Slide bài giảng Tư tưởng Hồ Chí Minh Chương 2

các nước thuộc địa Xoá bỏ ách thống trị của nước ngoài, Giành độc lập dân tộc, thực hiện quyền dân tộc tự quyết và sự bóc lột tàn bạo thực dân Pháp đối với nhân dân Đông dương Chỉ rõ m

2

I TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VẤN ĐỀ DÂN TỘC

II TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÁCH MẠNG GiẢI PHÓNG DÂN TỘC

KẾT LUẬN

Cấu trúc chương II

3

I TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VẤN ĐỀ DÂN TỘC

HCM đã bàn đến vấn đề dân

tộc gì?

Vấn đề dân tộc thuộc địa

HCM sinh ra và lớn lên ở một quốc gia dân tộc thuộc địa

Yêu cầu của dân tộc Việt Nam

Nhu cầu phát triển của các dân tộc

trên thế giới

4

I TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VẤN ĐỀ DÂN TỘC

Vấn đề dân tộc thuộc địa

a, Thực chất của vấn đề

dân tộc thuộc địa b, ĐLTD – một nội dung cốt lõi của vấn đề dân tộc thuộc địa

các nước thuộc địa

Xoá bỏ ách thống trị của nước ngoài, Giành độc lập dân tộc, thực hiện

quyền dân tộc tự quyết

và sự bóc lột tàn bạo thực dân Pháp đối với nhân dân Đông dương

Chỉ rõ mâu thuẫn giữa các dân tộc thuộc địa và bọn đế quốc thực dân

là mâu thuẫn đối kháng

Lựa chọn con đường phát triển của dân tộc

b) Độc lập dân tộc - nội dung cốt lõi của vấn đề dân tộc thuộc địa

- HCM tiếp cận vấn đề độc lập dân tộc- từ quyền con người

1/20/17

6

Tuyên ngôn độc lập của Mỹ 1776

Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của Pháp 1791

“Tất cả mọi người đều sinh ra cú quyền bỡnh đẳng Tạo húa cho họ những quyền khụng ai

cú thể xõm phạm được, trong những quyền

ấy cú quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phỳc"

“Người ta sinh ra tự do và bỡnh đẳng về quyền lợi

và phải luụn luụn được tự do bỡnh đẳng về quyền lợi”

" T ấ t c ả c ỏ c d õ n t ộ c t r ờ n t h ế g i ớ i

đ ề u s i n h r a b ỡ n h đ ẳ n g , d õ n t ộ c n à o c ũ n g c ú

q u y ề n s ố n g , q u y ề n s u n g s ư ớ n g v à q u y ề n t ự d o "

- Tuyên ngôn độc lập, Hồ Chí Minh toàn tập, tập 3, tr.555 -

Trong quỏ trỡnh đi tỡm đường cứu nước, tỡm hiểu kỹ 2 bản tuyờn ngụn bất hủ của nhõn loại

- Nội dung của độc lập dân tộc theo Hồ Chí Minh, phải được thể hiện đầy đủ ở những nội dung chủ yếu sau:

+ Độc lập dân tộc là phải đảm bảo cho các dân tộc các quyền dân tộc cơ bản: quyền được sống trong hòa bình, độc lập, tự do, bình đẳng, hạnh phúc.

1/20/17

8

+ Độc lập dân tộc thực sự là phải gắn liền với sự thống nhất quốc gia, vẹn toàn lãnh thổ Độc lập hoàn toàn về tất cả các mặt: chính trị, kinh tế,

an ninh, toàn vẹn lãnh thổ; đối nội và đối ngoại

- Nội dung của độc lập dân tộc theo Hồ Chí Minh, phải được thể hiện đầy đủ ở những nội dung chủ yếu sau:

+ Độc lập dân tộc gắn liền với quyền tự quyết dân tộc tức là quyền lựa chọn con đường phát triển không phụ thuộc vào bên ngoài.

11

Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng - một cương lĩnh giải phóng dân tộc đúng đắn và sáng tạo mà

tư tưởng cốt lõi là độc lập, tự do cho dân tộc

13

Trong “Lời kêu gọi toàn quốc kháng

chiến”(1946), Người viết:

15

c Chủ nghĩa dân tộc - Một động lực lớn của đất nước

“Một bài học cho nước Mỹ là chưa đánh giá đúng sức mạnh của chủ nghĩa dân tộc đã thúc đẩy một dân tộc… đấu tranh và hy sinh cho lý tưởng và các giá trị của nó; và cho đến nay chúng ta vẫn tiếp tục đánh giá thấp chủ nghĩa dân tộc ở nhiều

nơi trên thế giới” (Mac Na Ma Ra-Cựu bộ trưởng Quốc phòng Mỹ)

Chủ nghĩa dân tộc

Chủ nghĩa dân tộc chân chính

là gì?

Tại sao cần phát huy trong giai đoạn cách mạng mới?

16

Hồ Chí Minh khẳng định:

Chủ nghĩa dân tộc chân chính: là sự kết hợp giữa chủ nghĩa yêu nước + tinh thần dân tộc.

Ở Việt Nam: chủ nghĩa dân tộc chân chính đã được hình thành, hun đúc suốt mấy ngàn năm lịch

sử chính là sức mạnh to lớn của dân tộc trong cuộc đấu tranh dựng nước và giữ nước.

Chiến thắng Bạch Đằng

trong giai đoạn cách mạng mới cần tiếp tục phát huy “chủ nghĩa dân tộc bản xứ nhân danh quốc

tế cộng sản”

Sở dĩ trong cuộc cách mạng giải phóng dân tộc, chủ nghĩa dân tộc chân chính vẫn là động lực to lớn bởi: Việt Nam cũng như các nước khác ở Đông Dương do kinh tế còn lạc hậu, sự phân hoá giai cấp chưa sâu sắc

và triệt để như các nước phương Tây ;

Hơn nữa giữa các giai cấp trong xã hội cũng

có điểm tương đồng (là người dân mất nước) cho nên ít nhiều đều có tinh thần yêu nước và tinh thần dân tộcnếu được phát huy triệt để

sẽ tạo thành sức mạnh to lớn cho cách mạng.

17

- Từ chủ nghĩa yêu nước đến với chủ nghĩa Mác – Lênin, HCM đã kế thừa quan điểm Mác – Lênin khi khẳng định: vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp có mối quan hệ biện chứng với nhau, tác động lẫn nhau, việc giải quyết chúng tạo tiền đề cho nhau.

2 Mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp

a) Vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp có quan

hệ chặt chẽ với nhau

b) Giải phóng dân tộc là vấn đề trên hết, trước hết, độc lập dân tộc gắn liền với chủ ghĩa xã hội

- HCM đã cho rằng: các nước thuộc địa phương đông không phải làm ngay cách mạng vô sản mà trước hết phải giành ĐLDT, có ĐLDT rồi mới bàn đến cách mạng XHCN Vì thế, trong điều kiện Việt Nam, giải phóng dân tộc là vấn đề trên hết, trước hết, việc giải quyết vấn

đề giai cấp phụ thuộc vào việc giải quyết vấn đề dân tộc.

- HCM đã chỉ ra con đường cứu nước cho dân tộc Việt Nam là ĐLDT gắn liền với CNXH

-1/20/17

18

Năm 1930: Cương lĩnh Chính trị đầu tiên của Đảng HCM đã xác định rõ con đường của cách mạng Việt Nam trải qua hai giai đoạn: “Tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản”

Năm 1960: Chỉ có CNXH, CNCS mới giải phóng được các dân tộc

bị áp bức và những người lao động trên thế giới khỏi ách nô lệ

Năm 1920: HCM

quyết định con

đường cứu nước

cho dân tộc Việt

Nam là đi theo con

đường cách mạng

vô sản

c) giải phóng dân tộc tạo tiền đề giải phong giai cấp

- HCM giải quyết vấn đề dân tộc theo quan điểm

đề dân tộc Giải phóng dân tộc khỏi ách thống trị của chủ nghĩa thực dân là điều kiện để giải phóng giai cấp.

+ 5/1941, Người cùng Trung ương Đảng khẳng định: “Trong lúc này quyền lợi của bộ phận, của giai cấp phải đặt dưới sự sinh tử, tồn vong của quốc gia dân tộc Trong lúc này không giải quyết được vấn đề dân tộc giải phóng, không đòi được độc lập, tự do cho toàn thể dân tộc, thì chẳng những toàn thể quốc gia dân tộc còn chịu mãi kiếp ngựa trâu, mà quyền lợi của bộ phận, của giai cấp đến vạn năm cũng không đòi lại được”

1/20/17

20

d) Giữ vững độc lập của dân tộc mình đồng thời tôn trọng độc lập của các dân tộc khác

1/20/17

21

- Ở HCM chủ nghĩa dân tộc thống nhất với chủ nghĩa quốc tế trong

sáng. HCM không chỉ đấu tranh cho dân tộc mình mà còn đấu tranh cho các dân tộc bị áp bức

“Chúng ta phải đấu tranh cho tự do, độc lập của các dân tộc khác như là đấu tranh cho dân tộc ta vậy”

- Nêu cao tinh thần tự quyết dân tộc, song HCM không quên nghĩa vụ

quốc tế cao cả của mình trong việc giúp đỡ các Đảng cộng sản ở một số nước Đông Nam Á, ủng hộ nhân dân Trung Quốc chống Nhật, nhân dân Lào và Cămpuchia chống Pháp theo phương châm: “giúp bạn là tự giúp mình”

22

II TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÁCH MẠNG GIẢI PHÓNG DÂN TỘC

Tư tưởng Hồ Chí Minh về Cách mạng giải phóng dân tộc

Mục tiêu của CM

Đi theo con đường CMVS

Do Đảng Cộng sản lãnh đạo

Lực lượng toàn dân tộc

Tiến hành chủ động, sáng tạo

Tiến hành bằng bạo lực cách mạng

Sự phân hoá giai cấp và

mâu thuẫn chủ yếu trong xã hội

= /

Mâu thuẫn chủ yếu trong xã hội thuộc địa phương Đông là mâu thuẫn giữa dân tộc bị áp bức với chủ nghĩa thực

dân

Đối tượng của cách mạng thuộc địa

là chủ nghĩa thực dân và tay sai phản động

Yêu cầu bức thiết của nhân dân các nước thuộc địa là độc lập dân tộc

Qui định

Tính chất và nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng thuộc địa là giải phóng

dân tộc

Thể hiện:

“Đường cách mệnh”

“ Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng”

b Mục tiêu của cách mạng giải phóng dân tộc

Đánh đổ ách thống trị của chủ nghĩa thực dân, giành độc lập dân tộc và thiết lập chính quyền của

nhân dân

Là mục tiêu cấp thiết của cách mạng ở thuộc địa

Phù hợp với xu thế của thời đại và nguyện vọng

của nhân dân

2 Cỏch mạng giải phúng dõn tộc muốn thắng lợi phải theo con đường cỏch mạng vụ sản

1/20/17

24

Tỡm hiểu cỏc cuộc cỏch mạng trong nước lỳc bấy giờ, Người nhận thấy con đường cứu nước của cỏc bậc tiền bối cú những

"Chẳng khác nào đuổi hổ cửa trước, rước beo cửa sau"

Nhà yêu nước Phan Chu Trinh

(1872 1926) –

"Chẳng khác nào xin giặc rủ lòng thương"

Mặc dự khõm phục cỏc lónh tụ tiền bối nhưng Nguyễn Tất Thành

khụng tỏn thành con đường

cỏch mạng của họ

Ngày 5/6/1911, tại bến cảng Nhà Rồng, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành đã

lên chiếc tàu buôn của Pháp (Latutsơ Tơrêvin)

sang phương Tây tìm con đường cứu nước

mới.

* Thực tiễn cỏch mạng

trong nước

Cách mệnh Mỹ

Cách mệnh Mỹ là cách mệnh tư bản, mà cách mệnh tư bản chưa phải

là cách mệnh đến nơi.

Cách mệnh Pháp

Cách mệnh Pháp cũng như cách mệnh Mỹ, nghĩa là cách mệnh tư bản, cách mệnh không đến nơi, tiếng là cộng hoà và dân chủ, kỳ thực trong thì nó tước lục công nông, ngoài thì nó áp bức thuộc địa Cách mệnh đã 4 lần rồi, mà nay công nông Pháp hẵng còn phải mưu cách mệnh lần nữa mới hòng thoát khỏi

vòng áp bức.

Không đi theo con đường cách mạng tư sản

26

Tìm hiểu cuộc cách mạng tháng Mười Nga, Hồ Chí Minh nhận thấy rằng:

“Trong thế giới bây giờ chỉ có cách mệnh

Nga là đã thành công và thành công đến nơi, nghĩa là dân chúng được hưởng cái hạnh phúc tự do, bình đẳng thật ”

Người khẳng định:

Chỉ có CNXH và CNCS mới giải phóng được giai cấp vô sản và các dân tộc

bị áp bức trên toàn thế giới,vì vậy:

Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc, không có con đường nào khác con đường

cách mạng vô sản

* CMVS theo Hồ Chí Minh có những nội dung sau:

1/20/17

27

- Tiến hành cách mạng GPDT và dần dần từng bước “đi tới xã hội cộng sản”.

- Lực lượng lãnh đạo cách mạng là giai cấp công nhân mà đội tiền phong của nó là Đảng Cộng sản.

- Lực lượng cách mạng là khối đoàn kết toàn dân, nòng cốt là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và lao động trí óc.

- Sự nghiệp cách mạng của Việt Nam là một bộ phận khăng khít của cách mạng thế giới, cho nên phải đoàn kết quốc tế.

nước đều bị thất bại

Khởi nghĩa Yên Thế bị đàn áp

Người cho rằng:

Nguyờn nhõn chủ yếu là do

“thiếu tổ chức,thiếu người

lónh đạo”

Một số nhà yờu nước đầu thế kỷ cũng nhận thức được sự cần thiết phải cú đảng cỏch mạng

Phan Bội Châu (1867 – 1940)

Thành lập “Việt Nam quang phục hội” và định cải tổ thành “Việt Nam quốc dõn đảng”

Phan Chu Trinh (1872 1926)–

“Ngày nay muốn giành độc lập phải

cú đoàn thể…”

Tiếp thu lý luận về Đảng cộng sản của chủ nghĩa Mỏc-Lờnin

+

Hồ Chớ Minh

đó nhận thấy:

"Cách mệnh trước hết phải có cái gì? Trước hết phải có đảng cách mệnh, để trong thì vận động

và tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và vô sản giai cấp ở mọi nơi

Đảng có vững cách mệnh mới thành công, cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy"

Vai trũ của Đảng:

- Yờu cầu tổ chức và giỏc ngộ quần chỳng

- Phải liờn lạc với cỏch mạng thế giới

- Phải cú cỏch làm đỳng

3 Cỏch mạng giải phúng dõn tộc trong thời đại mới phải do Đảng Cộng sản lónh đạo

Hội nghị Diên Hồng (chống quân Nguyên)

“ tướng sĩ một lòng phụ tử…”

Nguyên lý cách mạng là

sự nghiệp của quần chúng của CN Mác - Lênin

“Dân tộc cách mệnh chưa phân giai cấp, nghĩa là, sĩ, nông, công, thương đều nhất trí chống lại cường quyền ”

Lực lượng của cách mạng giải phóng dân tộc bao gồm toàn dân tộc

4 Lực lượng cách mạng giải phóng dân tộc bao gồm toàn dân tộc

Kháng chiến chống

quân Minh

30

b Nội dung luận điểm

Muốn GPDT trước hết phải huy động được sức mạnh toàn dõn tộc

Già, trẻ, gỏi, trai, dõn, lớnh đều phải tham gia đỏnh giặc

“Cỏch mạng là việc chung cả dõn chỳng chứ khụng phải

việc một hai người ”

Lực lượng cỏch mạng được xỏc định

trong cương lĩnh chớnh trị

đầu tiờn của Đảng

Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000, t.4, tr 480

- Bất kỳ đàn ông, đàn bà, bất kỳ người già người trẻ, không chia đảng phái, tôn giáo, dân tộc Hễ là người Việt Nam thì phải đứng lên đánh thực dân Pháp để

cứu Tổ quốc Ai có súng dùng súng, ai có gươm dùng gươm, không có súng có gươm thì dùng cuốc, thuổng, gậy, gộc

Tiểu tư sản, tư sản dõn tộc

Và một bộ phõn giai cấp địa chủ là bạn đồng minh

của cỏch mạng

5 Cách mạng giải phóng dân tộc cần được tiến hành chủ động, sáng tạo và có khả năng giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc.

của Hồ Chí Minh

Góp phần:

Khắc phục hạn chế về nhận thức của quốc tế cộng sản lúc đó về vị trí của Cách mạng giải phóng dân tộc

Bổ sung vào kho tàng lý luận

cách mạng thế giới.

32

a Quan hệ giữa cỏch mạng thuộc địa với cỏch mạng vụ sản ở chớnh quốc

Thế kỷ XIX: Mỏc và Ăngghen người thì tình trạng dõn tụ̣c này bóc lụ̣t “Hãy xoá bỏ tình trạng người bóc lụ̣t

dõn tụ̣c khác cũng bị xoá bỏ”.

Đõ̀u thờ́ kỷ XX:

Quụ́c tờ́ cụ̣ng sản cho rằng:

"Chỉ có thể thực hiện hoàn toàn công cuộc giải phóng các thuộc

địa khi giai cấp vô sản giành

được thắng lợi ở các nước tư

bản tiên tiến"

Một số thành viên của Quốc tế cộng sản

33

Hồ Chí Minh khẳng định:

Cách mạng GPDT ở thuộc địa và CMVS ở chính quốc có quan hệ chặt chẽ và tác động qua lại lẫn nhau trong cuộc đấu tranh chống kẻ thù chung là chủ nghĩa đế quốc

“Chủ nghĩa đế quốc là con đỉa hai vòi, một vòi bám vào giai cấp vô sản ở chính quốc và một cái vòi khác bám vào giai cấp vô sản ở thuộc địa.

Nếu người ta muốn giết con vật ấy, người ta đồng thời phải cắt cả hai vòi”

(Hồ Chí Minh toàn tập, t 1, tr 298)

- Hå ChÝ Minh toµn tËp, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia,Hµ Néi, 2000, t.2, tr.266

-

"An Nam dân tộc cách mệnh thành công thì tư bản Pháp yếu, tư bản Pháp yếu thì thì công nông Pháp làm giai cấp cách mạng cũng dễ.

Và nếu công nông Pháp làm cách mệnh thành công

thì dân tộc An Nam sẽ được tự do”

Quan hệ giữa hai cuộc cách mạng

này là quan hệ bình đẳng chứ không phải quan hệ chính phụ.

34

b Cách mạng giải phóng dân tộc cần được tiến hành chủ động, sáng tạo

Các dân tộc thuộc địa cần dựa vào sức mình, chủ động trong đấu tranh giành độc lập: “đem sức ta giải phóng cho ta”.

“Công cuộc giải phóng Nhân dân thuộc địa chỉ

có thể thực hiện được bằng

Sự nỗ lực của bản thân Nhân dân thuộc địa”

Không những thế CMGPDT còn có khả năng giành thắng lợi trước CMVS ở

chính quốc vì thuộc địa là “khâu yếu nhất trong hệ thống đế quốc chủ nghĩa”.

Thể hiện sự vận dụng sáng tạo quan điểm của Lênin về khả năng thắng lợi của cách mạng vô sản.

Khâu yếu nhất

trong “dây truyền” của chủ nghĩa đế quốc

35

Thuộc địa là “khõu yếu nhất” trong

hệ thống ĐQCN vỡ:

Là nơi tập trung nhiều mõu thuẫn:

+“…Đau khụ̉,nghèo đói,sự

đàn áp tàn bạo của bọn thực dõn chính là người thõ̀y duy nhṍt” của người dõn Đụng dương.

+“Nụ̃i đau khụ̉ của nhõn dõn thuụ̣c địa (trong đó có giai cṍp cụng nhõn) là nụ̃i đau khụ̉

hàng ngàn lõ̀n hơn so với cụng nhõn ở chính quụ́c”

" Nọc độc và sức sống của con rắn độc chủ nghĩa tư bản đang tập trung ở cỏc thuộc địa hơn là ở chớnh quốc ”

- Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,

2000, t.1, tr 273-274 -

Tinh thần cỏch mạng của nhõn dõn

thuộc địa rất cao

"Đằng sau sự phục tùng tiêu cực, người Đông Dương giấu một cái gì đang sôi sục, đang gào thét và

sẽ bùng nổ một cách ghê gớm khi thời cơ đến "

Trong tỏc phẩm Đụng Dương,

Hồ Chớ Minh toàn tập, tập 1, tr.28

Người viờt: