Pháp luật về cho vay và các biện pháp đảm bảo an toàn trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại ở Việt Nam

Thực trạng quy định pháp luật về các biện pháp đảm bảo an toàn trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại ở Việt Nam .... Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ BIỆN PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

HOÀNG THỊ HẢI YẾN

PH¸P LUËT VÒ CHO VAY Vµ C¸C BIÖN PH¸P

§¶M B¶O AN TOµN TRONG HO¹T §éNG CHO VAY CñA

NG¢N HµNG TH¦¥NG M¹I T¹I VIÖT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

HOÀNG THỊ HẢI YẾN

PH¸P LUËT VÒ CHO VAY Vµ C¸C BIÖN PH¸P

§¶M B¶O AN TOµN TRONG HO¹T §éNG CHO VAY CñA

NG¢N HµNG TH¦¥NG M¹I T¹I VIÖT NAM

Chuyên ngành: Luật kinh tế

Mã số: 60 38 01 07

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN THỊ THUẬN

HÀ NỘI - 2016

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội

Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

HOÀNG THỊ HẢI YẾN

MỤC LỤC CỦA LUẬN VĂN

Trang

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Mục lục

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY,

PHÁP LUẬT VỀ CHO VAY VÀ CÁC BIỆN PHÁP ĐẢM

BẢO AN TOÀN TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA

NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 6

1.1 Ngân hàng thương mại và hoạt động cho vay của ngân

hàng thương mại Error! Bookmark not defined

1.1.1 Khái niệm ngân hàng thương mại Error! Bookmark not defined

1.1.2 Khái niệm về hoạt động cho vay của ngân hàng thương mạiError! Bookmark not defined 1.2 Nội dung pháp luật về hoạt động cho vay và các biện pháp

đảm bảo an toàn trong hoạt động cho vay của ngân hàng

thương mại Error! Bookmark not defined

1.2.1 Khái niệm Error! Bookmark not defined

1.2.2 Nội dung của pháp luật về hoạt động cho vay của ngân hàng

thương mại Error! Bookmark not defined

1.2.3 Các biện pháp đảm bảo an toàn trong hoạt động cho vay của

ngân hàng thương mại Error! Bookmark not defined

1.3 Vai trò của pháp luật về hoạt động cho vay và các biện

pháp đảm bảo an toàn trong hoạt động cho vay của ngân

hàng thương mại Error! Bookmark not defined

Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG CHO

VAY VÀ CÁC BIỆN PHÁP ĐẢM BẢO AN TOÀN CỦA

NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Ở VIỆT NAMError! Bookmark not defined

2.1 Thực trạng pháp luật về hoạt động cho vayError! Bookmark not defined

2.1.1 Quy định về điều kiện cho vay Error! Bookmark not defined

2.1.2 Qui định về chủ thể trong hợp đồng cho vayError! Bookmark not defined

2.1.3 Qui định về phương thức cho vay và mục đích sử dụng vốn vayError! Bookmark not defined

2.1.4 Quy định về thủ tục vay Error! Bookmark not defined

2.1.5 Qui định về giải quyết các tranh chấp phát sinh trong quá trình

cho vay của ngân hàng thương mại Error! Bookmark not defined

2.2 Thực trạng quy định pháp luật về các biện pháp đảm bảo

an toàn trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương

mại ở Việt Nam Error! Bookmark not defined

Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ BIỆN PHÁP HOÀN THIỆN

PHÁP LUẬT CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG

MẠI VÀ CÁC BIỆN PHÁP ĐẢM BẢO AN TOÀN

TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY Ở VIỆT NAMError! Bookmark not defined

3.1 Phương hướng hoàn thiện pháp luật cho vay của ngân

hàng thương mại và các biện pháp đảm bảo an toàn trong

hoạt động cho vay ở Việt Nam Error! Bookmark not defined

3.1.1 Xuất phát từ yêu cầu cần mở rộng, nâng cao hoạt động kinh

doanh của ngân hàng thương mại tại Việt NamError! Bookmark not defined

3.1.2 Xuất phát từ xu thế hội nhập kinh tế quốc tế của Việt NamError! Bookmark not defined 3.2 Hoàn thiện pháp luật về hoạt động cho vay của Ngân hàng

thương mại và các biện pháp đảm bảo an toàn trong hoạt

động cho vay ở Việt Nam Error! Bookmark not defined

3.2.1 Về hoàn thiện các quy định pháp luậtError! Bookmark not defined

3.2.2 Các biện pháp hạn chế rủi ro tín dụng nhằm đảm bảo an toàn

trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại tại Việt NamError! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 6

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài

Trong các nguồn lực quan trọng đảm bảo cho nền kinh tế phát triển thì vốn vay đóng vai trò hàng đầu giúp mở rộng sản xuất kinh doanh Đây là yếu

tố không thể thiếu để một quốc gia tăng trưởng và đạt được những mục tiêu chiến lược trong phát triển kinh tế xã hội Đặc biệt đối với những nước đang phát triển như Việt Nam, thì nhu cầu về vốn để phát triển kinh tế lại càng trở nên bức thiết hơn bao giờ hết Hệ thống ngân hàng thương mại và các tổ chức tín dụng đóng vai trò quyết định trong việc phân bổ nguồn vốn cũng như huy động nguồn vốn của một quốc gia

Hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với việc phát triển kinh tế xã hội Chính vì vậy, trong thời kỳ nền kinh tế thị trường cạnh tranh và xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế, Đảng

và Nhà nước đã quan tâm đến việc xây dựng hệ thống các Ngân hàng thương mại với chức năng đảm bảo nguồn vốn vay cho các doanh nghiệp cầu vốn để phát triển, mở rộng sản xuất kinh doanh Thực tế, hoạt động cho vay của các ngân hàng thương mại có thể có rất nhiều rủi ro, nhất là rủi ro khi thu hồi vốn đến hạn Để đảm bảo an toàn vốn trong hoạt động của khối ngân hàng, đảm bảo nền kinh tế phát triển ổn định, Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách, nhiều quy định pháp lý về cho vay với các biện pháp đảm bảo an toàn trong hoạt động cho vay của các ngân hàng thương mại Tuy nhiên, hoạt động cho vay diễn ra phức tạp dưới nhiều hình thức, nhiều biện pháp đảm bảo an toàn trong hoạt động cho vay nhất là ở khối ngân hàng thương mại vẫn chưa phù hợp, còn nhiều bất cập và có nguy cơ gây mất an toàn trong hoạt động cho vay của ngân hàng Nguyên nhân chính của các hạn chế này phần nhiều bắt nguồn từ những bất cập trong các quy định pháp luật hiện hành về hoạt động

2

cho vay Do đó, để đảm bảo cung cấp nguồn vay ổn định cho doanh nghiệp và

sự phát triển kinh tế, đảm bảo việc thu hồi vốn, đảm bảo an toàn trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại, rất cần có một hệ thống pháp luật chặt chẽ để đảm bảo được hành lang an toàn cho hệ thống ngân hàng

Chính vì vậy, vấn đề nghiên cứu những quy định của pháp luật cũng như thực tế áp dụng các quy định của pháp luật trong hoạt động cho vay của các ngân hàng thương mại và các biện pháp bảo đảm an toàn là hết sức cần thiết trong giai đoạn hiện nay Và trên cơ sở đó, có thể đó có thể đề ra những phương hướng hoàn thiện có ý nghĩa thiết thực Đây cũng là lý do tôi chọn đề

tài “Pháp luật về cho vay và các biện pháp đảm bảo an toàn trong hoạt

động cho vay của ngân hàng thương mại ở Việt Nam” làm đề tài nghiên cứu

luận văn thạc sĩ của mình

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Để thực hiện được những nghiên cứu trên, trong điều kiện hạn hẹp có được, tác giả luận văn đã tích cực tìm hiểu, tham khảo các công trình, luận văn khoa học của những người đã thực hiện trước, có liên quan với những nội dung chính như:

Đề tài khóa luận tốt nghiệp: “Pháp luật điều chỉnh hoạt động cho vay

của ngân hàng thương mại” của tác giả Trần Ngọc Thu (năm 2011)

Đề tài luận văn thạc sĩ: “Mở rộng tín dụng doanh nghiệp tại Chi nhánh

ngân hàng Đầu tư và phát triển Gia Lai” của tác giả Nguyễn Tấn Lộc (năm 2012)

Đề tài luận văn: “Mở rộng cho vay doanh nghiệp tại Ngân hàng

Thương mại cổ phần Á Châu chi nhánh Hà Nội” của tác giả Nguyễn Thanh

Nghị (năm 2008)

Đề tài luận văn: “Mở rộng cho vay doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP

Quân đội chi nhánh Đà Nẵng” của tác giả Hồ Thị Thắng (năm 2012)

Những giá trị tham khảo được từ các công trình nghiên cứu trên, cùng

3

với thực tế pháp luật điều chỉnh hoạt động cho vay của các ngân hàng thương mại và các biện pháp bảo đảm trong hoạt động cho vay của các ngân hàng thương mại ở Việt Nam là nguồn tài liệu tham khảo để tôi thực hiện đề tài:

“Pháp luật về cho vay và các biện pháp đảm bảo an toàn trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại ở Việt Nam”

Qua đó, phân tích được thực trạng mở rộng hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp, đồng thời đưa ra được những phương hướng và giải pháp hoàn hiện pháp luật điều chỉnh hoạt động cho vay của các ngân hàng thương mại và các biện pháp bảo đảm trong hoạt động cho vay của các ngân hàng thương mại ở Việt Nam

Đồng thời, hoàn thiện pháp luật cho vay để đảm bảo tốt hơn quyền và lợi ích của Ngân hàng thương mại và các chủ thể bên đi vay Từ đó tạo ra môi trường pháp lý thông thoáng và thuận lợi để Các Ngân hàng thương mại sử dụng hiệu quả nguồn vốn đã huy động được, đồng thời khách hàng vay cũng được tiếp cận với nguồn vốn hữu ích nhằm phục vụ sản xuất, kinh doanh

3 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là nghiên cứu đánh giá thực trạng pháp luật về hoạt động cho vay của các ngân hàng thương mại để trên cơ sở

đó để ra các biện pháp tối ưu nhằm đảm bảo cho các hoạt động trên.Từ mục tiêu đó, nhiệm vụ nghiên cứu được xác định là:

Làm rõ một số vấn đề lý luận cơ bản liên quan trực tiếp đến đề tài về hoạt động cho vay của các ngân hàng thương mại, về pháp luật điều chỉnh hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại

Căn cứ vào quy định của pháp luật hiện hành và thực tiễn áp dụng phát hiện những bất cập trong hoạt động cho vay của các ngân hàng thương mại

Đưa ra các giải pháp hoàn thiện pháp luật về hoạt động cho vay của các ngân hàng thương mại và các biện pháp bảo đảm an toàn

4

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu là các quy phạm pháp luật Việt Nam, các tài liệu liên quan đến hoạt đông cho vay của các ngân hàng thương mại và các biện pháp an toàn, một số quy định của pháp luật nước ngoài về hoạt động của các ngân hàng thương mại

Phạm vi nghiên cứu: Phạm vi nghiên cứu của luận văn không bao gồm tất cả các vấn đề liên quan đến hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam mà giới hạn ở các quy phạm pháp luật điều chỉnh hoạt động cho vay của các ngân hàng thương mại và biện pháp bảo đảm trong hoạt động cho vay của các ngân hàng thương mại ở Việt Nam, đặc biệt là các biện pháp đảm bảo tiền vay bằng tài sản

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được nghiên cứu kết hợp hài hòa giữa các phương pháp nghiên cứu truyền thống như phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp với phương pháp luận là phép biện chứng duy vật Việc sử dụng phương pháp nghiên cứu cụ thể là đánh giá các quy định của pháp luật pháp luật về hoạt động cho vay và các biện pháp đảm bảo trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại ở Việt Nam cũng được luận văn vần dụng trong quá trình nghiên cứu để từ đó có một số đề xuất cụ thể có ý nghĩa thiết thực

6 Điểm mới và những đóng góp của đề tài

Trên cơ sở kế thừa những thành tựu, kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã được công bố, luận văn có một số đóng góp mới chủ yếu sau:

Một là, tìm ra những hạn chế, bất cập và nguyên nhân của những hạn chế và bất cấp qua thực trạng pháp luật hiện hành về hoạt động cho vay và các biện pháp đảm bảo trong hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại ở Việt Nam

Hai là, đề xuất một số kiến nghị, phương hướng và giải pháp hoàn thiện

5

pháp luật hiện hành về hoạt động cho vay và các biện pháp đảm bảo trong hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại ở Việt Nam để góp phần hạn chế rủi ro trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại

7 Kết cấu của đề tài

Luận văn ngoài lời nói đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, gồm có 3 chương:

Chương 1: Khái quát chung về hoạt động cho vay, pháp luật về cho vay

và các biện pháp đảm bảo an toàn trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại

Chương 2: Thực trạng pháp luật về hoạt động cho vay và các biện pháp

đảm bảo an toàn trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại ở Việt Nam

Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật cho vay và

các biện pháp đảm bảo an toàn trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại ở Việt Nam

6

Chương 1

KHÁI QUÁT CHUNG DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

I Tài liệu tiếng Việt

1 Chính Phủ (2006), Nghị định số 163/2006/NĐ-CP ngày 29/12/2006 về

việc giao dịch bảo đảm, Hà Nội

2 Chính phủ (2010), Nghị định 83/2010/NĐ-CP về đăng ký giao dịch bảo

đảm, Hà Nội

3 Chính phủ (2012), Nghị định 05/2012/NĐ-CP sửa đổi Nghị định về đăng

ký giao dịch bảo đảm, trợ giúp pháp lý, luật sư, tư vấn pháp luật, Hà Nội

4 Chính phủ (2012), Nghị định 11/2012/NĐ-CP sửa đổi Nghị định

163/2006/NĐ-CP về giao dịch bảo đảm, Hà Nội

5 Nguyễn Minh Hằng (2007), "Một số vấn đề về pháp luật bảo đảm tiền

vay của tổ chức tín dụng", Tạp chí luật học, (12)

6 Ngô Quốc Kỳ (2005), Hoàn thiện pháp luật về hoạt động của Ngân hàng

thương mại trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam, NXB Tư pháp

7 Ngân hàng Nhà nước (2001), Quyết định số 1627/2001/ QĐ-NHNN ngày

31/12/2001 về việc ban hành Quy chế cho vay của tổ chức tín dụng đối

với khách hàng

8 Ngân hàng Nhà nước (2005), Quyết định số 127/2005/QĐ-NHNN về sửa đổi

bổ sung một số điều của Quy chế cho vay ban hành kèm theo Quy chế 1267

9 Quốc hội nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2004), Bộ Luật Tố

tụng dân sự, Hà Nội

10 Quốc hội nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2005), Bộ Luật Dân

sự, Hà Nội

7

11 Quốc hội nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2010), Luật ngân

hàng nhà nước Việt nam, Hà Nội

12 Quốc hội nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2010), Luật tổ chức

tín dụng, Hà Nội

13 Quốc hội nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2010), Luật trọng

tài thương mại, Hà Nội

14 Quốc hội nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2013), Luật đất đai,

Hà Nội

15 Quốc hội nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2015), Luật nhà ở,

Hà Nội

16 Đỗ Hồng Thái (2007), "Những vấn đề cần quan tâm trong Nghị định về

giao dịch bảo đảm", Tạp chí Ngân hàng, (09)

17 Lê Thị Thu Thủy (2006), Các biện pháp bảo đảm tiền vay bằng tài sản

tại các tổ chức tín dụng, NXB Tư pháp

18 Trường Đại học Luật Hà Nội (2012), Giáo trình Luật Ngân hàng Việt

Nam, NXB CAND, Hà Nội

19 Nguyễn Văn Tuyến (2005), Giao dịch thương mại của Ngân hàng

thương mại trong nến kinh tế thị trường ở Việt Nam, NXB Tư pháp

II Tài liệu trang Web

20 www.thuvienphapluat.vn

21 www.thongtinphapluatdansu.edu.vn

22 www.luattaichinh.wordpress.com

23 www.gbank.com.vn

24 www.agribanksaigon.com.vn

25 www.vietinbank.vn

26 www.vietbao.vn

27 www.baomoi.com