gồm khái niệm

doanh nghiệp, khái niệm tài chính doanh nghiệp, các

nội dung cơ bản và mục tiêu của quản lý tài chính

doanh nghiệp, vai trò của quản trị tài chính doanh

nghiệp và các nguyên tắc trong quản trị tài chính

doanh nghiệp

5

1.1 Doanh nghiệp

1.1.1 Khái niệm và phân loại doanh nghiệp

Khái niệm Doanh nghiệp (Theo điều 4, luật Doanh nghiệp

số 68/2014/QH 13): Doanh nghiệp là tổ chức có tên

riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được đăng

ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm

mục đích kinh doanh

Phân loại Doanh nghiệp (Theo điều 1, luật Doanh nghiệp

số 68/2014/QH 13): công ty trách nhiệm hữu hạn,

công ty cổ phần, công ty hợp danh và doanh

nghiệp tư nhân

1.1 Doanh nghiệp

1.1.2 Môi trường hoạt động của doanh nghiệp

- Môi trường vi mô: bao gồm những chủ thể có

quan hệ trực tiếp với doanh nghiệp (khách

hàng, người môi giới, công chúng trực tiếp…)

- Môi trường vĩ mô: bao gồm những chủ thể,

những yếu tố trên bình diện xã hội, rộng lớn

hơn, có ảnh hưởng đến môi trường vi mô

(chính trị, luật pháp, kinh tế, kỹ thuật, tự

nhiên, văn hóa, xã hội, CNTT…)

7

1.2 Khái niệm Tài chính Doanh nghiệp

Tài chính Doanh nghiệp là tổng hòa các quan

hệ giá trị giữa doanh nghiệp và các chủ thể

khác trong nền kinh tế

Doanh nghiệp Nhà đầu tư Khách hàng

1.3 Cơ sở tài chính doanh nghiệp và

các dòng tiền

• Quan hệ giữa dòng và dự trữ là cơ sở nền tảng

của tài chính doanh nghiệp

• "Dòng” là sự dịch chuyển hàng hóa, dịch vụ (dòng

vật chất) và sự dịch chuyển tiền (dòng tiền) giữa

các chủ thể trong nền kinh tế “Dự trữ” là một

khối lượng tài sản (hàng hóa hoặc tiền) được đo

tại một thời điểm

• Dòng chỉ xuất hiện trên cơ sở tích lũy ban đầu

những hàng hóa hoặc tiền trong mỗi doanh

nghiệp; Và khi xuất hiện, dòng sẽ làm thay đổi

khối lượng tích lũy của các loại tài sản ấy

9

1.4 Các nội dung cơ bản về quản lý tài

chính doanh nghiệp

• Quản lý đầu tư dài hạn: doanh nghiệp nên đầu

tư vào đâu, bao nhiêu với hình thức nào?

• Quản lý vốn dài hạn: doanh nghiệp nên huy

động vốn từ nguồn nào, bao nhiêu, cơ cấu ra

sao?

• Quản lý tài chính ngắn hạn: doanh nghiệp

quản lý doanh thu, chi phí, lợi nhuận và dòng

tiền thu, chi hàng ngày như thế nào?

1.5 Mục tiêu của quản lý tài chính

doanh nghiệp

• Mục tiêu bao trùm của hoạt động quản lý tài

chính doanh nghiệp là TỐI ĐA HÓA GIÁ TRỊ TÀI

SẢN CỦA CHỦ SỞ HỮU

11

1.6 Vai trò của quản lý tài chính

doanh nghiệp

• Đảm bảo đủ vốn giúp cho các hoạt động của

doanh nghiệp diễn ra bình thường, liên tục

Huy động vốn với chi phí hợp lý

• Tổ chức sử dụng vốn tiết kiệm, hiệu quả

• Kiểm tra, giám sát một cách toàn diện các mặt

hoạt động của doanh nghiệp

1.7 Nguyên tắc quản lý tài chính

doanh nghiệp

- Nguyên tắc giá trị thời gian của tiền

- Nguyên tắc đánh đổi rủi ro và lợi nhuận

- Nguyên tắc thị trường hiệu quả

- Nguyên tắc gắn kết lợi ích nhà quản lý và cổ đông

- Nguyên tắc chi trả

- Nguyên tắc sinh lợi

- Nguyên tắc tác động của thuế

13

1.7 Nguyên tắc quản lý tài chính

doanh nghiệp

Nguyên tắc giá trị thời gian của tiền

Giá trị của tiền thay đổi theo thời gian, nguyên

nhân do lạm phát và khả năng sinh lời của tiền

1.7 Nguyên tắc quản lý tài chính

doanh nghiệp

Nguyên tắc đánh đổi rủi ro và lợi nhuận

Nhà đầu tư chấp nhận “bao nhiêu phần rủi ro”

thì sẽ kz vọng được bù đắp lại bởi “bấy nhiêu

phần lợi nhuận”

15

1.7 Nguyên tắc quản lý tài chính

doanh nghiệp

Nguyên tắc thị trường hiệu quả

Thị trường được coi là hiệu quả khi giá cổ

phiếu phản ảnh đầy đủ mọi thông tin liên

quan đến doanh nghiệp phát hành

1.7 Nguyên tắc quản lý tài chính

doanh nghiệp

Nguyên tắc gắn kết lợi ích nhà quản lý và cổ đông

- Vấn đề đại diện: Tồn tại mâu thuẫn giữa cổ đông

và nhà quản lý về thu nhập, địa vị, thái độ đối với

rủi ro…

- Sau cùng, nhà quản lý phải thực hiện theo mục

tiêu tối đa hóa giá trị tài sản của cổ đông

17

1.7 Nguyên tắc quản lý tài chính

doanh nghiệp

Nguyên tắc chi trả

Doanh nghiệp phải luôn đảm bảo được khả

năng thanh toán bằng cách quan tâm tới dòng

tiền thay vì lợi nhuận kế toán

1.7 Nguyên tắc quản lý tài chính

doanh nghiệp

Nguyên tắc sinh lợi

Mọi quyết định tài chính đều dựa trên sự

so sánh giữa lợi ích thu được và hao phí bỏ ra,

được tính toán bằng dòng tiền của dự án

19

1.7 Nguyên tắc quản lý tài chính

doanh nghiệp

Nguyên tắc tác động của thuế

Các sắc thuế (gián thu hoặc trực thu) đều có

thể tác động đến quyết định quản trị tài chính

doanh nghiệp

1.8 Bộ máy quản lý tài chính

doanh nghiệp

Hội Đồng Quản Trị Tổng Giám Đốc

Giám Đốc

Kinh Doanh

Giám Đốc Tài Chính

Phòng

Tài chính

Huy động vốn; Đầu tư vốn; Phân

phối Lợi nhuận; Phân tích và lập

kế hoạch tài chính

Phòng

Kế Toán

Kế toán tài chính; Kế toán quản trị;

Lập Báo cáo tài chính; Kiểm soát

nội bộ

Giám Đốc Sản Xuất

21

Tổng kết nội dung Chương 1

- Tài chính Doanh nghiệp là tổng hòa các quan

hệ giá trị giữa doanh nghiệp và các chủ thể

khác trong nền kinh tế

- Nội dung cơ bản của quản lý tài chính doanh

nghiệp là: Quản lý đầu tư dài hạn, Quản lý vốn

dài hạn và Quản lý tài chính ngắn hạn

- Mục tiêu của quản lý tài chính doanh nghiệp

là tối đa hóa giá trị tài sản của chủ sở hữu

CHƯƠNG II: QUẢN TRỊ DOANH THU, CHI

PHÍ, LỢI NHUẬN CỦA DOANH NGHIỆP

Giới thiệu khái quát chương:

Chương 2 sẽ đề cập đến các kiến thức cơ bản về

doanh thu, chi phí và lợi nhuận của doanh nghiệp

thông qua cách trình bày về khái niệm doanh thu, chi

phí, lợi nhuận Bên cạnh đó, các nội dung chính về

một số loại thuế tác động đến doanh nghiệp cũng

được nghiên cứu như thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu

thụ đặc biệt, thuế thu nhập doanh nghiệp

23

2.1 Chi phí của doanh nghiệp

2.1.1 Chi phí sản xuất và chi phí tiêu thụ sản

phẩm

- Chi phí sản xuất là: biểu hiện bằng tiền của

toàn bộ các hao phí về vật chất và về lao

động mà doanh nghiệp phải bỏ ra để sản

xuất sản phẩm trong một thời kz nhất định

2.1 Chi phí của doanh nghiệp

2.1.1 Chi phí sản xuất và chi phí tiêu thụ sản

phẩm

- Chi phí tiêu thụ sản phẩm là: biểu hiện bằng

tiền của toàn bộ các hao phí về vật chất và về

lao động mà doanh nghiệp phải bỏ ra để thực

hiện việc tiêu thụ sản phẩm trong một thời kz

nhất định

- Chi phí tiêu thụ sản phẩm gồm: chi phí trực

tiếp tiêu thụ sản phẩm, chi phí marketing

25

2.1 Chi phí của doanh nghiệp

2.1.2 Chi phí hoạt động kinh doanh của doanh

nghiệp

‐ Chi phí hoạt động kinh doanh của doanh

nghiệp là: là biểu hiện bằng tiền của tất cả các

hao phí về vật chất và lao động sống mà

doanh nghiệp phải bỏ ra để tổ chức thực hiện

các hoạt động sản xuất kinh doanh thông

thường trong kz của mình

2.1 Chi phí của doanh nghiệp

2.1.2 Chi phí hoạt động kinh doanh của doanh

nghiệp

‐ Theo công dụng kinh tế và địa điểm phát sinh, chi

phí hoạt động kinh doanh bao gồm: Chi phí

nguyên vật liệu trực tiếp; Chi phí nhân công trực

tiếp; Chi phí sản xuất chung; Chi phí bán hàng; Chi

phí quản lý doanh nghiệp

‐ Theo bản chất kinh tế, chi phí hoạt động kinh

doanh bao gồm: Chi phí nguyên liệu, vật liệu; Chi

phí nhân công; Chi phí khấu hao TSCĐ; Chi phí

dịch vụ mua ngoài; Chi phí khác bằng tiền

27

2.1 Chi phí của doanh nghiệp

2.1.3 Chi phí tài chính và chi phí hoạt động khác

- Chi phí tài chính là: biểu hiện bằng tiền của tất

cả các hao phí mà doanh nghiệp phải chịu,

phát sinh có liên quan đến các hoạt động tài

chính trong kz của doanh nghiệp

Ví dụ: Lãi vay vốn phải trả cho ngân hàng; Trái

2.1 Chi phí của doanh nghiệp

2.1.3 Chi phí tài chính và chi phí hoạt động khác

- Chi phí hoạt động khác là: biểu hiện bằng tiền

của tất cả các hao phí mà doanh nghiệp phải

chịu, phát sinh từ các hoạt động không

thường xuyên, có tính chất bất thường của

doanh nghiệp trong kz

Ví dụ: Chi phí thanh lý TSCĐ; Chi phí khắc phục

tổn thất do gặp rủi ro trong hoạt động kinh

doanh (bão lụt, hỏa hoạn, cháy, nổ…); Tiền bị

phạt do vi phạm hợp đồng kinh tế

29

2.2 Doanh thu tiêu thụ sản phẩm và

thu nhập của doanh nghiệp

2.2.1 Tiêu thụ sản phẩm và doanh thu tiêu thụ

sản phẩm của doanh nghiệp

- Tiêu thụ sản phẩm là: giai đoạn cuối cùng của

quá trình sản xuất kinh doanh trong mỗi

doanh nghiệp; bản chất, là việc doanh nghiệp

chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa hoặc

thực hiện dịch vụ cho khách hàng

2.2 Doanh thu tiêu thụ sản phẩm và

thu nhập của doanh nghiệp

2.2.1 Tiêu thụ sản phẩm và doanh thu tiêu thụ

sản phẩm của doanh nghiệp

- Doanh thu tiêu thụ sản phẩm là: Tổng giá trị

hàng hóa được bán hoặc dịch vụ được cung

cấp phát sinh trong kz, thuộc về doanh nghiệp

mà khách hàng chấp nhận thanh toán

31

2.2 Doanh thu tiêu thụ sản phẩm và

thu nhập của doanh nghiệp

2.2.2 Doanh thu của doanh nghiệp

- Doanh thu của doanh nghiệp là: tổng giá trị

các lợi ích kinh tế thuộc về doanh nghiệp, phát

sinh từ các hoạt động của doanh nghiệp trong

kz kế toán, được đối tác chấp nhận thanh

toán

2.3 Lợi nhuận của doanh nghiệp

2.3.1 Khái niệm lợi nhuận của doanh nghiệp

- Lợi nhuận của doanh nghiệp là: phần chênh

lệch giữa doanh thu trong kz với tổng chi phí

mà doanh nghiệp đã phải bỏ ra để đạt được

lượng doanh thu đó, tuân theo chuẩn mực kế

toán hiện hành

33

2.3 Lợi nhuận của doanh nghiệp

2.3.1 Khái niệm lợi nhuận của doanh nghiệp

- Theo bản chất kinh tế, lợi nhuận của doanh

nghiệp bao gồm: Lợi nhuận trước khấu hao,

lãi vay và thuế (EBITDA); Lợi nhuận trước lãi

vay và thuế (EBIT); Lợi nhuận trước thuế

(EBT); Lợi nhuận sau thuế (EAT)

- Theo nguồn hình thành, lợi nhuận của doanh

nghiệp bao gồm: Lợi nhuận từ hoạt động sản

xuất kinh doanh; Lợi nhuận từ hoạt động tài

chính; Lợi nhuận từ hoạt động khác

2.3 Lợi nhuận của doanh nghiệp

2.3.2 Phân phối lợi nhuận của doanh nghiệp

đã hết hạn bù lỗ theo quy định (4) Trích lập các quỹ của

doanh nghiệp theo quy định (5) Chia cổ tức cho cổ đông, chia lợi

nhuận cho các bên góp vốn

Lợi nhuận chưa phân phối

2.4 Một số loại thuế chủ yếu đối với

doanh nghiệp

2.4.1 Thuế giá trị gia tăng

- Thuế giá trị gia tăng: là thuế tính trên phần giá trị

tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh trong

quá trình sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng

- Đối tượng chịu thuế: Hàng hoá, dịch vụ dùng cho

sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng ở Việt Nam, trừ

các đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng

theo quy định hiện hành

2.4 Một số loại thuế chủ yếu đối với

doanh nghiệp

2.4.1 Thuế giá trị gia tăng

- Phương pháp tính thuế gồm: phương pháp

trực tiếp và phương pháp khấu trừ thuế

- Thuế suất thuế giá trị gia tăng gồm: các mức

0%, 5%, 10% theo quy định hiện hành

- Thời điểm xác định thuế: với hàng hóa là thời

điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc sử dụng,

với dịch vụ là thời điểm hoàn thành việc cung

ứng hoặc lập hóa đơn bán hàng

37

2.4 Một số loại thuế chủ yếu đối với

doanh nghiệp

2.4.1 Thuế giá trị gia tăng

- Theo phương pháp khấu trừ thuế, thuế giá trị

gia tăng bằng: Giá tính thuế (x) Thuế suất thuế

giá trị gia tăng

- Giá tính thuế giá trị gia tăng là: giá bán hàng

hóa, dịch vụ chưa bao gồm thuế giá trị gia

tăng

- Thuế giá trị gia tăng phải nộp bằng: Thuế giá

trị gia tăng đầu ra trừ (-) Thuế giá trị gia tăng

đầu vào được khấu trừ theo quy định

2.4 Một số loại thuế chủ yếu đối với

doanh nghiệp 2.4.2 Thuế tiêu thụ đặc biệt

- Thuế tiêu thụ đặc biệt: là sắc thuế nhằm vào

các đối tượng hàng hóa, dịch vụ đặc biệt

thuộc danh mục Nhà nước quy định

- Đối tượng chịu thuế: Hàng hoá, dịch vụ đặc

biệt thuộc danh mục Nhà nước quy định

- Đối tượng nộp thuế: Tổ chức, cá nhân có hoạt

động sản xuất, nhập khẩu hàng hoá và kinh

doanh dịch vụ đặc biệt thuộc danh mục Nhà

nước quy định

39

2.4 Một số loại thuế chủ yếu đối với

doanh nghiệp

2.4.2 Thuế tiêu thụ đặc biệt

- Thuế tiêu thụ đặc biệt bằng: Giá tính thuế (x)

Thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt

- Giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt là: giá bán hàng

hóa, dịch vụ chưa bao gồm thuế tiêu thụ đặc

biệt

2.4 Một số loại thuế chủ yếu đối với

doanh nghiệp 2.4.3 Thuế thu nhập doanh nghiệp

- Thuế thu nhập doanh nghiệp: là thuế tính trên

phần thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp

- Đối tượng chịu thuế: Thu nhập chịu thuế phát

sinh trong kz tính thuế của doanh nghiệp

- Đối tượng nộp thuế: Tổ chức hoạt động sản

xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ tại Việt

Nam có phát sinh thu nhập chịu thuế

41

2.4 Một số loại thuế chủ yếu đối với

doanh nghiệp

2.4.3 Thuế thu nhập doanh nghiệp

- Thuế thu nhập doanh nghiệp bằng: Thu nhập

tính thuế (x) Thuế suất thuế thu nhập doanh

nghiệp

- Thu nhập tính thuế bằng: Thu nhập chịu thuế

trừ (-) Thu nhập được miễn thuế và Lỗ kết

chuyển theo quy định

- Thu nhập chịu thuế bằng: Doanh thu chịu thuế

trừ (-) Chi phí được trừ theo quy định cộng (+)

Thu nhập chịu thuế khác theo quy định

2.4 Một số loại thuế chủ yếu đối với

doanh nghiệp 2.4.4 Một số loại thuế khác

- Thuế môn bài: là sắc thuế nhằm vào giấy phép

kinh doanh (môn bài) của các doanh nghiệp và hộ

kinh doanh tại Việt Nam

- Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu: là sắc thuế

nhằm vào hàng hóa xuất khẩu hoặc nhập khẩu

giữa Việt Nam và nước khác

- Thuế khai thác tài nguyên: là thuế tính trên giá trị

tài nguyên khai thác được của các cá nhân, tổ

chức khai thác những tài nguyên thuộc danh mục

chịu thuế tài nguyên do Nhà nước quy định

43

Tổng kết nội dung Chương 2

- Doanh thu của doanh nghiệp là: tổng giá trị

các lợi ích kinh tế thuộc về doanh nghiệp, phát

sinh từ các hoạt động của doanh nghiệp trong

kz kế toán, được đối tác chấp nhận thanh

toán

- Chi phí của doanh nghiệp là: biểu hiện bằng

tiền của tất cả các hao phí về vật chất và lao

Tổng kết nội dung Chương 2

- Lợi nhuận của doanh nghiệp là: phần chênh

lệch giữa doanh thu trong kz với tổng chi phí

mà doanh nghiệp đã phải bỏ ra để đạt được

lượng doanh thu đó, theo chuẩn mực kế toán

hiện hành

- Trong quá trình kinh doanh, doanh nghiệp

phải tính và nộp một số loại thuế như thuế giá

trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế thu

nhập doanh nghiệp

45

CHƯƠNG III: BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA

DOANH NGHIỆP

Giới thiệu khái quát chương:

Chương 3 sẽ giới thiệu các báo cáo tài chính chính

của doanh nghiệp, bao gồm: bảng cân đối kế toán,

báo cáo kết quả kinh doanh và báo cáo lưu chuyển

tiền tệ (hay báo cáo ngân quỹ), tập trung vào nội

dung, kết cấu và ý nghĩa của từng báo cáo