Hướng dẫn tự học môn luật dân sự 1 đại học kinh tế quốc dân

Chương 1: Tổng quan về Luật Dân sự Chương 2: Quan hệ pháp luật dân sự Chương 3: Giao dịch dân sự - Đại diện – Thời hạn và thời hiệu Chương 4:Tài sản,quyền sở hữu và quyền khác đối với

LUẬT DÂN SỰ (Học phần 1)

• Số điện thoại của giảng viên:

• Địa chỉ Email của giảng viên:

Chương 1: Tổng quan về Luật Dân sự

Chương 2: Quan hệ pháp luật dân sự

Chương 3: Giao dịch dân sự - Đại diện – Thời hạn và

thời hiệu Chương 4:Tài sản,quyền sở hữu và quyền khác đối với

tài sản Chương 5: Pháp luật về thừa kế

NỘI DUNG HỌC PHẦN

1 Bộ luật Dân sự năm 2015

2 Giáo trình Luật dân sự Việt Nam, Tập 1

(Có thể nghiên cứu giáo trình của các cơ sở đào tạo

đại học chuyên ngành luật)

3 Website: Thông tin pháp luật dân sự

TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU

KẾ HOẠCH GIẢNG DẠY

• Phân bổ thời gian:

• Kiểm tra giữa kz: Tuần thứ 10; Thời gian làm bài kiểm tra

1 tiết; nội dung chương 1, 2,3

Nội dung Tổng số tiết Số tiết giảng BT/TL/KT

• Điều kiện dự thi kết thúc học phần:

Tham dự từ 80% số giờ học trên lớp trở lên

• Điểm học phần tính trên cơ sở:

– Điểm đánh giá của giảng viên (10%)

– Điểm kiểm tra, bài tập nhóm, thảo luận (40%)

– Điểm thi kết thúc học phần (50%)

Chương I: TỔNG QUAN VỀ LUẬT DÂN SỰ

VÀ KHOA HỌC LUẬT DÂN SỰ

NGUYÊN TẮC CỦA LUẬT DÂN

SỰ

NGUỒN CỦA LUẬT DÂN SỰ

VÀ CÁC QUI PHẠM PHÁP LUẬT DÂN SỰ

ÁP DỤNG CÁC LOẠI NGUỒN CỦA LUẬT DÂN SỰ

• Khái niệm

• Đặc điểm

• Khái niệm

• Đặc điểm

• Các loại

2 PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU CHỈNH

Khái

niệm

Phương pháp điều chỉnh đặc trưng

II LUẬT DÂN SỰ VÀ KHOA HỌC

LUẬT DÂN SỰ

1 Luật dân sự

Khái niệm Luật Dân sự

Phân biệt Luật Dân sự với một

Nghĩa vụ và hợp đồng dân sự

Thừa kế

Bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng

Khoa học Luật Dân

sự

Luật Dân sự

2 KHOA HỌC LUẬT DÂN SỰ

III CÁC NGUYÊN TẮC CƠ BẢN CỦA PHÁP LUẬT

DÂN SỰ (Điều 3 BỘ LUẬT DÂN SỰ)

1 Nguyên tắc bình đẳng

2 Nguyên tắc tự do, tự nguyện cam kết, thỏa

thuận không vi phạm điều cấm của luật, không

trái đạo đức xã hội

3 Nguyên tắc thiện chí, trung thực

4 Nguyên tắc tôn trọng lợi ích quốc gia, dân tộc,

lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của

người khác

IV NGUỒN CỦA LUẬT DÂN SỰ VÀ QUY PHẠM

PHÁP LUẬT DÂN SỰ

1 Nguồn của Luật dân sự

2 Quy phạm pháp luật dân sự

1 NGUỒN CỦA LUẬT DÂN SỰ

Khái

niệm

Các loại nguồn:

VBQPPL Tập quán Án lệ Lẽ công bằng

2 Qui phạm pháp luật dân sự

Qui

phạm

PLDS

Các loại quy phạm PLDS

• Khái

niệm

• Điều

kiện áp dụng

4 Áp dụng các nguyên tắc

cơ bản của PLDS, án

lệ, lẽ công bằng

Chương II QUAN HỆ PHÁP LUẬT DÂN SỰ

3 Căn cứ phát sinh,thay đổi,chấm dứt QHPLDS

1.KHÁI NIỆM QUAN HỆ PHÁP LUẬT DÂN SỰ

Quy phạm

pháp luật

dân sự

Quan hệ tài sản và quan hệ nhân thân

Quan hệ pháp luật dân sự

Cách thức thực hiện quyền dân sự của chủ thể

Khách thể

Tài sản

Hành vi dân sự và các hoạt động dịch vụ

Các giá trị nhân thân

Nội dung

Quyền dân sự Nghĩa vụ dân sự

Xử sự pháp lý thụ động

vi dân sự

3 Giám

hộ

II CÁ NHÂN

1.NĂNG LỰC PHÁP LUẬT DÂN SỰ CỦA CÁ NHÂN

Tuyên bố mất tích và tuyên bố chết

Đặc điểm Năng lực pháp luật dân sự

2.NĂNG LỰC HÀNH VI DÂN SỰ

CỦA CÁ NHÂN

Các mức độ năng lực hành vi

Khái niệm

3 GIÁM HỘ

Khái niệm

giám hộ

Các hình thức giám hộ

3 Các yếu tố

về lý lịch

4 Tổ chức lại, giải thể và chấm dứt pháp nhân

Chương III: GIAO DỊCH DÂN SỰ, ĐẠI DIỆN,

THỜI HẠN VÀ THỜI HIỆU

GIAO DỊCH DÂN SỰ

ĐẠI DIỆN TRONG PHÁP LUẬT DÂN SỰ

THỜI HẠN VÀ

3 Giao dịch dân

sự vô hiệu

1 Khái niệm, đặc điểm, phân loại

Khái niệm Đặc điểm Phân loại

2 Các điều kiện có hiệu lực

3 Giao dịch dân sự vô hiệu

Khái niệm chung

Các trường hợp vô hiệu theo

quy định của BLDS

Thời hiệu yêu cầu tuyên bố

giao dịch dân sự vô hiệu

Hậu quả của giao dịch dân sự

Khái niệm

chung

Căn cứ vào tính chất giao dịch

Giao dịch dân

sự vô hiệu tuyệt đối Giao dịch dân

sự vô hiệu tương đối

Căn cứ vào nội dung giao dịch

Người chưa thành niên, mất NLHV, khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi, hạn chế NLHV xác lập, thực hiện

Nhầm lẫn Lừa dối, đe dọa, cưỡng ép

Người xác lập không nhận thức và làm chủ hành vi

Không tuân thủ về hình thức

Thời hiệu yêu

II ĐẠI DIỆN

1.Khái niệm chung

2.Các hình thức đại diện

3 Phạm vi đại diện

Các hình thức đại diện

Đại diện theo ủy quyền

Người đại diện Phạm vi đại diện

III Thời hạn

và thời hiệu

1.Thời hạn

2.Thời hiệu

Phân loại thời hạn

Cách thức xác lập thời hạn

Thời hạn

thỏa thuận

Thời hạn

do pháp luật quy định

Thời hạn đƣợc quy định theo văn bản cá biệt

Tính xác định của thời hạn

Thời hạn xác định

Thời hạn không xác định

Theo quy định của pháp luật

Xác định bằng phút, giờ, ngày, tuần, tháng, năm hoặc bằng

1 sự kiện có thể xảy ra

Thời hạn tính theo dương lịch

Qui định cụ thể về tính thời hạn

Qui định về

thời hạn Thời điểm tính

Bắt đầu và kết thúc

2

Thời

hiệu

Khái niệm Đặc điểm Phân loại thời hiệu

Cách xác định thời hiệu

Thời hiệu yêu cầu giải quyết việc dân sự

Chương IV:TÀI SẢN, QUYỀN SỞ HỮU VÀ

QUYỀN KHÁC ĐỐI VỚI TÀI SẢN

BẢO VỆ QUYỀN SỞ HỮU VÀ QUYỀN KHÁC ĐỐI VỚI TÀI SẢN

tương lai

Hoa lợi và lợi tức

Vật chính và vật phụ

Vật chia được và vật không chia được

Vật tiêu hao và vật không tiêu hao

Vật cùng loại và vật đặc định

II QUYỀN SỞ HỮU

1.KHÁI NIỆM QUYỀN SỞ HỮU

Quyền chiếm hữu

Quyền sử dụng

Quyền định đoạt

2.Nội dung của quyền sở hữu

• Là quyền khai

thác công dụng, hưởng hoa lợi, lợi tức từ tài sản

Quyền định đoạt (Điều 192)

• Là quyền chuyển

giao quyền sở hữu, từ bỏ quyền sở hữu, tiêu dùng hoặc tiêu hủy tài sản

Sở hữu của nhiều chủ thể đối với tài sản

Sở hữu chung theo phần

sở hữu thuộc các thành phần kinh tế khác nhau góp vốn để sản xuất, kinh doanh thu lợi nhuận

Các loại sở hữu chung hợp nhất

Sở hữu chung hợp nhất

Sở hữu chung hợp nhất

có thể phân chia – Sở

hữu chung của vợ chồng

Sở hữu chung hợp nhất không phân chia

Sở hữu chung của cộng đồng

Sở hữu chung trong nhà chung

cư

4 CĂN CỨ XÁC LẬP VÀ CHẤM DỨTQUYỀN SỞ HỮU

a Căn cứ xác lập

b Căn cứ chấm dứt

(Điều 221 BLDS)

• 1 Do lao động, do hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp, do hoạt

động sáng tạo ra đối tượng quyền sở hữu trí tuệ;

• 2 Được chuyển quyền sở hữu theo thoả thuận hoặc theo bản án,

quyết định của Tòa án, cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác;

• 3 Thu hoa lợi, lợi tức;

• 4 Tạo thành tài sản mới do sáp nhập, trộn lẫn, chế biến;

• 5 Được thừa kế;

• 6 Chiếm hữu trong các điều kiện do pháp luật quy định đối với tài sản

vô chủ, tài sản không xác định được chủ sở hữu; tài sản bị chôn, giấu,

bị vùi lấp, chìm đắm được tìm thấy; tài sản do người khác đánh rơi, bỏ

quên; gia súc, gia cầm bị thất lạc, vật nuôi dưới nước di chuyển tự

nhiên;

• 7 Chiếm hữu, được lợi về tài sản được xác lập quyền sở hữu theo

thời hiệu;

• 8 Trường hợp khác do luật quy định

b CĂN CỨ CHẤM DỨT QUYỀN SỞ HỮU

(Điều 237 BLDS)

• 1 Chủ sở hữu chuyển quyền sở hữu của mình cho

người khác;

• 2 Chủ sở hữu từ bỏ quyền sở hữu của mình;

• 3 Tài sản đã được tiêu dùng hoặc bị tiêu huỷ;

• 4 Tài sản bị xử lý để thực hiện nghĩa vụ của chủ sở

III QUYỀN KHÁC ĐỐI VỚI TÀI SẢN

a.Khái niệm

b Các quyền khác đối với tài

sản

Các quyền khác đối với tài sản

- Quyền đối với bất động sản liền kề

- Quyền hưởng dụng

- Quyền bề mặt

IV.BẢO VỆ QUYỀN SỞ HỮU VÀ QUYỀN

KHÁC ĐỐI VỚI TÀI SẢN

1.Khái niệm

chung

2.Các phương thức kiện dân sự

Khái niệm

• Bảo vệ quyền sở hữu và quyền khác đối với

tài sản là biện pháp tác động bằng pháp luật

tới hành vi xâm phạm quyền của chủ sở hữu

hay chủ thể có quyền khác đối với tài sản

CÁC PHƯƠNG THỨC KIỆN DÂN SỰ

Kiện đòi lại tài sản (Kiện vật quyền)

Kiện yêu cầu ngăn chặn hoặc chấm

dứt hành vi cản trở trái pháp luật đối

với việc thực hiện quyền sở hữu,

chiếm hữu hợp pháp

Kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại

(Kiện trái quyền)

CHƯƠNG 5:PHÁP LUẬT VỀ THỪA KẾ

Những vấn đề chung về thừa kế

Thừa kế theo di chúc

Thừa kế theo pháp luật

Thanh toán và phân chia di sản

I.NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THỪA KẾ

1.Thừa kế và quyền thừa kế

2 Các nguyên tắc cơ bản của pháp luật

- Phạm trù kinh tế

- Phạm trù pháp lý Quyền

thừa kế

2.CÁC NGUYÊN TẮC CƠ BẢN CỦA

PHÁP LUẬT THỪA KẾ

• Mọi cá nhân đều bình đẳng về quyền thừa kế

• Tôn trọng ý chí tự nguyện của người để lại di

sản và của người thừa kế

• Tôn trọng tình đoàn kết, tinh thần thương

yêu và chăm sóc giữa các thành viên trong gia

Thừa kế của những người

có quyền thừa kế di sản

của nhau mà chết cùng

Thời hiệu thừa kế (Đ623)

• Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm

chuyển tài sản của mình cho người khác sau

khi chết

ĐẶC ĐIỂM CỦA DI CHÚC

Di chúc là hành vi pháp lý đơn phương

Mục đích của di chúc: chuyển dịch quyền

sở hữu tài sản cho người xác định

Thời điểm có hiệu lực của di chúc

Di chúc có thể được sửa đổi, bổ sung, thay

Không trái đạo đức xã hội

c.Hình thức

di chúc

Không trái pháp luật

4.NGƯỜI THỪA KẾ KHÔNG PHỤ THUỘC

VÀO NỘI DUNG DI CHÚC (Điều 644)

c Cách xác định 2/3 suất của một người thừa kế theo pháp luật

III.THỪA KẾ THEO PHÁP LUẬT

3.Diện

và hàng thừa kế theo pháp luật

4.Thừa

kế thế

vị

2.NHỮNG TRƯỜNG HỢP THỪA KẾ

THEO PHÁP LUẬT (Điều 650 BLDS)

Di sản hoàn toàn được

chia theo pháp luật

Có phần di sản không được định đoạt trong di

chúc

Có phần di chúc không

có hiệu lực pháp luật

3.DIỆN VÀ HÀNG THỪA KẾ THEO

ruột của ông,bà

Tiền bồi thường thiệt hại Thuế các khoản nộp vào ngân sách

Nhà nước Các khoản nợ đối với cá nhân,pháp nhân Tiền phạt

2.PHÂN CHIA DI SẢN THỪA KẾ

a Phân chia di sản theo thỏa thuận

b.Phân chia di sản theo di chúc

c Phân chia di sản theo pháp luật

• Chia đều (theo di chúc hoặc thỏa

thuận của những người thừa kế )

• Theo tỷ lệ được xác định trong di

chúc

• Chia theo từng hiện vật cụ thể

• (chia đều bằng hiện vật hoặc định giá hiện vật)