EM yêu LỊCH sử xứ THANH bài dự THI đạt GIẢI NHẤT TOÀN THÀNH PHỐ

Nhà Tiền Lê do thập đạotướng quân Lê Hoàn lãnh đạo cũng xuất phát từ quê nhà Thọ Xuân, Thanh Hóa.Sau khi Hồ Quý Ly soán ngôi nhà Trần, lập nên nhà Hồ đổi tên nước là ĐạiNgu cũng đặt kinh

TRƯỜNG THPT - -

Câu 1: Người xưa có câu “Vua xứ Thanh, thần xứ Nghệ” Vùng Ái Châu

(tức Thanh Hóa ngày nay) được xem là cái nôi sản sinh ra vua chúa Việt Bằngnhững kiến thức lịch sử đã học, em hãy trình bày hiểu biết của mình về mộttrong các vị vua, chúa xứ Thanh mà em yêu thích nhất

Trả lời “Vua xứ Thanh, thần xứ Nghệ” Vùng Ái Châu (tức Thanh Hóa ngày nay)

được xem là cái nôi sản sinh ra vua chúa Việt Một trong các vị vua, chúa xứThanh mà em yêu thích nhất là Vua Lê Lợi: Lê Lợi sinh ngày 6 tháng Tám năm

Ất Sửu - 10/9/1385, là con trai thứ 3 của ông Lê Khoáng và bà Trịnh ThịThương, người ở hương Lam Sơn, huyện Lương Giang, trấn Thanh Hoá Ngay

từ khi còn trẻ, Lê Lợi đã tỏ ra là người thông minh, dũng lược, đức độ hơnngười, dáng người hùng vĩ, mắt sáng, miệng rộng, mũi cao, trên vai phải có nốtruồi đỏ lớn, tiếng nói như chuông, bậc thức giả biết ngay là người phi thường.Lớn lên, ông làm chức Phụ đạo ở Khả Lam, ông chăm chỉ dùi mài đọc sách và

chiêu tập dân lưu tán, hăng hái dấy nghĩa binh,

mong trừ loạn lớn

Mùa xuân năm Mậu Tuất

nhân dân đồng lòng đứng lên đánh giặc cứu nước.Suốt 10 năm nằm gai nếm mật, vào sinh ra tử, Lê Lợi đã lãnh đạo cuộc khángchiến chống quân Minh thắng lợi

Sau hội thề Đông Quan, ngày 29/12/1427, bại binh của giặc bắt đầu đượcphép rút quân về nước an toàn, đến ngày 3/1/1428, bóng dáng quân Minh cuốicùng đã bị quét sạch khỏi bờ cõi

Ngày 15 tháng Tư năm Mậu Thân - 1428, Lê Lợi chính thức lên ngôi Vuatại điện Kính Thiên xưng là "Thuận Thiên thừa vận, Duệ Văn Anh Vũ Đại

ban bố "Bình Ngô đại cáo" - đây chính là "Tuyên ngôn độc lập" lần thứ 2 của tổquốc ta Bình Ngô đại cáo mở đầu ghi:

" Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân, Quân điếu phạt trước lo trừ bạo Xét như nước Đại Việt ta, Thực là một nước văn hiến Cõi bờ sông núi đã riêng Phong tục Bắc Nam cũng khác "

"Bình Ngô đại cáo" do Nguyễn Trãi thảo là một thiên anh hùng ca tuyệtvời, bất hủ, nêu cao ý chí độc lập, tự chủ, truyền thống quật cường, bất khuấtcủa dân tộc ta

Trong Đại Việt sử ký toàn thư có ghi lời bàn: "Lê Thái Tổ từ khi lên ngôiđến khi mất, thi hành chính sự, thực rất khả quan, như ấn định luật lệnh, chế tác

lễ nhạc, mở khoa thi, đặt cấm vệ, xây dựng quan chức, thành lập phủ huyện, thuthập sách vở, mở mang trường học cũng có thể gọi là có mưu kế xa rộng, mởmang cơ nghiệp "

Lê Thái Tổ mất ngày 22 tháng Tám năm

Vĩnh Lăng tại Lam Sơn, Thanh

Hoá, trị vì được 5 năm

Vua Lê Lợi

Đã từ rất xa xưa trong dân gian ta đã có câu

từ câu nói của sứ giả Nguyễn

liên quan đến hai xứ Thanh và Nghệ, là mảnh đất sản sinh ra những con người,vua chúa, quan thần của đất nước Xứ Thanh xưa mà nay là Thanh Hóa là nơikinh đô của đất nước, nơi có nhiều vua, chúa nhất nước

Đất Thanh Hóa trải qua nhiều tên gọi khác nhau đến đời Lý được đổi tênthành Thanh Hóa Theo sách Dư địa chí, Thanh Hóa là vùng địa lý thuận lợi,hình thể tốt có thể xem như yết hầu của đất nước Chính vì vậy nơi đây trở thànhchỗ quân Tây Sơn lui về để ngăn bước tiến quân Thanh

Năm 1428 Lê Lợi lập ra nhà Hậu Lê Ông là người Thanh Hóa.

Thiên thời, địa lợi, nhân hòa khiến Thanh Hóa thuận lợi trở thành nơi xưngvương, dựng nước Nhà Trần đã phải cho người đục núi, lấp sống để trấn yểmcác huyệt mạch đế vương

Thanh Theo thống kê thì từ thời Văn

(248) Triệu Thị Trinh đánh tan quân Ngô tại núi Nưa, Triệu Sơn, Thanh Hóa.Tuy chưa xưng vua nhưng quân Ngô đã gọi bà là Vua Nhà Tiền Lê do thập đạotướng quân Lê Hoàn lãnh đạo cũng xuất phát từ quê nhà Thọ Xuân, Thanh Hóa.Sau khi Hồ Quý Ly soán ngôi nhà Trần, lập nên nhà Hồ đổi tên nước là ĐạiNgu cũng đặt kinh đô ở thành Tây Giai, tức Tây Đô, Thanh Hóa Nơi đây cũngtrở thành mảnh đất sản sinh ra những vị vua thời Hậu Lê như Lê Thái Tổ, LêThánh Tông, Lê Trang Tông

Không chỉ có vậy, Thanh Hóa còn là nơi xuất phát của hai dòng chúaTrịnh, Nguyễn Chúa Trịnh Kiểm thời vua Lê vốn xuất thân từ Vĩnh Lộc, ThanhHóa sau đó mang tiếng giúp phò Lê nhưng thực ra lấn át cả quyền lực của vua.Chúa Nguyễn lập sau thời chúa Trịnh cũng trấn trị ở đất Thuận Hóa saumới mở rộng khái phá tận Đàng Trong.

Thanh là nơi xưng vương, xưng chúa còn Nghệ lại là nơi sản sinh ra cácquan thần giỏi giang giúp vua trị vì đất nước Từ quan văn như thái sư Nguyễn

Xí phò tá vua Lê Thánh Tông, bà chúa Lãnh – minh phi của Lê Thánh Tông đếnquan võ, tướng quân Nguyễn Cảnh Chân giúp nhà Trần dẹp quân Minh Hơnthế, mảnh đất “Địa linh nhân kiệt” là nơi xuất thân của vô số bậc nhân tài trongtất cả các lĩnh vực như Nguyễn Du, Phan Bội Châu, Hồ Xuân Hương, Hồ ChíMinh

Câu 2: Học giả người Pháp L.Bơdatxie nhận xét: “Công trình này là một

trong những tác phẩm đẹp nhất của nền kiến trúc Việt Nam” (Phan Đại Doãn:Những bàn tay tài hoa của cha ông – NXB Giáo dục 1988) Ngày 27 – 06 –

2011, Tổ chức UNESCO đã chính thức công nhận công trình này là Di sản vănhóa thế giới Đó là công trình Thành Nhà Hồ, vào hồi 13h (giờ địa phương) tức18h (giờ Việt Nam) ngày 27/6/2011, Uỷ ban Di sản thế giới tại kỳ họp thứ 35được tổ chức tại Paris (Cộng hoà Pháp) đã chính thức công nhận Thành Nhà Hồtrở thành Di sản Văn hoá Thế giới Đó là công trình nào? Em hãy đóng vai làmột hướng dẫn viên du lịch để giúp cộng đồng hiểu biết về công trình này

Trả lời

Thanh Hóa có bề dày lịch sử hào hùng và truyền thống văn hoá độc đáoSuốt bốn ngàn năm lịch sử dựng nước và giữ nước, Thanh Hóa đã xuấthiện nhiều anh hùng dân tộc, danh nhân tiêu biểu như: Bà Triệu, Lê Hoàn, LêLợi, Khương Công Phụ, Lê Văn Hưu, Lê Thánh Tông, Đào Duy Từ, Cùngvới những trang lịch sử oai hùng, Thanh Hóa có 1.535 di tích, trong đó có 134 ditích được xếp hạng quốc gia, 412 di tích đã xếp hạng cấp

tỉnh với các di tích nổi tiếng như Núi Đọ, Đông

Sơn, khu di tích Bà Triệu, Lê Hoàn,

Lam Kinh, Ba Đình, Hàm

là thành Tây Đô, thành An Tôn, thành Tây Kinh hay thành Tây Giai)

là kinh đô nước Đại Ngu (quốc hiệu Việt Nam thời nhà Hồ), nằm trên địa phậnnay thuộc tỉnh Thanh Hóa Đây là tòa thành kiên cố với kiến trúc độc đáobằng đá có quy mô lớn hiếm hoi ở Việt Nam, có giá trị và độc đáo nhất, duynhất còn lại ở Đông Nam Á và là một trong rất ít những thành lũy bằng đá cònlại trên thế giới.Thành được xây dựng trong thời gian ngắn, chỉ khoảng 3 tháng(từ tháng Giêng đến tháng 3 năm 1397) và cho đến nay, dù đã tồn tại hơn 6 thế

kỷ nhưng một số đoạn của tòa thành này còn lại tương đối nguyên vẹn.Ngày 27tháng 6 năm 2011, sau 6 năm đệ trình hồ sơ, Thành nhà Hồ đã được UNESCO

công nhận là di sản văn hóa thế giới Hiện nay, nơi đây đã được thủ tướng chínhphủ Việt Nam đưa vào danh sách xếp hạng 48 di tích quốc gia đặc biệt.

Thành Tây Đô được xây vào năm 1397 dưới triều Trần do quyền thần HồQuý Ly chỉ huy, người không lâu sau (1400) lập ra nhà Hồ Thành xây trên địaphận hai thôn Tây Giai, Xuân Giai nay thuộc xã Vĩnh Tiến và thôn Đông Mônnay thuộc xã Vĩnh Long, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh

Hoá

mùa xuân tháng Giêng năm Đinh

thư bộ Lại Thái sử lệnh Đỗ Tỉnh (có sách chép Mẫn) Hồ Quý Ly xây thành mới

ở động An Tôn (nay thuộc địa phận các xã Vĩnh Long, Vĩnh Tiến, huyện VĩnhLộc, tỉnh Thanh Hóa), làm kinh đô mới với tên Tây Đô, nhằm buộc triều Trầndời đô vào đấy trong mục tiêu chuẩn bị phế bỏ vương triều Trần Tháng 3 nămCanh Thân (26-3 đến 24-4-1400), vương triều Hồ thành lập (1400- 1407) và Tây

Đô là kinh thành của vương triều mới, thành Thăng Long đổi tên là Đông Đôvẫn giữ vai trò quan trọng của đất nước Vì vậy thành Tây Đô được dân gianquen gọi là Thành nhà Hồ Thành đá được xây dựng trong một thời gian kỷ lục,chỉ chừng 3 tháng Các cấu trúc khác như các cung điện, rồi La Thành phòng vệbên ngoài, đàn Nam Giao còn được tiếp tục xây dựng và hoàn thiện cho đếnnăm 1402

Hổ Quý Ly từ khi nắm quyền lực của triều Trần cho đến khi sáng lậpvương triều mới đã ban hành và thực thi một loạt chính sách cải cách về các mặtchính trị, kinh tế, tài chính, văn hóa, giáo dục nhằm khắc phục cuộc khủnghoảng của chế độ quân chủ cuối triều Trần, củng cố chính quyền trung ương vàchuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống Minh Trong lịch sử chế độ quân chủ ViệtNam, Hồ Quý Ly là một nhà cải cách lớn với một hệ thống chính sách và biệnpháp khá toàn diện, táo bạo Thành nhà Hồ được xây dựng và tồn tại trongnhững biến động cuối thế kỷ XIV đầu thê kỷ XV, gắn liền với sự nghiệp của nhàcải cách lớn Hồ Quý Ly và vương triều Hồ.

Theo chính sử, thành được xây dựng rất khẩn trương, chỉ trong 3 tháng.Thành Tây Đô ở vào địa thế khá hiểm trở, có lợi thế về phòng ngự quân sự hơn

là trung tâm chính trị, kinh tế và văn hoá Vị trí xây thành đặc biệt hiểm yếu, cósông nước bao quanh, có núi non hiểm trở, vừa có ý nghĩa chiến lược phòng thủ,vừa phát huy được ưu thế giao thông thủy bộ Như mọi thành quách bấy giờ,thành bao gồm thành nội và thành ngoại Thành ngoại được đắp bằng đất vớikhối lượng gần 100.000 mét khối, trên trồng tre gai dày đặc cùng với một vùnghào sâu có bề mặt rộng gần tới 50m bao quanh

Bên trong thành ngoại là thành nội có mặt bằng hình chữ nhật chiều Bắc Nam dài 870,5m, chiều Đông - Tây dài 883,5m Mặt ngoài của thành nội ghépthẳng đứng bằng đá khối kích thước trung bình 2 m x 1 m x 0,70 m, mặt trongđắp đất Bốn cổng thành theo chính hướng Nam - Bắc -

-Tây - Đông gọi là các cổng tiền - hậu - tả - hữu

đặc biệt là Di tích Đàn tế Nam Giao còn khá nguyên vẹn Trong các phế tíchđáng chú ý có nền chính điện chạm một đôi tượng rồng đá rất đẹp dài 3,62 m.Thành Tây Đô thể hiện một trình độ rất cao về kĩ thuật xây vòm đá thời bấygiờ Những phiến đá nặng từ 10 đến 20 tấn được nâng lên cao, ghép với nhaumột cách tự nhiên, hoàn toàn không có bất cứ một chất kết dính nào Trải quahơn 600 năm, những bức tường thành vẫn đứng vững

Được xây dựng và gắn chặt với một giai đoạn đầy biến động của xã hộiViệt Nam, với những cải cách của vương triều Hồ và tư tưởng chủ động bảo vệnền độc lập dân tộc, Thành Nhà Hồ còn là dấu ấn văn hóa nổi bật của một nềnvăn minh tồn tại tuy không dài, nhưng luôn được sử sách đánh giá cao

Thành nhà Hồ

Câu 3: Triệu Thị Trinh có một câu nói nổi tiếng : “Tôi muốn cưỡi cơn gió

mạnh, đạp luồng sóng dữ, chém cá kình ở biển Đông, đánh đuổi quân xâm lượcNgô, cưỡi ách nô lệ, há chịu cúi đầu làm tì thiếp cho người ta” Bằng kiến thứclịch sử đã học, em hãy làm rõ truyền thống anh hùng bất khuất chống giặc ngoạixâm của con người xứ Thanh?

Trả lời

Câu nói nổi tiếng của Bà

Bà Triệu là người giỏi võ nghệ, có chí lớn năm 19 tuổi, đáp lời hỏi bà vềviệc chồng con, bà nói: “Tôi muốn cưỡi cơn gió mạnh, đạp luồng sóng dữ, chém

cá kình ở biển Đông, đánh đuổi quân xâm lược Ngô, cưỡi ách nô lệ, há chịu cúiđầu làm tì thiếp cho người ta” Bà cùng anh trai chiêu tập nghĩa binh, quyết lòngđánh đuổi quân Ngô cứu nước, cứu dân

nhân quyền sớm trên thế giới, vì vào thời điểm mà

trướng mạnh mẽ khắp nơi và thân

là “thân phận nữ nhi”, “liễu yếu đào tơ”, cùng với những chính sách tàn bạo củanhà Hán nhằm khống chế một bộ phận phản kháng ách áp bức bóc lột, gieo rắctrong lòng xã hội tính “trọng nam, khinh nữ”

Tuy nhiên, bà Triệu đã dám khẳng khái tuyên bố rằng “tôi muốn cỡi cơngió mạnh, đạp luồng sóng dữ, chém cá kình biển Đông”, để phản kháng lại chế

độ và để khẳng định vai trò vị trí của người phụ nữ trong xã hội, thử hỏi đángnam nhi lức bấy giờ, trong cùng một hoàn cảnh đã mấy ai sánh bằng

để phản đối và chống lại chế độ “trai năm thê, bảy thiếp”, phận làm tì thiếp, mộthình thức nô lệ” Bà Triệu đã dứt khoát “há chịu cúi đầu làm tỳ thiếp người ta”

từ đó bà đã dấn thân vào cuộc nổi dậy thực sự bà đã chiêu binh, phất cờ làmcách mạng đòi sự bình đảng, bình quyền nam nữ trong đó người phụ nữ khôngcòn phải “cúi đầu làm tỳ thiếp người ta”, và mục tiêu của Bà là “đánh đuổi quânxâm lược Ngô” để nhân dân được hưởng độc lập, thoát khỏi kiếp sống nô lệ.Lịch sử đã xác nhận Thanh Hóa là một địa phương có nhiều vua chúa lậpnên các triều đại phong kiến Việt Nam Một số vua, chúa đã có công đánh thắngcác thế lực xâm lược, bảo vệ được nền độc lập và toàn vẹn lãnh thổ cho đấtnước Vì thế tên hiệu họ qua mọi triều đại, kể cả thời đô hộ Pháp đều được đặtcho các đường, phố, công viên, trường học Hầu như ở bất cứ thành phố nào trênđất nước ta đều có đường, phố mang tên Bà Triệu (Ấu Triệu, Triệu Thị Trinh),

Lê Lợi (Lê Thái Tổ), Lê Hoàn (Lê Đại Hành), Dương Đình Nghệ

Một số vua chúa khác người xứ Thanh anh minh, tài giỏi, đã có công xâydựng nước nhà hưng thịnh, mở rộng thêm bờ cõi như vua Lê Thánh Tông, chúaNguyễn Hoàng cũng có nhiều tỉnh thành lấy tên các vị đặt cho đường, phố,

cho một số trường phổ thông, đại học, cơ sở văn

tỉnh, thành

Cần Vương ở Thanh Hóa Trần Xuân Soạn,Nguyễn Quý Yên,NguyễnPhương,Lê Ngọc Toản,Cầm Bá Thước,Hà Văn Mao,Tống Duy Tân, PhạmBành,Hoàng Bật Đạt,Tôn Thất Hàm.Các địa phương tham gia trong buổi đầuphong trào Cần Vương ở Thanh Hóa

Tỉnh lị Thanh Hóa, Quảng Xương, Hoằng Hóa, Nông Cống,Vĩnh Lộc, HàTrung, Nga Sơn, Tĩnh Gia,

- Những thanh niên xung phong, tự vệ chiến đấu dũng cảm và chịu đựnggian khổ như Ngô Thị Tuyển, Nguyễn Thị Hằng, anh hùng Tô Vĩnh Diện lấy

đẹp nhất là trên trận tuyến chống quân thù” , mỗi người một vẻ nhưng đều làmrạng danh cho Tổ quốc Việt Nam, cho quê hương Thanh Hóa trong lịch sử Lịch

sử vinh quang ấy kết tinh thành niềm tự hào của người Thanh Hóa

- Linh khí của núi sông hun đúc nên khí chất của con người xứ Thanh cần

cù trong lao động, anh hùng trong đấu tranh, thông minh trong học hành xử thế,trọng danh dự, giữ khí tiết, giàu đạo lý nghĩa tình Phẩm chất cao quý ấy đượclưu giữ từ thế hệ này sang thế hệ khác Để rồi những người con xứ Thanh hômnay luôn ra sức thi đua học tập, lao động xây dựng quê hương, đất nước ngàycàng giàu đẹp, văn minh Với những con số biết nói, như 14 học sinh đạt giảitrong các kỳ thi Olympic quốc tế và khu vực trong 8 năm qua; trên 60 học sinhđạt giải trong kỳ thi học sinh giỏi các môn văn hóa THPT cấp quốc gia mỗinăm; tỷ lệ đậu đại học và đỗ thủ khoa các trường đại học hàng năm luôn đứngtốp đầu cả nước đang minh chứng cho phẩm chất hiếu học, chí tiến thủ củangười Thanh Hóa; nhiều trọng điểm kinh tế, như: Khu Kinh tế Nghi Sơn, Khu

Sầm Sơn đã và đang được xây dựng, tạo động

lực thúc đẩy kinh tế - xã hội tỉnh nhà

không ngừng phát triển, khẳng

Nguyên,Đà Nẵng đến chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử Người xứ Thanh điều cómặt và làm nên chiến thắng lẫy lừng cho dân tộc Các anh hùng như BàTriệu,Lê Hoàn,Lê Lợi,Tống Duy Tân và biết bao anh hùng khác cứ nối tiếpnhau làm rạng rỡ cho quê hương đất nước Khúc hát tỉnh Thanh : “ Đây ThanhHóa anh hùng và dòng sông mã mến yêu” đã trở thành điệp khúc tình yêu thathiết trong tình cảm ,tâm hồn của ngưới dân đất việt

“Nếu con hỏi quê nào đẹp nhất ?

Mẹ trả lời: Quê ấy Xứ Thanh

Hàng dừa xanh soi mình trong bóng nước

Lúa rợp đồng Quê ấy tận Miền TrungNếu bạn hỏi nơi nào anh dũng ?Tôi tự hào nơi ấy Xứ Thanh.

Cầu Hàm Rồng đi vào lịch sử

Núi Ngàn Nưa vang dậy chiến côngNếu anh hỏi Quê nào yêu nhất ?

Em mỉm cười Quê ấy Xứ Thanh

Quê em đó có rừng vàng biển bạc Thắm nghĩa, đậm tình Đất Mẹ thân yêu”

Cầu Hàm Rồng

Ngoài ra, Thanh Hóa còn có không ít nhân vật lịch sử đã có công chốngxâm lược, xây dựng đất nước Trong đó có một nhân vật đặc biệt đó là ngườiphụ nữ Triệu Thị Trinh

Câu 4: Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa được thành lập như thế nào? Hãy nêu

những hiểu biết của em về một người Cộng sản

Thanh Hóa mà em ấn tượng nhất?

Trả lời

tranh cách mạng đánh đổ chế độ thực dân và phong kiến, giành chính quyền ởThanh Hóa năm 1945, đồng thời giành nhiều thành tựu to lớn trong sự nghiệpxây dựng và bảo vệ Tổ Quốc cũng như trong công cuộc đổi mới, phát triển vàhội nhập hiện nay