Hướng dẫn tự học môn nghiệp vụ ngoại thương đại học kinh tế quốc dân

MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NGHIỆP VỤ NGOẠI THƯƠNG 9 - Nghiệp vụ ngoại thương được hiểu là những cách thức tiến hành các công việc để thực hiện một thương vụ kinh doanh hay một quyết địn

LOGO

NGHIỆP VỤ NGOẠI

THƯƠNG

BỘ MÔN KINH DOANH QUỐC TẾ - VIỆN THƯƠNG MẠI & KINH TẾ QUỐC TẾ

THÔNG TIN VỀ GIẢNG VIÊN

2

KẾ HOẠCH GIẢNG DẠY

TT Chương Thời gian

giảng (GTC)

Thời gian thảo luận, bài tập, kiểm tra (GTC)

Tổng

số (GTC)

5 Chương 5 2 4 (3 thảo luận +1

tiết kiểm tra)

9.1 Thang điểm đánh giá: 10

- Số giờ lên lớp + giờ thảo

luận hoặc bài tập của

sinh viên (Sinh viên buộc

phải có mặt ít nhất 80%

tổng số giờ lên lớp và

100% số giờ thảo luận)

- Kết quả bài tập lớn hoặc

bài kiểm tra định kỳ hoặc

3 Hiểu rõ mối quan hệ của học phần nghiệp vụ ngoại

thương trong mối quan hệ với các môn học khác của

ngành

6

QUAN HỆ KTQT CỦA VIỆT NAM TRONG

BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ

Năm XK/NK Chỉ số tham

nhũng

Năng lực cạnh trang quốc gia

Năng lực cạnh tranh tổng hợp

MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NGHIỆP

VỤ NGOẠI THƯƠNG

9

- Nghiệp vụ ngoại thương được hiểu là

những cách thức tiến hành các công việc

để thực hiện một thương vụ kinh doanh

hay một quyết định kinh doanh

- Các nghiệp vụ kinh doanh trong ngoại

thương

- Cách thức vận dụng nghiệp vụ kinh doanh

ngoại thương

Đối tượng nghiên cứu

Nghiệp vụ ngoại thương là

các kỹ thuật, kỹ năng tiến

hành hoạt động kinh doanh

thương mại liên quan đến

đối tác nước ngoài, ngoại

trừ hoạt động đầu tư nước

ngoài (vì đầu tư là hoạt động

rộng hơn và phức tạp hơn

nên sẽ được nghiên cứu ở

môn học quản trị doanh

6

Phạm vi nghiên cứu

 Phạm vi nghiên cứu của nghiệp vụ ngoại thương là cách thức

tiến hành các hoạt động kinh doanh diễn ra gia một quốc gia

nhất định với các quốc gia khác

 Môn học chỉ nghiên cứu các nghiệp vụ ngoại thương trên giác

độ nghiên cứu vi mô Đó là các nghiệp vụ kinh doanh giữa

các doanh nghiệp Môn học không nghiên cứu các quan hệ

gia các chính phủ và quan hệ ngoại giao, tuy nhiên môn học

cũng đề cập đến các nội dung này như là những nhân tố ảnh

hưởng quan trọng đến kinh doanh

 Môn học cũng chỉ nghiên cứu các hoạt động giao dịch trao

đổi và mua bán hàng hoá và dịch vụ mà không đi sâu nghiên

cứu các hoạt động đầu tư sản xuất Các hoạt động giao dịch

hàng hoá diễn ra gia Việt nam với các nước khác trên thế giới

bao gồm các tổ chức và thể nhân nước ngoài

11

Vai trò của kỹ thuật nghiệp vụ đối với

hoạt động kinh doanh ngoại thương

 Một là, hoạt động tư duy để lựa chọn, cân nhắc

và ra quyết định kinh doanh sao cho có lợi nhất

 Hai là , các công việc mang tính kỹ thuật để giúp

cho các lựa chọn được chính xác, các quyết

định kinh doanh được thực hiện nhanh chóng và

thành công Tuy nhiên không phải bao giờ 2 loại

công việc này cũng tách bạch một cách rõ ràng

Trong 1 số trường hợp, 2 loại hoạt động này có

thể trộn lẫn để hỗ trợ cho nhau, nhưng về cơ

bản đó cũng là 2 loại hoạt động rõ ràng và có

tính chất khác nhau

12

Các nhân tố ảnh hưởng đến việc thực hiện

các nghiệp vụ ngoại thương

3

Môi trường văn hoá

4

Các nhân tố khác…

13

Các nghiệp vụ trong kinh doanh ngoại thương

Nghiệp vụ giao dịch trong kinh doanh

ngoại thương

Nghiệp vụ chuẩn bị đàm phán và kỹ thuật

đàm phán hợp đồng kinh doanh quốc tế

Nghiệp vụ lập hợp đồng kinh doanh ngoại

8

Các nghiệp vụ trong kinh doanh ngoại thương

Nghiệp vụ thanh toán quốc tế Nghiệp vụ bảo hiểm quốc tế

Nghiệp vụ mua bán, thuê mướn thiết

bị Nghiệp vụ đấu giá và đầu thầu quốc tế

Nghiệp vụ tổ chức hội chợ triển lẫm

hàng hoá quốc tế

15

Các văn bản pháp lý hướng dẫn thực hiện các nghiệp vụ ngoại thương

Tất các các nghiệp vụ ngoại thường tiến hành giữa các doanh nghiệp của một quốc gia

này với một tổ chức hoặc một doanh nghiệp ở một quốc gia khác trong bất kỳ giai đoạn

nào, ngoài việc tuân thủ các văn bản pháp lý của quốc gia ban hành tại thời điểm đó, thì

còn phải tuân thủ các văn bản pháp lý quốc tế như Công ước viên 1980, quy định của

ICC,

+ Hướng dẫn sử dụng INCOTERMS 2010 của ICC-Phòng thương mại và công nghiệp

Việt Nam-2001

+ Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu - Quốc hội nước Cộng hoà XHCN Việt Nam-

thông qua ngày 26/12/1991 và các bản cập nhật

+ Luật thương mại – Quốc hội nước cộng hoà XHCN Việt Nam- 1997 và các bản cập

nhật

+ Thuế 2006 – Biểu thuế XK-NK và thuế GTGT hàng nhập khẩu-Nguyễn Viết Hùng-

Nhà XB Thành Phố HCM – 2006 và các bản cập nhật

+ Bộ luật thương mại thống nhất “UCC”, Bộ Thương mại hoa kỳ, (2006)

+ Bộ tài chính (2006), “Bản hướng dẫn thông tin khai Hải quan điện tử”, Công văn số

3339/TCHQ/HĐH, Bộ tài chính thông qua 19/8/2005

 Phương pháp nghiên cứu của môn học

Môn học nghiệp vụ ngoại thương nghiên cứu về cách

thức tiến hành kinh doanh nên cần có những phân tích

chi tiết cụ thể

Tuy nhiên, môn học này nghiên cứu cách thức tiến

hành hoạt động kinh doanh trên phạm vi quốc tế nên

có phạm vi nghiên cứu rộng và đối tượng nghiên cứu

đa dạng Chính vì vậy, phương pháp nghiên cứu đòi

hỏi phải tiếp cận từ tổng quát đến tiếp cận chi tiết

Cũng như nhiều môn học khác, môn học này sẽ kết

hợp 2 phương pháp nghiên cứu tổng quát với phân

tích tình huống, nghiên cứu từ “cái chung” đến “cái

riêng”, từ tổng quát đến chi tiết

Nghiệp vụ

tổ chức thực hiện

Phương pháp tiếp cận nghiên cứu

10

Chơng 9: Tổ chức thực hiện hợp đồng ngoại thơng

Tổ chức thực hiện hợp đồng ngoại thương

Kết cấu và nội dung mụn học

Nội dung học phần rỳt ngọn

Chương 1: Tổng quan về nghiệp vụ ngoại

thương (C1)

Chương 2: Những phương thức giao dịch kinh

doanh trờn thế giới (C2)

Chương 3: Vận tải, bảo hiểm và thanh toỏn quốc

tế trong ngoai thương ( gộp C3+4+5)

Chương 4: Nhón hiệu, quảng cỏo, giao dịch, lập

và xột duyệt phương ỏn kinh doanh (GộpC6+7+8)

Chương 5: Soạn thảo hoạp đồng ngoại thương

(C9)

Chương 6: Tổ chức thực hiện hợp đồng ngoại

thương (C10)

MỐI QUAN HỆ GIA MÔN HỌC NGHIỆP VỤ

NGOẠI THƯƠNG VÀ CÁC MÔN HỌC KHÁC CỦA

CHUYÊN NGÀNH

Môn học nghiệp vụ ngoại thương có liên quan

chặt chẽ đến các môn học khác của chuyên

ngành quản trị Kinh doanh quốc tế như: Kinh

doanh quốc tế, Marketing quốc tế , Luật kinh

doanh quốc tế, Kinh doanh dịch vụ quốc tế

đối với các môn học trên, môn Nghiệp vụ ngoại

thương có vai trò bổ trợ để rèn luyện các kỹ

năng thực hiện các công việc cụ thể nhằm thực

hiện tốt các quyết định kinh doanh đã ban hành,

hoặc làm công việc chuẩn bị hoặc hỗ trợ cho

viêc ban hành các quyết định kinh doanh

Ngoại thương

Xuất khẩu Nhập

khẩu

Kỹ thuật ngoại thương Trao đổi Mua bán Đầu tư Nghiệp vụ

ngoại thương

THUẬT NGỮ

TÓM TẮT CHƯƠNG

1 Nghiệp vụ ngoại thương được hiểu là những cách thức tiến hành các

công việc để thực hiện một thương vụ kinh doanh hay một quyết định kinh

doanh

2 Bản chất của nghiệp vụ ngoại thương là tất cả những công việc cụ thể

mang tính thực hành, để phục vụ cho việc ban hành các quyết định kinh

doanh

3 Vai trò của kỹ thuật nghiệp vụ ngoại thương là hỗ trợ và góp phần thực

hiện thành công các quyết định kinh doanh hoặc chiến lược kinh doanh

4 Cơ sở pháp lý của các nghiệp vụ ngoại thương trong bất kỳ giai đoạn

nào, ngoài việc tuân thủ các văn bản pháp lý của quốc gia ban hành tại thời

điểm đó, thì còn phải tuân thủ các văn bản pháp lý quốc tế như Công ước

viên 1980, quy định của ICC, các Hiệp định song phương và đa phương

thị trường quốc tế, phân biệt chúng và hiểu rõ ưu

nhược điểm để vận dụng vào kinh doanh quốc tế

giao dịch trên

từng phương thức KDQT

24

Gia công quốc

tế và giao dịch tái xuất khẩu

26

14

1

Mua bán thông thường

27

Giao dịch mua bán thông thường

Giao dịch mua bán thông thường là phương thức

mua bán thường thấy nhất, phổ biến nhất trên cơ

sở quan hệ tiền và hàng trong ngoại thương

28

Các loại giao dịch mua bán thông thường

Trực tiếp

Mua bán thông thường

Đại lý kinh tiêu

Nội dung công việc

Đại lý gửi bán

Đại lý độc quyền

Đại lý sở hữu

Đại lý đảm bảo thanh toán

30

16

2

Mua bán đối lưu

31

Mua bán đối lưu

Mua bán đối lưu là một phương thức giao dịch trao đổi

hàng hóa, trong đó xuất khẩu được kết hợp chặt chẽ với

nhập khẩu, người bán đồng thời là người mua, lượng

hàng giao đi có giá trị tương đương với lượng hàng nhận

về

32

Các loại hình mua bán đối lưu

Hàng đổi hàng (Barter)

Mua bán bù trừ (Compensation)

Mua bán thanh toán bình hành (clearing)

Mua đối lưu (couter – purchase)

Mua bồi hoàn (Offset)

Chuyển nợ (switch) Mua lại (Buy-backs)

33

3

Gia công quốc tế

và giao dịch tái xuất khẩu

34

18

Gia công quốc tế

Gia công quốc tế là phương thức giao dịch kinh

doanh trong đó 1 bên nhập khẩu nguyên liệu hoặc

bán thành phẩm của một bên khác để chế biến thành

ra thành phẩm, giao lại cho bên đặt gia công và nhận

• Giao nguyên liệu, nhận thành phẩm

• Mua nguyên liệu, bán thành phẩm

Chủ thể tham gia

• Hai bên

• Nhiều bên

Tái xuất

Tái xuất là hoạt động xuất khẩu lại đối với

những mặt hàng ngoại nhập mà chưa qua gia

công chế biến ở trong nước

37

Các loại hình tái xuất

(1) Tái xuất thông thường (tạm nhập tái xuất)

Hàng hóa Tiền thanh toán

(2) Chuyển khẩu

Nước xuất khẩu

Nước nhập khẩu Nước tái xuất

Nước xuất khẩu

38

20

4

Giao dịch tại hội chợ và triển lãm

39

Giao dịch tại hội chợ và triển lãm

Giao dịch tại hội chợ và triển lãm là hình thức giao dịch

diễn ra theo định kỳ trong một thời gian nhất định tại

một địa điểm và quy chế đã đƣợc xác định

40

Các hình thức hội chợ, triển lãm quốc tế

41

Căn cứ vào nội dung

• Hội chợ, triển lãm chuyên ngành

• Hội chợ, triển lãm tổng hợp

Căn cứ quy mô tổ chức

• Hội chợ, triển lãm địa phương

• Hội chợ, triển lãm quốc gia

• Hội chợ, triển lãm quốc tế

5

Những phương thức giao dịch đặc biệt

42

22

Những phương thức giao dịch đặc biệt

Đấu giá quốc tế

Đấu thầu quốc tế

Giao dịch tại sở giao dịch

hàng hóa

43

Đấu giá quốc tế

Đấu giá quốc tế là một phương thức bán hàng đặc

biệt được tổ chức công khai ở một nơi nhất định mà

những người mua tự do xem trước hàng hóa, cạnh

tranh trả giá để mua hàng hóa đó

44

Các loại hình đấu giá

• Đấu giá lên

• Đấu giá xuống

Căn cứ nội dung đấu giá

• Đấu giá công khai

• Bỏ phiếu kín

Căn cứ phạm

vi và hình thức tiến hành

Đấu thầu quốc tế

Đấu thầu quốc tế là phương thức giao dịch đặc biệt

theo đó người mua công bố trước yêu cầu về hàng hóa

và dịch vụ theo các điều kiện mua bán để nhiều người

cạnh tranh chào hàng nhằm giành quyền cung cấp và

người mua lựa chọn trao hợp đồng cho người cung cấp

có giá cả và điều kiện hợp lý nhất

46

• Đấu thầu mở rộng

• Đấu thầu hạn chế

1.Các phương thức kinh doanh ngoại thương có mua bán thông

thường, đối lưu, gia công quốc tế, tái xuất, tái nhập, giao dịch tại

hội chợ triển lãm, đấu thầu, đấu giá và sàn giao dịch

2 Ưu nhược điểm và cách vận dụng từng phương thức kinh doanh

trong ngoại thương

3 Nghiệp vụ giao dịch của từng phương thức kinh doanh trong

ngoại thương

Mua bán trực tiếp Mua bán gián tiếp Công ty chuyên doanh

xuất khẩu Đại diện bán hàng Mua bán đối lưu Mua bán thông thường

Mua lại Mua bồi hoàn Đấu giá

Mua đối lưu Đại lý toàn quyền Đại lý sở hữu

Đại lý hoa hồng Đại lý độc quyền Đại lý đảm bảo thanh

Tái xuất Tự bảo hiểm Giao ngay

Triển lãm Đấu thầu Hội chợ

26

LOGO

CHƯƠNG 3 VẬN TẢI, BẢO HIỂM VÀ

THANH TOÁN TRONG

NGOẠI THƯƠNG

BỘ MÔN KINH DOANH QUỐC TẾ - VIỆN THƯƠNG MẠI & KINH TẾ QUỐC TẾ

MỤC TIÊU CHƯƠNG 3

các loại rủi ro được mua bảo hiểm, tổn thất được bồi thường

và các điều kiện mua bảo hiểm

nghiệp vụ TTQT theo các phương thức giao dịch, ngăn ngừa

và xử lý rủi ro trong TTQT

52

NỘI DUNG CHƯƠNG 2

Nghiệp vụ vận tải và giao nhận trong

28

Vận tải trong ngoại thương là một hoạt động

vận hành các phương tiện vận chuyển nhằm đưa

hàng hóa hay con người từ 1 vị trí này đến 1 vị

trí khác trên phạm vi quốc tế

55

Khái niệm và vai trò của vận tải

Vai trò của vận tải trong ngoại thương

Gia tăng trị giá của hàng hóa

56

Tạo ra thị trường và cơ hội kinh doanh

1 VẬN TẢI ĐƯỜNG BIỂN

57

Các phương thức vận tải đường biển

………

58

• Vận đơn đích danh (straight B/L)

• Vận đơn theo lệnh (to order of)

• Vận đơn xuất trình (to bearer B/L)

Phê chú

• Vận đơn hoàn hảo (clean B/L)

• Vận đơn không hoàn hảo (Unclean B/L)

Thời gian cấp

• Vận đơn đã xếp hàng (shipped or laden in board B/L)

• Vận đơn nhận hàng để xếp (received for shippment B/L)

Cách thức chuyên chở

• Vận đơn chở suốt (through B/L)

• Vận đơn vận tải liên hiệp (combined transport B/L hay Multi modal transport documents)

• Vận đơn theo HĐ thuê tàu chuyến (charter party B/L hay congen B/L)

• Hàng hoá đòi hỏi giao ngay, an toàn và chính xác

• Hàng hoá có giá trị cao

• Hàng hoá có cự ly vận chuyển dài

64

CÁC QUI ĐỊNH VÀ TỔ CHỨC VẬN CHUYỂN

HÀNG KHÔNG QUỐC TẾ

65

CÁC QUI ĐỊNH VỀ ĐỊA LÝ, GIỜ VÀ THỦ TỤC

VẬN CHUYỂN HÀNG KHÔNG QUỐC TẾ

Về thời gian bay:

66

34

CÁC QUI ĐỊNH VỀ ĐỊA LÝ, GIỜ VÀ THỦ TỤC VẬN

CHUYỂN HÀNG KHÔNG QUỐC TẾ

FD Thai AirAsia Thái

TR Tiger Airway Sing

VN Vietnam Airlines Việt Nam

Mã IATA Sân bay Quốc gia

PEK Bắc Kinh Trung Quốc

NRT Narita Nhật Bản(Tokyo)

ICN Incheon Hàn Quốc (Seoul)

BKK Bangkok Thái Lan

HAN Hà Nội Việt Nam

Các loại vận đơn hàng không

68

Căn cứ vào người

phát hành

Vận đơn của hãng hàng không

Công dụng

Container chở hàng bách hóa Container chở hàng rời Container bảo ôn

Container thùng chứa Container đặc biệt

72

73

4 VẬN TẢI ĐƯỜNG ỐNG

74

38

BẢO HIỂM HÀNG HÓA

TRONG NGOẠI THƯƠNG

75

BẢO HIỂM HÀNG HOÁ TRONG NGOẠI THƯƠNG

Bảo hiểm là sự cam kết bồi thường về vật chất của bên bảo hiểm đối

với người được bảo hiểm về những thiệt hại, mất mát của đối tượng

bảo hiểm do những rủi ro đã được thoả thuận gây ra tương ứng với

một khoản phí bảo hiểm đã nộp bảo hiểm

76

- Tổn thất riêng Tính chất tổn thất

Sản phẩm nhóm C Sản phẩm nhóm B Sản phẩm nhóm A ( + 18 quy định miễn thường và miễn thường < 3%)

Sản phẩm nhóm C Sản phẩm nhóm B Sản phẩm nhóm A Sản phẩm bảo hiểm chiến tranh Sản phẩm bảo hiểm đình công (Miễn thường do hai bên tự thỏa thuận)

Nội dung cơ bản của các điều kiện bảo hiểm

- Tất cả các TH như trên và điều kiện được bồi thường rủi ro do thiệt hại cố ý hoặc phá hoại không phải do người được bảo hiểm gây nên

Sản phẩm và thị trường bảo hiểm hàng

hoá trong ngoại thương

81

Sản phẩm Sản phẩm C

Giá trị BH hàng = giá trị của đối tượng BH (C) + phí BH (I) + cước phí vc

đến cảng đến (F) = giá CIF hoặc CIP

2 Phí BH (I) được tính theo tỉ lệ phí BH(R) hay suất phí BH: đây là

giá cả BH do công ty BH đề ra và phụ thuộc vào tính chất của

hàng hóa, phương tiện vận chuyển mà R cao hay thấp

CIF = (C+F)/ 1-R (1)

CIF = (C+F)/ 1-1,1R (2)

CIF = (FOB + F)/1-1,1R (3)

82

Các phương thức thanh toán thông

thường trong ngoại thương

Chuyển tiền (Telegraphic Transfer)

86

Người mua Người bán

Ngân hàng người mua Ngân hàng người bán

(1)

(2)

(1) Giao hàng (2) Trả tiền

Người bán Người mua

Ngân hàng người bán Ngân hàng đại lý

(1)

(5)

(5) (3)

Nhờ thu kèm chứng từ

89

Document against payment

Áp dụng cho trả tiền

ngay Người mua phải

thanh toán ngay hối

phiếu thì NH mới trao

chứng từ hàng hóa

Áp dụng cho trả tiền chậm Người mua chỉ

ký chấp nhận trả tiền hối phiếu thì NH sẽ trao chứng từ hàng hóa

Document against acceptance

Nhờ thu kèm chứng từ

90

Người bán Người mua

Ngân hàng người bán Ngân hàng đại lý

(1)

(6)

(5) (3)