Nếu sử dụng giáo án điện tử 3.Quy trình dây dựng khi dạy tiết làm bài tập lịch sử: + Xác định mục đích yêu cầu để soạn tiết dạy làm bài tập + Xác định nội dung cần làm + Xác lập hệ thống
Trang 1
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM :
PHÁT TRIỂN TƯ DUY CỦA HỌC SINH QUA TIẾT
LÀM BÀI TẬP LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THCS
A LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
I Cơ sở lí luận:
Đổi mới phương pháp dạy học nói chung, dạy học lịch sử nói riêng là một trong những vấn đề được quan tâm hàng đầu hiện nay, đã thu hút sự quan tâm không chỉ của những người làm công tác giảng dạy, mà ngay các cấp nghành ở trung ương và đại phương và cả toàn xã hội Vậy làm thế nào để biến những quan niệm đổi mới trên thành thực tiễn dạy học nhằm nâng cao chất lượng bộ môn là một vấn đề cần thiết trong công tác giáo dục hiện nay
Trước đây bộ môn lịch sử trong nhà trường phổ thông phần lớn là những tiết lý thuyết , giáo viên truyền thụ kiến thức theo phương pháp cổ truyền , thầy đọc trò chép học sinh ghi nhớ sự kiện , để rồi dẫn đến học trước quyên sau, chữ thầy trả lại cho thầy Nói cách khác việc cũng cố, hình thành đánh giá nhận thức , rèn luyện kỹ năng chưa được chú ý đúng mức
Củng như các môn học khác ở trường THCS việc dạy học lịch sử cũng phải tiến hành các tiết làm bài tập , nhằm tổ chức việc hình thành cũng cố, đánh giá, kiểm tra tri thức lịch sử được lĩnh hội
1.Nhiệm vụ của các bài tập:
Đó là hình thành tri thức lịch sử cho học sinh ,góp phần giáo dục tư tưởng , tình cảm nhân cách ,gây hứng thú học tập , phát triển tư duy ,rèn luyện các loại kỹ năng cho học sinh
2.Khi xây dựng các bài tập lịch sử cần tuân thủ các nguyên tắc sau:
+ Nội dung bài tập lịch sử phải gắn với nội dung chương trình sách giáo khoa, phản ánh yêu cầu trình độ của học sinh
+ Các bài tập phải có tính logic liên kết
+ Các bài tập phải đa dạng , học sinh phải nắm bắt mọi vấn đề của đời sống xã hội Nội dung bài tập chính xác , chuẩn mực, hình thức nền chữ và màu chữ phải rõ ràng, khoa học, phù hợp với nội dung của bài.( Nếu sử dụng giáo án điện tử)
3.Quy trình dây dựng khi dạy tiết làm bài tập lịch sử:
+ Xác định mục đích yêu cầu để soạn tiết dạy làm bài tập
+ Xác định nội dung cần làm
+ Xác lập hệ thống các loại bài tập
+ xác định các nguồn tài liệu để xây dựng bài tập
4.Các nhóm bài tập lịch sử:
+ Nhóm bài tập nhận biết lịch sử
+ Nhóm bài tập trắc nghiệm chọn câu đúng nhất, điền khuyết, nối cột a với cột b
+ Nhóm bài tập đoán hình nền
+ Nhóm bài tập đố vui giải các ô chữ
Trang 2+ Nhóm bài tập thực hành nhận biết địa danh, các di tích lịch sử,các hướng tiến quân trên lược đồ
+ Nhóm bài tập tự luận gồm các câu hỏi nhận biết, thông hiểu, vận dụng ở mức độ thấp đến cao
5.Khi tiến hành làm bài tập lịch sử ngoài việc nắm bắt cơ sở lí luận người giáo viên cần tuân thủ những vấn đề sau:
+ Một là: phải nắm được đặc điểm , trình độ nhận thức của học sinh ở từng khối, từng lớp học để đưa ra một số loại bài tập cho phù hợp,
+ Hai là :việc sử dụng các loại bài tập lịch sử nhằm tăng cường hoạt động nhận thức của học sinh, không nên làm các em mất hứng thú với việc làm bài tập
+ Ba là: Dung lượng của các bài tập phải phù hợp với thời gian ( 45 phút) + Bốn là: Các bài tập phải đi trình tự từ thấp đến nhận biết, vận dụng nhằm phát triển được tính tư duy cao ở học sinh
II Cơ sở thực tiễn:
Thực tiễn dạy học cho thấy “ chúng ta chưa có quan niệm đầy đủ về sự cần thiết của hệ thống bài tập trong quá trình dạy học lịch sử, thậm chí có người cho rằng trong dạy học lịch sử không cần có bài tập” Với một phương pháp dạy học không phù hợp , sự phân phối chương trình chưa hợp lý , việc dạy học lịch sử chưa đạt được mục tiêu của giáo dục là đào tạo những con người không chỉ thích ứng với hoàn cảnh mà phải đào tạo ra những con người có khả năng tác động để thay đổi hoàn cảnh Vì nước ta hiện nay đang trên tiến trình phát triển kinh tế văn hóa giáo dục,mở cửa hội nhập với thế giới , cần phải có con người tư duy ,nhận thức đúng đắn về lịch sử dân tộc.Ngày nay vấn đề nâng cao nhận thức , rèn luyện
kỉ năng lịch sử đang được quan tâm hơn trước , trong phân phối chương trình hiện nay , các tiết ôn tập và làm bài tập được bổ sung , đây được coi là một trong những thay đổi có tính tích cực
Tuy nhiên một vấn đề còn đang trong tình trạng nan giải đó là: Một số giáo viên bộ môn chưa hình dung được tiến trình phương pháp để thực hiện kích thích
tư duy cho học sinh qua tiết làm bài tập lịch sử có hiệu quả.Trong lúc đó giá trị của việc phát triển tư duy cho học sinh thông qua tiết làm bài tập lịch sử nó có tác dụng giúp các em nhớ bài học nhanh, củng cố kiến thức bài học, chương học,với ngày nay công nghệ thông tin phát triển, người giáo viên sử dụng tư liệu các hình ảnh, phim tài liệu, lồng ghép vào các bài hát phù hợp chắc chắn sẽ tạo nên một sân chơi bổ ích , có nghĩa là học mà chơi, chơi nhưng chính là học, không gây áp lực ở học sinh.Bên cạnh việc làm bài tập giáo dục học sinh hướng về cội nguồn , tri ân, biết ơn tổ tiên ,ông cha ta , Đảng, Bác Hồ, Các anh hùng liệt sỹ và hàng triệu đồng bào,đồng chí của ta đã ngã xuống cho độc lập dân tộc ngày hôm nay Xuất phát từ thực tế trên thôi thúc tôi viết sáng kiến này nhằm đưa ra một số nhóm các bài tập , biện pháp sư phạm để phát triển tư duy của học sinh qua tiết làm bài tập lịch sử ở trường trung học cơ sở
B THỰCTRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP CỦA ĐỀ TÀI:
I Những thuận lợi :
Trang 3Giáo viên được đào tạo đúng chuyên môn, luôn học hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp, học tập chuyên đề do ngành tổ chức
Trong thư viện của trường có nhiều loại sách phục vụ cho việc giảng dạy(sách giáo khoa, sách tham khảo, báo chí, truyện tranh về lịch sử, chuẩn kiến thức kĩ năng)
Hiện nay trên mang có rất nhiều tư liệu bổ ích từ hiện thực thực tế và hình ảnh cụ thể để giáo viên tìm hiểu vận dụng soạn bài đưa vào giáo án điện tử bằng những hình ảnh sinh động
II Những khó khăn :
Do đặc thù của Ngành đào tạo những giáo viên thuộc bậc Cao đẳng Văn -Sử thì đựơc học 2 môn và giảng dạy cả hai môn (không đào tạo chuyên như bậc Đại học và giảng dạy chuyên như ở trường THPT).Vì vậy lượng kiến thức họ phải nắm hơi nhiều nên khó thẩm thấu ,đặc biệt họ chỉ quan tâm đến phần Văn hơn còn phần Sử họ quan niệm là môn phụ nên việc dạy sử nói chung và việc thiết kế cho một tiết dạy làm bài tập lịch sử nói riêng chỉ là những hoạt động lên lớp sơ sài không tâm huyết.Dẫn đến học sinh không còn hứng thú với môn lịch
sử ,không có tư duy giải quyết bài tập lịch sử một cách hiệu quả
Ban giám hiệu ở một số trường xem nhẹ môn học này và luôn có tư tưởng là môn học phụ không cần thiết,vì môn lịch sử không đem lại ứng dụng thực tế của
xã hội hiện nay ( xem nhẹ môn lịch sử)
Sách giáo viên chưa có hướng dẫn cụ thể cách thức tiến hành một tiết làm bài tập lịch sử
C.NỘI DUNG CỦA ĐỀ TÀI:
I Nội dung,biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài
Để phát triển tư duy cho học sinh qua tiết học làm bài tập lịch sử cần phải tiến hành các khâu sau đây:
+ Khâu chuẩn bị
+ Khâu thiết kế và tiến hành làm bài tập
+ Khâu đánh giá kết quả
II Khâu chuẩn bị:
1 Chuẩn bị của học sinh:
Mục đích của quá trình chuẩn bị không chỉ kích thích khả năng tự học , tự tìm tòi, tự nghiên cứu , tự khám phá của học sinh mà còn góp phần đem lại hiệu quả cao cho tiết làm bài tập lịch sử
Những tư liệu mà học sinh chuẩn bị thường là tư liệu tranh ảnh, những mẫu chuyện lịch sử, tiểu sử của các nhân vật lịch sử, đố vui lịch sử…Từ những nguồn thông tin khác nhau đó sẽ tạo thêm tiết làm bài tập phong phú, sinh động
2.Chuẩn bị của giáo viên:
Theo quan điểm đổi mới phương pháp dạy học , giáo viên giữ vai trò là người hướng dẫn học sinh hoạt động Tuy nhiên để thự hiện tốt vai trò của mình giáo viên phải tìm tòi tư liệu, tạo nên các gem xô, chuẩn bị tranh ảnh, các đoạn phim, tạo được các hiệu ứng sinh động nhằm thực hiện tiết dạy bài tập bằng giáo
án điện tử
2.1.Chuẩn bị cơ sở vật chất , đồ dùng dạy học phục vụ cho tiết làm bài tập.
Trang 4Tùy vào số lượng, nội dung của bài tập để giáo viên chuẩn bị những phương tiện , đồ dùng dạy học cho phù hợp
-Máy tính xách tay và đồ gắt tơ : đây chính là yêu cầu khi dạy giáo án điện tử, ứng dụng công nghệ thông tin, vì số lượng bài tập trong tiết làm bài tập lịch sử tương đối nhiều nên dùng máy tính là phương tiện được coi là hiệu quả nhất , khi
sử dụng phương tiện này cần chú ý đến phòng học, độ sáng phải phù hợp, hình ảnh tư liệu cần rõ ràng , thao tác của giáo viên cần phải nhuần nhuyễn
-Phiếu học tập: Dây cũng là một loại đồ dùng không thể thiếu trong các tiết làm bài tập lịch sử phiếu học tập dùng để làm các loại bài tập viết về các danh nhân, hoạc các nhân vật lịch sử
-Các loại tranh ảnh ,bản đồ, sơ đồ, lược đồ , đây được xem là một trong những mục tiêu quan trọng của tiết làm bài tập lịch sử nhằm rèn luyện các loại kỹ năng , trong đó rèn luyện kỹ năng bản đồ là quan trọng nhất , vì thế loại đồ dùng này giáo có thể lấy từ trên mạng xuống hoặc yêu cầu các nhóm học sinh vẽ trước nhưng để trống vì thế loại đồ dùng này cũng hết sức quan trọng
-Khi dạy tiết làm bài tập lịch sử giáo viên nên sử dụng giáo án điện tử là thuận tiện nhất vì ưu điểm của giáo án điện tử là không phải tìm các loại đồ dùng dạy học trực quan chỉ cần lấy các hình ảnh sao cho phù hợp với nội dung ôn tập
2.2.Chuẩn bị nội dung :
Lựa chọn và xác định các loại bài tập , hệ thống các phương pháp để tiến hành các loại bài tập là yếu tố quyết định hiệu quả của một tiết làm bài tai tập.Sau đây là một số dạng bài tập được sử dụng phổ biến nhất
a Bài tập nhận biết nhân vật lịch sử, sự kiện lịch sử, các công trình văn
hóa…
Bài tập nhận biết lịch sử yêu cầu học sinh ghi nhớ sự kiện , tạo biểu tượng về các nhân vật lịch sử,công trình văn hóa không cần phải tư duy để tìm hiểu bản chất của sự kiện
Ví dụ 1: Giáo viên dùng máy tính chiếu lên cung cấp cho học sinh một số thông tin về một nhân vật lịch sử nào đó , yêu cầu học sinh nhận biết nhân vật lịch sử mà thông tin đó đề cập đến nhân vật lịch sử nào? Ông là ai?
Quê Đường Lâm( Ba Vì,Hà Tây) Người đã tạo nên một trận thủy chiến lịch
sử đánh bại Quân xâm lược Nam Hán , mở ra một thời kỳ mới trong lịch sử Việt Nam : Thời kỳ độc lập lâu dài ->Thông tin trên đề cập đến nhân vật Ngô Quyền
Ví dụ 2: Giáo viên cho học sinh quan sát một hình ảnh 7 kỳ quan của thế giới
cổ đại Học sinh xác định tên của các kỳ quan đó
->Trả lời:Kim Tự Tháp, Vườn treo Ba-bi-lon ,Tượng thần Zớt , Đền Ac-tê-mít, Lăng mộ Ha-li-cac-nac, Tượng khổng lồ trên đảo Rô-đơ, Ngọn hải đăng A-lech-xan-đri
Giáo viên để cho các nhóm nhận xét và lần lượt chiếu các kỳ quan cho học sinh xem
b Bài tập trắc nghiệm:
Có nhiều hình thức đặt câu hỏi trắc nghiệm khách quan , sau đây là các hình thức chủ yếu:
+ Trắc nghiệm đúng sai
+ Trắc nghiệm chọn Câu trả lời đúng nhất
Trang 5+ Trắc nghiệm điền nối sao cho phù hợp
+ Trắc nghiệm điền khuyết
Loại bài tập trắc nghiệm đúng sai:
Đây là loại câu hỏi gồm hai lựa chọn ( Đúng hoạc sai) là loại trắc nghiệm đơn giản nhất vì đây là loại câu hỏi soạn thảo ít đầu tư công sức , Học sinh có thể trả lời nhiều câu hỏi trong một thời gian nhất địnhvà cũng có khả năng áp dụng rộng rãi Tuy nhiên loại câu hỏi này giúp học sinh nhận biết sư kiện một cách nhanh nhất
Ví dụ : Cách mạng Nga 1905-1907 là một cuộc cách mạng dân chủ tư sản kiểu mới , bởi vì trong cuộc cách mạng này giai cấp lãnh đạo là giai cấp
Tư sản đúng hay sai?
->Học sinh trả lời nhận biết một cách nhanh nhất :Đúng hoặc sai
Khi soạn thảo các câu hỏi này giáo viên cần chú ý những câu xác định đó tính đúng sai phải chắc chắn , tránh đưa ra những câu hỏi phức tạp , nhiều chi tiết tránh đưa ra những câu hỏi phủ định
Loại bài tập trắc nghiệm chọn câu trả lời đúng nhất
Loại trắc nghiệm này có thể dùng rộng rãi và có khả năng phân loại được học sinh khá, giỏi với học sinh yếu, kém Loại bài tập này giáo viên phải khéo léo làm sao để ngoài câu lựa chọn đúng nhất thì các câu còn lại giống như mồi nhử , nếu như học sinh chưa học kỹ, hoặc chưa hiểu kỹ rất khó lựa chọn
Ví dụ : Giai cấp lãnh đạo trong CMTS Pháp là:
a/ Quý tộc mới
b/ Tư sản
c/ Đẳng cấp thư ba
d/ Liên minh Tư sản- Dân nghèo thành thị
Loại bài tập trắc nghiệm nối các sự kiện sao cho phù hợp
Ví dụ 1: Em hãy nối thời gian cột A với cột B sao cho phù hợp
A Nối B
1 Năm 179 TCN
2 Năm 40
3 Năm 248
4 Năm 938
5 Năm 2004
1……
2……
3……
4……
5……
a.Thế kỷ thứ I b.Thế kỷ thứ II TCN c.Thế kỷ thứ III
d Thế kỷ X
e Thế XX
f Thế kỷ XXI
Ví dụ 2:
A Thời gian Nối B Sự kiện
1 6/3/1946
2 19/12/1946
3 7/5/1954
4 21/7/1954
1……
2……
3……
4……
a Chiến dịch Điện Biên Phủ thắng lợi
b Hiệp định Giơ-ne-vơ được kí kết
c Ta kí với Pháp Hiệp định sơ
Trang 6d Bác Hồ ra “lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến”
Loại bài tập này yêu cầu các nhóm làm việc và nhóm trưởng của các nhóm đứng dậy báo cáo kết quả sản phẩm của nhóm mình, sau đó giáo viên đưa ra kết quả và nhận xét cho điểm từng nhóm
Loại bài tập trắc nghiệm điền khuyết
Khi thành lập câu trắc nghiệm điền khuyết cần chú ý những vấn đề sau:
+ Câu điền vào chổ trống gợi được ý nghĩa chữ phải điền
+ Câu hỏi ngắn gọn tránh các rườm rà
+ Tránh đưa ra câu hỏi có thể trả lời bằng nhiều cách
Ví dụ: Em hãy lựa chọn và điền vào ……để hoàn thành các các ý với các cụm từ giáo viên cho sẵn: Làm chung, làm riêng , ăn chung, đầy đủ , dư thừa, phát triển , tan rã
“ Trong thị tộc nguyên thủy mọi người đều………Không có
sự phân chia giàu nghèo Khi xã hội bắt đầu có của cải………., Báo hiệu xã hội nguyên thủy……… ” Trong ví dụ này học sinh lựa chọn các cụm từ trên điền vào chổ trông sao cho đúng
c Nhóm bài tập nhìn hình ảnh nhận biết sự kiện:
Loại bài tập này tạo cho học sinh tính tò mò , quan sát , lắng nghe, loại bài tập này đòi hỏi học sinh động não ,tư duy,phát hiện nhanh chính xác
Ví Du:Giáo viên cho học sinh xem một đoạn phim tư liệu về hình ảnh bộ đội ta kéo pháo và lồng bài hát “Hò kéo pháo” ,tiếp theo hỏi học sinh từ đoạn phim và bài hát trên mô tả về chiến dịch nào trong lịch sử nước ta?
- Chiến dịch Điện Biên Phủ
d Nhóm bài tập đố vui giải ô chữ
Hình thức tạo ra các ô chữ và làm các hiệu ứng phù hợp
Trang 7Trong 7 ô chữ này học sinh có thể chọn bất kỳ ô chữ nào theo ý thích của mình ,nếu nhóm nào không trả lời được hoặc trả lời sai quyền trả lời thuộc về nhóm khác ,giáo viên cộng điểm thưởng cho đội trả lời đúng và trừ số điểm của đội trả lời sai Để cho tiết học sôi nổi và hào hứng giáo viên chuẩn bị các phần thưởng nhỏ nhằm khuyến khích các đội làm việc
đ Nhóm bài tập thực hành :
Bài tập thực hành là nhóm các bài tập rèn luyện kỹ năng cho học sinh trong đó
có các kỹ năng lập niên biểu,lập sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước ,kỹ năng bản đồ
Lập bảng tổng hợp về các cuộc cách mạng tư sản Hà Lan, Anh ,Pháp,Chiến tranh giành độc lập Bắc Mỹ, Thống nhất nước Ý, Cải cách nông nô ở Nga, Thống nhất Đức,Duy tân Minh Trị Nhật ( Từ thế kỷ 15- thế kỷ 18) Đây là các sự kiện các giai đoạn lịch sử cận đại Yêu cầu học sinh có tư duy tốt mới lập được bảng niên biểu về một chuỗi sự kiện liên tiếp.Trong chương trình lịch sử lớp 8
Ví dụ : lập bảng niên biểu về các sự kiện Tên các cuộc cách mạng
tư sản
Thời gian Hình thức Kết quả
Một trong các ngành thủ công nghiệp thời Văn Lang là gì ?
2 Trong nông nghiệp, bên cạnh trồng trọt cư dân Văn Lang còn biết làm gì ?
3 Làm gốm, dệt vải, đóng thuyền… thuộc ngành nghề gì ?
4 Các nhu cầu ăn, ở,mặc … thuộc về đời sống nào của con người ?
5 Các nhu cầu ca hát, tín ngưỡng… thuộc về đời sống nào của cư dân Văn Lang?
6 Phương tiện đi lại thời Văn Lang là gì ?
7 Một trong những hình tượng tín ngưỡng của cư dân Văn Lang là gì ?
Trang 81 Cách mạng Hà Lan
2 Cách mạng tư sản Anh
3 Chiến tranh giành độc
lập 13 bang thuộc địa
Bắc Mĩ
4 Cách mạng tư sản Pháp
5 Cải cách nông nô ở
Nga
6/ Thống nhất Italia
7/ Thống nhất Đức
8 Cuộc duy tân Minh Trị
ở Nhật
1566-1648 1640-1688 1775-1782
1789-1794 1861 1859-1870 1864-1871 1868-1873
Giải phóng dân tộc Cách mạng tư sản Giải phóng dân tộc
Cách mạng tư sản Giải phóng nông nô
Thốngnhất đất nước
Thốngnhất đất nước
Cải cách ruộng đất
CNTB phát triển
CNTB phát triển
CNTB phát triển
CNTB phát triển
CNTB phát triển
CNTB phát triển
CNTB phát triển
CNTB phát triển
Bài tập kỹ năng bản đồ:
Bản đồ là những đồ dùng dạy học trực quan tạo cho những hình ảnh tượng trưng , giúp học sinh suy nghĩ và giải thích các hiện tượng lịch sử lược đồ giúp học sinh nhớ bài lâu hơn và hiểu bài nhanh ,từ đó giúp các em biết được các địa danh lịch sử, đối với loại bài diễn biến trận đánh giúp học sinh biết được các đường tiến quân của ta, rút quân của ta, đường rút chạy của giặc trên lược đồ
Ví dụ: giáo viên treo lược đồ trống về diễn biến cuộc kháng chiến lần thứ nhất chống quân Mông Cổ(1258) của nhân dân ta dưới sự chỉ huy của nhà Trần Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm như sau:
+ Nhóm 1: Dán các mũi tên đường tiến quân của quân Mông Cổ tiến vào xâm lược nước ta ( mũi tên phải màu đen)
+ Nhóm 2 : Dán các kí hiệu như thành Thăng Long , phòng tuyến chặn giặc của ta ,quân ta rút lui nhằm bảo toàn lực lượng khi quân giặc đang mạnh.( Mũi tên và các kí hiệu màu xanh da trời)
+ Nhóm 3: Dán các mũi tên quân dân ta chặn đánh giặc và các mũi tên phản công trên chiến trường ( Mũi tên màu đỏ)
+ Nhóm 4: Dán các mũi tên quân Mông Cổ thua chạy về nước ( mũi tên màu đen có biểu thị đứt đoạn )
Sau khi các nhóm làm xong nhiệm vụ giáo viên yêu cầu học sinh trình bày diễn biến trên lược đồ
h Nhóm bài tập tự luận:
Ngoài những câu hỏi chỉ mang tính tái hiện những câu hỏi tự luận( câu hỏi nhận thức ) cũng chiếm một số lượng tương đối lớn , loại bài tập này giúp học sinh tìm hiểu sâu sắc hơn về bàn chất của sự kiện , phù hợp với trình độ nhận thức của học sinh Để làm được loại bài tập này yêu cầu học sinh phải tập trung
Trang 9tư duy cao , khi tiến hành giáo viên có thể tiến hành nhiều biện pháp sư phạm khác nhau hiệu quả cao nhất vẫn là phương pháp thảo luận nhóm
Đối với yêu cầu các loại câu hỏi tự luận giáo viên chuẩn bị các câu hỏi phải
là từ nhận biết , thông hiểu,vận dụng, trong vận dụng có câu hỏi vận dụng thấp, câu hỏi vận dụng cao.( Vì trong tiết làm bài tập lịch sử nhằm cũng cố kiến thức
kỹ năng cho học sinh , giúp học sinh vận dụng vào việc làm bài kiểm tra 1 tiết hoặc học kỳ có chất lượng cao)
Ví dụ 1: em hãy nêu âm mưu xâm lược Đại Việt của quân Mông Cổ?( Loại câu hỏi này là câu hỏi nhận biết)
Ví dụ 2: Việc nhà Trần chuẩn bị chống quân xâm lược đã có tác dụng như thế nào đối với cuộc kháng chiến
( Loại câu hỏi này là câu hỏi thông hiểu)
Ví dụ 3: Tính độc đáo và sáng tạo cách đánh giặc của Trần Hưng Đạo Trong
ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông Nguyên? ( loại câu hỏi này là vận dụng ở mức độ thấp)
Ví dụ 4: Vì sao quân Mông cổ mạnh ,Tướng giỏi nhưng vẫn thua Đại Việt? ( loại câu hỏi này là câu hỏi vận dụng cao)
Tóm lại: Trên đây là các loại bài tập khác nhau , có nhiều phương pháp khác nhau để phát triển tư duy của học sinh cá khối lớp 6,7,8, Riêng khối 9 trong phân phối chương trình không có tiết làm bài tập lịch sử nhưng giáo viên có thể
áp dụng bài tập cũng cố cuối bài học Ngoài 6 loại bài tập nói trên còn có nhiều loại bài tập khác, nhiều biện pháp khác nữa giáo viên vận dụng trong tiết dạy làm bài tập lịch sử ở trường THCS
THIẾT KẾ MỘT TIẾT GIÁO ÁN MINH HỌA CHO SÁNG KIÊN NÀY: Giáo án lớp 7
TIẾT LÀM BÀI TẬP LỊCH SỬ Tuần 17
Tiết 34
A/ MỤC TIÊU CỦA BÀI TẬP
1/ Kiến thức:
- Giúp học sinh nắm được nội dung cơ bản nhất của lịch sử hình thành,phát triển , của triều đại nhà Trần
- Năm những sự kiện chính về cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên
- Những nguyên nhân và ý nghĩa của cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của dân tộc ta
2/ Thái độ tình cảm:Giáo dục lòng yêu nước, biết ơn các lãnh tụ, những vị anh hùng dân tộc,rèn luyện ý chí quyết tâm vượt khó trong cuộc sống, rèn luyện ý thức bảo vệ chủ quyền vùng trời,vùng biển hiện nay của đất Nước ta
3/ Kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng phân tích tổng hợp so sánh, kỹ năng bản đồ
Trang 10
B/ CHUẨN BỊ:
1/ Giáo viên: Soạn giáo án bằng điện tử hoặc giáo án soạn thường, nếu giáo án điện tử phải có máy tính , đầu cắm dắt tơ, màn hình ti vi cỡ lớn từ 40 in trở lên.Bảng phụ
2/ Học sinh: Soạn bài trước ở chương III theo sự hướng dẫn của giáo viên , Phiếu học tập, lược đồ trống cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông cổ lần thứ nhất, mũi tên được cắt trước theo hướng dẫn của giáo viên
C/ TIẾN TRÌNH LÀM BÀI TẬP:
1/ Giới thiệu nội dung , yêu cầu của bài tập
2/ Làm bài tập:
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG
Hoạt động 1: Nhận biết các nhân vật lịch sử
Giáo viên chiếu lên những thông tin từ thông tin
tư liệu đó để học sinh nhận biết nhân vật lịch sử:
Sinh ra ở Lưu Xá – Hưng Hà- Thái Bình, được Lý
Chiêu Hoàng nhường ngôi, ông lên ngôi Hoàng Đế
là vị vua đầu tiên của triều Trần Năm 1258 quân
Mông Cổ xâm lược nước ta , Ông tự cầm quận ra
trận chỉ đạo cuộc kháng chiến Năm 1259 ông
nhường ngôi cho con trai lên làm Thái Thượng
Hoàng
? Em hãy cho biết ông là ai?
HS: Trần Cảnh cũng chính là vị vua Trần Thánh
Tông
Giáo viên chiếu một đoạn thơ như sau:
“ Chương Dương cướp giáo giặc
Hàm Tử bắt quân thù
Thái Bình nên gắng sức
Non nước ấy nghàn thu”
? Đoạn thơ trên do ai viết em biết gì về ông?
HS: Trần Quang Khải.Ông là một tướng giỏi
dưới triều Trần và lập nhiều công lớn trong ba lần
kháng chiến chống quân xâm lược Mông –Nguyên
Khi rơi vào tay giặc tướng giặc dụ ông hãy đầu
hàng và sẽ ban thưởng cho ông một chức quan lớn ở
dưới triều nhà Nguyên Ông đã trả lời với tướng
giặc là: "Tao thà làm ma nước nam chứ không làm
vương đất Bắc và không dụ giỗ được ông giặc đã
đem ông ra chém đầu”
? Em hãy cho biết câu nói này là của ai? Câu nói
của ông có tác dụng như thế nào trong cuộc kháng
chiến chống quân xâm lược Mông- Nguyên?
HS: ông chính là Trần Bình Trọng Câu nói của
ông có ý nghĩa là không bao giờ đầu hàng giặc ,
1/ Bài tập nhận biết các nhân vật lịch sử.
-Trần Cảnh
-Trần Quang Khải
-Trần Bình Trọng