Chuyên đề tự bồi dưỡng: Nâng cao chất lượng giảng dạy cờ vua

Chuyên đề tự bồi dỡngNăm học 2006 – 2007 2007 Phơng pháp nâng cao giảng dạy môn cờ vua Giáo viên: phùng quang phát Tổ : thể dục khoa tự nhiên – 2007  Định hớng đổi mới chơng trình GD

Chuyên đề tự bồi dỡng

Năm học 2006 – 2007 2007

Phơng pháp nâng cao giảng dạy môn cờ vua

Giáo viên: phùng quang phát

Tổ : thể dục khoa tự nhiên – 2007

 Định hớng đổi mới chơng trình GDTC hiện nay ở Trờng CĐSP Tuyên Quang

Đổi mới phơng pháp dạy học là một tất yếu, tình trạng hiện nay của chúng ta là: Không hài lòng với phơng pháp đang sử dụng nên

ai cũng nóng lòng muốn nâng cao phơng pháp giảng dạy môn học

để cải thiện chất lợng và hiệu quả giảng dạy đáp ứng những nhu cầu bức xúc của xã hội cũng nh những mục tiêu đào tạo mà ngành giáo dục đã đề ra

Đổi mới là một nhu cầu thờng xuyên , một thuộc tính của quá trình dạy học nhằm không ngừng hoàn thiện các phơng pháp dạy học Lịch sử nhà trờng cũng nh lịch sử khoa giáo dục học chứng minh điều đó Phơng pháp dạy học cũng nh mọi phơng pháp khác,

nó ra đời, không nhừng hoàn thiện rồi, khi không còn phù hợp nữa

nó sẽ đợc thay thế bằng một phơng pháp khác Ngay đối với tôi trong tổ thể dục- Khoa tự nhiên Trờng CĐSP Tuyên Quang Muốn hoàn thiện tốt nhiệm vụ dạy học của mình thì một trong những đòi hỏi bắt buộc là không nhừng nâng cao hoàn thiện kĩ năng dạy học

Nh vậy việc nâng cao giảng dạy môn Cờ Vua là nhu cầu tất yếu, là

lẽ sống của ngời dạy và ngời học

Trong năm học 2005 – 2006 nhà trờng CĐSP Tuyên Quang đã thực hiện chơng trình thay đổi cách dạy học tích cực vào giảng dạy

Đến đầu năm học 2007 Tôi đã đợc tập huấn lớp học Việt- Bỉ do nhà trờng thực hiện (nhằm nâng cao công việc đổi mới phơng pháp dạy học ) phát huy vai trò tích cực của ngời học, trong đó việc sử dụng các phơng tiện dạy học rất đợc các giáo viên quan tâm Để nâng cao phơng pháp giảng dạy môn học Cờ Vua trớc hết các hoạt

động của ngời thầy phải thể hiện đúng vai trò chủ đạo của mình, phải thay đổi từ dạy sang hoạt động kiến thiết, tổ chức điều khiển

Từ đó hoạt động của trò cũng thay đổi, từ chỗ nghe giảng, ghi chép thụ động sang học tập một cách chủ động, tự giác, tích cực và sáng tạo trong môn học cờ vua

Trong tình hình hiện nay phơng pháp nâng cao giảng dạy môn học đợc mọi ngời rất trú trọng Nhng việc thay đổi phơng pháp không có nghĩa thay đổi hoàn toàn các phơng pháp truyền thống sang phơng pháp dạy học mới, mà là thay đổi cách vận dụng phơng pháp theo quan niệm mới Đó là hớng vào ngời học, phát huy vai trò chủ động của ngời học, làm cho ngời học tự giác, tích cực và sáng tạo trong quá trình dạy học

I mục tiêu, nội dung và phơng pháp của chuyên đề tự bồi

d-ỡng

1 mục tiêu :

Ngày 05/08/1980 Bộ Giáo Dục và Đào Tạo đã ra văn bản số 178/ TDQS về việc chính thức đa môn Cờ Vua vào giảng dạy trong các trờng phổ thông , các trờng CĐ , Đại Học s phạm và các Trờng Đại học TDTT trên phạm vi toàn quốc Từ đó cho đến nay môn Cờ Vua phát triển rất nhanh cả về chiều rộnh lẫn chiều sâu Là giáo viên giảng dạy môn Thể Dục Tôi cần tiếp tục nâng cao năng lực dạy học môn Thể dục ở Trờng CĐSP nói chung và môn Cờ Vua nói riêng Qua học tập và tham gia dự án đổi mới phơng pháp dạy học Việt- Bỉ sau khi bồi dỡng chơng trình này yêu cầu cần đạt nh sau:

- về kiến thức:

Biết và hiểu cơ sở lí luận và thực tiễn về đổi mới mục tiêu, nội dung phơng pháp dạy học, kiểm tra đánh giá kết quả học tập của chơng trình môn học Cờ Vua ở Trờng CĐSP Tyên Quang, nhằm phát huy tính tích cực và tự giác của học sinh sinh viên trong dạy học môn cờ vua

- thái độ và hành vi:

+ Có thái độ tích cực trong việc phê phán lối dạy học thụ

động , mạnh dạn đổi mới PPDH và nhân rộng những hiểu biết của bản thân về môn học

+ Thờng xuyên tự học tập , nghiên cứu nâng cao chất lợng dạy học môn Cờ Vua

2 nội dung:

+ Những vấn đề chung về đổi mới nâng cao giảng dạy môn học ở Trờng CĐSP Tuyên Quang

+ Đổi mới phơng pháp dạy học môn Cờ Vua

3 phơng pháp:

Học thông qua hoạt động tập luyện , chỉ khi học sinh, sinh viên đợc hoạt động trong tiết dạy học chuyên môn thì việc học mới trở nên có ý nghĩa thực tiễn Chính vì vậy phơng pháp tập huấn cho học sinh, sinh viên là tổ chức tích cực hoạt động bằng cách tự nghiên cứu tài liệu, sách tập luyện môn Cờ Vua , sách dạy cách chơi Cờ Vua Để trả lời một số câu hỏi gợi ý ( GV nêu ra) đặc biệt khuyến khích những học sinh, sinh viên tìm thấy và phát hiện ra những vấn đề mới thuộc về PPDH Khuyến khích học sinh ,sinh viên trao đổi và bàn luận về một lĩnh vực nào đó trong môn học Cờ Vua này Khuyến khích học sinh, sinh viên trình bày ý tởng của mình về cách giải thế cờ tàn trong môn học

Cờ Vua Qua đó nhận thấy hình thức học tập nghiên cứu ( thảo luận , phát biểu , vai trò điều khiển nhóm , cử đại diện nhóm trình bày , thực hành , nhận xét và tự nhận xét và đánh giá kết quả , ghi chép nhắn gọn nhng đầy đủ )

5 kiểm tra , đánh giá kết quả học tập môn học

Mỗi môn học đều có câu hỏi và hình thức kiểm tra , đánh giá khác nhau Chất lợng giảng dạy phụ thuộc rất nhiều vào chuyên môn truyền đạt và sự lĩnh hội về môn học của học sinh, sinh viên ( yêu cầu cần đạt về kiến thức, kĩ năng ) GV nhận xét và

đánh giá kết quả môn học sát thực và khách quan

6 những vấn đề chung về nâng cao giảng dạy môn học.

* vị trí của môn Cờ Vua trong Trờng CĐSP Tuyên Quang.

Là một môn học chuyên ngành Sinh – TD rất cần thiết và quan trọng trong việc đào tạo Môn học này là một trong những môn đợc tổ Thể dục đa vào giảng dạy GDTC cho sinh viên Trờng CĐSP Tuyên Quang Vì môn học này không đòi hỏi vận động thể lực nhiều đến tay chân, nhng nó lại đòi hỏi đến sự vận động thần kinh, trí tuệ rất nhiều Cho nên môn học này dành cho bất cứ lứa tuổi nào cũng tập chơi đợc từ trẻ nhỏ cho đến thanh niên, trung niên ……

Môn học Cờ Vua này mang đến cho ngời chơi cảm giác thoải mái về hình thái và chức năng cơ thể, các phẩm chất cá nhân của con ngời Chính vì vậy hoạt đông môn học Cờ Vua này rất lí thú và mang lại nhiều cảm giác cho ngời học và nhiều công trình khoa học đã chứng minh sự thiếu hụt vận động là hậu quả chủ yếu dẫn đến suy giảm sức khoẻ , sức đề kháng và sự phát triển bình th-ờng của cơ thể học sinh Vì thế môn GDTC nói chung cũng nh môn học Cờ Vua nói riêng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong giai đoạn tuổi học đờng , nhằm chuẩn bị cho thế hệ trẻ về thể chất , trí tuệ sức khoẻ vào xây dựng và bảo vệ tổ quốc Từ sự phân tích trên cho thấy đợc vị trí của môn học Cờ Vua trớc hết vì Sức Khoẻ - Trí Tuệ là những thứ quý giá nhất của mỗi con ngời, nhằm giải quyết nhiệm vụ và nâng cao phơng pháp giảng dạy môn học

Cờ Vua vấn đề mấu chốt cần quan tâm cần đa ra đợc phơng pháp giảng dạy khoa học, hợp lí đối với môn học

Từ vấn đề trên nêu ra muốn nâng cao phơng pháp giảng dạy

và truyền thụ kiến thức cho học sinh, sinh viên trớc hết phải thay

đổi chơng trình chi tiết học phần - bài học và nội dung hợp lí với từng cơ sở, điều kiện của địa phơng

7 Đề cơng chi tiết học phần

Từ chơng trình khung môn học Cờ Vua tôi đã xây dựng đề cơng chi tiết học phần cho môn học nh sau:

A Xây dựng mô tả vắn tắt nội dung học phần môn cờ vua

* Môn cờ vua bao gồm 5 chơng:

Chơng I Phần mở đầu Chơng II Các khái niệm cơ bản Chơng III Khai cuộc đơn giản, một số phơng pháp khai cuộc

Chơng IV Một số thế cờ tàn kết thúc đơn giản Chơng V Cách tổ chức thi đấu, trọng tài và phơng pháp giảng dạy

B Từ chơng trình xây dựng mô tả vắn tắt tôi đã xây dựng nội dung chi tiết học phần môn học Cờ Vua

Chơng I Phần mở đầu :

1 Lịch sử ra đời và phát triển môn cờ vua trên thế giới và ở Việt Nam Đặc điểm , Tác dụng môn

cờ vua đối với ngời tập:

2 - Bàn cờ và các quân cờ, cách sắp xếp quân cờ, cách di chuyển quân cờ, cách bắt quân – Bớc nhập thành :

3 Chiếu, chiếu hết – bài tập – các kí hiệu quy

-ớc – cách ghi ván cờ và bài tập:

Chơng II Các khái niệm cơ bản:

1 Giá trị tơng đối của các quân – các dạng chiếu hết đơn giản – thế PAT và bài tập:

2 Cách di chuyển quân tốt – Cờ tàn đơn giản và bài tập:

Chơng III Khai cuộc đơn giản, một số phơng pháp khai

cuộc:

1 Khai cuộc đơn giản, một số phơng pháp khai cuộc – triển khai quân nhanh và hài hoà lực l-ợng:

2 Tranh giành và chiếm lĩnh khu trung tâm – xây dựng phòng tuyến tốt vững chắc:

3 Bài tập: khai cuộc đơn giản , phơng pháp ra quân:

Chơng IV Một số thế cờ tàn kết thúc đơn giản:

1 Cơ sở lý thuyết cờ tàn tốt, cơ sở lý thuyết cờ tàn xe:

2 Bài tập cờ tàn tốt, cờ tàn xe:

Chơng V Cách tổ chức thi đấu.

Trọng tài và phơng pháp giảng dạy:

1 Cách tổ chức thi đấu và trọng tài cờ vua:

2 Phơng pháp giảng dạy cờ vua:

3 Ôn tập và kiểm tra:

8 phơng pháp nâng cao giảng dạy môn cờ vua.

a Đổi mới phơng pháp dạy môn cờ vua.

Từ định hớng đổi mới chơng trình dạy học môn GDTC thì việc nâng cao phơng pháp giảng dạy và truyền thụ chuyên môn cho học sinh, sinh viên đợc đảng và Bộ Giáo Dục và Đào Tạo rất chú trọng do đó việc nâng cao giảng dạy môn học trớc hết đổi mới

về mục tiêu , nội dung và đặc biệt là đổi mới phơng pháp dạy học

và kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh, sinh viên Để giảng dạy chơng trình mới đòi hỏi giáo viên phải đầu t vào bài soạn , bài giảng chu đáo và chịu khó tham khảo tài liệu liên quan tới môn học Phơng pháp nâng cao giảng dạy môn học nhằm tích cực hoá học sinh , lấy học sinh làm trung tâm, phát huy vai trò chủ

động , tích cực của ngời học , hình thức tổ chức lớp học sinh chủ

động hơn, giao tiếp của học sinh đợc tăng lên , thời gian dành cho tập luyện nhiều hơn , học sinh đợc tự nhận xét đánh giá kết quả học tập Việc nâng cao giảng dạy môn học phải có quá trình , đòi hỏi giáo viên cố gắng rất nhiều , phải tổ chức thảo luận để xây dựng bài giảng và thờng xuyên có sự đóng góp ý kiến của các

đồng nghiệp trong tổ chuyên môn và thực tiễn dạy học môn học tại trờng cơ sở

b Quan niệm về đổi mới nâng cao phơng pháp dạy học môn cờ vua.

Trong giảng dạy môn học có rất nhiều cách, nhiều phơng pháp để truyền tải thông tin cần thiết tới ngời học (vd: phơng pháp trực quan, phơng pháp đàm thoại, phơng pháp thảo luận nhóm, tổ, )

…

Phơng pháp đó là tuần tự cần làm theo trong những bớc có quan hệ với nhau khi tiến hành công việc có mục đích nhất định Trong phơng pháp dạy học phản ánh sự phát triển nhận thức của các nhà khoa học, các nhà s phạm Những năm gần đây ngành Giáo Dục và Đào tạo nớc ta đang nỗ lực đổi mới phơng pháp dạy học theo hớng tích cực chủ động của học sinh trong hoạt động học tập Vì vậy tôi cũng đang thay đổi cách thức giảng dạy môn học GDTC nói chung cũng nh môn học Cờ Vua hiện tôi đang giảng dạy theo hớng tích cực hơn, do đó phơng pháp dạy học là cách thức hoạt động của giáo viên trong việc chỉ đạo, tổ chức các hoạt

động học tập nhằm giúp các học sinh chủ động đạt đợc các mục tiêu dạy học

Phơng pháp tích cực hoá trong học tập đó là sự biểu hiện gắng sức cao về nhiều mặt trong hoạt động học tập đợc thể hiện qua một số dấu hiệu sau

+ Học sinh khao khát , tự nguyện tham gia trả lời các câu hỏi của giáo viên , bổ xung các câu trả lời của bạn, thích đợc phát biểu ý kiến của mình về vấn đề nêu ra

+ Học sinh hay nêu thắc mắc, đòi hỏi giải thích giáo viên trình bày cha rõ

+ Học sinh chủ động vận dụng linh hoạt những kiến thức ,

kĩ năng đã học để nhận thức các vấn đề mới

+ Học sinh muốn đợc đóng góp với thầy, với bạn những thông tin mới mà các bạn thu thập đợc có khi ngoài phạm vi bài học, môn học

* Những dấu hiệu này biểu hiện khác nhau ở từng cá thể học sinh , sinh viên Tính tích cực học tập có quan hệ mật thiết tới hứng thú nhận thức vì hứng thú học tập dẫn đến sự tự giác Hứng thú và tự giác là 2 yếu tố tâm lý bảo đảm tính tích cực học tập sáng tạo

9 Các nguyên tắc về phơng pháp giảng dạy cờ vua

Có 5 nguyên tắc chung trong phơng pháp giảng dạy môn học Cờ Vua

a Nguyên tắc thống nhất giữa giảng dạy cờ vua và giáo dục

toàn diện

b Nguyên tắc hệ thống

c Nguyên tắc vừa sức

d Nguyên tắc trực quan

e Nguyên tắc bền vững kiến thức và khả năng ứng dụng thực

tiễn

 Đối với những nội dung học mới:

Cần khai thác vốn kến thức, kĩ năng của học sinh, sinh viên để vận dụng sự chuyển tốt các kĩ năng , kĩ xảo vận động vào bài học mới, giải quyết nhiệm vụ vận động trong tình huống khác nhau + GV cần sử dụng một cách hợp lí tranh ảnh , mô hình, thực hiện động tác, tạo điều kiện để học sinh tăng cờng hoạt động,

phát huy tính tích cực , sáng tạo để chiếm lĩnh nội dung học, hình thành kĩ năng vận dụng vào thực hành

+ Khi học bài mới giáo viên không thể nhắc lại nội dung bài trớc đã học nhằm củng cố lại kiến thức cho học sinh, sinh viên nhằm đánh giá khả năng nhận thức làm tiền đề kích thích sự ham học của học sinh

+ Khi giảng giải, phân tích động tác cần trình bày ngắn gọn ,

đủ ý, rễ hiểu, rễ nhớ Trong quá trình ôn tập GV sẽ bổ xung dần kiến thức vận dụng vào thực hành môn Cờ Vua

+ Cần xây dựng một số đề kiểm tra có thể là ngân hàng câu hỏi bám sát vào nội dung bài học giúp cho học sinh, sinh viên làm giàu vốn kiến thức hỗ trợ tốt cho việc hình thành kĩ năng vận động và kĩ năng thực hành trong việc tập luyện môn Cờ Vua

+ Việc tổ chức tập luyện có ảnh hởng rất lớn đến chất lợng dạy và học, cho nên GV cần tổ chức cho học sinh sinh viên luyện tập một cách khoa học dành nhiều thời gian cho việc tập luyện

 Đối với những nội dung ôn tập:

+ Cần thờng xuyên thay đổi hình thức tổ chức tập luyện, kiểm tra, tránh lặp lại quá nhiều lần

+ áp dụng hình thức thi đấu, thi đua, tạo tình huống giúp học sinh sinh viên vận dụng kiến thức vào thực hành môn cờ vua + Tạo điều kiện thuận lợi để cho học sinh sinn viên tham khảo tài liệu và bài học để thực hành và thi đấu , bên cạch đó cần sửa chữa cho những sinh viên còn tập luyện cha vững thực hành trong thực hành cờ vua

Dạy học phơng pháp nâng cao giảng dạy tích cực môn học Cờ Vua cần phải phát huy vai trò chủ thể hoạt động nhận thức của học sinh sinh viên GV với vai trò thiết kế, chỉ đạo, tổ chức giờ lên lớp cần nêu vấn đề, gợi mở nhằm khai thác triệt để những kiến thức và

kĩ năng vận động vốn có, giúp học sinh sinh viên tự giải quyết có hiệu quả các tình huống khác nhau trong học tập và thực hành môn Cờ Vua

Nâng cao phơng pháp giảng dạy môn học Cờ Vua không có

nghĩa là loại bỏ các phơng pháp dạy học truyền thống mà phải biết

lựa chọn, kết hợp hết sức mềm dẻo các phơng pháp dạy học tích

cực trong những nội dung cụ thể ( lí thuyết + thực hành ) điều

quan trọng nhất là giúp học sinh sinh viên luôn tự tin, tìm thấy

hứng thú trong học tập, từ đó bản thân họ tự giác, tích cực và sáng

tạo trong việc giải quyết các nhiệm vụ cho môn học

10 kết luận:

Trên đây là chuyên đề tự bồi dỡng năm học 2006-2007 Trên

thực tế giảng dạy môn học Cờ Vua tại các lớp tôi tham gia giảng dạy.Tôi

cũng rút ra một đợc một số nguyên tắc, phơng pháp nhằm năng cao giảng

dạy môn học Cờ Vua ở Trờng CĐSP Tuyên Quang, đã và đang đợc áp dụng

trong công tác đổi mới phơng pháp dạy học trong năm học 2006 – 2007

Tuy nhiên để có giờ giảng dạy tốt cho môn học Cờ Vua hơn nữa cũng nên đa

chơng trình giảng dạy môn Cờ Vua trên máy tính thì sẽ làm cho giờ học sinh

động hơn và đem lại hiệu quả hơn trong giờ học

Ngày 29 tháng 07 năm 2007 Ngời thực hiện

Giáo viên

Phùng Quang Phát